On thi mon triet hoc phan DVLS

Xã hội loài người tồn tại và phát triển theo những quy luật khách quan và một trongnhững quy luật đó là quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển củalực lượng s

Xã hội loài người tồn tại và phát triển theo những quy luật khách quan và một trongnhững quy luật đó là quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển củalực lượng sản xuất.

Theo triết học Mác-Lênin phương thức sản xuất là cách thức con người tiến hành sảnxuất vật chất ở một giai đoạn lịch sử nhất định Phương thức sản xuất là chỉnh thể thốngnhất bởi hai mặt của quá trình sản xuất vật chất đó là lực lượng sản xuất và quan hệ sảnxuất

Lực lượng sản xuất (LLSX) là biểu hiện quan hệ giữa con người với tự nhiên trongquá trình sản xuất vật chất; là sự kết hợp thống nhất giữa người lao động với tư liệu sản xuất

(trước hết là công cụ lao động) để tạo thành sức sản xuất xã hội Ngày nay, khi khoa học

phát triển mạnh mẽ, được ứng dụng nhanh chóng, rộng rãi, trực tiếp vào trong quá trình sảnxuất, cùng với công nghệ hiện đại đã trở thành một thành tố mới trong lực lượng sản xuất,làm thay đổi sâu sắc bộ mặt của lực lượng sản xuất và quy định nội dung mới của sức sảnxuất xã hội trong thời đại ngày nay

Quan hệ sản xuất (QHSX) là quan hệ kinh tế giữa người với người trong quá trìnhsản xuất vật chất của xã hội; là một chỉnh thể thống nhất của ba quan hệ đó là quan sở hữu

(Mối quan hệ giữa người với người trong việc sở hữu đối với tư liệu sản xuất của xã hội), quan hệ quản lý (Quan hệ giữa người với người trong việc tổ chức sản xuất và trao đổi hoạt động cho nhau), quan hệ phân phối (Quan hệ giữa người với người trong việc phân phối sản phẩm xã hội làm ra) Trong chỉnh thể quan hệ sản xuất, quan hệ sở hữu giữ vai trò quyết

định, còn quan hệ quản lý và phân phối tác động lại rất mạnh mẽ và quan trọng đến chế độ

sở hữu (tích cực hoặc tiêu cực).

Phương thức sản xuất là nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của xã hội điều đónghĩa là phải nhận thức sự tác động biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.Mối quan hệ cơ bản và biện chứng giữa hai yếu tố này hình thành nên quy luật kinh tế-xãhội tất yếu, phổ biến, quyết định sự vận động và phát triển của các hình thái kinh tế-xã hội

Quy luật về sự phù hợp của QHSX với trình độ phát triển của LLSX thể hiện trướchết ở vai trò quyết định của LLSX đối với QHSX Điều này thể hiện qua việc LLSX ở trình

độ và tính chất nào thì nó yêu cầu tất yếu một kiểu QHSX thích ứng phù hợp với nó màkhông đòi hỏi cao hơn hoặc thấp hơn nó Mối QHSX chỉ tồn tại, hình thành trên cơ sở mộtLLSX nhất định và chịu sự quyết định của lực lượng sản xuất ấy Nghĩa là QHSX mang tínhkhách quan, con người không có quyền tự do lựa chọn QHSX theo ý muốn chủ quan củamình Nếu LLSX ở trình độ thủ công thì nó chỉ đòi hỏi QHSX cá thể, tư hữu, tự cung tựcấp, tự quản lý theo sản xuất nhỏ Nhưng nếu lực lượng sản xuất ở trình độ cơ khí hóa, tính

chất xã hội hóa cao (do dây chuyền công nghệ khép kín, có sự chuyên môn hóa cao) thì đòi

hỏi tất nhiên phải có hình thức QHSX mang tính xã hội hóa cao, được vậy thì quá trình sảnxuất mới trôi chảy QHSX có đáp ứng đúng đòi hỏi của LLSX hay không thì còn do nhiềunguyên nhân từ phía bản thân của QHSX

Trong sự vận động biến đổi không ngừng của sản xuất vật chất, lực lượng sản xuất là yếu tốbiến đổi trước, vừa mang tính cách mạng, vừa mang tính chất kế tục lịch sử, năng động hơnquan hệ sản xuất do phải thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao và liên tục của con người Sựphát triển của lực lượng sản xuất đòi hỏi quan hệ sản xuất cũng phải biến đổi phát triển theo

để phù hợp với trình độ mới của lực lượng sản xuất Mỗi khi xuất hiện quan hệ sản xuất mớiphù hợp với lực lượng sản xuất thì cũng có nghĩa là phương thức sản xuất mới ra đời thaythế cho phương thức sản xuất cũ, thúc đẩy xã hội tiến lên một bước cao hơn

độc lập tương đối trong sự tác động trở lại LLSX Sự tác động của QHSX đối với LLSX

diễn ra theo hai hướng phù hợp hoặc không phù hợp, điều này do QHSX mang tính ổn định

tương đối và biến đổi chậm hơn so với LLSX, mặt khác còn do trình độ năng lực của chủthể sản xuất, do quan hệ lịch sử giai cấp chi phối

