Cảm xúc ngày đầu tiên đi học với những vui buồn, hồi hộp lo lắng sẽ đều qua hết khi chúng ta bước qua cánh cổng trường đến với vòng tay của cô thầy thân thương… Ngày đầu tiên đến trường
Trang 1Tiết 1, 2, 3 BÀI MỞ ĐẦU
- Chăm chỉ, trách nhiệm, tự giác, tích cực trong học tập và làm việc nhóm
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên
-SGK, SGV, Thiết kế bài dạy Ngữ văn 8 Cánh diều; Phiếu học tập
- Máy tính, máy chiếu, giấy và bút dạ, bút màu, bút bi nhiều màu,…
1.1 Mục tiêu:Tạo tâm thế, khơi gợi hứng thú, cảm xúc của HS về môn Ngữ văn
trong năm học mới
1.2 Tổ chức thực hiện:
- GV hướng dẫn HS tham gia trò chơi Come back to Literature (Trở lại
với môn Ngữ văn)
+ GV lần lượt chiếu các câu hỏi trắc nghiệm về các kiến thức quen thuộctrong môn Ngữ văn
+ Mỗi câu hỏi HS có 30 giây trả lời và ghi câu hỏi vào bảng con và giơđáp án theo hiệu lệnh của GV
Trang 2+ Bạn nào trả lời đúng tất cả các câu hỏi GV đưa ra sẽ là người chiếnthắng.
- HS lắng nghe hướng dẫn và tham gia trò chơi
- GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi, xử lí sự tình huống (nếu có)
- GV tổng kết trò chơi, khen ngợi những HS giành được chiến thắng, cho
HS chia sẻ những cảm nhận và mong đợi về môn Ngữ văn trong năm học mới
và kết nối vào bài học: Cô rất vui được tiếp tục đồng hành cùng các em với môn
Ngữ văn 8 trong năm học này! Vậy là, hành trình những năm tháng dưới mái trường THCS của các em đã bước sang giai đoạn thứ 2 rồi, mình lớn hơn, trưởng thành hơn, những bài học cũng sẽ thú vị và sâu sắc nhiều hơn Cô hi vọng rằng, các em sẽ tiếp tục giữ được niềm yêu thích và có thêm thật nhiều những kiến thức, kĩ năng bổ ích từ môn học này Và bài học ngày hôm nay, cô cùng các em sẽ tìm hiểu những nội dung quan trọng trong sách Ngữ văn 8 và chia sẻ những phương pháp học tập môn Ngữ văn thật hiệu quả nhé
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
2.1 Mục tiêu:
- HS làm quen với SGKvà các nội dung sẽ được học trong chương trìnhNgữ văn 8
- Thông hiểu được cấu trúc sách và cấu trúc từng bài học
- Biết cách sử dụng SGK hiệu quả trong quá trình học tập bộ môn
+ GV cho HS bầu 4 bạn học tốt môn
ngữ Văn làm các chuyên gia khách
mời trong buổi họp báo; giao cho mỗi
chuyên gia phụ trách từng nội dung
trao đổi như sau:
- Đọc hiểu văn bản thơ: thơ sáu chữ,bảy chữ, thơ Đường luật
- Đọc hiểu văn bản kịch: hài kịch
- Đọc hiểu văn bản nghị luận: nghịluận văn học, nghị luận xã hội
- Đọc hiểu văn bản thông tin: văn bản
Trang 3Truyện, thơ, kịch.
(3) Đọc hiểu văn bản nghị luận, văn
bản thông tin và phần thực hành tiếng
Việt
(4) Phần Viết, nói và nghe
(5) Những kinh nghiệm, bí quyết giúp
em yêu thích hoặc học tốt hơn môn
Ngữ văn
+ HS còn lại trong lớp sẽ là các phóng
viên, khán giả tham gia buổi họp báo
Chuẩn bị các nội dung cần trao đổi,
hỏi đáp trong buổi họp báo theo định
những đơn vị kiến thức nào? Có mấy
loại bài tập thực hành tiếng Việt được
rèn luyện?
(4) Phần viết sẽ học viết những kiểu
bài và nội dung cụ thể nào?
(4) Phần nói và nghe sẽ rèn luyện
những kĩ năng nào?
(5) Các bài học trong SGK có cấu trúc
như thế nào? Nhiệm vụ của mỗi phần
ấy là gì?
(6) Em có suy nghĩ, cảm nhận như thế
nào với những nội dung sẽ được học
trong môn Ngữ văn 8?
(7) Những kinh nghiệm, bí quyết giúp
thông tin giải thích một hiện tượng tựnhiên; văn bản thông tin giới thiệu mộtcuốn sách hoặc một bộ phim
- Rèn luyện Tiếng Việt: từ ngữ, ngữpháp, hoạt động giao tiếp, sự pháttriển của ngôn ngữ
2 Học viết
- Tự sự: Kể lại một chuyến đi hoặcmột hoạt động xã hội, kết hợp đượccác yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm
- Biểu cảm: Tập làm thơ sáu chữ, bảychữ; viết đoạn văn ghi lại cảm nghị vềmột bài thơ sáu chữ, bảy chữ
- Nghị luận: Viết bài văn nghị luận xãhội về một vấn đề đời sống, phân tíchtác phẩm văn học
- Thuyết minh: Viết bài văn giải thíchmột hiện tượng tự nhiên
- Nhật dụng: Văn bản kiến nghị vềmột vấn đề đời sống
Trang 4em yêu thích hoặc học tốt hơn môn
Ngữ văn
+ Sản phẩm thu hoạch: Bản ghi chép,
hình ảnh, file ghi âm, video sau họp
báo của tất cả HS trong lớp
- HS lắng nghe và ghi chép và chuẩn
bị nhiệm vụ theo hướng dẫn, phân
công của GV
- GV theo dõi, hỗ trợ, tư vấn cho HS
thực hiện các nhiệm vụ chuẩn bị cho
về cấu trúcbài học và các nhiệm vụ
- HS hoàn thành bảng thống kê sau:
- HS căn cứ vào các nội dung đã
chuẩn bị về nội dung, cấu trúc, cách
sử dụng SGK Ngữ văn 8 hiệu quả và
chia sẻ những kinh nghiệm, bí quyết
học để yêu thích và học tốt môn Ngữ
văn hơn.)
- GV nhận xét quá trình và kết quả tổ
chức thực hiện nhiệm vụ của HS, yêu
cầu HS về nhà hoàn thiện và nộp lại
bài thu hoạch
- GV dặn dò, khắc sâu một số nội
dung, yêu cầu quan trọng, nhất là
những điểm mới trong chương trình
- 2 bài ôn tập cuối học kì
- Các bảng tra cứu từ ngữ, tên riêngnước ngoài, yếu tố Hán Việt, Sổ tayhướng dẫn học đọc, viết, nói, nghe
2 Cấu trúc bài học và các nhiệm vụ
Các phần
của bài
Yêu cầu Liệt kê các năng lực, phẩm chất - Đọc trước khi học để xác định
Trang 5cần đạt HS cần đạt trong bài học được mục tiêu, yêu cầu cần đạt trong
bài học.
- Đọc sau khi học để tự đánh giá Kiến thức
ngữ văn Cung cấp kiến thức về văn họcvà tiếng Việt. - Nghiên cứu trước mỗi phần của bàihọc làm cơ sở cho hoạt động đọc,
viết, nói và nghe.
- Đối chiếu, khắc sâu kiến thức sau các bài học cụ thể.
Đọc hiểu
văn bản 1 Chuẩn bị: Hướng dẫn cácnhiệm vụ, lưu ý.
2 Văn bản:Nội dung văn bản
đọc và các gợi ý, chỉ dẫn các kĩ thuật đọc.
3 Câu hỏi đọc hiểu
- HS đọc phần Chuẩn bị, thực hiện
các nhiệm vụ và định hướng cách đọc hiểu văn bản.
- Đọc tiêu đề và dự đoán nội dung văn bản, sau đó đọc tiếp nội dung văn bản, dừng lại ở các chú thích để hiểu rõ văn bản vàcác gợi ý, chỉ dẫn
kĩ thuật đọcđể giúp việc đọc có trọng tâm, bước đầu giải mã văn bản và rèn luyện các thao tác, chiến thuật đọc.
- Trả lời các câu hỏi để đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại theo các mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng.
Thực hành
tiếng Việt Các bài tập thực hành kiến thứctiếng Việt Làm bài tập thực hành tiếng Việt:nhận biết, thông hiểu, vận dụng
Thực hành
đọc hiểu
Tương tự phần đọc hiểu văn bản Áp dụng cách đọc hiểu văn bản đã
được hình thành ở 2 văn bản trước
đó để thực hành đọc hiểu văn bản theo đúng đặc trưng thể loại.
Viết 1 Định hướng: Cung cấp lí
thuyết và những lưu ý, hướng dẫn về kĩ thuật viết.
2.Thực hành: Hướng dẫn thực
hành viết theo quy trình
- Nghiên cứu, thực hiện các nhiệm
vụ ở phần Định hướng và Chuẩn bị
ở nhà.
- Thực hành viết theo đúng quy trình
4 bước: Chuẩn bị - Tìm ý và lập dàn ý – Viết – Kiểm tra và chỉnh sửa
Nói và
nghe 1 Định hướng: Cung cấp líthuyết, những lưu ý, hướng dẫn - Nghiên cứu, thực hiện các nhiệmvụ ở phần Định hướng và Chuẩn bị
Trang 6về kĩ năng nói và nghe.
