1-conthuoc-OK

i- ĐẠI CƯƠNG đ1- Định nghĩa Cồn thuốc là dạng thuốc lỏng, dùng cồn ở cỏc nồng độ khỏc nhau làm dung mụi để hoà tan hoá chất, cao thuốc hoặc chiết xuất hoạt chất chứa trong d ợc liệu thả

Môc tiªu häc tËp

1 Tr×nh bµy ® îc kh¸i niÖm – c¸ch ph©n lo¹i cån

thuèc.

2 Tr×nh bµy nguyªn t¾c chung trong kü thuËt

®iÒu chÕ cån thuèc.

3 Ph©n tÝch vµ nªu ® îc c¸ch tiÕn hµnh ®iÒu chÕ 1

sè c«ng thøc cån thuèc th«ng th êng

i- ĐẠI CƯƠNG đ

1- Định nghĩa

Cồn thuốc là dạng thuốc lỏng, dùng cồn ở cỏc nồng độ khỏc nhau làm dung mụi để hoà tan hoá chất, cao thuốc hoặc

chiết xuất hoạt chất chứa trong d ợc liệu thảo mộc, động vật.

2- Phân loại

 Theo thành phần : Cồn thuốc đơn & Cồn thuốc kép.

 Theo nguồn gốc d ợc liệu và ph ơng pháp điều chế: Cồn

thuốc thảo mộc, động vật , Cồn thuốc điều chế bằng PP

ngâm lạnh, PP ngấm kiệt, PP hòa tan.

NỘI DUNG

3- Thành phần

 D ợc chất: Húa chất, dược liệu thảo mộc,

DL động vật, cao thuốc

 Dung môi: Cồn Ethanol ở cỏc nồng độ khỏc nhau

4- Xđ độ cồn- Pha cồn: Độ cồn thực là l ợng ethanol tinh khiết có trong dd cồn ở 150C Có thể biểu thị theo %V hay %m

• Tớnh T khi biết B

• Tính toán và Pha cồn

• Kiểm tra và điều chỉnh độ cồn

ii Kỹ thuật điều chế

1- Ph ơng pháp hoà tan hoàn toàn

 Hòa tan hoá chất, cao thuốc, tinh dầu vào Ethanol có nồng

độ thích hợp.

 Sau khi hũa tan xong thỡ lọc, đúng lọ, dỏn nhón

2- Ph ơng pháp chiết xuất

Tựy thuộc vào bản chất của dung mụi điều chế và phương phỏp chiết xuất để chia nhỏ dược liệu cho phự hợp

2.1 PP Ngâm lạnh

 Cho DL đã đ ợc phân chia đến độ nhỏ thích hợp và DM vào

một bình, đậy kín

 Ngõm trong 3- 10 ngày (tựy loại dược liệu), thỉnh thoảng

khuấy trộn Hết thời gian ngõm gạn lấy dịch chiết, ép bã lấy dịch ộp Trộn dịch chiết và dịch ộp

 Để lắng 1-3 ngày ở nơi mát, gạn, lọc để loại tạp chất Có

thể ngâm với toàn bộ dung mụi hoặc ngâm phân đoạn

2- Ph ơng pháp chiết xuất (t)

2.2 Ngâm nhỏ giọt( Ngấm kiệt)

Ngâm nhỏ giọt là PP chiết xuất hoạt chất bằng cách cho DM chảy rất chậm, từ từ liên tục qua khối bột DL đựng trong

một dụng cụ đặc biệt gọi là bình ngấm kiệt.

Cách tiến hành

• Nghiền tỏn dược liệu đến bột nửa thụ hoặc nửa mịn

• Thấm ẩm d ợc liệu cho trương nở hoàn toàn

• Cho bột d ợc liệu đó trương nở hoàn toàn vào bình ngấm kiệt

• Rót dung môi vào bình và ngõm trong thời gian quy định (2-4h)

• Rút dịch chiết (tốc độ 1-3ml/phút), ộp bó, gộp dịch chiết và dịch ộp khuấy đều

• Để lắng, gạn lọc thu lấy dịch chiết.

2.2 Ngâm nhỏ giọt (t)

 Ưu điểm

- Rút đ ợc nhiều hoạt chất

- Tiết kiệm đ ợc dung môi

- Phần dịch chiết đầu đậm đặc có thể chế thành cao lỏng không cần phải cô

- Sử dụng đ ợc dung môi dễ bay hơi

- Thiết bị gọn, đỡ cồng kềnh.

 Nh ợc điểm

Không áp dụng đ ợc cho DL chứa nhiều chất keo, gôm nhày, tinh bột, nhựa

Iii- Nguyên tắc điều chế cồn thuốc.

1- D ợc chất là tinh dầu

Th ờng dùng cồn 90 0 , tỷ lệ tinh dầu 2%, áp dụng ph ơng pháp hoà tan th ờng.

2- D ợc chất là hoá chất

Độ cồn và tỷ lệ DC không nhất định

VD : Cồn long não 10% dùng cồn 90 0 áp dụng PP hoà tan th ờng, hoà tan thêm chất trung gian

3- D ợc chất là cao thuốc

Tỷ lệ cao phụ thuộc vào nồng độ hoạt chất của cao và nồng độ

hoạt chất quy định cho từng loại cồn thuốc

 Cao cú dược chất độc tớnh cao: dùng cồn 70 0

 Cao thuốc th ờng: dùng cồn 60 0 và áp dụng PP hoà tan th ờng

PP này có u điểm là cao thuốc đã đ ợc loại một phần tạp chất trong quá trình điều chế

4- D ợc chất là d ợc liệu thảo mộc, động vật

 DL th ờng : áp dụng PP ngâm lạnh hoặc ngâm nhỏ giọt Tỷ

lệ : 1 phần d ợc liệu / 5 phần cồn (1/5).

 DL chứa tinh dầu, chất nhựa : Dùng cồn 80 0 (trừ cồn tỏi dùng cồn 60 0 ).

 DL khác : Dùng cồn 60 0

 DL cú độc tớnh cao : p dụng PP ngâm nhỏ giọt Tỷ lệ 1 Áp dụng PP ngâm nhỏ giọt Tỷ lệ 1

phần d ợc liệu / 10 phần cồn (1/10), dùng cồn 70 0 (trừ cồn phụ tử dùng cồn 90 0 ).

5- D ợc chất gồm nhiều loại

Vận dụng các PP trên và áp dụng độ cồn thích hợp

VD : Cồn opi kép, dùng cồn 30 0 áp dụng PP ngâm & hoà tan.

6- R ợu thuốc

Ngõm trong rượu trắng hoặc cồn khoảng 40 0 trong khoảng

100 ngày, tỷ lệ 1/4 (1 phần dược liệu/ 4 phần cồn )

Iv- KiÓm so¸t chÊt l îng

của Dược điển

định của từng chuyên luận

V- BẢO QUẢN

Trong chai lọ nhỏ, đóng đầy, nút kín, để nơi mát,

tránh ánh sáng