Sự tác động của QHSX gọi là phù hợp với LLSX nghĩa là quan hệ sản xuất sau khihình thành và tồn tại, nó đáp ứng đúng đòi hỏi tất yếu của lực lượng sản xuất và sau đó nó

có vai trò tạo ra sự liên kết, kết hợp có hiệu quả hơn giữa các yếu tố cấu thành lực lượng sảnxuất, làm cho tất cả các yếu tố ấy phát huy tất cả tiềm năng, sức mạnh vốn có của nó, nhờvậy tiềm năng của người lao động và tư liệu sản xuất được khai thác tốt hơn, tạo ra năngsuất lao động cao hơn Với ý nghĩa đó, quan hệ sản xuất là hình thức phát triển, là địa bànrộng lớn, là động lực phát triển thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất

Ngược lại, nếu quan hệ sản xuất tác động không phù hợp với đòi hỏi tất yếu của lựclượng sản xuất thì nó sẽ kìm hãm, phá hoại sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn đếnnhững hậu quả kinh tế xã hội nghiêm trọng Biểu hiện của sự không phù hợp thể hiện ở hai

khía cạnh: Một là khi quan hệ sản xuất đã lỗi thời, lạc hậu so với trình độ mới của lực lượng sản xuất Hai là trường hợp chủ thể dùng ý chí chủ quan của mình áp đặt một “mô hình”

quan hệ sản xuất”, “cao hơn” trình độ lực lượng sản xuất Cả hai trường hợp này đều kìmhãm sự phát triển của lực lượng sản xuất, nhưng không có nghĩa vì vậy lực lượng sản xuấtđứng im tại chổ mà chỉ là làm giảm khả năng, quy mô, tốc độ phát triển của LLSX Tìnhhình đó làm cho sản xuất bị đình đốn, có khi dẫn đến khủng hoảng kinh tế-xã hội nghiêmtrọng

Thực chất của quy luật là lực lượng sản xuất đòi hỏi quan hệ sản xuất phải luôn phùhợp với tính chất và trình độ của LLSX Song do nhiều yếu tố bản thân quan hệ sản xuất chiphối nên QHSX phù hợp hoặc không phù hợp với LLSX Phù hợp ở đây là bao trùm mâuthuẫn, sự giải quyết mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX là thường xuyên và theo yêu cầu phùhợp, thúc đẩy LLSX phát triển đó chính là nguồn động lực của sự phát triển phương thức

SX, các hình thái KT-XH

Trước Đại hội VI, Đảng ta đã có những sai lầm thiếu sót trong việc nhận thức và vận

dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất

Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN), Đảng ta đã có nhiều cố gắng nghiêncứu, tìm tòi, xây dựng đường lối, xác định đúng mục tiêu và phương hướng xã hội chủnghĩa Nhưng Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí, vi phạm quy luật khách quan:

nóng vội trong cải tạo xã hội chủ nghĩa, xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần; có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng; có nhiều chủ trương sai trong việc cải cách giá cả, tiền tệ, tiền lương Những thiếu sót ấy được biểu hiện tập trung trong quan

điểm chỉ đạo và chính sách cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới.Đảng ta đã sai lầm khi cho rằng đối với một nước lạc hậu, trình độ lực lượng sản xuất cònthấp như nước ta để tiến lên chủ nghĩa xã hội thì quan hệ sản xuất XHCN tiên tiến có thể đitrước mở đường cho lực lượng sản xuất lạc hậu phát triển nhanh lên hiện đại Từ quan điểmsai lầm này, thực tế đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn này chỉchú ý đến việc xây dựng quan hệ sản xuất mới mà không quan tâm đến việc phát triển lựclượng sản xuất, do đó đã kéo dài quá lâu trình độ sản xuất thấp, thủ công, đầu tư côngnghiệp nặng không đúng hướng, dàn đều, tràn lan, không chú ý đầu tư chiều sâu Chúng ta

được đòi hỏi của lực lượng sản xuất đang ở trong tình trạng đan xen nhiều trình độ, tính chấtkhác nhau để xác lập quan hệ sản xuất Bỏ qua tư bản chủ nghĩa nhưng lại không thấy tínhchất quá độ là đan xen, tồn tại lâu dài của các lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiếntrúc thượng tầng Chúng ta cũng đã duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quanliêu, bao cấp vào quan hệ sản xuất vốn đã xác lập không phù hợp với lực lượng sản xuất, do

đó cơ chế này đã làm ngưng động tính sáng tạo của người lao động, kìm hãm lực lượng sảnxuất, coi thường tính tất yếu kinh tế của sản xuất nhỏ đang chuyển sang sản xuất lớn, nghĩa

là thông qua sản xuất hàng hoá thị trường mới đi lên được

Từ những sai lầm đó đã dẫn đến khủng hoảng kinh tế-xã hội trầm trọng, lạm phát đạtđến mức khủng khiếp trên 700%, sản xuất bị đình trệ Qua thực tiễn cuộc sống, Đảng ta đãrút ra những bài học thấm thía là không thể nóng vội, làm trái với quy luật khách quan

Từ sau Đại hội VI đến nay, để khắc phục những sai lầm, khuyết điểm trên Đảng ta

đã đưa ra quan điểm đổi mới toàn diện, trong đó đặc biệt chú ý đổi mới nhận thức và vậndụng các quy luật khách quan, trong đó có quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độphát triển của lực lượng sản xuất Quan điểm ấy đã được Đại hội XI tiếp tục khẳng định

“Phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất với trình độ khoa học, công nghệ ngày càng cao; đồng thời hoàn thiện quan hệ sản xuất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.

