Đề cương ôn tập cuối kỳ môn tư tưởng HCM

đề cượng ôn tập cuối kỳ môn tư tưởng sát với giáo trình Câu 1 :Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng hồ chí minh Câu 2 : Quan điểm HCM : “ Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản” Câu 3 QUan điểm của HCM về Đảng Cầm Quyền Câu 4 Quan điểm của HCM về vai trò của đoàn kết trong sự nghiệp cách mạng Câu 5 Quan niệm của HCM về nhà nước của dân do dân và vì dân

Câu 1 :Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng hồ chí minh Gồm 5 giai đoạn:

a) Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước (Trước năm 1911)

Hồ Chí Minh chuẩn bị hành trang để đi tìm đường cứu nước: Tiếp thu văn hoá dân tộc, văn hoá phương Đông, nhất là Nho giáo; giáo dục ở trường; tiếp xúc với các tư tưởng tiến bộ của văn hoá Pháp; tham gia các phong trào cách mạng, v.v Từ đó, Người quyết định sang phương Tây tìm đường cứu nước

b) Thời kỳ tìm được con đường cứu nước, đến với chủ nghĩa Mác - Lênin (1911-1920)

Hồ Chí Minh khảo sát thực tiễn ở nhiều nước tư bản châu Âu, châu Mỹ; tiếp xúc với nhiều tư tưởng tiến bộ và đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm ra con đường giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản, trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên, người theo chủ nghĩa Quốc tế vô sản

c) Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam (1921-1930)

Đây là thời kỳ hoạt động sôi động, đầy hiệu quả của Hồ Chí Minh, trên cả phương diện lý luận và thực tiễn, khắc phục sự khủng hoảng về đường lối cứu nước, giải phóng dân tộc Người chuẩn bị tư tưởng, tổ chức sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam Đến năm 1930, tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam được hình thành về cơ bản: Xác định rõ con đường cách mạng; lực lượng cách mạng, bao gồm cả lực lượng lãnh đạo và lực lương thực hiện; đối tượng cách mạng; phương pháp cách mạng; quan hệ giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới

d) Thời kỳ thử thách, khó khăn, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng (1930-1945)

Trong thời kỳ này, Hồ Chí Minh gặp nhiều khó khăn do không được đánh giá đúng, có khi hiểu sai, nhưng Người vẫn kiên trì quan điểm về con đường cứu nước đã chọn

Hồ Chí Minh chuẩn bị mọi mặt để thực hiện thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám

là thắng lợi đầu tiên của tư tưởng Hồ Chí Minh

e) Thời kỳ phát triển và hoàn thiện tư tưởng về cách mạng Việt Nam (1945-1969)

Thời kỳ này tư tưởng Hồ Chí Minh phát triển theo cả chiều rộng

và chiều sâu nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng của dân tộc Việt Nam:

Tư tưởng kháng chiến gắn với kiến quốc; xây dựng Nhà nước; xây dựng Đảng cầm quyền; đồng thời thực hiện hai chiến lược cách mạng, xây dựng và phát triển kinh tế; thực hiện chính sách đối ngoại hoà bình, hợp tác với các nước

Trước khi qua đời, Hồ Chí Minh để lại cho toàn Đảng, toàn dân

ta bản Di chúc lịch sử, khẳng định sự tất thắng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hoạch định cả một chương trình cải tạo, xây dựng và phát triển đất nước sau chiến tranh

Câu 2 : Quan điểm HCM : “ Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản”

Cách mạng giải phóng dân tộc là hệ thống những quan điểm toàn diện và sâu sắc vì con đường cứu nước , chiến lược cách mạng , sách lược c/m , phương hướng c/m nhằm giải phóng ách

áp bức , nô dịch, xây dựng 1 nước Việt Nam hòa bình thống nhất độc lập và CNXH

Để giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của TD Pháp , ông cha

ta đã sử dụng nhiều con đường gắn với nhiều khuynh hướng phong kiến như của Phan bội châu , Phan Châu Trinh , Hoàng Hoa Thám , Mặc dù đã diễn ra vô cùng anh dũng những tất cả đều bị thất bại vì con đường của họ đang nặng cốt cách phong kiến Vì vậy HCM không tán thành lối đi của họ mà quyết tâm

ra đi tìm ra 1 lối đi đúng đắn

NAQ đã tìm hiểu lý luận và thực tiễn cura các nước tư bản , Người nhận thấy con đường cm tư sản là cm k đến nơi , đi áp bức thuộc địa nên người không đi theo con đường cm này HCM thấy cm Tháng 10 Nga không chỉ là 1 cuộc c/m vô sản mà còn là 1 cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Người hoàn toàn tin vào Lê nin và Quốc Tế Thứ 3 bởi vì họ bênh vực các dân tộc

bị áp bức mà người thấy trong lý luận của lê nin có 1 phương hướng mới để gp dân tộc : con đường cm vô sản Trong bài Cuộc Kháng Chiến , HCM viết “ Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản mới giải phóng được dân tộc , cả 2 cuộc giải phóng này chỉ

có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và c/m thế giới”