Hướng
dẫn tự học
Gợi ý đọc mở rộng và rèn luyện các kĩ năng sau bài học
- Tìm đọc, sưu tầm các văn bản cùng thể loại.
- Tích lũy kiến thức, kinh nghiệm về các kĩ năng được hình thành trong bài học.
Hoạt động 3 Luyện tập, vận dụng
3.1 Mục tiêu: HS hiểu rõ cấu trúc SGK, cấu trúc bài học, các nhiệm vụ cần
thực hiện ở mỗi phần của bài học và xác định được kế hoạch học tập bộ môncho cá nhân
1kinh nghiệm, bí quyếthọc tập môn Ngữ văn
mà em tâm đắc nhất
- HS hoạt động cá nhân, hoàn thiện phiếu rời lớp.GV thu phiếu, lưu hồ sơ
- GV tổng kết nội dung bài học, chia sẻ kinh nghiệm học tập bộ môn và điềuchỉnh cách dạy học phù hợp với đối tượng, mong muốn của HS
3 SAU GIỜ HỌC: Dặn dò HS
-HS xem lại nội dung của bài.
- Chuẩn bị trước bài “ Tôi đi học” theo HD của GV.
BÀI 1 TRUYỆN NGẮN
Trang 7I MỤC TIÊU
1 Năng lực
- Nhận biết được một số yếu tố hình thức (cốt truyện, nhân vật, chi tiết, ngôi kể,ngôn ngữ, ) và nội dung (đề tài, chủ đề; ý nghĩa của văn bản; tư tưởng, tìnhcảm, thái độ của người kể chuyện; ) của truyện ngắn
- Nhận biết và sử dụng được trợ từ, thán từ trong hoạt động đọc, viết, nói, nghe
- Viết được bài văn kể lại một chuyến đi hoặc một hoạt động xã hội đã để lại chobản thân nhiều suy nghĩ và tình cảm sâu sắc
- Biết trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội
- Góp phần phát triển các năng lực chung như: tự học, thu thập thông tin, giaotiếp, hợp tác, tự giải quyết vấn đề
2 Phẩm chất
- Biết trân trọng những kỉ niệm tuổi thơ, tuổi học trò
- Có ý thức phát huy những cảm xúc, tình cảm đẹp, trong sáng, nhân văn về conngười và cuộc sống trong trang sách cũng như ngoài đời thực
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên
-SGK, SGV; tài liệu tham khảo về thể loại truyện ngắn, về kĩ năng đọc hiểu và
các văn bảntruyện ngắn giàu chất thơ; phiếu học tập, video bài hát Ngày đầu
tiên đi học,Đất nước tôi,…
- Máy tính, máy chiếu,loa, giấy A4, bút bi nhiều màu,…
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A PHẦN ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Tiết 4, 5,6 Tôi đi học (Thanh Tịnh)
Hoạt động 1: Mở đầu
1.1 Mục tiêu:Tạo không khí lớp học, khơi gợi cảm xúc về ngày đầu tiên đi
học;kết nối, giới thiệu văn bản
Trang 81.2 Tổ chức thực hiện:
- GV nêu yêu cầu: Xem video bài hát Ngày đầu tiên đi học (Nguyễn Ngọc
Thiện) và cho biết: “Bài hát đã khơi gợi trong em những tình cảm, cảm xúc nào?”
(Video bài hát theo đường link https://youtu.be/138qDfDKNMY)
- HS nghe video bài hát, chuẩn bị câu trả lời
- GV gọi 2- 3 HS chia sẻ tình cảm, cảm xúc của mình
- GV cùng HS khác lắng nghe, kết nối vào bài học: Ngày đầu tiên đi học luôn
là những kỉ niệm đáng nhớ mà ta luôn mang theo suốt cả cuộc đời Cảm xúc ngày đầu tiên đi học với những vui buồn, hồi hộp lo lắng sẽ đều qua hết khi chúng ta bước qua cánh cổng trường đến với vòng tay của cô thầy thân thương… Ngày đầu tiên đến trường cũng giống như mở một cuốn sách mới tinh, với những trang trống đang chờ được lấp đầy…Với nhà văn Thanh Tịnh, ông đã nhớ về ngày đầu tiên đi học của mình như thế nào qua truyện ngắn “Tôi đi học”, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong tiết học hôm nay.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
2.1 Mục tiêu:
- HS tìm hiểu và nhận biết vẻ đẹp về nội dung, nghệ thuật cụ thể của văn bản
- Hiểu rõ tính chất đời thường, đơn giản, dường như không có chuyện, sự kiện gìđặc biệt; không có xung đột gì lớn giữa các nhân vật
- Phân tích các phương diện để thấy nhân vật “tôi” được khắc hoạ chủ yếuqua dòng cảm xúc, tâm trạng
- Tìm hiểu chất trữ tình của truyện ngắn qua các yếu tố: nội dung, hình thức,ngôn ngữ
- Nhận biết và phân tích được chủ đề tư tưởng mà tác giả Thanh Tịnh muốngửi đến bạn đọc qua văn bản, từ đó có những thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm
về thầy cô, mái trường, cha mẹ
- GV yêu cầu: Qua tìm hiểu bài ở nhà,
hãy giới thiệu những thông tin về tác
giả Thanh Tịnh.
1 Tác giả
- Thanh Tịnh (1911-1988), tên khaisinh là Trần Văn Ninh, quê thành phốHuế
- Ông viết nhiều truyện ngắn đẹp,
Trang 9- HS: độc lập chuẩn bị thông tin về tác
theo các gợi ý đọc bên phải văn bản;
những lưu ý khi đọc văn bản truyện)
(2) Ngoài các từ ngữ ở cước chú, em
thấy cần giải nghĩa thêm những từ ngữ
nào khác trong văn bản?
- HS: độc lập thực hiện lần lượt các yêu
cầu
- GV: gọi 2-3 HS chia sẻ cách đọc, cách
khám phá văn bản theo các gợi ý đọc
bên phải văn bản và những lưu ý khi
đọc văn bản truyện
- GV nhận xét, khen ngợi, định hướng
cách đọc và đọc diễn cảm một đoạn văn
bản Gọi 03 HS đọc nối tiếp đến hết văn
bản, đồng thời tổ chức giải thích một số
từ ngữ khó và lưu ý HS vì sao khi đọc,
cần chú ý các gợi ý ở bên phải VB
* HĐ3: Tìm hiểu các thông tin về văn
bản “Tôi đi học”
- GV nêu yêu cầu: Dựa vào phần “Kiến
thức Ngữ văn” và việc đọc văn bản ở
nhà, hãy hoàn thành các thông tin trong
tả (mơn man, hồi hộp, rộn rã, âu yếm,rụt rè, lưu luyến, quyến luyến…)
- Giải thích từ khó:
+ mơn man (ĐT): lướt nhẹ trên bềmặt, gây cảm giác dễ chịu
+ dềnh dàng (TT): chậm chạp, thongthả, không khẩn trương
+ quyến luyến (ĐT): biểu thị tình cảmgắn bó, không muốn rời xa
b Tìm hiểu chung
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01 Nội
dung
Thông tin
1 Thểloại:
Truyện
- Quy mô: nhỏ;
- Bối cảnh: không giannhỏ, thời gian nhất định;
Trang 10PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01
1 Thể loại:
Truyện ngắn
- Quy mô: nhỏ
- Bối cảnh: không
gian
- Nhân vật:
- Sự kiện:
- Chi tiết:
- Cốt truyện: khai thác cốt truyện ở nhiều dạng như
2 Nhân vật - Nhân vật chính:
- Nhân vật phụ:
3 Sự kiện chính (1) Cảm giác, tâm trạng của “tôi” khi đi trên đường làng đến trường (2)
(3)
4 Đặc điểm cốt truyện
- HS: hoạt động nhóm cặp, trao đổi và
thống nhất các thông tin hoàn thành
phiếu học tập; GV quan sát, hỗ trợ các
nhóm HS
ngắn - Nhân vật: thường ít
nhân vật;
- Sự kiện: ít/đơn giản;
- Chi tiết: cô đúc;
- Cốt truyện đơn giản, nhiều dạng: sự việc khác thường kỳ lạ; sự việc giản dị, đời thường mà giàu chất thơ; sự việc có nội dung trào phúng châm biếm; sự việc có nội dung giàu tính, triết lý
2 Nhân vật
- Nhân vật chính: tôi
- Nhân vật phụ: mẹ tôi, ông Đốc, các bạn
3 Sự kiện chính
(1) Cảm giác, tâm trạng của “tôi” khi mẹ dắt tay đến trường
(2) Suy nghĩ, cảm xúc của “tôi” khi bước vào sân trường Mĩ Lý
(3) Tâm trạng của “tôi” khi ngồi trong lớp học
4 Đặc điểm cốt truyện
Kể lại sự việc giản dị, đời thường mà giàu chất thơ
Trang 11- GV: gọi 01 nhóm HS trình bày kết quả
thảo luận bằng trò chơi hỏi - đáp theo
cặp đôi; nhóm khác lắng nghe, đối chiếu
với PHT của nhóm và nhận xét, bổ
sung
- GV nhận xét, đánh giá hiệu quả hoạt
động nhóm và chốt kiến thức trong
PHT
* HĐ 1 Tìm hiểu bối cảnh, nhân vật
và ý nghĩa của văn bản
- GV hướng dẫn HS làm việc nhóm bàn
hoàn thành các nội dung trong PHT số
02 trong thời gian 10 phút
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 02
Tìm hiểu bối cảnh và nhân vật
trong truyện ngắn Tôi đi học
tiết tiêu biểu
1 Nhân vật
“tôi” nhớ lại
những kỉ
niệm của buổi
tựu trường
đầu tiên vào
thời gian và
không gian
như thế nào?