Thực tiễn cho thấy trình độ lực lượng sản xuất nước ta nhìn chung còn thấp, sản xuấtnhỏ còn phổ biến Để bắt đầu xây dựng một chế độ xã hội mới nhất thiết bắt đầu từ việc đẩymạnh lực lượng sản xuất phát triển trước, sau đó mới phát triển quan hệ sản xuất theo sựphát triển của lực lượng sản xuất, tuy nhiên chúng ta không chờ quan hệ sản xuất phát triểnmột cách tự nhiên mà tạo điều kiện cho ra đời quan hệ sản xuất mới phù hợp

Việc phát triển lực lượng sản xuất chỉ có thể thực hiện được khi chúng ta tăng cườngtính khoa học và hiện đại vào trong lực lượng sản xuất hiện tại, vì vậy Đảng đã chủ trươngđẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa và xem đây là trọng tâm của suốt thời kỳ quá độ

Ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa

Với chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần, đã tạo ra sức sống động cho sựphát triển kinh tế, tạo ra được nhiều sản phẩm do khơi dậy tiềm năng, sức sản xuất và năngđộng vốn có của các thành phần kinh tế Việc xây dựng chế độ công hữu về tư liệu sản xuấtchủ yếu không thể xác lập nhanh chóng ồ ạt như trước đây mà phải là một quá trình kinh tế-

xã hội lâu dài, qua nhiều bước, nhiều hình thức từ thấp đến cao…Tiêu chuẩn căn bản đểđánh giá hiệu quả xây dựng quan hệ sản xuất theo định hướng XHCN là thúc đẩy phát triểnlực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, thực hiện công bằng xã hội

Thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế, đồng thờiphân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồn lực khác vào sản xuất kinh doanh và thôngqua phúc lợi xã hội Tăng trưởng kinh tế gắn liền với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hộingay trong từng bước phát triển

Thực tế cho thấy sự đổi mới phù hợp với quy luật giữa quan hệ sản xuất và lực lượngsản xuất đã gắn kết các điều kiện sản xuất lại với nhau tạo ra năng suất cao, các ngành nghềtruyền thống khởi sắc, phát triển rộng và khá mạnh, nền kinh tế phát triển, đưa đất nước ra

tăng cường Độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và chế độ XHCN được giữvững, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao.

Tóm lại, nhận thức và vận dụng đúng đắn quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với

trình độ của lực lượng sản xuất cùng các hệ thống, các quy luật kinh tế-xã hội khác của nềnkinh tế hàng hoá thị trường, các yếu tố thị trường được tạo lập đồng bộ các loại thị trườngtừng bước được xây dựng, phát triển, vừa tuân theo quy luật của kinh tế thị trường, vừa bảođảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa, nhất định chúng ta sẽ thực hiện được mục tiêu dân

giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Những thành tựu mà chúng ta đã đạt

được sau 25 năm đổi mới là những minh chứng xác thực nhất cho điều đó, dưới sự lãnh đạođúng đắn của Đảng, nhân dân ta hoàn tòan có khả năng xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trênđất nước ta Kinh tế-xã hội, có sự thay đổi cơ bản và tòan diện Kinh tế tăng trưởng khá nhanh, sựnghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa phát triển Đời sống nhân dân được cải thiện, nâng lên rõ rệt

Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết tòan dân tộc được củng cố và tăng cường Chính trị-xã hội

ổn định Quốc phòng và an ninh được giữ vững Vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừngnâng cao Sức mạnh tổng hợp của quốc gia đã tăng lên rất nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nướctiếp tục đi lên với nhiều triển vọng tốt đẹp

Câu 2: Vận dụng lý luận hình thái kinh tế-xã hội để xác định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Học thuyết hình thái kinh tế-xã hội là nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sử

và cũng là một trong những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin Với sự ra đời củahọc thuyết này đã chỉ rõ kết cấu cơ bản của các xã hội cụ thể và còn vạch rõ những quy luậtnội tại của sự vận động phát triển xã hội, vạch ra phương pháp khoa học để giải thích tiếntrình lịch sử xã hội

I.

Hình thái kinh tế-xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử, dùng để chỉ xã hội ở từng giai đoạn phát triển lịch sử nhất định, với một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho xã hội đó phù hợp với một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất và với một kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên những quan hệ sản xuất ấy.

Hình thái kinh tế-xã hội là một xã hội cụ thể có kết cấu phức tạp, gồm ba yếu tố cơ bản là

lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng Các yếu tố cơ bản có quan

hệ biện chứng với nhau tạo thành các quy luật cơ bản chi phối sự vận động, phát triển củacác hình thái kinh tế-xã hội, trở thành nhân tố khách quan, khoa học cho việc phân loại xãhội Trong đó,

lực lượng sản xuất là sự kết hợp giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công

cụ lao động tạo thành sức sản xuất xã hội

Quan hệ sản xuất là quan hệ kinh tế giữa người với người trong quá trình sản xuất vật chất.

Quan hệ sản xuất là một chỉnh thể thống nhất của quan hệ sở hữu (quan hệ giữa người với người trong việc sở hữu đối với các tư liệu sản xuất của xã hội), quan hệ quản lý (quan hệ giữa người với người trong việc tổ chức sản xuất và trao đổi hoạt động cho nhau), quan hệ phân phối (quan hệ giữa người với người trong việc phân phối sản phẩm xã hội làm ra).

