2. Tiến trình văn hóa Việt Nam: Trình bày văn hóa văn Lang Âu lạc ? Ảnh hưởng của văn hóa phương tây đến văn hóa Việt Nam ? VĂN HÓA VĂN LANG ÂU LẠC Nhà nước đầu tiên là Văn Lang do các vua Hùng đúng đầu, sản xuất đã phát triển đến phân hóa giai cấp, nhu cầu trị thủy, nhu cầu chống giặc ngoại xâm, về kinh tế chính trị Âu Lạc phát triển trên thành tựu của nhà nước Văn Lang. Văn minh Văn Lang Âu Lạc: Nhà nước ra đời với một nền kinh tế phát triển, một tổ chức xã hội đã phát triển, chinh phục đồng bằng sông Hồng, việc dời đô về Cổ Loa, bỏ qua Việt Trì Phú Thọ thời Hùng Vương chứng tỏ rằng, cư dân Việt cổ của nước Âu Lạc đã chinh phục được đồng bằng sông Hồng. Điều lý thú là hàng loạt lưỡi cày đồng tìm thấy ở Cổ Loa, chứng tỏ rằng lúc đó nghề nông làm lúa nước bằng cày (có thể do người kéo hay súc vật kéo) đã phát
Trang 1CÂU HỎI MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM
1. So sánh loại hình văn hóa gốc nông nghiệp và loại hình văn hóa gốc du mục ? cho ví dụ ?
TIÊU
CHÍ
LOẠI HÌNH VH GỐC NÔNG NGHIỆP
LOẠI HÌNH VH GỐC
DU MỤC Ứng xử
với môi
trường
tự nhiên
Người phương đông không chinh phục thiên nhiên, chỉ cầu thiên nhiên (cầu cho mưa thuận gió hòa), tôn trọng thiên nhiên, ước muốn hòa nhập với thiên nhiên, thờ thần mây, mưa, sấm, chớp, chính vì thế con người gốc nông nghiệp sống theo cảm tính, dựa vào thiên nhiên
VD: ở Việt Nam thì có câu thành ngữ: “lậy trời mưa xuống
Lấy nước tôi uống”
Hay” trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ăn no cỏ trâu cày với ta”
Chinh phục thiên nhiên, do nền văn hóa gốc du mục quy định, nên người dân có thái độ coi thường thiên nhiên, không thờ cúng tự nhiên, không lệ thuộc vào tự nhiên
ứng xử
với môi
trường
xã hội
Mềm dẻo trong tiếp nhận, dung hợp các nền VH khác, hiền hòa với kẻ địch và người xung quanh, đôi khi mềm dẻo quá trở thành nhu nhược, mang âm tính theo mẫu hệ
VD: “đi với bụt mặc áo cà sa
Đi với ma mặc áo giấy”
Cứng rắn độc đoán trong tiếp nhận
Nhận
thức
Tư duy biện chứng tổng hợp, nhìn sự vật tác động qua lại với nhau, từ sực vật có mối quan
hệ tương tác
VD: đi một ngày đàng học một sang khôn
“chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng bay vừa thì râm”
Tìm hiểu phân tích những hiện tượng tự nhiên, hình thành
tư duy, phân tích tổng hợp
VD: tìm các công thức hóa học như: Fe, H20, Ca…
Tổ chức
cộng
đồng
Nguyên tắc trọng tình: bản sắc văn hóa trọng văn( nhà văn , nhà thơ
VD: “một bồ cái lý, không
Trọng nguyên tắc
Trọng cá nhân Trọng nam giới có sức mạnh VD: người phương tây sống theo
Trang 2bằng một tý cái tình”
Trọng đức: “có đức không sức
mà ăn”, “phúc đức tại mẫu”
Trọng phụ nữ: “nhất vợ nhì trời” , “lệnh ông không bằng còng bà”
Trọng cộng đồng
pháp luật từ nhỏ
2. Tiến trình văn hóa Việt Nam:
- Trình bày văn hóa văn Lang Âu lạc ?
- Ảnh hưởng của văn hóa phương tây đến văn hóa Việt Nam ?