Thời gian
Không gian
2 Trong phần (1), cảnh vật và con người được miêu tả như thế nào qua cái nhìn của nhân vật “tôi”?
3 Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến lớp có sự thay đổi như thế nào? Chỉ ra một số chi tiết tiêu biểu
II Đọc và tìm hiểu chi tiết
1 Bối cảnh và nhân vật của truyện
ngắn Tôi đi học
Trang 12trong truyện thể hiện
những tâm trạng ấy (Gợi
ý: sự thay đổi trong cảm
xúc, suy nghĩ của “tôi” từ
buổi sáng khi đi trên con
đường đến trường cho
đến lúc bước trong sân
trường và cuối cùng là
ngồi trong lớp học)
4 Chỉ ra tác dụng của một số câu văn miêu tả và hình ảnh so sánh trong việc khắc họa tâm trạng nhân vật “tôi” Qua đó, em thấy “tôi” là một cậu bé như thế nào?
5 Văn bản Tôi đi học đã nói giúp những suy nghĩ và tình cảm gì của rất nhiều người đọc? Điều đó còn có ý nghĩa với cuộc sống hôm nay như thế nào?
- HS căn cứ vào phần đọc, tổ chức
nhóm, thảo luận thống nhất hoàn thành
PHT; GV quan sát, hỗ trợ
- GV gọi HS trình bày kết quả thảo luận
lần lượt theo năm yêu cầu trong PHT;
các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung
- GV chốt kiến thức.
GV bình:Buổi tựu trường đầu tiên của nhân vật "tôi" đã được tác giả Thanh
Tịnh tái hiện rất chân thực, sinh động và tràn đầy cảm xúc, từng trạng thái và diễn biến tâm trạng của nhân vật được thể hiện theo trình tự không gian, thời gian rõ ràng Với mỗi không gian, thời gian tâm trạng ấy lại thay đổi, lại có những điểm nhấn riêng, chung quy lại tất cả những tâm trạng ấy đã làm nên một
kỉ niệm sâu sắc, đẹp đẽ, khó có thể phai mờ trong tâm trí của nhân vật nói riêng
và người đọc nói chung Được viết lên bằng chính kỉ niệm của những ngày thơ
ấu, của ngày đầu tiên đến trường, những trang văn trong truyện ngắn Tôi đi học đầy chất thơ và sâu lắng trữ tình Tâm trạng của nhân vật tôi lần đầu tiên đến
Trang 13trường là tâm trạng của biết bao người đã trải qua thời thơ ấu dưới mái trường.Nhà văn Thanh Tịnh đã nói hộ ta biết bao nhiêu điều về cái ngày đầu tiên lưuluyến ấy, khiến ai đã một lần đọc Tôi đi học không thổ nào không cảm nhậnnhư’ chính là cảm xúc của mình, là nỗi lòng mình vậy Đó là sức lây lan kỳ diệucủa thiên truyện ngắn trữ tình này…
* Dự kiến sản phẩm
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 02
Tìm hiểu bối cảnh và nhân vật trong truyện ngắn Tôi đi học
1 Nhân vật “tôi” nhớ
lại những kỉ niệm của
buổi tựu trường đầu
tiên vào thời gian và
không gian như thế
nào?
không có những đám mây bàng bạc
2 Trong phần (1), cảnh vật và con
người được miêu tả như thế nào qua cái
nhìn của nhân vật “tôi”?
- Cảnh vật được miêu tả qua các chi
tiết về không gian, thời gian: một buổi
mai đầy sương thu và gió lạnh con đường làng dài và hẹp cảnh vật xung quanh đều thay đổi.
- Hình cảnh con người được miêu tả
qua cụ thể: Mẹ âu yếm nắm tay tôi
dẫn đi, mấy cậu nhỏ trạc bằng tuổi tôi áo quần tươm tất, nhí nhảnh gọi tên nhau hay trao sách vở cho nhau xem Mấy cậu đi trước ôm sách vở nhiều lại kèm cả bút thước nữa.
3 Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong
ngày đầu tiên đến lớp có sự thay đổi như
thế nào? Chỉ ra một số chi tiết tiêu biểu
trong truyện thể hiện những tâm trạng
ấy (Gợi ý: sự thay đổi trong cảm xúc,
suy nghĩ của “tôi” từ buổi sáng khi đi
trên con đường đến trường cho đến lúc
bước trong sân trường và cuối cùng là
ngồi trong lớp học)
- Ban đầu là bâng khuâng, phấn chấn
đi bên mẹ trên con đường đến trường:
Trong chiếc áo vải dù đen dài tôi cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn, muốn thử sức cầm bút thước, ý nghĩ
“chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước”
- Sau đó chuyển sang bỡ ngỡ, rụt rè
“đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay dám đi từng bước nhẹ”, “như con chim con đứng bên
bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn
Trang 14bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ”
- Tiếp đến là cảm thấy lúng túng,
vụng về: thấy mình chơ vơ là lúc này,
cảm thấy như quả tim tôi ngừng đập
Sau đó, giật mình khi nghe gọi đến
tên rồi bật khóc:“Tôi bất giác quay
lưng lại rồi dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc theo.”
- Cuối cùng là cảm giác thân quen khingồi trong lớp học và ý thức việc học
tập :“Tôi nhìn người bạn tí hon ngồi
bên, cảm thấy không có sự xa lạ chút nào [ ] Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thấy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc.
4 Chỉ ra tác dụng của một số câu văn miêu tả và hình ảnh so sánh trong việckhắc họa tâm trạng nhân vật “tôi” Qua đó, em thấy “tôi” là một cậu bé như thếnào?
Các câu văn miêu tả giúp việc miêu tả tâm lí nhân vật nhẹ nhàng, chân thực,tinh tế và đầy cảm xúc Khắc họa thành công nhân vật “tôi” hồn nhiên, trongsáng nhưng cũng rất nhạy cảm và đã bắt đầu có ý thức về sự trưởng thành ngaytrong ngày đầu tiên đi học
5 Văn bản Tôi đi học đã nói giúp những suy nghĩ và tình cảm gì của rất nhiềungười đọc? Điều đó còn có ý nghĩa với cuộc sống hôm nay như thế nào?
- Câu chuyện ghi lại cảm xúc của buổi đầu tiên đến trường - buổi học mà hầu hếtmọi người đã từng trải qua, vì thế nói hộ được suy nghĩ, tình cảm và tâm trạngcủa rất nhiều người đọc
- Những cảm xúc, suy nghĩ và tình cảm trong sáng, chân thực ấy vẫn có trongmỗi HS hôm nay Với người lớn, dù đã trưởng thành nhưng mỗi khi nhớ về ngàyđầu tiên đến trường của mình vẫn đồng cảm với những gì nhà văn Thanh Tịnh
mô tả trong truyện Tôi đi học Nhà văn đã nói giúp mọi người những suy nghĩ,tình cảm ấy
* HĐ2.Tìm hiểu đặc điểm của
truyện ngắn giàu chất thơ trong
“Tôi đi học”
- GV yêu cầu hs thực hiện yêu cầu
sau: Truyện ngắn Tôi đi học là một
truyện ngắn giàu chất thơ Theo em,
điều gì tạo nên đặc điểm ấy (về nội
2 Đặc điểm của truyện ngắn giàu chất
thơ trong “Tôi đi học”
- Về nội dung: tập trung miêu tả nhữngcảm xúc và diễn biến tâm trạng vừa vuimừng, phấn chấn vừa ngỡ ngàng, lo sợ,
… của nhân vật “tôi” trong buổi đầu tiênđến trường một cách chân thực và cảm
Trang 15dung, hình thức, ngôn ngữ?