Các mặt của quan hệ sản xuất có quan hệ biện chứng với nhau trong đó quan hệ sở hữu giữvai trò quyết định, còn quan hệ quản lý và phân phối tác động lại rất mạnh mẽ và quan trọngđến chế độ sở hữu

Mỗi hình thái kinh tế-xã hội có một kiểu quan hệ sản xuất tương ứng với một trình

độ nhất định của lực lượng sản xuất

Những quan hệ sản xuất của một xã hội cụ thể hợp thành cơ sở hạ tầng, trên đó hình thànhnên kiến trúc thượng tầng xã hội, mà chức năng xã hội của nó là bảo vệ, duy trì và phát triển

cơ sở hạ tầng đã sinh ra nó

Ngoài những yếu tố cơ bản của xã hội còn có những quan hệ xã hội như quan hệ dân tộc quan hệgia đình v.v

Sự vận động, phát triển, thay thế nhau của các hình thái kinh tế-xã hội trong lịch sử

do sự tác động của các qui luật khách quan chi phối

Sự phát triển của phương thức sản xuất bao giờ cũng bắt đầu từ sự thay đổi của lực lượngsản xuất, trước hết là từ công cụ lao động Mỗi bước phát triển mới của lực lượng sản xuất luôn đòihỏi tất yếu quan hệ sản xuất cũng phải biến đổi, phát triển theo để phù hợp với trình độ mới của lực

lượng sản xuất Đó là tất yếu khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.Lực lượng sản xuất là yếu tố biến đổi trước, năng động hơn.

Quan hệ sản xuất là yếu tố biến đổi sau, ổn định tương đối hơn, nó không tự biến đổi trước,vượt lên trên lực lượng sản xuất, mà do tính tất yếu phải thay đổi để phù hợp với trình độ mới củalực lượng sản xuất





Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất sẽ tạo địabàn rộng lớn cho sự phát triển của lực lượng sản xuất, trở thành động lực cơ bản thúc đẩytạo điều kiện cho lực lượng sản xuất phát triển

Khi quan hệ sản xuất đã lỗi thời, lạc hậu không còn phù hợp với trình độ phát triển của lựclượng sản xuất thì nó trở thành xiềng xích trói buộc, kìm hãm sự phát triển của lực lượngsản xuất

Quan hệ sản xuất sở dĩ có thể tác động (thúc đẩy hoặc kìm hãm) sự phát triển của lực

lượng sản xuất, vì nó qui định mục đích của sản xuất; ảnh hưởng đến thái độ lao động củaquãng đại quần chúng; kích thích hoặc hạn chế việc cải tiến công cụ, việc áp dụng thành tựukhoa học kỹ thuật vào sản xuất, việc hợp tác và phân công lao động…

Trong xã hội có giai cấp đối kháng mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất biểuhiện thành mâu thuẫn giai cấp và chỉ thông qua đấu tranh giai cấp mới giải quyết được mâu thuẫn

đó để đưa xã hội tiến lên

Qui luật về sự phù hợp của QHSX với trình độ phát triển của LLSX chỉ cho chúng ta thấynguồn gốc, động lực bên trong chi phối sự vận động phát triển của lịch sử xã hội lòai người bắt đầu

từ sự phát triển của LLSX tới một giới hạn nhất định nào đó làm cho QHSX vốn là hình thức pháttriển của LLSX trở nên không phù hợp và trở thành xiềng xích kiềm hãm sự phát triển của LLSXnên bị thay thế bằng một QHSX mới phù hợp với trình độ của LLSX, cứ thế lịch sử xã hội lòaingười lại bước vào một giai đoạn phát triển mới, lại bắt đầu từ sự phát triển của LLSX

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là hai mặt thống nhất biện chứng trong một hình tháikinh tế-xã hội, chúng tác động qua lại với nhau tạo thành qui luật chi phối sự vận động và phát triểncủa xã hội

Theo triết học Mác, QHSX là những quan hệ vật chất qui định các quan hệ chính trị và tinh thần tức

là cơ cấu kinh tế hiện thực sản sinh ra một kiến trúc thượng tầng tương ứng và qui định tính chấtcủa kiến trúc thượng tầng

Tính chất mâu thuẫn trong kinh tế qui định tính chất mâu thuẫn về chính trị và tinh thần Tính chấtgiai cấp của kinh tế qui định tính chất giai cấp của kiến trúc thượng tầng Giai cấp nào thống trị vềkinh tế cũng thống trị về mặt chính trị và tinh thần

Sự thay đổi của cơ sở hạ tầng qui định sự thay đổi của kiến trúc thượng tầng

Kiến trúc thượng tầng do cơ sở hạ tầng qui định nhưng nó lại có tính độc lập tương đối và tác độngtrở lại cơ sở hạ tầng, chức năng xã hội cơ bản của kiến trúc thượng tầng là bảo vệ, xây dựng và pháttriển cơ sở hạ tầng hiện tồn tại chống lại những nguy cơ làm suy yếu hoặc phá hoại cơ sở hạ tầng Kiến trúc thượng tầng tác động bằng nhiều hình thức khác nhau, nhiều góc độ trực tiếp hoặc giántiếp.