VĂN HÓA VĂN LANG ÂU LẠC
Nhà nước đầu tiên là Văn Lang do các vua Hùng đúng đầu, sản xuất đã phát triển đến phân hóa giai cấp, nhu cầu trị thủy, nhu cầu chống giặc ngoại xâm, về kinh tế chính trị Âu Lạc phát triển trên thành tựu của nhà nước Văn Lang
Văn minh Văn Lang Âu Lạc: Nhà nước ra đời với một nền kinh tế phát triển, một tổ chức xã hội đã phát triển, chinh phục đồng bằng sông Hồng, việc dời đô về Cổ Loa, bỏ qua Việt Trì - Phú Thọ thời Hùng Vương chứng tỏ rằng, cư dân Việt cổ của nước Âu Lạc đã chinh phục được đồng bằng sông Hồng Điều lý thú là hàng loạt lưỡi cày đồng tìm thấy ở Cổ Loa, chứng tỏ rằng lúc đó nghề nông làm lúa nước bằng cày (có thể do người kéo hay súc vật kéo) đã phát triển, nền văn minh sông hồng là quá trình liên kết các bộ lạc, liên minh bộ lạc thành cộng đồng quốc gia, cộng đồng bộ tộc trên nhà nước sơ khai, đó là quá trình tác động dung hợp của nhiều nền văn hóa của nhiều thành phần dân cư khác nhau thành một nền văn hóa thống nhất trong tính đa dạng Giai đoạn văn hóa Đông Sơn là chặng đường cuối, là sản phẩm tổng hợp, là đỉnh cao nhất của quá trình tạo thành nền văn minh sông Hồng với biểu tượng trống đồng Đông Sơn, công nghệ luyện đúc đồng phát đạt, nền văn hóa khảo cổ học Đông Sơn phân bố khắp lãnh thổ miền Bắc nước ta kéo dài từ suốt thiên niên kỷ thứ nhất TCN đến các năm SCN, mà tiêu chí là công nghệ luyện đúc đồng đạt đến trình độ điêu luyện,
là sản phẩm sáng tạo của nhân dân từ buổi bình minh của lịch sử, kết tinh trong
đó bản lĩnh, cá tính, lối sống, truyền thống của người Việt cổ, đây là thời đại dựng nước, giữ nước đầu tiên của dân tộc Phát triển đô thị cổ, với thành Cổ Loa, lâu nay giới nghiên cứu nói nhiều đến ý nghĩa quân sự của tòa thành này Nhưng điều mà ít người nói đến Cổ Loa là ở vị thế đô thị cổ của nó, những thành tựu rực rỡ của Âu Lạc như vẫn còn đó trong những gì mà người Việt cổ lưu lại cho con cháu, từ truyền thuyết - di tích - hiện vật đến tâm tưởng của mọi thế hệ con cháu của Âu Lạc
ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA PHƯƠNG TÂY ĐẾN VIỆT NAM
Tư tưởng Max-Lênin được ứng dụng vào giải phóng dân tộc, chữ quốc ngữ ra đời và trở thành thong dụng, báo chí đóng vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày đã phản ánh được những bất cập, vô lý trong xã hội
Trang 3Sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay Luồng văn hóa từ phương Tây vào Việt Nam góp phần làm thay đổi diện mạo văn hóa nước nhà Những năm gần đây, văn hóa nước ngoài đã và đang xâm nhập một cách ồ ạt vào Việt Nam Chủ thể đón nhận những làn sóng văn hóa ngoại nhập một cách hồ hởi nhất chủ yếu là tầng lớp trẻ - thế hệ tương lai của đất nước Việc tiếp thu văn hóa nước ngoài một cách thụ động, thiếu chọn lọc, thiếu “gạn đục khơi trong” đang để lại những hậu quả khó lường Bản chất của văn hóa là hướng tới chân - thiện - mỹ, ngày càng toàn diện và có tính quốc tế hơn Song trong quá trình lịch sử của mình, văn hóa còn có những “bước lùi”, mà một trong những “bước lùi” đó chính là mặt trái của quá trình tiếp nhận văn hóa nước ngoài, là nhận thức và thái độ chưa đúng của giới trẻ đối với văn hóa truyền thống