HCM đến với học thuyết c/m Chủ nghĩa Mác –Leenin và lựa chọn khuynh hướng chính trị vô sản Người khẳng định :

“Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cm vô sản

Câu 3 QUan điểm của HCM về Đảng Cầm Quyền

Theo nghĩa thông thường

"Đảng cầm quyền" là khái niệm dùng trong khoa học chính trị, chỉ một Đảng chính trị đại diện cho một giai cấp đang nắm giữ

và lãnh đạo chính quyền để điều hành và quản lý đất nước nhằm thực hiện lợi ích của giai cấp mình

Trong di chúc 1969 của HCM

"Đảng cầm quyền" là Đảng tiếp tục lãnh đạo sự nghiệp cách mạng trong điều kiện Đảng đã lạnh đạo quần chúng nhân dân dành được quyền lực nhà nước và Đảng trực tiếp lãnh đạo bộ, máy nhà nước đó để tiếp tục hoàn thành sự nghiệp độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Nội dung của quan điểm

Mục đích, lý tưởng của Đảng cầm quyền

Theo Hồ Chí Minh Đảng ta không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân Đó là mục đích, lý tưởng cao cả không bao giờ thay đổi trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam Người chỉ rõ: "Những người cộng sản chúng ta không một phút nào được quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta và trên toàn thế giới"1 Khi trở thành Đảng cầm quyền, mục đích, lý tưởng đó không những không thay đổi mà còn có thêm những điều kiện và sức mạnh nhằm hiện thực hóa mục đích, lý tưởng ấy

Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân

Quan điểm này của Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền là sự vận dụng, phát triển hết sức sáng tạo lý luận Mác - Lênin về đảng vô sản kiểu mới.Người đã vận dụng vào đặc điểm cụ thể vào CMVN bằng việc cụ thể hóa mục đích, bản chất cách mạng của

1 Đảng Macxit chân chính vào hoạt động thực tiễn của Đảng ta

Là người lãnh đạo

Xác định "người lãnh đạo" là xác định quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng đối với toàn bộ xã hội và khi có chính quyền, Đảng lãnh đạo chính quyền nhà nước Đối tượng lãnh đạo của Đảng là toàn thể quần chúng nhân dân trong toàn dân tộc, nhằm đem lại độc lập cho dân tộc, tự do, ấm no và hạnh phúc cho nhân dân mà trước hết là quần chúng nhân dân lao động Nhưng muốn lãnh đạo được nhân dân lao động, trước hết Đảng phải có tư cách, phẩm chất, năng lực cần thiết Vì "Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức và "chỉ trong đấu tranh và công tác hằng ngày, khi quần chúng rộng rãi thừa nhận chính sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo của Đảng, thì Đảng mới giành được địa vị lãnh đạo":

"Là người lãnh đạo", theo Hồ Chí Minh, bằng giáo dục, thuyết phục, Đảng phải làm cho dân tin, dân phục để dân theo Đảng lãnh đạo nhưng quyền hành và lực lượng đầu ở nơi dân, cho nên Đảng "Phải đi đường lối quần chúng, không được quan liêu, mệnh lệnh và gò ép nhân dân"1, mà phải giáo dục, tuyên truyền, giác ngộ dân chúng để thức tỉnh họ Đồng thời, Đảng phải tổ chức, đoàn kết họ lại thành một khối thống nhất, bày cách cho dân và hướng dẫn họ hành động Vì vậy, chức năng lãnh đạo và

sự lãnh đạo của Đảng phải bảo đảm trên tất cả các mặt, các lĩnh vực của đời sống xã hội Phải quan tâm chăm lo đến đời sống nhân dân từ việc nhỏ đến việc lớn

Là đầy tớ trung thành của nhân dân

Đảng cũng "là người đầy tớ" của dân Song "đầy tớ" ở đây không có nghĩa là "tôi tớ, tôi đòi hay theo đuổi quần chúng" mà

là tận tâm, tận lực phụng-sự nhân dân nhằm đem lại các quyền

và lợi ích cho nhân dân Người nhấn mạnh: "Đã phụng sự nhân

dân, thì phải phụng sự cho ra trò Nghĩa là việc gì có lợi cho dân, thì phải làm cho kỳ được Việc gì có hại cho dân, thì phải hết sức tránh"' Người sử dụng cụm từ "đầy tớ trung thành" là để nhắc nhở và chỉ rõ vai trò, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong mọi hoạt động của mình đều phải quan tâm thực sự đến lợi ích của nhân dân