Kiến trúc thượng tầng tác động theo hai hướng

đó là nếu tác động phù hợp với qui luật kinh tế-xã hội, với yêu cầu phát triển của LLSX thì sẽ thúcđẩy sản xuất và xã hội phát triển;

nếu tác động không phù hợp với qui luật kinh tế-xã hội, với yêu cầu phát triển của LLSX thì

sẽ cản trở sự phát triển của sản xuất và xã hội

Sự phát triển của hình thái kinh tế-xã hội từ thấp đến cao là xu hướng chung của lịch sử cònđối với mỗi quốc gia dân tộc cụ thể do những điều kiện cụ thể chi phối mà trong sự phát triển có thể

bỏ qua một hoặc vài hình thái kinh tế-xã hội đó là quá trình lịch sử tự nhiên đặc thù

Điều này đã được Lênin chỉ rõ “ Chỉ có đem quy những quan hệ xã hội vào những quan hệ sản xuất, và đem quy những quan hệ sản xuất vào trình độ của những lực lượng sản xuất thì người

ta mới có được một cơ sở vững chắc để quan niệm sự phát triển của những hình thái xã hội là một quá trình lịch sử -tự nhiên”.

Đối với nước ta là một xứ thuộc địa nữa phong kiến với điểm xuất phát thấp, sản xuấtnhỏ là chủ yếu lại trãi qua chiến tranh lâu dài đó là những khó khăn cho quá trình xây dựngchủ nghĩa xã hội ở nước ta Đảng ta đã khẳng định đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng củanhân dân ta là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minhphù hợp với xu thế phát triển của lịch sử Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng

là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh; do nhân dân làm chủ;

có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến

bộ phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm

no, tự do hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.

Đại hội IX của Đảng tiếp tục quan điểm của các đại hội trước (kể từ sau Đại hội đổi mới) đã

chỉ rõ “Con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tưbản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượngtầng tư bản chủ nghĩa

”

Đến Đại hội XI Đảng ta tiếp tục khẳng định quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta nhất thiếtphải trãi qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh tế,

xã hội đan xen

Mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta là xây dựng được về cơ bản nềntảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tư tưởng, văn hóa phù hợp,tạo cơ sở để nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn vinh, hạnh phúc Từ nay

đến giữa thế kỷ XXI, toàn Đảng, toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xây dựng nước ta trở thành mộtnước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Để thực hiện thành công các mục tiêu trên, toàn Đảng, toàn dân ta phải nêu cao tinh thầncách mạng tiến công, ý chí tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng và trí tuệ, tận dụng thời cơ,

vượt qua thách thức, quán triệt và thực hiện tốt các nhiệm vụ cơ bản sau: Một là, đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường

Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Ba là, xây dựng nền văn hoá

tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến

bộ và công bằng xã hội Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tám là,

xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh

Đảng ta vẫn đang khẳng định đựơc vai trò lãnh đạo tuyệt đối của mình đối với sự nghiệpcách mạng, thẳng thắn nhìn nhận và quyết tâm sửa chữa những khuyết điểm, kiên quyết đấu tranhvới những hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, ra sức nâng cao sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo củamình Đặc biệt Đảng ta đã nhận thức, nắm bắt chính xác xu thế khách quan của thời đại, từ đó cóđường lối kinh tế đối ngoại độc lập, tự chủ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, nêu cao tinhthần Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước Vì vậy đã tiếp cận, tranh thủ và thu hút đượcngày càng nhiều và có hiệu quả các nhân tố khách quan thuận lợi của thời đại chuyển vào trongnước để cùng với các nhân tố bên trong tạo thành tổng lực cho sự phát triển đất nước

Nhân dân ta có phẩm chất tốt đẹp Tòan quân, toàn dân ta tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo củaĐảng; phát huy được lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm, đoàn kết nhất trí, cần cù, năng động,sáng tạo tiếp tục thực hiện đổi mới, ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Tóm lại, với thành tựu 25 năm thực hiện đường lối đổi mới, nhận thức và vận dụng đúng

đắn hệ thống các quy luật khách quan về kinh tế-xã hội trong đó có mối quan hệ biện chứng giữalực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, cùng nhữngtiền đề khách quan và chủ quan như trên, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, nhân dân ta hoàntòan có khả năng xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta Kinh tế-xã hội, có sự thayđổi cơ bản và tòan diện Kinh tế tăng trưởng khá nhanh, sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa

phát triển Đời sống nhân dân được cải thiện, nâng lên rõ rệt Hệ thống chính trị và khối đại đoànkết tòan dân tộc được củng cố và tăng cường Chính trị-xã hội ổn định Quốc phòng và an ninhđược giữ vững Vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừng nâng cao Sức mạnh tổng hợp củaquốc gia đã tăng lên rất nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với nhiều triển vọngtốt đẹp.

Câu 3: Đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản trong thời kỳ quá độ và liên hệ nước ta.

Theo Lênin “ giai cấp là những tập đoàn to lớn, gồm những người khác nhau về địa

vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ của họ (thường thường những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy là khác nhau cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ được hưởng Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn này thì có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế-xã hội nhất định”.