Trên mặt trận tư tưởng, điều tai hại nhất là những thế lực thù địch sử dụng các tác nhân văn hóa, văn nghệ có nội dung xấu với âm mưu, thủ đoạn bôi nhọ chế độ, phá hoại cách mạng… thông qua hệ thống in-tơ-nét và các phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại, khiến một số người do thiếu bản lĩnh, thiếu trình độ nên chịu ảnh hưởng không nhỏ của những tư tưởng độc hại An ninh chính trị, an ninh văn hóa đang đặt ra những vấn đề cấp bách Nhiều quan điểm sai trái, phản động, trong đó có quan điểm sai trái trong văn học - nghệ thuật, trong đời sống chính trị sẽ dẫn đến những hậu quả vô cùng tai hại
Trên lĩnh vực văn học nghệ thuật, xu hướng tách văn học nghệ thuật khỏi
xã hội, xa rời cuộc sống, tự do trong lựa chọn khuynh hướng, trường phái sáng tác từ lâu đã trở nên quen thuộc ở phương Tây Khi vào Việt Nam, một mặt, nó cho phép nhiều năng khiếu trở thành tài năng, thỏa mãn nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng nghệ thuật; mặt khác lại hạ thấp những thành tựu văn nghệ cách mạng, làm rạn vỡ và thu hẹp đội ngũ công chúng, hình thành một thị hiếu, một lối sống, một hệ tư tưởng chối bỏ dân tộc, sùng ngoại, chạy theo những giá trị tiêu cực trong văn hóa ngoại lai Chịu ảnh hưởng của những tư tưởng phản động nước ngoài, nhiều nhà văn đã nói và viết không đúng sự thật, không đúng bản chất của hiện thực, thậm chí xuyên tạc hình ảnh của Đảng, bản chất cuộc chiến tranh chính nghĩa của dân tộc ta hoặc ngợi ca, đề cao những tác phẩm đi ngược lại với những chuẩn mực, giá trị văn hóa chân chính của dân tộc…
Trong lối sống của nhiều bạn trẻ ngày nay thể hiện rất rõ những vấn đề tiêu cực trong quá trình tiếp thu văn hóa nước ngoài Đối với hôn nhân, truyền thống tốt đẹp của dân tộc là đề cao trinh tiết của người phụ nữ, cái tình đi đôi với cái nghĩa, tình có thể hết nhưng nghĩa thì bền chặt Còn bây giờ, giới trẻ đang dậy lên những trào lưu như “sống thử”, “sống gấp” Bên cạnh đó, thói quen tiêu xài hoang phí và theo đuổi những lợi ích vật chất, lối sống thực dụng
là nét không đặc trưng cho con người Việt Nam cần, kiệm Nhiều bạn trẻ lười học tập, lười lao động lại muốn mau chóng nổi tiếng nên tự tạo “xì-căng-đan” cho mình Tiêu chuẩn về vẻ đẹp của người phụ nữ phương Đông truyền thống là
“công, dung, ngôn, hạnh” bị biến dạng, nhường chỗ cho sự táo bạo, phô trương, thậm chí thác loạn Có ý kiến cho rằng, một số thanh, thiếu niên không nhận thức đầy đủ về văn hóa thẩm mỹ của dân tộc, dẫn đến thị hiếu sai lệch, lệch chuẩn về giá trị đạo đức
Trang 4Trong lĩnh vực giải trí, giới trẻ đang bị cuốn hút và mải mê chạy theo những trào lưu du nhập từ nước ngoài, thậm chí vấn đề đã lên đến mức báo động Sức trẻ cộng với tâm lý thích khám phá những điều mới lạ, bắt kịp các trào lưu đang thịnh hành trên thế giới, nhiều bạn trẻ không ngại ngần chạy theo
cả những trào lưu độc dị khiến chúng ta không khỏi giật mình, như hát cùng dao kéo, chụp ảnh quái đản, “hot boy” giả gái, nuôi thú độc
Trong lĩnh vực thương mại, hàng hóa nước ngoài tràn ngập thị trường Việt Nam, từ bánh kẹo, sữa, rượu, thuốc lá, thuốc tây cho đến hàng gia dụng, điện tử,
ô tô, xe máy, lấn át thị trường hàng nội và lại được người dân ưa chuộng với tâm lý sùng ngoại Nó góp phần trực tiếp hoặc gián tiếp làm thay đổi bộ mặt văn hóa trong mỗi gia đình Việt trên tất cả các phương diện Tuy nhiên, không phải thứ hàng ngoại nào cũng tốt Nhiều thứ chứa “độc tố” đang xâm hại sức khỏe
nhân dân ta theo đúng nghĩa đen, đồng thời cũng làm tổn hại “sức khỏe tinh
thần” của mọi người.