- HS thảo luận theo nhóm bàn
- GV gọi đại diện 2-3 nhóm HS trình
bày kết quả; nhóm khác nghe-bổ
+ Về ngôn ngữ miêu tả (tả cảnh vật vàtâm trạng) tinh tế, giàu hình ảnh sinhđộng với nhiều biện pháp tu từ, nhất là
ví von, so sánh
GV bình: Việc sử dụng những câu văn giàu cảm xúc với giọng điệu nhẹ nhàng,
những hình ảnh so sánh độc đáo và việc sử dụng hàng loạt các từ láy chính làmột trong số những biểu hiện của chất trữ tình trong tác phẩm Trước hết, trongtác phẩm, tác giả đã sử dụng hàng loạt câu văn với những hình ảnh so sánh hấp
dẫn " như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng", " như một làn
mây lướt ngang trên ngọn núi", " như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ" Những hình ảnh ấy không
những làm cho câu văn trở nên sinh động, hấp dẫn mà còn góp phần to lớn vàoviệc diễn tả, thể hiện cảm xúc của nhân vật trữ tình Thêm vào đó, chất trữ tìnhtrong tác phẩm còn được thể hiện rõ nét qua việc tác giả sử dụng hàng loạt các từláy Đó là những từ tượng hình để gợi nên khung cảnh thiên nhiên, cảnh vật mơ
mộng, trữ tình "bàng bạc", "quang đãng", "trang trọng", "đứng đắn", "tươm tất", "nhí
nhảnh", "sạch sẽ", "sáng sủa" Và đặc biệt, đó còn là hàng loạt các từ láy có giá trị,
vai trò to lớn trong việc diễn tả tâm trạng rụt rè, bỡ ngỡ, xen chút lo lắng của
nhân vật tôi trong buổi tựu trường tựu trường đầu tiên "rụt rè", "vẩn vơ", "run run",
"lúng túng", "nặng nề", "ngập ngừng", "lưng lẻo", "quyến luyến", Tất cả, tất cả những
hình ảnh so sánh cùng việc sử dụng hàng loạt các từ láy đã làm cho những câuvăn của "Tôi đi học" trở nên giàu tính nhạc, giàu chất thơ và giàu tính trữ tình Tóm lại, "Tôi đi học" của Thanh Tịnh là một câu chuyện chân thực, sâu sắc Tácphẩm ấy để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc không chỉ bởi những ý nghĩa
về mặt nội dung mà còn bởi đọc tác phẩm người đọc có thể cảm nhận một cáchchân thực và sâu sắc chất thơ, chất trữ tình bàng bạc ẩn chứa trong từng con chữ
III Tổng kết
- GV hướng dẫn HS hoạt động nhóm
đôi để hoàn thành các thông tin khái
quát về giá trị nội dung, nghệ thuật
của văn bản, cách đọc hiểu văn bản
truyện ngắn giàu chất thơ qua PHT:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 03
Tổng kết văn bản “Tôi đi học”
Trang 16Nghệ thuật Nội dung
- Truyện gây được sự trong mỗi người đọc
Cách đọc hiểu văn bản truyện ngắn
- Tóm tắt truyện, chú ý các yếu tố: bối cảnh, nhân vật,
- HS chia nhóm cặp trao đổi và hoàn thiện PHT trong thời gian 5 phút
- GV chiếu 1 PHT của 3 nhóm bất kì và yêu cầu trình bày lần lượt 3 nội dung;nhóm khác đối chiếu, nhận xét, bổ sung
- GV tổng hợp ý kiến, chốt kiến thức về nội dung và nghệ thuật của văn bản, vàcách đọc hiểu truyện ngắn giàu chất thơ
*Dự kiến sản phẩm:
- Cốt truyện đơn giản, chủ yếu là
- Truyện gây được sự xúc động, đồng cảmtrong mỗi người đọc
Kĩ năng đọc hiểu văn bản truyện ngắn giàu chất thơ
- Tóm tắt truyện, chú ý các yếu tố: bối cảnh, nhân vật, sự kiện, chi tiết, đặc điểmcốt truyện
- Xác định được nhân vật chính và phân tích các phương diện mà nhân vật đượcmiêu tả như: ngoại hình, lời nói, hành động, mối quan hệ với các nhân vật khác, đặcbiệt là tâm trạng, cảm xúc
- Tìm hiểu một số yếu tố cơ bản để thấy rõ đặc điểm của truyện ngắn giàu chất
Trang 17thơ (nội dung, hình thức, ngôn ngữ).
- Liên hệ, kết nối với kinh nghiệm của bản thân để hiểu sâu sắc về nội dung tưtưởng của truyện
Hoạt động 3,4: Luyện tập và vận dụng
3.1 Mục tiêu: Tiếp tục khắc sâu các chi tiết giàu chất trữ tình trong văn bản;
khuyến khích sự sáng tạo, tưởng tượng và sự trải nghiệm của HS
3.2 Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS thực hiện 2 yêu cầu sau:
(1) Em thích câu văn/đoạn văn miêu tả nào nhất trong văn bản? Vì sao? (2) Bằng sự trải nghiệm của bản thân, hãy tưởng tượng mình là “người bạn tí hon” hôm ấy ngồi cạnh nhân vật “tôi” trong truyện, em sẽ nói với “tôi” điều gì?
- HS thực hiện nhiệm vụ 1 ở lớp, nhiệm vụ 2 ở nhà theo hình thức cá nhân
- GV tổ chức cho HS chia sẻ câu trả lời trước lớp; khen ngợi, khuyến khích vàđịnh hướng kĩ năng trình bày cho HS
3 SAU GIỜ HỌC: Dặn dò HS
-Về học kĩ nội dung của bài học và đọc.
- Chuẩn bị trước bài “ Gió lạnh đâu mùa” theo HD của GV.
Tiết 7, 8 Gió lạnh đầu mùa
(Thạch Lam)
Hoạt động 1: Mở đầu
1.1 Mục tiêu:Nêu vấn đề, khơi gợi suy nghĩ, cảm xúc về lòng thương
người;kết nối, giới thiệu văn bản
1.2 Tổ chức thực hiện:
- GV đặt câu hỏi: “Em hiểu lòng nhân ái là gì? Cuộc sống sẽ ra sao nếu thiếu
đi nhân ái?”
- HS độc lập chuẩn bị câu trả lời
Trang 18- GV gọi 2 - 3 HS chia sẻ câu trả lời của mình.
- GV cùng HS khác lắng nghe, kết nối vào bài học: Lòng nhân ái là lòng yêu
thương con người, biết đồng cảm, xót xa trước những khổ đau bất hạnh của người khác; biết trân trọng, đề cao những phẩm chất tốt đẹp, cái cao cả, thiên lương trong mỗi con người, căm ghét những thế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống, quyền hạnh phúc của người khác Nhân ái giúp ta nâng cao giá trị của bản thân mình, làm cho mối quan hệ giữa con người với con người càng trở nên tốt đẹp Truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa” sẽ mang đến điều ấm áp nào cho chúng ta? Cô và các em sẽ cùng nhau khám phá.
- GV yêu cầu: Qua tìm hiểu bài ở nhà, hãy giới
thiệu những thông tin về tác giả Thạch Lam
- HS: độc lập chuẩn bị thông tin về tác giả
- GV gọi 2-3 HS chia sẻ; HS khác lắng nghe, bổ
sung
- GV: tổng hợp thông tin, chiếu chân dung và có
thể mở rộng để giới thiệu một số nét cơ bản về
phong cách và đề tài sáng tác tác giả
(Ví dụ: Nhà văn Thạch Lam được biết đến là
một cây bút thiên về tình cảm, hay viết về những
1 Tác giả
- Thạch Lam (1910-1942), tênkhai sinh là Nguyễn TườngLân, sinh tại Hà Nội
- Ông được mệnh danh là nhàvăn của sự tinh tế, của nhữngkhám phá nhỏ nhặt nhất trongđời sống
Trang 19cảm xúc của mình trước những số phận hẩm hiu,
nghèo khổ của người nghèo, nhất là phụ nữ trong
xã hội cũ (Cô hàng xén) Có truyện ông viết với
sự cảm thông sâu sắc về một gia đình đông con,
sống một cuộc sống cơ cực trong xóm chợ (Nhà
mẹ Lê) Ngoài ra ông còn viết tiểu luận kiểu tùy
bút, ghi lại những gì mà ông suy nghĩ về nghệ
thuật Cuốn Hà Nội ba sáu phố phường được
nhà văn Thạch Lam miêu tả lại có trong đó
hương vị đậm đà của quê hương, nhưng cũng vô
cùng gợi cảm
Một số tác phẩm nổi tiếng: Gió lạnh đầu mùa
-Tập truyện ngắn (NXB Đời nay, 1937); Nắng
trong vườn - Tập truyện ngắn (NXB Đời nay,
1938); Hà Nội ba sáu phố phường - Tùy bút
(NXB Đời nay, 1943)
* HĐ 2: Đọc và giải thích từ khó.
- GV hướng dẫn HS lần lượt thực hiện các
nhiệm vụ:
(1) Chia sẻ quá trình tự đọc văn bản ở nhà (cách
đọc, cách khám phá văn theo các gợi ý đọc bên
phải văn bản; những kĩ năng khi đọc hiểu văn
bản truyện ngắn)
(2) Ngoài các từ ngữ ở cước chú, em thấy cần
giải nghĩa thêm những từ ngữ nào khác
trongVB?