Trong lịch sử xã hội có giai cấp, xã hội bao gồm những tầng lớp, giai cấp khác nhaucùng tồn tại và phát triển tạo nên một kết cấu xã hội-giai cấp nhất định Phương thức sảnxuất thay đổi thì kết cấu xã hội-giai cấp cũng sẽ thay đổi Về cơ bản bất kỳ xã hội có giaicấp nào cũng bao gồm những giai cấp cơ bản, những giai cấp không cơ bản và tầng lớp

trung gian Trong đó, những giai cấp cơ bản là những giai cấp của chính xã hội đương thời,

đại diện cho phương thức sản xuất hiện tại Mỗi kiểu xã hội có kết cấu xã hội giai cấp riêng,gồm hai giai cấp cơ bản đối lập nhau, là những giai cấp quyết định sự tồn tại, phát triển của

hệ thống sản xuất trong xã hội đó Những giai cấp không cơ bản là những giai cấp tàn dưcủa phương thức sản xuất cũ và những giai cấp mầm mống của phương thức sản xuất tươnglai Tầng lớp trung gian là những tầng lớp không đại diện cho phương thức sản xuất nào cả,nhưng đó là sản phẩm của chính phương thức sản xuất đang thống trị

Đấu tranh giai cấp là đấu tranh của một bộ phận nhân dân này chống một bộ phậnkhác, cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết quyền, bị áp bức và lao động, chống bọn cóđặc quyền, đặc lợi, bọn áp bức và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhânlàm thuê hay những người vô sản chống những người hữu sản hay giai cấp tư sản

Trong xã hội tư bản, đấu tranh giai cấp là tất yếu, do địa vị kinh tế của mình, lợi ích cơ bảncủa người công nhân đòi hỏi phải thực hiện phân phối theo giá trị lao động Ngược lại nhà

tư bản đòi hỏi lợi nhuận tối đa Điều đó khiến cho lợi ích của người công nhân và nhà tư bảntrở nên đối lập, mâu thuẫn không thể giải quyết được trong chế độ kinh tế tư bản chủ nghĩa

Nhằm giải quyết mối quan hệ giai cấp giữa áp bức và bị áp bức dẫn đến giành quyềnlực Xét về thực chất đấu tranh giai cấp là đấu tranh chính trị Quyền lực chính trị cao nhất

là quyền lực nhà nước, từ đó để giải quyết lợi ích kinh tế cho giai cấp mình Cho nên mụctiêu đấu tranh giai cấp là giải quyết lợi ích kinh tế Nếu không giải quyết được lợi ích kinh

tế thì quyền lực chính trị dần dần sẽ mất đi Trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở nước

ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã tiến hành cuộc đấu tranh chống địa chủ,phong kiến giành lại đất, giành chính quyền, thực hiện người cày có ruộng, cách mạngthành công, dân có cơm ăn, áo mặc, dân tin vào Đảng, chính quyền vững bền

Mặt khác, để giành quyền lực, có được nhà nước về tay mình thì không thể thực hiệnbằng những nhóm riêng lẻ, mà phải diễn ra trên quy mô giai cấp, giai cấp này chống giaicấp kia Cách mạng Tháng tám 1945, giai cấp công nhân, nông dân, trí thức khởi nghĩagiành chính quyền, Đảng đã huy động toàn dân, qui mô cả nước đứng lên cướp chính quyềnthắng lợi Hơn nữa cuộc đấu tranh giai cấp muốn đi đến thắng lợi phải được hướng dẫn bằng

một hệ tư tưởng Cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, dân chủ ở Việt Nam ta được hướngdẫn bằng hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Theo quan điểm của triết học Mác xít thì đấu tranh giai cấp là một trong những độnglực quan trọng của sự phát triển xã hội có giai cấp đối kháng Bởi khi nói đến động lực của

sự phát triển nói chung là mâu thuẫn, ta thấy ngay quy luật thống nhất và đấu tranh giữa cácmặt đối lập chính là nguồn gốc của sự phát triển Nguồn gốc của sự phát triển xã hội cũngvậy, nó chính là sự phát triển của sản xuất Sự thay thế các phương thức sản xuất trong xãhội, trong đó chính là biểu hiện của mâu thuẫn giữa một bên là giai cấp cách mạng tiến bộ-đại biểu cho lực lượng sản xuất và một bên là giai cấp thống trị-đại biểu cho quan hệ sảnxuất lỗi thời, lạc hậu đang kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Vì vậy, muốn thayđổi quan hệ sản xuất, mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển phải đấu tranh gạt bỏ sựcản trở của giai cấp thống trị lỗi thời, lạc hậu Giai cấp nào đại biểu cho phương thức sảnxuất mới, giai cấp đó sẽ lãnh đạo cách mạng

Trong mỗi thời kỳ lịch sử, đấu tranh giai cấp có khác nhau nhưng đều xuất phát từkinh tế và nhằm giải quyết vấn đề kinh tế Đấu tranh giai cấp cũng là phương tiện, là điềukiện, mà mục đích của đấu tranh giai cấp là làm cho kinh tế phát triển và xã hội phát triển

Trong xã hội có giai cấp, đấu tranh giai cấp không phải là động lực duy nhất, mặc dù

nó là động lực vô cùng quan trọng Mác và ĂngGhen đã chứng minh rằng, đỉnh cao của đấutranh giai cấp là cách mạng xã hội-đòn bẩy thay đổi các hình thái kinh tế-xã hội Ngoài đấu

tranh giai cấp ra còn nhiều động lực khác như đạo đức, tư tưởng, văn hóa, giáo dục, Vị trí,

vai trò của mỗi động lực có khác nhau và tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế-xã hội ở mỗigiai đoạn lịch sử nhất định Ngày nay là cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giaicấp tư sản, cuộc đấu tranh giai cấp vô sản và tư sản diễn ra trong điều kiện, nội dung vàphương pháp mới Mục tiêu của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản là xây dựng một

xã hội không có giai cấp!

