- Nhân vật, sự kiện cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về đề tài giữ nước.. HS phát hiện chi tiết sáu chi tiết HS đọc văn bản - Truyện có các nhân vật: Chú bé làng gi
Trang 1-Tuần: 2 -Ngày soạn: -Ngày dạy:
Tiết: 5 - 6
Văn bản: THÁNH GIÓNG
(Truyền thuyết)
I/- MĐCĐ:
-Nắm được những nội dung chính và đặc điểm nổi bật về nghệ thuật của Thánh Gióng.
- Nhân vật, sự kiện cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về đề tài giữ nước
- Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh giữ nước của ông cha ta được kể trong một tác phẩm truyền thuyết
- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại
- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết nghệ thuật kì ảo trong văn bản
- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian
II/- Chuẩn bị:
- GV: SGK, SGV, bảng phụ
- HS: SGK, tập soạn
III/- Tiến trình hoạt động:
1/- Ổn định lớp: (1 phút)
2/- Kiểm tra bài cũ: (3 phút)
- Kể tóm tắt và nêu ý nghĩa hai truyền thuyết đã học
- Khái niệm truyền thuyết
3/- Giới thiệu bài mới: (1 phút)
Tuần trước chúng ta đã học hai truyện thuộc thể lọai dân gian, hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp một câu chuyện cùng thể loại đó là chuyện Thánh Gióng
15’
15’
10’
I/Giới thiệu
1/- Thể loại: truyền thuyết
2/- Phương thức biểu đạt
chính: Tự sự
3/- Bố cục: 3 phần
4/- Từ khó: Sgk
II/ Tìm hiểu văn bản.
1/- Nhân vật:
- Cậu bé làng Thánh Gióng
được sinh ra một cách kì lạ
- Tiếng nói đầu tiên của chú
bé lên ba là tiếng nói đòi đánh
giặc
Giáo viên hướng dẫn cách đọc cho hs
GV đọc trước 1 đọan, hs đọc phần còn lại
GV hướng dẫn cho hs giải nghĩa từ khó (theo chú thích sgk)
[?] Theo em, truyện thánh Gióng có mấy nhân vật? Ai là nhân vật chính?
[?] Chi tiết nào liên quan đến sự ra đời của nhân vât Gióng?
[?] Em có nhận xét gì về sự ra đời của nhân vật này?
[?] Yếu tố kì lạ về sự ra đời khác thường này đã nhấn mạnh điều gì về con người của cậu bé làng Gióng?
[?] Yếu tố kì lạ này còn có trong truyện nào nữa?
[?] Những chi tiết nào tiếp tục nói lên sự kì lạ của cậu bé?
HS phát hiện chi tiết (sáu chi tiết)
HS đọc văn bản
- Truyện có các nhân vật: Chú
bé làng gióng, bà mẹ, sứ giả, dân làng
Nhân vật chính là chú bé làng Gióng
- Mẹ ướm chân vào vết chân
to, thụ thai -> 12 tháng sinh ra chú bé -> lên 3 không nói, không cười, đặt đâu nằm đấy
- Ra đời kì lạ, có yếu tố hoang đường
- Báo hịêu một nhân vật tài năng giúp ích cho đất nước sẽ xuất hiện
- Tự trả lời
- Tự trả lời
Trang 2TG Nội dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
luận: Các chi tiết trên có ý nghĩa như thế nào?
- GV chia hs thành 4 nhóm, Các nhóm trao đổi thảo luận từ hai đến ba phút, đại diện nhóm trao đổi ý kiến
Trong khi hs thảo luận, gv dẫn dắt bằng những câu hỏi nhỏ rồi chốt lại từng phần ở những chi tiết trọng tâm
- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước
- Ý thức đánh giặc cứu nước được đặt lên hàng đầu đối với người anh hùng
Gióng là hình ảnh của nhân dân
Giáo viên chốt ý
- Thảo luận
- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước
- Ý thức đánh giặc cứu nước được đặt lên hàng đầu đối với người anh hùng
=> Gióng là hình ảnh của nhân dân
Tiết 6
20’ 2/- Hình ảnh Gióng ra
trận:
- Roi sắt gãy, Gióng nhổ
tre bên đường đánh giặc
=> Thiên nhiên cùng
người anh hùng ra trận
- Đánh giặc xong Gióng
cởi áo giáp sắt để lại và bay
về trời
=> Gióng sống mãi trong
lòng mọi người
- Ước mơ về vũ khí lợi hại của nhân dân
- Sức mạnh dũng sĩ của Gióng được nuôi dưỡng từ cái bình thường giản dị
- Truyền thống yêu nước, tinh thần đòan kết của nhân dân ta
chốt ý
- Người anh hùng lớn lên trong sự yêu thương, đùm bọc, che chơ của nhân dân
- Gióng tiêu biểu cho sức mạnh tòan dân
- Sức mạnh của lòng yêu nước
[?] Theo em, dân gian có cách kể nào khác về sự trưởng thành và ra trận của Gióng?