Mặt khác, ý nghĩa cụm từ "đầy tớ trung thành của nhân dân", theo tư tưởng Hồ Chi Minh đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải

có tri thức khoa học, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; thực

sự thấm nhuần đạo đức cách mạng: "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" Không chỉ nắm vững và thực hiện tốt quan điểm, đường lối của Đảng, mà còn phải biết tuyên truyền, vận động lôi cuốn quần chúng đi theo Đảng, đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng

Dù là "người lãnh đạo" hay "người đầy tớ", theo quan điểm của

Hồ Chí Minh, đều cùng chung một mục đích: vì dân Làm tốt chức năng "lãnh đạo" và làm tròn nhiệm vụ "đầy tớ" cho nhân dân là cơ sở vững chắc nhất bảo đảm uy tín và năng lực lãnh đạo của Đảng không những được ăn sâu, bám chắc trong lòng giai cấp công nhân, mà còn trong cả tầng lớp quần chúng nhân dân lao động và trong toàn thể dân tộc Việt Nam

Đảng cầm quyền, dân là chủ:

theo Hồ Chí Minh, quyền lực phải thuộc về nhân dân Người đã

đề cập xây dựng một nhà nước của dân, do dân và vì dân

Đảng lãnh đạo cách mạng là để thiết lập và củng cố quyền làm chủ của nhân dân Theo Người, quyền lực thuộc về nhân dân là bản chất, là nguyên tắc của chế độ mới, một khi xa rời nguyên tắc này Đảng sẽ trở thành đối lập với nhân dân Dân làm chủ, Đảng lãnh đạo, Đảng phải lấy "dân làm gốc"

Dân muốn làm chủ thực sự thì phải theo Đảng Mỗi người dân phải biết lợi ích và bổn phận của mình tham gia vào xây dựng

Với tư tưởng nhân văn cao cả về mối quan hệ biện chứng giữa Đảng với dân Hồ Chí Minh luôn suy tư, trăn trở để tìm giải pháp hữu hiệu nhằm thực hiện nguyên tắc dân là chủ, dân là gốc Theo Người, cơ chế ấy chỉ có thể trở thành hiện thực, không bị

vi phạm khi cán bộ, đảng viên khi còn là người đầy tớ trung

Câu 4 Quan điểm của HCM về vai trò của đoàn kết trong sự nghiệp cách mạng

Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược , quyết định thành công của cách mạng , Đó là mục tiêu , nhiệm vụ hàng đầu của Đảng và dân tộc

Để giải phóng dân tộc , Phải tập hợp tất cả mọi lực lượng mới có thể thắng lợi Vì vậy trong tư tưởng HCM , đại đoàn kết dân tộc

là vấn đề có ý nghĩa chiên lược , quyết dịnh thành công của cách mạng Chiến lược được hiểu là phương châm và biện pháp có tính toàn cục được vạn dụng trong suốt tiến trình cách mạng Trong tư tưởng HCM đoàn kết là 1 chiến lược chứa đựng

hệ thống những luận điểm thể hiện những nguyên tắc , biện pháp giáo dục , tập hợp lực lượng nhằm phát huy cao nhất sức mạnh dân tộc và quốc tế trong sự nghiệp độc lập dân tộc , dân chủ và CNXH Trong từng thời kỳ, từng giai đoạng cách mạng , chính sách tập hợp lực lượng có thể điều chỉnh cho phù hợp , nhưng đại đoàn kết luôn là vấn đề sống còn , đại đoàn kết dân tộc có vai trò hết sực quan trọng trong sự nghiệp cách mạng Đại đoàn kết làm ra sức mạnh HCM viết “ Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta Đoàn kết chặt chẽ thì chúng ta có thể khắc phục được mọi khó khăn,Phát triển mọi thuận lợi và làm tròn nhiệm vụ

nhân dân giao phó ; “ đoàn kết là then chốt của thành công “ Còn 1 điểm rất quan trọng nữa là điểm mẹ Điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt

Theo HCM đại đoàn kết không đơn thuần là phương ophasp tập hợp lực lượng mà đó là mục tiêu , nhiệm vụ hàng đầu của Đảng của Dân tộc , phải dược quán triệt trong mọi lĩnh vực , từ đường lỗi , chủ trương , chính sách HCM nêu mục đích của đảng lao động VN gồm 8 chữ : ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN , PHỤ NG SỰ