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nước ta và các nước xã hội chủ nghĩa nóichung phải nhận thức rõ tính tất yếu của cuộc đấu tranh giai cấp Đó là khi giai cấp vô sảngiành được chính quyền thì chỉ mới thắng giai cấp tư sản về mặt chính trị, trong khi giai cấp

tư sản vẫn còn lực lượng, vẫn tìm mọi cách giành lại địa vị đã mất Vì vậy giai cấp vô sảnphải tiếp tục đấu tranh từ mục tiêu giành chính quyền chuyển sang mục tiêu cơ bản và chủyếu là củng cố chính quyền của nhân dân lao động, xây dựng xã hội mới xã hội chủ nghĩa.Lênin cho rằng, chủ nghĩa xã hội chỉ giành được thắng lợi triệt để khi giai cấp công nhânlãnh đạo đông đảo quần chúng nhân xây dựng thành công phương thức sản xuất mới, tạo ranăng suất lao động cao hơn chủ nghĩa tư bản Để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội giaicấp công nhân và nhân dân lao động còn phải đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và thủ

đoạn như: bao vây, cấm vận, can thiệp quân sự, “diễn biến hòa bình” của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động trong và ngoài nước.

Trong điều kiện mới, giai cấp vô sản đã nắm được chính quyền cần phải chi phốinhững lĩnh vực kinh tế lớn, đồng thời phải chịu trách nhiệm về mọi mặt đời sống xã hội.Cuộc đấu tranh giai cấp biểu hiện ở những nhiệm vụ mới là phải trấn áp kịp thời bọn phảnđộng, giữ vững chính quyền Bên cạnh đấu tranh bằng bạo lực, cũng cần sử dụng linh hoạtcác hình thức đấu tranh mới bằng hoà bình, bằng giáo dục thuyết phục, bằng hành chính,pháp chế và bằng kinh tế

Trong đấu tranh giai cấp, cần khắc phục hai khuynh hướng sai lầm: Một là, chủ quan

duy ý chí, coi nhẹquy luật kinh tế khách quan, trong khi đó lại tuyệt đối hóa đấu tranh giai

cấp, nhất là tuyệt đối hóa một trong những hình thức của đấu tranh giai cấp Hai là, cơ hội

hữu khuynh, mơ hồ về đấu tranh giai cấp, mất cảnh giác trước âm mưu “diễn biến hòa bình”

của các thế lực thù địch với chủ nghĩa xã hội

Chúng ta biết rằng đấu tranh giai cấp là một quy luật phổ biến của mọi xã hội có giaicấp Trong giai đoạn hiện nay, ở Việt Nam đấu tranh giai cấp là một tất yếu khách quan bởi

vì: Thứ nhất là, nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội có nền kinh tế nhiều

thành phần cho nên sự tồn tại lâu dài nhiều giai cấp, tầng lớp là tất yếu Mặc dù, có sự thốngnhất về lợi ích cơ bản lâu dài giữa các giai cấp, tầng lớp nhưng vẫn tồn tại những mâu thuẫn

về lợi ích cục bộ trong nhân dân Do đó, mâu thuẫn không đối kháng trong nội bộ nhân dân

còn tồn tại là tất yếu Thứ hai là, trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta, bên cạnh đại đa số

nhân dân tích cực thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, vẫn còn những lực lượng phảnđộng, thù địch trong và ngoài nước luôn tìm mọi cách chống phá cách mạng Việt Nam.Những lực lượng này là nhân tố cản trở sự nghiệp đổi mới, trở thành đối tượng của cuộc đấutranh giai cấp ở nước ta hiện nay

Đảng ta đã xác định đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở

nước ta bao gồm những nội dung cơ bản đó là: Thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục tình trạng nước nghèo, kém phát triển; thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bất công; đấu tranh ngăn chặn và khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực sai trái; đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch; bảo vệ độc lập dân tộc, xây dựng đất nước ta thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh, nhân dân hạnh phúc.

Trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay, đấu tranh giai cấp vẫn là một trongnhững động lực phát triển của đất nước Tuy nhiên, trong điều kiện mới, Đảng ta cũng xácđịnh động lực chủ yếu phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay là đại đoàn kết toàn dântộc trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức do Đảng lãnh đạo Đạiđoàn kết toàn dân tộc là nhân tố bảo đảm thắng lợi bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