-> Tính dị bản của văn học dân gian
[?] Em hãy tưởng tượng và kể lại cuộc chiến đấu của tráng sĩ Gióng?
[?] Hình ành cây tre trong truyện nói lên điều gì?
[?] Trong các truyện dân gian đã học,
ta thấy thông thường sau khi một nhân vật lập được một chiến công lẫy lừng thì truyện sẽ kết thúc như thế nào? Còn tráng sĩ Gióng sau khi chiến thắng đã làm gì? Em hãy nói lên suy nghĩ của mình về chi tiết này?
.GV: Thánh Gióng được sinh ra trong
nhân dân, được nhân dân nuôi dưỡng
- Ước mơ về vũ khí lợi hại của nhân dân
- Sức mạnh dũng sĩ của Gióng được nuôi dưỡng từ cái bình thường giản dị
- Truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết của nhân dân ta
- Có
- Thiên nhiên cùng người anh hùng ra trận
- Tre chẳng những gắn bó với con người trong lao động sản xuất, xây dựng mà còn gắn bó với con người cả trong chiến đấu
- Gióng bay về trời Nói lên rằng xuất thân của Gióng không phải là người phàm trần, Gióng chỉ xuất hiện khi đất nước lâm nguy giờ đây, quân giặc đã dẹp yên.Gióng không ham danh lợi
Trang 3TG Nội dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
10’
III/- Ý nghĩa:
* Ghi nhớ: (sgk)
đùm bọc Thánh Gióng là nhân vật thể hiện nguyện vọng mơ ước của nhân dân…
[?] Theo em, Tháng Gióng là nhân vật
có thật hay không?
(HS tranh luận, sau đó Giáo viên chốt lại vấn đề)
- Giáo viên bình: Thánh Gióng là nhân vật truyền thuyết, nhưng hình ảnh Thánh Gióng sống mãi trong lòng dân tộc…
- HS đọc phần ghi nhớ trong sách giáo khoa
HS thảo luận 2 phút
[?] Ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng?
- Gióng là hình tượng tiêu biểu rực rỡ của người anh hùng đánh giặc cứu nước
- Gióng là biểu tượng của lòng yêu nước, khả năng và sức mạnh quật khởi của dân tộc ta trong cuộc đấu tranh chống ngọai xâm
- Gióng là người anh hùng mang trong mình nhiều nguồn sức mạnh
=> Giáo viên bình: Thánh Gióng mang trong mình sức mạnhcủa cả đất nước…
- Đọc và ghi phần ghi nhớ 4/- Luyện tập - Củng cố : (10 phút)
Bài tập 1: Giáo viên chỉ 3 bức tranh trong SGK Trong những bức tranh này em thích bức tranh nào nhất, tại sao?
(HS có thể có nhiều ý kiến khác nhau Các em cũng có thể vẽ bằng ngôn ngữ bức tranh mà em thích)
Bài tập 2: Theo em tại sao Hội thi thể thao trong nhà trường phổ thông lại mang tên “Hội khỏe Phù Đổng” (Thánh Gióng là hình ảnh của thiếu nhi Việt Nam Sức Phù Đổng từ lâu đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh và lòng yêu nước của tuổi trẻ)
Bài tập 3: Bốn nhóm cử đại diện lên kể lại các chi tiết
(Các em học sinh khác nhận xét và bình điểm cho phần kế của nhóm bạn)
5/- Hướng dẫn học tập: (5 phút)
Học phần ghi nhớ sgk trang 23 Soạn và chuẩn bị bài “Từ mượn”
#Rút kinh nghiệm
-Tuần: 2 -Ngày soạn: -Ngày dạy:
- Tiết:7
TỪ MƯỢN
I/- Mục tiêu cần đạt:
- Hiểu được thế nào là từ mượn
- Biết cách sử dụng từ mượn trong nói và viết phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
- Nguồn gốc của từ mượn trong tiếng Việt
- Nguyên tắc mượn từ trong tiếng Việt
- Vai trò của từ mượn trong hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản
- Nhận biết được các từ mượn trong văn bản
- Xác định đúng nguồn gốc của các từ mượn
- Viết đúng những từ mượn
- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa của từ mượn
II/- Chuẩn bị:
- Thầy: Tham khảo sách giáo khoa, sách giáo viên.