- HS: độc lập thực hiện lần lượt các yêu cầu
- GV: gọi 2-3 HS chia sẻ cách đọc, cách khám
phá văn bản theo các gợi ý đọc bên phải và nhắc
lại các kĩ năng đọc hiểu văn bản truyện ngắn đã
hình thành ở tiết học trước
- GV nhận xét, khen ngợi, định hướng cách đọc
và tổ chức đọc phân vai: người dẫn chuyện,
Sơn, Lan, Hiên, mẹ Sơn, mẹ Hiên, vú già, bọn
b Tìm hiểu chung
- Nhân vật: Sơn, Lan, mẹ Sơn,
Trang 20- GV nêu yêu cầu: Hãy xác định nhân vật, các
sự kiện chính, dạng cốt truyện và tóm tắt nội
dung chính của truyện ngắn
- HS: hoạt động nhóm cặp, trao đổi và thống
nhất các nội dung theo yêu cầu; GV quan sát, hỗ
trợ các nhóm HS
- GV: gọi 2-3 nhóm HS trình bày kết quả thảo
luận và tóm tắt nội dung chính của văn bản;
nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức, nêu
điểm giống nhau về cốt truyện với văn bản “Tôi
đi học”: Cả hai truyện đều giống nhau ở một số
điểm như: đề tài giản dị, đời thường, truyện
không có biến cố, xung đột gì lớn (dường như
không có cốt truyện), tập trung miêu tả, thể hiện
cảm xúc, tâm trạng, tình cảm; ngôn ngữ rất nhẹ
nhàng, truyền cảm, giàu chất thơ,…đồng thời
tóm tắt lại nội dung chính của truyện
Hiên, mẹ Hiên, vú già, bọn trẻxóm nghèo
- Dạng cốt truyện: kể lại sựviệc giản dị, đời thường màgiàu chất thơ
- Sự kiện chính:
(1) Mùa đông đến, Sơn đượcmặc áo ấm đi chơi với các bạncùng trang lứa
(2) Sơn nhìn thấy Hiên vẫnmặc một manh áo rách tả tơinên rất thương
(3) Sơn bàn với chị Lan về lấychiếc áo bông cũ cho Hiên.(4) Sơn lo sợ vì mẹ đã biếtchuyện nên đi tìm Hiên lấy lại
áo nhưng không gặp
(5) Mẹ Hiên đưa con đến nhàSơn để trả áo, mẹ Sơn lấy lạichiếc áo và đưa tiền cho mẹHiên đi mua áo ấm cho con.(6) Mẹ Sơn âu yếm ôm hai chị
em Sơn vào lòng và trách yêucác con
Tóm tắt truyện: Một buổi sáng, Sơn thức dậy và cảm nhận được mùa đông đã
đến Cậu được mẹ mặc cho một cái áo vệ sinh màu nâu sẫm với một cái áo dạ khâu chỉ đỏ Những đứa trẻ nghèo trong xóm chợ đều xuýt xoa khen ngợi chiếc
áo mà Sơn mặc Chị em Sơn nhìn thấy Hiên đứng ở xa, liền đến gần hỏi han và được biết vì nhà nghèo nên Hiên không có áo ấm để mặc Sơn thấy động lòng thương, nói với chị Lan về nhà lấy chiếc áo bông cũ cho Hiên Về đến nhà, nghe người vú già nói mẹ đã biết chuyện, sợ mẹ mắng nên Sơn và Lan đi tìm Hiên để đòi áo nhưng không gặp Quay trở về, Sơn thấy mẹ Hiên đang ngồi nói chuyện ở nhà mình và trả lại chiếc áo bông Mẹ Sơn lấy lại áo và cho mẹ Hiên mượn năm hào để may áo ấm cho con Sau đó, mẹ Sơn âu yếm ôm hai chị em và trách yêu các con.
* HĐ 1 Tìm hiểu bối cảnh, nhân vật và ý
nghĩa của truyện.
- GV hướng dẫn HS làm việc nhóm đôi hoàn
II Đọc và tìm hiểu chi tiết
Trang 21thành PHT trong thời gian 15 phút.
- HS căn cứ vào phần đọc, tổ chức nhóm,thảo
luận thống nhất hoàn thành PHT; GV quan sát,
các nhân vật xuất hiện xuyên suốt truyện ngắn
với chân dung đẹp đẽ, sống động Hai chị em
Lan và Sơn vì thương đám trẻ nghèo mà mang
áo của em gái mình ra cho cô bạn nhỏ Để rồi sợ
mẹ mắng mà khép nép không dám nhìn mẹ
Cũng vì hành động của con trẻ, mà người mẹ
ngỡ ra được bao điều và cho người mẹ nghèo
vay tiền mua áo cho con Đó chính là khoảnh
khắc đẹp đẽ của cả người lớn và trẻ em-khoảnh
khắc chứa chan tình người khiến cho người đọc
chúng ta cũng rưng rưng xúc động Có thể thấy,
bức tranh đầu mùa đông được nhà văn Thạch
Lam miêu tả rất chính xác, tinh tế Cảnh vật như
nổi hình, nổi khối trước mắt người đọc Còn bức
tranh tình người hiện lên vừa ấm áp, vừa đơn
sơ, vừa quen thuộc nhưng rộn ràng, hạnh phúc,
dạt dào tình cảm, cảm xúc Có thể nói rằng, với
ngòi bút tài hoa của nhà văn Thạch Lam, truyện
ngắn Gió lạnh đầu mùa đã để lại những ấn
tượng sâu sắc trong lòng độc giả trong suốt mấy
mươi năm qua vì vẻ đẹp tình người
Yêu cầu Chi tiết tiêu
- Thời gian
- Bọn trẻ xóm
Bối cảnh ấy cho em biết
gì về cuộc sống được miêu tả trong truyện?
1 Bối cảnh, nhân vật của truyện ngắn ”Gió lạnh đầu mùa”
Trang 22chợ
- Tâm trạng sau khi cho áo:
là cậu bé như thế nào?
- Hành động
- Vì sao mẹ Sơn lại không hài lòng khi chị em Sơn cho Hiên chiếc áo bông? Nhận xét về phẩm chất tính cách của mẹ Sơn.
- Hành động
- Nhân vật
Mẹ Hiên có phẩm chất và tính cách như thế nào?
Trang 23Cuộc sống nghèokhổ, bần hàn củanhững đứa trẻ xómchợ.
+ thấy động lòng thương.
+ một ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua trong tâm trí
+ trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui.
- Sau khi cho áo:
+ lo sợ khi mẹ biết + ngạc nhiên đứng sững khi thấy mẹ con Hiên
+ sợ hãi, cúi đầu lặng im, nép vào sau lưng chị.
- Chi tiết xúc động
và ý nghĩa: Sơn
thấy ấm áp vui vui
khi cho Hiên áo
Sơn là cậu bé rấtgiàu lòng thươngngười, có trái timnhân hậu
- Thái độ và lời nói:
+ Nghiêm nghị bảo ”Kìa hai cô cậu đã
về kia Thế cái áo bông của tôi đâu mà
tự tiện đem cho đấy”
+ Đây, tôi cho mượn 5 hào cầm về mà may áo cho con.
+ Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy
áo đem cho người ta không sợ mẹ mắng ư?
- Hành động:
+ với cái âu đồng, lấy tiền đưa cho bác
- Mẹ Sơn không hàilòng vì: đó là chiếc
áo kỉ niệm của emDuyên -người em
đã mất của Sơn vàhai chị em Sơn đãlấy áo cho Hiên màchưa xin phép mẹ
Là người mẹ cósuy nghĩ sâu sắc,dạy dỗ con nghiêmkhắc nhưng cũng rất
Trang 24Hiên+ vẫy hai con lại gần rồi âu yếm ômvào lòng
- Thái độ và lời nói:
+ Vừa cười vừa nói: Tôi về thấy cháu
nó mặc cái áo bông tôi hỏi ngay .Xin phép Mợ tôi về.
+ Bẩm nhà cháu độ này khổ lắm nó mặc mãi.
- Hành động: mang áo sang trả lại cho
mẹ Sơn.
Là người phụ nữnghèo khổ nhưngrất trung thực, giàulòng tự trọng và biếtcách cư xử
Cho thấy sự cảm thông, sẻ chia và tấm lòng đôn hậu, tìnhyêu thương giữa con người với con người
* HĐ2 Tìm hiểu đặc điểm của truyện ngắn
giàu chất thơ trong “Gió lạnh đầu mùa”
- GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm bàn để thực
hiện yêu cầu sau:
(1) Chỉ rõ chất thơ trong nội dung và hình thức
của truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”.
(2) Liệt kê 1-2 câu văn thể hiện rõ chất thơ
trong ngôn ngữ miêu tả của tác giả.
- HS tổ chức nhóm bàn; trao đổi và thống nhất
nội dung theo yêu cầu
- GV gọi đại diện 2-3 nhóm HS trình bày kết
quả; nhóm khác nghe-bổ sung
- GV tổng hợp ý kiến, chốt kiến thức cơ bản
đồng thời bình giảng một số nét đặc sắc trong
ngòi bút viết truyện ngắn trữ tình của tác giả:
Dưới nét bút của Thạch Lam, thiên nhiên bên
ngoài là cái cớ để khơi gợi thế giới nội tâm lung
2 Chất thơ trong truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”
- Về nội dung:
+ tập trung miêu tả nhữngcảm xúc và tâm trạng từ vui
vẻ ấm áp đến lo lắng, sợ hãicủa nhân vật Sơn trong haithời điểm trước khi cho áo vàsau khi cho áo
+ các nhân vật trong truyệnđều toát lên vẻ đẹp của sự yêuthương, của tấm lòng thơmthảo và trái tim đôn hậu
Trang 25linh sâu lắng, thế giới của những cảm xúc vô bờ
mà cứ nhè nhẹ thắm tình người Trong “Gió
lạnh đầu mùa” nhà văn đã miêu tả tinh tế và
chính xác sự chuyển đổi mùa từ cuối thu sang
đầu đông bằng những từ ngữ cô đọng, vừa
tượng thanh, vừa tượng hình vừa khơi gợi cảm
xúc: “cái nắng tháng mười làm nứt nẻ đồng
ruộng và làm giòn khô những chiếc lá rơi …”,
“ngoài sân đất khô trắng… cơn gió vi vu làm
bốc lên những làn bụi nhỏ, thổi lăn những cái
lá khô lạo xạo…” Cái lạnh đó là cái cớ để mọi
người trong nhà thu mình vào thế giới nội tâm
se thắt Thạch Lam đã khéo quan sát tinh tường,
chọn những chi tiết hết sức tiêu biểu từ màu sắc,
âm thanh đến sự chuyển động của cảnh chuyển
mùa trong cái lạnh đầu đông để hoài niệm và
dẫn dắt câu chuyện cảm động của chị em Sơn…
+ ngôn ngữ miêu tả (tả cảnhvật và tâm trạng) nhẹ nhàng,tinh tế, đi sâu vào cảm giác
người đọc Ví dụ: :“…đất khô
trắng, luôn cơn gió vi vu làm bốc lên những màn bụi nhỏ, thổi lăn những cái lá khô lạo xạo”; “Sơn đứng lặng yên đợi, trong lòng tự nhiên thấy
ấm áp vui vui”.