Một thực trạng nữa, đó là sự mai một các giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình hội nhập, mở cửa giao lưu với văn hóa nước ngoài Nét đẹp ru con bằng những câu ca dao đã thưa vắng dần Ca dao, tục ngữ vốn là kho tàng quý báu của quần chúng nhân dân, là những bài học về đối nhân xử thế, bài học làm người nuôi dưỡng tâm hồn từ thơ bé, hướng con người tới chân - thiện - mỹ
đã và đang mai một dần trong đời sống tinh thần Nghề truyền thống dệt thổ cẩm
ở một số nơi, một số dân tộc thiểu số đang mất dần
Văn hóa trang phục hiện nay ở nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng
bị mai một, nhất là trong giới trẻ Họ chỉ thích mặc âu phục, quần bò, áo phông hơn là mặc trang phục truyền thống tự dệt, tự may Trong âm nhạc cũng vậy, ở Tây Nguyên, số người biết chơi, biết chỉnh cồng, chiêng chủ yếu là các cụ già Nhiều dân tộc khác thì những câu hát then, hát xẩm, ca trù, cải lương, chèo, tuồng, không được ưa chuộng bằng nhạc trẻ
3. Trình bày quan điểm ăn uống và đặc điểm ẩm thực ? (tổng hợp, biện chứng…)
Quan điểm ăn uống
Để duy trì sự sống ăn uống luôn là nhu cầu thiết yếu, “có thực mới vực được đạo”, nó quan trọng đến mức Trời cũng không giám xâm phạm “Trời đánh còn tránh bữa ăn”
Ăn uống là văn hóa, tận dụng môi trường tự nhiên để ăn uống, cơ cấu bữa
ăn thiên về thực vật và lúa gạo đứng đầu bảng tục ngữ có câu “người sống về gạo, cá bạo về nước”
Trong bữa ăn của người Việt sau lúa gạo thì đến rau quả, “ăn cơm không rau như đánh nhau không có người gỡ”, nói đến rau thì không thể nhắc đến hai món quen thuộc là rau muống và dưa cà “ anh đi anh nhớ quê nhà, nhớ canh rau muống, nhớ cà rầm tương”
Các loại gia vị cũng rất đa dạng như hành, gừng, tỏi, ớt, riềng rau mùi… cũng là những thứ không thể thiếu trong bữa ăn của người Việt Nam, tất cả đều
là những vị thuốc
Trang 5Đứng thứ 3 trong cơ cấu bữa ăn là các loại thủy hải sản, sản phẩm của vùng sông nước “ có cá đổ vạ cho cơm” Vị trí cuối cùng trong cơ cấu bữa ăn là thịt phổ biến như thịt gà, heo, trâu
Đặc điểm ẩm thực:
Thể hiện trong cách chế biến đồ ăn, hầu hết các món ăn là sản phẩm của
sự pha chế tổng hợp, rau với các loại gia vị, rau quả với cá, tôm tục ngữ Việt có câu “ nấu canh suông ở truồng mà nấu”
Thể hiện trong cách ăn, mâm cơm bao giờ cũng có đồng thời nhiều món như cơm, canh, rau, dưa, cá, thịt, xào, luộc, kho…suốt bữa ăn là tổng hợp các món ăn, các ăn tổng hợp của người Việt tác động vào đủ mọi giác quan
Ăn tổng hợp, ăn chung, thú uống rượu cần của người vùng cao chính là biểu hiện 1 triết lý thâm thúy về tính cộng đồng sống chết có nhau, đòi hỏi thứ văn hóa cao trong ăn uống “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”
• Tính biện chứng, linh hoạt trong nghệ thuật ẩm thực
Tính linh hoạt thể hiện trong cách ăn và trong dụng cụ ăn uống đó là sự dụng đôi đũa truyền thống của dân tộc có hoạt loạt chức năng khác nhau: gắp,
và, xé, xẻ, dầm, trộn, vét…
Người Việt đặc biệt chú trọng đến sự cân bằng hài hòa trong bữa ăn, sự quân bình âm dương, ăn uống theo vùng khí hậu, theo mùa
Ăn phải sành ăn chọn đúng bộ phận có giá trị “ đầu trôi, môi mè”
Niềm tin của cá nhân hoặc cộng đồng về một yếu tố tự nhiên, vũ trụ, con người
Phồn là nhiều, thực là sinh sôi, nảy nở, sự tin tưởng tôn sùng, sùng bái sự sinh sôi nảy nở của tự nhiên và con người, tín ngưỡng phồn thực hình thành từ
xa xưa trong lịch sử, trên cơ sở tư duy trực quan, cảm tính của cư dân nông nghiệp Đông Nam Á trước sự sinh sôi để:
Duy trì sự sống của cây trồng
Duy trì sự sống và phát triển của con người
Họ nhận thấy ở thực tiễn một sức mạnh siêu nhiên và sùng bái các hiện vật, hiện thực đó như thần thánh, như vậy bản chất của tín ngưỡng phồn thực là tín ngưỡng cầu sinh nở và no đủ
Sùng bái tự nhiên trong quá trình phát triển của con người là giai đoạn tất yếu của người làm lúa nước vì họ phải phụ thuộc vào thiên nhiên rất nhiều, tục thờ thần cũng được sùng bái trước hết là thờ bà Trời, bà Đất, bà Nước những thần cai quản các hiện tượng tự nhiên, các thần mây, mưa, sấm, chớp cai quản những hiện tượng tự nhiên hết sức quan trọng trong cuộc sống dân cư của cư dân nông nghiệp
• Thờ tổ tiên (người đã khuất)
Trang 6Con người có ít nhất 4 chiều quan hệ tự nhiên, xã hội, chính mình, tổ tiên con cháu, trong con người luôn có vật chất và tinh thần, tinh thần còn gọi là lin hồn, linh hồn gồm có hồn vía, từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và biết ơn hàm chứa ý nghĩa cộng đồng vốn có nơi người Việt, người Việt theo tín ngưỡng đa thần: thổ công, thổ địa, táo quân, thần làng…