Tính hợp: văn Truyện thuyết “ Thánh Gióng” TLVăn Tìm hiểu chung về văn tự sự
- Trò:
Trang 4+ Xem lại văn bản “Thánh Gióng”.
+ Chuẩn bị bài
III/- Tiến trình bài giảng:
1/- Ổn định lớp: (1 phút)
2/- Kiểm tra bài cũ: (5phút)
- Từ là gì? Câu văn sau gồm mấy từ
- Phân biệt từ đơn, từ phức, cho ví dụ
3/- Giới thiệu bài mới: (1 phút)
Để làm phong phú vốn từ, bên cạnh từ thuần việt chúng ta còn mượn một số từ mượn
khác, từ mượn là gì chúng ta cùng tìm hiểu
17’
5’
10'
I Từ thuần việt,từ mượn.
1)Khái niệm
-Từ thuần việt là những từ do nhân dân
ta sáng tạo ra
-Từ mượn là những từ của tiếng nức
ngoài để biểu thị những sự vật,hiện
tượng,đặc điểm mà tiếng việt chưa có
từ thích hợp để biểu thị
VD: mít tinh,ra-đi-ô.kiên trì
2)Các ngôn ngữ được mượn:
-Tiếng Hán(Quan trọng nhất)
VD: Sứ giả,trung hậu
Ngoài ra còn có tiếng Pháp,tiếng
anh,tiếng Nga
VD: xô viết,in-tơ-nét, pa-ra
3) Cách viết:
-Các từ đã được việt hóa thì viết như từ
thuần việt: ti vi,mít tinh
-Các từ mượn chưa được việt hóa hoàn
toàn thì dùng gạch nối gữa các tiếng :
Pa-ri,pa-ra-ge-ta mol
II.Nguyên tắc mượn.
-Tích cực: làm giàu ngôn ngữ dân tộc
-Tiêu cực: mượn tùy tiện thì ngôn ngữ
dân tộc bị pha tạp
III.Luyện tập (SGK)
- Gọi học sinh đọc VD ở bảng phụ
? Hãy tìm hiểu lại nghĩa của từ “tráng sĩ” và từ “trượng” ?
? Trong những từ đó theo em từ nào
là từ thuần Việt, từ nào là từ mượn?
Theo em nguồn gốc của từ “tráng sĩ” “trượng” ở đâu? (xem phim, truyện )từ mượn tiếng Hán chúng ta còn mượn ~ từ của người ấn Âu
? Nhìn vào hình thức của nhóm từ mượn người ấn âu ta thấy có gì đặc biệt?
? Trong số những từ sau, những từ nào được mượn từ tiếng Hán? Những
từ nào được mượn từ các ngôn ngữ
#:
Sứ giả, tivi, xà phòng, buồm, mittinh, ra-đi-ô, gan, điện, ga, bơm,
xô viết, giang sơn, in-tơ-nét
? Vậy từ mượn là gì?
? Bộ phận q.trọng nhất trong vốn từ TVcó nguồn gốc từ tiếng nước nào -Muợn từ nước ngoài có gì lợi,có gì hại?
-HD HS làm BT
- 1Hs đọc VD
- 2 HS trả lời
- Mượn từ tiếng Hán
- 1 HS trả lời
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trả lời, nhóm khác nhận xét
- HS trả lời
- Trả lời
-Dựa vào ghi nghớ,học sinh trả lời -Làm BT
4)Củng cố (5p)
5)HD tự học (1p).