III Tổng kết
- GV nêu yêu cầu: khái quát giá trị nội dung,
đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn “Gió lạnh
đầu mùa” và những lưu ý thêm khi đọc hiểu văn
bản truyện ngắn giàu chất thơ?
- HS thực hiện yêu cầu theo nhóm (4 HS);
- GV gọi 2 nhóm trình bày, các nhóm khác quan
sát, lắng nghe, bổ sung, nhận xét
- GV, nhận xét đánh giá và chốt kiến thức
Mở rộng: Bên cạnh nội dung ý nghĩa và giá trị,
ngôn ngữ trong truyện đã giúp tác phẩm Gió
lạnh đầu mùa trở thành một trong những tác
phẩm xuất sắc nhất của nền văn học Việt Nam
Ngôn từ trong truyện phong phú, ấn tượng và
dào dạt cảm xúc trong tiếng Việt Đồng thời,
cách sử dụng ngôn ngữ của Thạch Lam rất gần
gũi, bình dị và dễ hiểu khác hoàn toàn với
những hình ảnh ước lệ tượng trưng ở giai đoạn
văn học cổ
1 Về nội dung: Đề cao lòng
yêu thương, sự cảm thông, sẻchia của con người trong cuộcsống
2 Về nghệ thuật: Cốt truyện
giản dị, đời thường, …nhưng
có ý nghĩa sâu sắc, thấm thía;lời văn nhẹ nhàng, ngôn ngữgiàu chất thơ
3 Những lưu ý về cách đọc hiểu văn bản truyện ngắn giàu chất thơ: Tìm hiểu đặc
điểm về cốt truyện, nhân vật,chi tiết, lời văn, bút pháp miêutả, thể hiện rõ đặc điểm vàtác dụng của truyện ngắn trữtình
Hoạt động 3: Luyện tập và vận dụng
3.1 Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để tìm hiểu một số chi tiết truyện
giàu ý nghĩa, kết nối với kĩ năng viết, kết nối với những trải nghiệm trong đờisống
Trang 263.2 Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS thực hiện 2 nhiệm vụ:
(1) “Chiếc áo bông” là hình ảnh được xuất hiện nhiều lần và xuất hiện từ đầu đến cuối câu chuyện của chị em Sơn Theo em, hình ảnh này có ý nghĩa như thế nào trong truyện ngắn? Hãy trình bày thành đoạn văn từ 10-12 dòng.
(2) Nếu là Sơn trong câu chuyện trên, em sẽ làm gì để vừa giúp Hiên có áo ấm mặc lại vừa không bị mẹ mắng?Hãy chia sẻ với các bạn trong nhóm.
- HS thực hiện nhiệm vụ theo hình thức cá nhân
- GV tổ chức cho HS chia sẻ câu trả lời và đoạn văn trước lớp; khen ngợi,khuyến khích và định hướng kĩ năng trình bày cho HS
3 SAU GIỜ HỌC: Dặn dò HS
-Về học kĩ nội dung của bài học và đọc.
-Chuẩn bị trước bài “ Thực hành Tiếng việt: Trợ từ và thán từ” theo HD của GV.
Trang 27B PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT Tiết 9 Trợ từ và thán từ
Hoạt động 1: Mở đầu
1.1 Mục tiêu: Tạo hứng thú, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập đã tìm hiểu ở nhà trong phần kiến thức ngữ văn; kết nối với phần tiếp theocủa bài học
1.2 Tổ chức thực hiện
- GV hướng dẫn HS tham gia trò chơi“Đội nào nhanh hơn” với luật chơi:
+ GV chia lớp thành 4 – 6 đội chơi tùy theo số lượng HS và cách sắp xếp bànghế trong phòng học
+ GV phát cho mỗi đội chơi một PHT số 1, yêu cầu các đội chơi hoàn thànhPHT trong thời gian 3 phút
+ Đội nào điền chính xác, đầy đủ thông tin nhanh nhất sẽ là đội thắng cuộc
………
+ Trợ từ ở cuối câu, vídụ: …
+ Thán từ dùng để gọi– đáp, ví dụ:
………
………
Trong câu hoặc cuối câu
Trang 28người nói hoặc người
viết, hoặc dùng để
- HS tổ chức theo đội, chuẩn bị tham gia trò chơi
- GV tổ chức trò chơi, quan sát và xử lí tình huống
- GV tổng kết trò chơi, tuyên dương đội chiến thắng; chốt kiến thức và kết
nối vào bài học: Các em vừa tham gia trò chơi mà qua đó chúng ta tìm hiểu
được kiến thức ngữ văn về trợ từ và thán từ Để vận dụng những tri thức đó vào thực hành, cô cùng các em cùng nhau khám phá kiến thức qua những bài tập cụ thể.
Hoạt động 2: Thực hành
2.1 Mục tiêu:HS vận dụng kiến thức tiếng Việt để xác định được trợ từ, thán
từ; chỉ ra được ý nghĩa, tác dụng của trợ từ, thán từ trong mỗi cách dùng cụ thể;biết sử dụng trợ từ, thán từ trong tạo lập văn bản
cầu bài tập 1,3 Dãy 1 làm bài
tập 1, dãy 2 làm bài tập 3 theo
hình thức cặp đôiđể hoàn thành
PHT số 2
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Bài 1 Câu Trợ từ Tác dụng
a
b
1 Bài tập 1,3
Bài 1 Câ
u
Trợ từ
Trang 29yêu cầu HS làm việc nhóm 4 theo
kĩ thuật khăn trải bàn để hoàn
thành các yêu cầu trên PHT
Kết luận:
trước sự việc các học trò
khóc khi phải tạm chia tay
người thân (mặc dù buổi trưa
được về nhà và ngày mai lại được nghỉ cả ngày).
biểu thị ý nghi vấn
Bài 3 Câ u
Thán từ
Tác dụng
a a biểu lộ sự ngạc nhiên, vui
mừng của người nói
hàng hoặc người dưới, tỏ sựđồng ý
chào
biểu lộ sự than thở, ý chánnản về sự việc không đượcnhư ý
một cách lễ phép, tỏ ý nghetheo
e ô hay biểu lộ sự ngạc nhiên.
2 Bài tập 2,4 1
Tronghai từ
nhữngcâu đãcho, từ
cả ở câu
b là trợ
từ vì nóđượcdùng đểnhấn
điểm (lúc này)
nêu ở trạng ngữ
Còn từ chính
trong câu d làtính từ bổ sung ý
ý và tỏ ýngăn cản(hay không
Trang 30- HS hoàn thiện nhiệm vụ cá
nhân vào các ô 1,2,3,4 trên PHT
sau đó nhóm trưởng cho các bạn
thảo luận, kết luận đưa ra ý kiến
chung của nhóm vào ô trung
tâm
- GV yêu cầu các nhóm trao đổi
chéo PHT và cử đại diện trình
Còn từ
cả ở câu
a là phó
từ chỉlượng
nghĩa cho danh từ
- Thán từ: ấy (câu b); này
Còn từ này ở câu
c là chỉ từ
Hoạt động 3: Vận dụng
3.1 Mục tiêu:Vận dụng kiến thức trợ từ, thán từ qua viết đoạn văn trong việc sử
dụng hai từ loại này
Truyện Tôi đi học của Thanh Tịnh gợi cho
tôi nhớ đến kỉ niệm về một cô giáo đã dạy tôi
ở tiểu học – cô Nguyễn Thúy Hiền Tôi cònnhớ rõ hồi ấy, tôi và nhiều bạn trong lớpthường bị khổ sở vì “những chiếc răng sâu”,
Trang 31dụng ít nhất một trợ từ hoặc
một thán từ và chỉ rõ
- GV hướng dẫn HS xác định
yêu cầu:
- HS làm việc cá nhân, tạo lập
đoạn vănđảm bảo các tiêu chí
viết đoạn văn kể về một kỉ
niệm của mình, trong đó có sử
dụng trợ từ hoặc thán từ
nhất là mỗi khi ăn uống Biết tình trạng củachúng tôi, cô Hiền bảo: “Cái răng, cái tóc làgóc con người, các em ạ Cô sẽ giúp các em
có hàm răng đẹp.” Theo hướng dẫn của cô,tôi ngồi trên ghế, há to miệng và nhắm mắtlại Chỉ không đầy một phút, cô đã “giảiquyết” chiếc răng sâu của tôi nhẹ nhàng đếnmức hầu như tôi không có cảm giác đau Đốivới chúng tôi, cô Hiền không chỉ là cô giáomẫu mực mà cô còn chính là người mẹ thứhai.”
(Sách giáo viên Cánh Diều)
- Chỉ ra các trợ từ trong đoạn văn đã viết: ạ,
chính
chỉnh sửa
1 Đảm bảo hình thức đoạn văn (từ 6 đến 8 dòng)
2 Nội dung:kể về một kỉ niệm của mình
-Về học kĩ nội dung của bài học và đọc.
-Chuẩn bị trước bài “ Thực hành đọc hiểu: Người mẹ vườn cau” theo HD của GV.
C PHẦN THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU Tiết 10, 11 Người mẹ vườn cau
(Nguyễn Ngọc Tư)
Trang 32Hoạt động 1: Mở đầu
1.1 Mục tiêu: Kết nối hiểu biết, cảm xúc của HS về đề tài về sự hi sinh lớn lao
và tấm lòng bao dung của những người mẹ trong các cuộc kháng chiến
1.2 Tổ chức thực hiện:
- GV nêu yêu cầu: Nghe bài hát Đất nước tôi và nêu cảm nhận của em về
hình ảnh người mẹ được thể hiện qua ca từ trong ca khúc?