TỔ QUỐC.Để thực hiện mục tiêu này , HCM thường xuyên nhắc nhở cán bộ , Đảng viên phải gần gũi với quần chúng , phải thấm nhuần lời dạy “ dễ trăm lần không dân cũng chịu , khó vạn lần dân liệu cũng xong

Đại đoàn kết dân tộc còn là nhiệm vụ hàng đàu của đoàn kết dân tộc Bởi vì cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân

Từ trong dấu tranh mà nảy sinh nhu cầu khách quan vè đoàn kết , hợp tác Đảng có nhiệm vụ thức tỉnh , tập hợp, hướng dẫn quần chúng , chuyển những nhu cầu khách quan tự phát đó thành nhu cầu tự giác thành hiện thực có tổ chuwsctrong khối đại đoàn kết , tạo thành sức mạnh tổng hợp to lớn để hoàn thành các mục tiêu cách mạng

Câu 5 Quan niệm của HCM về nhà nước của dân do dân và

vì dân

Sau khi cách mạng Tháng Tám thành công, Nhà nước cách mạng ra đời, Người khẳng định, "NƯỚC TA LÀ NƯỚC DÂN CHỦ, bao nhiều quyền hạn đều của dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân chính quyền từ xã đến trung ương do dân cử ra Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân" Đó là điểm khác nhau về bản chất giữa nhà nướ dân chủ nhân dân với các nhà nước của giai cấp bóc lột đã từng tồn tại trong lich sử

a, Nhà nước của dân

- Quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh là xác lập tất cả mọi quyền lực trong nhà nước và trong xã hội đều thuộc về nhân dân Người quan niệm: Nhân dân là gốc, là chủ của quyền lực, bao nhiêu quyền hạn đều của dân Do đó, chính quyền là đầy tớ của dân, công bộc của dân, chứ không phải là cha mẹ dân, cai trị dân như nhà nước của chế độ thực dân, phong kiến

- Nhân dân bầu ra Quốc hội và chính quyền các cấp; dân có quyền kiểm soát Nhà nước, giám sát và có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp -Dân chủ là khát vọng của mọi con người HCM quan niệm dân chủ có nghĩa là “ Dân là chủ “Và “ Dân làm chủ”

+ Dân là chủ là nói đến vị thế và quyền lực của dân trong bộ máy nhà nước Vai trò của nhân dân trong sự phát triển của xã hội Và dân phải ở địa vị cao nhất của đất nước

+ Dân làm chủ là đề cập đến nặng lực và trách nhiệm của nhân dân

Dân là chủ và dân làm chủ luôn đi đôi với nhau thể hiện vị trí vai trò , quyền và trách nhiệm của nhân dân

- Nhà nước đó do nhân dân lựa chọn bầu ra những đại biểu của mình, tổ chức các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương thông qua thực hiện chế độ tổng tuyển cử phổ thông,

- Nhà nước do dân, tức là nhân dân phải tham gia vào công việc

- Nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để chi tiêu,

- Nhà nước do dân tức là mọi công việc xây dựng đất nước là

trách nhiệm của dân

- Nhà nước đó lại do dân phê bình xây dựng, giúp đỡ Do đó Bác yêu cầu tất cả các cơ quan nhà nước là phải dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân

- Hồ Chí Minh khẳng định: chỉ có nhà nước thực sự của dân, do dân tổ chức, xây dựng và kiểm soát mới có thể là nhà nước vì dân

- Nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân, không có đặc quyền đặc lợi, thật sự trong sạch, cần kiệm liêm chính Hồ Chí Minh yêu cầu mọi đường lối, chính sách đều chỉ nhằm đưa lại quyền lợi cho dân; việc gì có lợi cho dân dù nhỏ cũng cố gắng làm, việc gì có hại cho dân dù nhỏ cũng cố gắng tránh Dân là gốc của nước

- Nhà nước vì dân là Nhà nước có trách nhiệm và phải chịu trách nhiệm trước dân

- Một Nhà nước vì dân, theo quan điểm của Hồ Chí Minh là từ chủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm công bộc, làm đày tớ cho nhân dân, do dân bầu ra được dân ủy quyền chứ không phải "làm quan cách mạng" để "đè đầu cưỡi cổ nhân dân" như dưới thời đế quốc thực dân

Câu 6 Quan điểm của HCM về vai trò và sức mạnh của đạo đức ?

Đạo đức là hình thái ý thức xã hội , nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích , hạnh phúc và làm giàu tình người trong các quan hệ xã hội kể cả trong các quan hệ chính trị - tư tưởng