- Học thuộc ghi nhớ (sgk – trang 25)
- Làm bài tập số 3
- Chuẩn bị bài “Tìm hiểu chung về văn tự sự”
*Rút kinh nghiệm
-Tuần: 2 -Ngày soạn: -Ngày dạy:
Tiết 8:
Trang 5TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ
I/- MĐCĐ:
- Có hiểu biết bước đầu về văn tự sự.
- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu và tạo lập văn bản
-Đặc điểm của văn bản tự sự
- Nhận biết được văn bản tự sự
- Sử dụng được một số thuật ngữ: tự sự, kể chuyện, sự việc, người kể
III/- Tiến trình hoạt động:
1/- Ổn định lớp: (1 phút)
2/- Kiểm tra bài cũ: (2 phút)
- Văn tự sự là gì? Nêu 1 số văn bản tự sự mà em đã học?
- Văn tự sự khác gì với văn miêu tả?
3/- Giới thiệu bài mới: (1 phút)
Chúng ta đã học 1 số văn bản tự sự nhưng chưa hiểu rõ, cụ thể văn tự tự là gì? Bài học hôm nay sẽ giới thiệu cho các em những hiểu biếy chung nhất về văn tự sự qua bài “Tìm hiểu chung về văn tự sự”
10’
15’
15’
I/- Tìm hiểu:
1 chuỗi sự việc liên kết
chặt chẽ nhằm thể hiện 1 ý
nghĩa nào đó
II/- Bài học: ý nghĩa và đặc
điểm chung của phương thức
tự sự
Học thuộc ghi nhớ (SGK –
tr28)
III/- Luyện tập:
Bài tập 1: SGK (tr28)
Truyện “ông già và thần
chết”
- Phương thức tự sự: Kể theo
trình tự thời gian, sự việc nối
tiếp nhau, kết thúc bất ngờ,
-gọi HS đọc vb
- Qua đó cho biết truyện thể hiện
nội dung gì?
G: Truyện thể hiện chủ đề đánh
giặc giữ nước của người việt cổ:
quá trình ra đời, trưởng thành, lập chiến công, thành thánh của vị anh hùng giữ nước đầu tiên của dân tộc ta
- Nếu mục đích của tự sự chỉ là kể
chuyện thì truyện TG bắt đầu từ đâu
và kết thúc đến đâu
- Sự việc 6,7,8 nói lên điều gì?
G: 6 Tinh thần đánh giặc, không
ham danh lợi
7 Lòng biết ơn, ngưỡng mộ của nhà vua, ND
8 Dấu vết còn lại nói lên truyện thánh gióng dường như có thật
- Vậy tự sự có phải chỉ kể chuỗi các
sự việc liên kết chặt chẽ hay không, ngoài ra tự sự còn giúp người kể bày tỏ điều gì?
Đặc điểm chung của phương thức tự
sự là gì?
- Hãy đọc ghi nhớ SGK (tr 28) Lưu ý nội dung ghi nhớ Học thuộc ghi nhớ SGK (tr 28)
- Hãy đọc mẫu chuyện “ông già và
thần chết”
- Trong truyện này phương thức tự
sự được thể hiện như thế nào trong văn bản
- Chốt ghi bảng
- Hãy kể lại các sự việc theo thứ tự
- Đọc văn bản
- T: Kể về việc ra đời – lớn lên – đánh giặc của thánh gióng
- T: Sự việc 25
- Nghe
- T: Không phải chỉ kể chuỗi các sự việc liên kết chặt chẽ Người kể bày tỏ thái độ tình cảm
- Đọc ghi nhớ (sgk – tr 28)
- Đọc mẩu chuyện (1hs) T: Phương thức tự sự: chuỗi các sự việc mới nối tiếp nhau
- Kể cá nhân:- ông già đốn củi xong mang về
+/ Đi xa kiệt sức, mong thần chết đến mang đi
Trang 6ngôi kể thứ 3
5/- Hướng dẫn học tập (1’)
- Làm bài số 4 viết khoảng nửa trang giấy
- Làm bài số 5 kể thành tích của bạn 1/3 trang
- Chuẩn bị bài cho tuần sau:
+ Sơn Tinh, Thuỷ Tinh.
+ Hướng dẫn đọc thêm: Sự tích Hồ Gươm
+ Sự việc và nhân vật trong văn tự sự
*Rút kinh nghiệm