(Link: https://www.youtube.com/watch?v=uSCgqUl3CJ4)
- HS quan sát video bài hát và độc lập chuẩn bị trả lời câu hỏi
- GV gọi 2-3 HS chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc được gợi ra từ video bài hát đó
- GV lắng nghe, động viên, chia sẻ và kết nối vào bài học: Hình ảnh người mẹ
trong ca khúc luôn hi sinh tình cảm cá nhân mình để dành tình yêu cho đất nước Người mẹ đó cũng như bao con người khác đã góp phần đem lại cuộc sống hòa bình, hạnh phúc cho đất nước ngày hôm nay Bài học hôm nay sẽ một lần nữa đưa chúng ta gặp lại một hình ảnh người mẹhi sinh lớn lao và tấm lòng bao dung trong các cuộc kháng chiến Đó chính là hình ảnh người mẹ trong văn bản “Người mẹ vườn cau” của tác giả Nguyễn Ngọc Tư.)
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
2.1 Mục tiêu: Khám phá nội dung, ý nghĩa và một số yếu tố đặc trưng của
truyện ngắn trữ tình trong văn bản “Người mẹ vườn cau”.Hiểu được tình cảm,suy nghĩ của tác giả được thể hiện qua văn bản Củng cố chiến lược đọc hiểutruyện ngắn trữ tình
2.1 Tổ chức thực hiện
* HĐ1: Kiểm tra hoạt động trước khi đọc ở
nhà của HS
- GV hướng dẫn HS thực hiện các yêu cầu:
+ Nhắc lại những kĩ năng đọc hiểu văn bản
truyện trữ tình Em đã vận dụng kĩ năng đó để
đọc hiểu truyện ngắn “Người mẹ vườn cau”
như thế nào? Hãy chia sẻ trước lớp
+ Nêu những hiểu biết về tác giả Nguyễn
là tình cảm của con ngườichân chất hồn hậu nhưng gặpnhiều bất hạnh trong cuộcsống
Trang 33Mở rộng : Nguyễn Ngọc Tư là nhà văn có
phong cách viết mộc mạc, bình dị của thôn
quê Nam Bộ Những tác phẩm của chị luôn
thu hút nhiều độc giả bởi lối kể chuyện đậm
màu sắc phương Nam, thể hiện cái nhìn sâu
sắc và bao dung với số phận con người Nhà
văn gây tiếng vang với các tập truyện như:
Ngọn đèn không tắt rồi đến Nước chảy mây
trôi, Giao thừa, Cánh đồng bất tận Chị chiếm
trọn trái tim tác giả với phong cách sáng tác
nhẹ nhàng, lối viết văn bình dị, đơn giản, mộc
mạc và đầy nắng gió phương Nam Những tác
phẩm mặc dù chỉ xoay quanh những câu
chuyện đời thường nhung lại có sức hút đặc
biệt lôi cuốn độc giả vì bởi cái nhìn đầy chân
thật và nhân hậu Nguyễn Ngọc Tư đã dành
nhiều giải thưởng văn học và trở thành tâm
điểm của sự hy vọng vào một nền văn trẻ
đương đại
* HĐ2: Đọc văn bản và giải
thích từ khó
- GV kiểm tra việc đọc ở nhà
của HS qua các câu hỏi:
H1: Em đọc văn bản này như
- Giải nghĩa một số từ ngữ bằng hình ảnh:
b Tìm hiểu chung
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Trang 34- GV tổ chức cho HS nhận xét
cách đọc của bạn
- GV tổng hợp ý kiến và chuẩn
bị nội dung của thực hành đọc
hiểu và cách đọc văn bản truyện
Bà mẹ bán ve chai (“người
mẹ vườn cau”)
một cách tựnhiên, trungthực; thể hiệnđược suy nghĩ,tình cảm củachính ngườikể
4.Người kể Đứa bé
-con củamột cán bộvốn làđồng độivới concủa người
mẹ vườncau
Kể về người
mẹ ấy như kể
về bà nội củamình; Tô đậmtính chân thực
chuyện
5 Nộidung chính
Câu chuyện kể về “người
mẹ vườn cau”, bà mẹ bán
ve chai nhưng đầy lòngdũng cảm Chiến tranh đãcướp đi các con của bà,nhưng bà yêu thương, chămsóc đồng đội của con bànhư chính con đẻ của mình
II Đọc và tìm hiểu chi tiết
- GV yêu cầu HS nhắc lại các
nhiệm vụ đã phân công từ tiết
học trước; đồng thời yêu cầu các
nhóm HS chuẩn bị báo cáo sản
phẩm
+ Nhóm 1,2,3: Tìm hiểu nhân
vật “bà mẹ vườn cau” và trình
1 Hình ảnh “bà mẹ vườn cau”
NHÂN VẬT “BÀ MẸ VƯỜN CAU”
1 Tìmchi tiếttiêu biểutái hiện
về hình
- Hình dáng: nội gày gò; bàn
tay bà nhăn nheo, gân guốc;
nụ cười phúc hậu, đôi mắt già nua nheo nheo.
Trang 35bày dưới hình thức bảng biểu.
+ Nhóm 4,5,6: Tìm hiểu các yếu
tố hình thức và nội dung văn
bản truyện ngắn trữ tình trong
“Người mẹ vườn cau”và trình
bày dưới hình thức sơ đồ tư duy
hoặc đồ họa thông tin.
- HS chuẩn bị theo hướng dẫn,
+ Đại diện nhóm 1,2,3 trình bày
phần tìm hiểu nhân vật dưới
hình thức bảng biểu.
+ Đại diện nhóm 4,5,6 trình bày
phần tìm hiểu các yếu tố của
+ Với “tôi”: cười phô cả
miệng; vuốt đầu tôi; bà gắp thức ăn cho tôi, đôn hậu bảo ; ôm tôi vào lòng, nội cũng cười; bà nội dẫn tôi ra vườn; bà nắm tay tôi; bà mắc mùng cho tôi ngủ; bà dúi cho tôi nhiều quả chín biếu mẹ
+ Với ba và các đồng đội: đưa
thư cho ba; mang thức ăn, tin tức; mang xâu ếch cho ba
2 Chitiết nào
em ấntượngnhất? Vìsao?
- HS đề xuất và lí giải:
Ví dụ:
- chi tiết “Đón ba, nội gầy gò,
cười phô cả lợi” vì chi tiết này
thể hiện niềm vui của người
mẹ khi con về thăm
- chi tiết “ba bảo nội là một
bà mẹ anh hùng” vì chi tiết
này thể hiện lòng biết ơn với
sự hi sinh thầm lặng của bà mẹvườn cau Bà là hậu phươngvững chắc cho những đứa concủa mình đi chiến đấu bảo vệ
Tổ quốc
3 Kháiquát vềcuộc đời
và phẩmchất “bà
mẹ vườncau”
- Cuộc đời của “bà mẹ vườncau” đầy bất hạnh, con đều đã
hi sinh, cuộc sống khổ cực vềvật chất
- Phẩm chất: “bà mẹ vườncau” luôn yêu thương những
“đứa con”, cháu của mình.Đôn hậu và tình cảm tràn đầy
Trang 362 Một số yếu tố nội dung và hình thức của truyện ngắn “Người mẹ vườn cau”
GV bình: Trong trí nhớ nhân vật “tôi”: Nội gầy gò, cười phô cả lợi những
vẫn luôn lo lắng cho các con các cháu, sợ trời mưa mấy đứa sẽ bị cảm Bữa cơm giỗ chú Sơn chỉ vài ba bác canh chua cá rô đồng, mắm kho, bông súng đơn giản những vẫn rất ngon và ấm áp Cảnh ba gắp thức ăn cho bà rồi bà lại gắp thức ăn cho “tôi” và bà xoa đầu bảo tôi ăn cho chóng lớn đã cho thấy khung cảnh gia đình ấm áp và hạnh phúc “Tôi” ấn tượng các chú tụ họp nhà Nội Lớn bằng ấy nhưng các chú vẫn phải xin phép bà Mọi người cùng hàn huyên chuyện cũ, tiếng cười vang vọng khắp gian nhà nhỏ Tôi được Nội mắc mùng cho ngủ, Nội kể cho tôi nghe về câu chuyện của bà Người trên bàn thờ
là hai đồng chí thân thiết với bố, các chú đều là những người hiên ngang và anh hùng Bà chính là mẹ của những anh hùng, tuy chỉ là người nhặt ve chai Hình ảnh "Người mẹ vườn cau" đã gợi đến cho mỗi chúng ta những kỉ niệm hạnh phúc về mẹ Mỗi chúng ta đều có người mẹ tần tảo hi sinh Ai rồi cũng
có gia đình riêng nhưng mái ấm và người mẹ luôn mong ngóng con là ngôi nhà mà chúng ta nên trở về nhất.
* HĐ1: Khái quát giá trị nội dung và
nghệ thuật của văn bản
- GV yêu cầu HS hoạt động cá nhân:
Hãy khái quát nội dung, nghệ thuật của
văn bản “Người mẹ vườn caubằng một
bài nói dài 1-2 phút
III Tổng kết
1 Nghệ thuật và nội dung
Truyện ngắn Người mẹ vườn cau
giản dị, nhẹ nhàng, không có những
sự kiện, xung đột gì to lớn, dữ dội,ngôn ngữ kể chuyện nhẹ nhàng, đầychất thơ để lại nhiều dư vị thấm
Trang 37- HS độc lập chuẩn bị thực hiện yêu cầu
- GV gọi đại diện 2 HS thuyết trình; HS
khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, tổng hợp ý kiến, chốt
kiến thức khái quát nội dung và nghệ
thuật trong văn bản
* HĐ2: Tìm hiểu kĩ năng đọc truyện
ngắn trữ tình
- GV nêu nhiệm vụ: Từ việc tìm hiểu
văn bản, hãy rút ra chiến lược đọc
truyện ngắn trữ tình?