Tóm lại,

với đặc điểm tình hình giai cấp được trình bày ở trên, đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, bên cạnh những quy luật chung, phổ biến, có những đặcthù không giống các nước khác Trong bối cảnh chủ nghĩa xã hội đi vào thoái trào, một mặtchúng ta không được sao nhãn nhiệm vụ an ninh quốc phòng, sẳn sàng đập tan âm mưu củachủ nghĩa đế quốc và bọn phản động chống phá thành quả xây dựng chủ nghĩa xã hội ởnước ta Mặt khác phải thấy hết tính chất gay go, phức tạp, lâu dài và cực kỳ khó khăn của

sự nghiệp cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, thắng nghèo nàn, lạc hậu, tạo tiền đề kinhtế-xã hội cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn chiến thắng chủ nghĩa tư bản là nhiệm vụ chủ yếu

có ý nghĩa quyết định giành thắng lợi cho chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Chúng ta tin tưởng rằng, với thành tựu 25 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnhđạo đúng đắn của Đảng, nhân dân ta hoàn tòan có khả năng xây dựng thành công chủ nghĩa xã hộitrên đất nước ta Kinh tế-xã hội, có sự thay đổi cơ bản và tòan diện Kinh tế tăng trưởng khá nhanh,

sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa phát triển Đời sống nhân dân được cải thiện, nâng lên rõrệt Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết tòan dân tộc được củng cố và tăng cường Chính trị-xãhội ổn định Quốc phòng và an ninh được giữ vững Vị thế nước ta trên trường quốc tế khôngngừng nâng cao Sức mạnh tổng hợp của quốc gia đã tăng lên rất nhiều, tạo ra thế và lực mới chođất nước tiếp tục đi lên với nhiều triển vọng tốt đẹp

Theo triết học Mác-Lênin, Nhà nước là một phạm trù lịch sử, chỉ xuất hiện và tồn tại gắnliền với một giai đoạn nhất định trong sự phát triển của xã hội, đó là giai đoạn xã hội có

phân chia thành giai cấp đối kháng Nhà nước xuất hiện do hai nguyên nhân: Một là lực

lượng sản xuất phát triển, xã hội có giai cấp, các cơ quan quản lý xã hội trước kia không cònphù hợp nữa và để đảm bảo các công việc chung của cộng đồng, xã hội cần có một cơ quan

quản lý mới đó là nhà nước Hai là khi giai cấp xuất hiện, mâu thuẫn về quyền lợi và cuộc

đấu tranh giữa các giai cấp diễn ra không ngừng và ngày càng quyết liệt không thể điều hoàđược, để bảo vệ lợi ích giai cấp của mình, giai cấp nào mạnh hơn, có ưu thế hơn thì giai cấp

đó sẽ làm chủ về mọi mặt và để củng cố quyền lực của mình đã dẫn tới sự ra đời của Nhà

nước Lênin chỉ ra rằng “Khi mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được thì nhà nước xuất hiện và ngược lại sự xuất hiện của nhà nước chứng tỏ rằng những mâu thuẩn giai cấp là không thể điều hòa được” Như vậy, nguồn gốc sâu xa dẫn đến sự ra đời của nhà

nước là từ kinh tế, từ sự phát triển của LLSX, nguồn gốc trực tiếp về KT-XH dẫn đến sự rađời và tồn tại của nhà nước là do có chế độ tư hữu và mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoàđược

Nhà nước là bộ máy cưỡng chế đặc biệt nằm trong tay giai cấp cầm quyền, là công

cụ sắc bén nhất để duy trì sự thống trị giai cấp đó, cho nên bản chất Nhà nước bao giờ cũng

mang tính giai cấp sâu sắc Nhà nước bao giờ cũng là của một giai cấp nhất định, đó là

giai cấp thống trị về kinh tế

Trong xã hội có giai cấp, sự thống trị của giai cấp này đối với giai cấp khác được thể

hiện dưới ba loại quyền lực đó là quyền lực chính trị, quyền lực kinh tế và quyền lực tư tưởng, trong đó quyền lực kinh tế giữ vai trò quyết định nhưng bản thân nó không thể duy

trì được vai trò thống trị và đàn áp được sự phản kháng của giai cấp bị trị, vì vậy phải có

Nhà nước để củng cố và bảo vệ những quyền lực ấy Với tính cách là nền chuyên chính của một giai cấp này đối với giai cấp khác, Nhà nước của các giai cấp bóc lột không thể là

kẻ công bằng để bảo vệ lợi ích cho các giai cấp trong xã hội Nhà nước là một bộ máy đặcbiệt để đảm bảo và thực hiện quyền lực thống trị về kinh tế, tư tưởng, chính trị Ngoài việcthực hiện chức năng đó, Nhà nước còn phải giải quyết tất cả các vấn đề khác nảy sinh trong

xã hội, nghĩa là thực hiện chức năng xã hội Vì vậy, Nhà nước là một hiện tượng phức tạp

và đa dạng, vừa mang bản chất giai cấp vừa mang tính xã hội Theo bản chất đó Nhà nước

là một tổ chức của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thựchiện các chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì trật tự XH, thực hiện những mục đích đểbảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội

Cũng có thể phân biệt chức năng của Nhà nước từ phạm vi tác động của quyền lực

Nhà nước ở tầm vĩ mô, theo đó Nhà nước có chức năng đối nội và đối ngoại Chức năng đối nội là duy trì trật tự kinh tế, chính trị, xã hội và các trật tự khác hiện có trong xã hội theo

pháp luật, thông qua pháp luật nhà nước bắt buộc mọi thành viên khác bằng sức mạnhcưỡng chế phải tuân theo và sử dụng các phương tiện khác để củng cố, mở rộng ý chí của

giai cấp thống trị trong xã hội Chức năng đối ngoại là thực hiện các quan hệ về mặt Nhà

nước đối với các nước khác trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa giáo dục, khoa học

kỹ thuật, an ninh, quốc phòng,…nhằm bảo vệ lãnh thổ quốc gia, quan hệ với các nước khác

vì lợi ích của quốc gia và của giai cấp thống trị đối với các nước