- HS trao đổi nhóm cặp trong 3 phút
- GV gọi 2-3 đại diện nhóm trả lời;
nhóm HS lắng nghe, bổ sung
- GV tổng hợp ý kiến, chốt ra các kĩ
năng đọc hiểu truyện ngắn trữ tình.
thía về thông điệp tư tưởng, đạo lísống và làm người: “uống nước nhớnguồn”
2 Kĩ năng đọc truyện ngắn trữ tình
- Cần xác định truyện ngắn trữ tìnhviết về ai, viết về sự việc gì? Cốttruyện có gì đặc biệt
- Nhân vật chính là ai? Nhân vật đóđược tác giả khắc họa như thế nàoqua ngoại hình, lời nói, hànhđộng
- Tìm hiểu chất thơ của truyện đượcthể hiện ở khía cạnh nào? Ngônngữ kể chuyện có gì đặc sắc
- Phân tích được chủ đề, tư tưởng,thông điệp mà tác giả muốn gửi đếnngười đọc thông qua văn bản
- Từ văn bản truyện ngắn liên hệvới bản thân và cuộc sống xungquanh để thấy được ý nghĩa của nóđối với cuộc sống, con người
Hoạt động 3: Luyện tập
3.1 Mục tiêu: Tiếp tục củng cố khắc sâu ý nghĩa nhân văn từ câu chuyện, đồng
thời rút ra thông điệp từ câu chuyện này, kết nối với hoạt động viết đoạn
cho rằng, qua truyện ngắn
này, tác giả muốn nhắn gửi
đến người đọc thông điệp về
truyền thống “uống nước nhớ
nguồn” của dân tộc Ý kiến
của em như thế nào? (Trình
bày thành đoạn văn khoảng 8
GV yêu cầu HS viết đoạn văn theo suy nghĩcủa mình
Qua văn bản “Người mẹ vườn cau”,tác giả
Nguyễn Ngọc Tư muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp về truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Lòng biết ơn đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của chúng ta.
Trang 38hy sinh cho độc lập dân tộc Nhiều người mẹ gạt nước mắt tiễn con ra trận Khi đất nước
đã hoà bình, đôi khi con người lãng quên đi quá khứ nghĩa tình Tuy vậy, có những con người vẫn luôn vẹn nguyên, thuỷ chung giống như hình ảnh “người mẹ vườn cau” Văn bản cũng là lời cảnh tỉnh với những ai đã quên đi quá khứ, chúng ta cần phải biết ơn thế hệ trước đã cho ta cuộc sống như ngày hôm nay.
Hoạt động 4: Vận dụng (giao về nhà)
4.1 Mục tiêu:Mở rộng khám phá về truyện ngắn trữ tình qua việc tìm hiểu những
văn bản ngoài SGK
4.2 Tổ chức thực hiện:
- GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: Ghi chép những điều lí thú mà
em khám phá được khi đọc và tìm những truyện ngắn trữ tình
- HS chia nhóm theo sở thích, mỗi nhóm chọn một tác giả để đọc cáctruyện ngắn trữ tình và ghi chép những điều ấn tượng vào Sổ tay văn học
- GV tổ chức cho HS chia sẻ những ghi chép trong sổ tay giữa các nhóm
- GV đánh giá, động viên, khuyến khích HS
3 SAU GIỜ HỌC: Dặn dò HS
-Về học kĩ nội dung của bài học và đọc.
- Chuẩn bị trước bài “ VIẾT: Kể lại một chuyến đi hoặc một hoạt động xã hội”
theo HD của GV.
D PHẦN VIẾT Tiết 12, 13, 14 Kể lại một chuyến đi hoặc một hoạt động xã hội
Hoạt động 1: Mở đầu
Trang 391.1 Mục tiêu:Tạo không gian, khơi gợi cảm xúc để dẫn dắt HS vào bài học 1.2 Tổ chức thực hiện:
- GV nhắc lại nhiệm vụ đã giao cho HS ở tiết trước và hướng dẫn HS thực hiện + Mỗi HS chuẩn bị một bức ảnh hoặc một đồ vật kỉ niệm có liên quan đến mộtchuyến đi hoặc một hoạt động xã hội có ý nghĩa, để lại những suy nghĩ và tìnhcảm sâu sắc đã từng được tham gia;
+ HS chia sẻ theo nhóm cặp trong thời gian 3 phút trên nền nhạc không lời vềhình ảnh/đồ vật mà mình mang theo dựa trên một số câu hỏi gợi ý:
1 Đây là hình ảnh/đồ vật gắn với chuyến đi hoặc hoạt động xã hội nào?
2 Chuyến đi/hoạt động đó diễn ra vào thời gian nào, ở đâu, cùng với ai?
3 Chuyến đi/hoạt động có sự việc nào thú vị nhất?
4 Em có cảm xúc, suy nghĩ gì về chuyến đi/hoạt động đó?
- HS lần lượt thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV:
+ Chuẩn bị hình ảnh hoặc đồ vật và các thông tin liên quan ở nhà
+ Chia sẻ với bạn ngồi bên cạnh các thông tin theo gợi ý
- GV quan sát quá trình chia sẻ của HS, có thể đồng hành cùng một sốnhóm Sau đó chọn gọi 2 – 3 HS có phần chuẩn bị tốt chia sẻ trước lớp, HS kháclắng nghe phần chia sẻ của bạn
- GV nhận xét quá trình, kết quả chuẩn bị bài học và chia sẻ của HS; dẫn
dắt vào bài học:Cuộc sống của chúng ta được tạo nên bởi vô vàn những câu
chuyện nối tiếp nhau với đầy đủ các cung bậc cảm xúc Và ắt hẳn, trong số đó,
sẽ có những chuyến đi, những hoạt động xã hội để lại trong các em những ấn tượng, cảm xúc khó phai mờ như vậy Những câu chuyện này được lan tỏa, biết đâu sẽ có thể trở thành một câu chuyện truyền cảm hứng, một trải nghiệm thú vị cho mọi người xung quanh mình Và, bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau viết bài văn để kể lại một chuyến đi hoặc hoạt động xã hội như vậy!
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
2.1 Mục tiêu: HS nhận biết được các yêu cầu của bài vănkể lại một chuyến đi
hoặc một hoạt động xã hội kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm, có thể
sử dụng cả yếu tố nghị luận
2.2 Tổ chức thực hiện
Trang 40* HĐ1: Tìm hiểu yêu cầu của bài văn kể lại
một chuyến đi hoặc một hoạt động xã hội
Đọc bài viết sau và thực hiện các yêu cầu:
(1) Tôi thường băn khoăn: liệu phép mầu có tồn tại trên đời? Nếu thực có phép mầu, tại sao cuộc sống vẫn còn biết bao mảnh đời bất hạnh?
Và tôi đã tìm thấy câu trả lời về sự tồn tại của phép mầu trong chuyến đi thăm bệnh nhi ung thư nhân ngày hội “Ước mơ của Thuý”.
(2) Ngày hội “Ước mơ của Thuý” là một sự kiện thường niên do Thành Đoàn tổ chức nhằm giúp đỡ và đem lại niềm vui cho các bệnh nhi ung thư Để hưởng ứng tinh thần ấy, trường cấp hai của tôi đã tổ chức chuyến đi thăm bệnh nhi tại bệnh viện Ung Bướu.
(3) Bảy giờ sáng, chúng tôi xuất phát, nửa tiếng sau đã có mặt tại địa điểm Bệnh viện Ung Bướu có một khuôn viên rộng lớn với các dãy nhà được
bố trí thành các khoa bệnh chuyên biệt Nhóm của tôi được phân công đến thăm một phòng của Khoa Nhi, ở đó có tám em đang điều trị Ấn tượng đầu tiên của tôi khi bước vào căn phòng là những bức tranh đầy sắc màu treo trên tường Có bức vẽ cảnh một cô giáo đứng trên bục giảng, có bức vẽ một phi thành gia đang bay ra ngoài vũ trụ, tất cả đều thể hiện ước mơ của các em Những bức tranh ấy cho thấy các em vẫn luôn kiên cường, lạc quan, dù bệnh tật giày vò Trước mắt tôi là những em nhỏ khoảng năm, sáu tuổi, dưới lớp quần áo là những tấm thân gầy yếu vì căn bệnh quái ác Cảnh tượng ấy khiến cho bất kì ai trong chúng tôi đều cảm thấy xót xa Chúng tôi cùng chơi với các em Chúng tôi hỏi: “Các em mong muốn điều gì nhất?"
Có em khẽ đáp: “Em muốn có một chú gấu bông làm bạn, như vậy em
sẽ không còn sợ hãi nữa".
Em khác lại nói:“Em muốn đi học ”
Trái tim tôi như thắt lại, bởi lẽ những điều tưởng như giản đơn với bao người thì với các em lại trở nên xa vời đến thế…
(4) Khoảng chín giờ,nhóm tôi họp mặt với cả đoàn để gặp lại tất cả bệnh nhi Trong không gian ấy, chúng tôi và các em ngồi thành vòng tròn, cùng ca hát, vui đùa Giây phút đó, niềm vui như kéo dài bất tận khiến lòng người càng thêm ấm áp Chúng tôi tặng quà cho các em Những món quà