5. Phong tục.
điểm, hạn chế gì, đề ra biện pháp khăc phục hạn chế ?
Theo phong-tục Việt, cái gốc của gia-đình gọi là hôn-nhân Có hôn-nhân mới có vợ chồng và con cái Mục-đích của hôn-nhân là để duy-trì gia-thống nên việc lập gia-đình là việc quan trọng của đại gia-đình Việc lấy vợ lấy chồng gọi
là hôn-nhân
Bốn nhóm tuổi tam-hợp gồm có: “Thân, Tý, Thìn” hợp nhau ; “Tỵ Dậu, Sửu” hợp nhau; “Dần, Ngọ, Tuất” hợp nhau; và “Hợi, Mão Mùi” hợp nhau
Ba nhóm tuổi tứ-hành-xung gốm có: “Tý, Ngọ, Mão, Dậu” xung-khắc nhau; “Thìn, Tuất, Sửu, Mùi” khắc nhau; và “Dần, Thân, Tỵ, Hợi” xung-khắc nhau
Lễ Chạm-Ngõ: Sau khi hai bên gia-đình đã ưng-thuận việc hỏi vợ gả chồng cho con, Lễ Chạm-Ngõ mới được cử-hành Lễ Chạm-Ngõ còn được gọi là
Lễ Xem-Mắt vì đây là dịp để trai gái biết rõ nhau hơn và thân-nhân của gia-đình nhà trai có cơ-hội tìm hiểu tuổi, thái-độ và tư-cách của cô dâu tương lai lúc còn
ở nhà gái ra sao để có quyết-định làm Lễ An-Hỏi và Lễ Cưới
Lễ Ăn-Hỏi (Lễ Đính-Hôn) là lễ rất quan-trọng của việc hôn-nhân Theo phong-tục của Việt-Nam, nhà trai phải đáp-ứng lời đòi-hỏi của nhà gái về việc đưa đầy-đủ những phần lễ-vật vào ngày Lễ Ăn-Hỏi như những quả cau, những
lá trầu, những hộp trà, những gói nem, bánh chưng, bánh dày, những hộp bánh quế, bánh bích-quy, bánh ngọt, heo quay, xôi gấc, và rượu, v.v
Lễ Cưới: Sau khi nhà trai và nhà gái đã thỏa-thuận mọi việc, hai bên phải ấn-định ngày làm đám cưới bằng cách chọn ngày tốt có ghi rõ trong âm-lịch Trong các tấm lịch ta (âm- lịch), ở mỗi tờ lịch, các chi-tiết sau đây đều được ghi rõ: ngày này là ngày nào trong năm, các tuổi nào kỵ với ngày này, ngày này nên làm những việc gì và nên kiêng-cữ (không nên làm) những việc gì, giờ tốt là giờ nào, và giờ xấu là giờ nào, v.v
Lễ Tơ-Hồng: Theo truyền-thống người Việt ta, Nguyệt-Lão là vị thần-chủ của hôn-sự nên các đám cưới đều có tục-lệ lễ Tơ-Hồng để tỏ lòng biết ơn Nguyệt-Lão đã dùng dây tơ-hồng xe cho cô dâu chú rể nên duyên vợ chồng Bàn thờ Tơ-Hồng có thể lập ở trong nhà hay giữa sân Trên bàn thờ Tơ-Hồng có lư-hương, đèn, nến, hoa quả, xôi gà, ly rượu, và cơi trầu
Lễ Lại-Mặt: Theo lệ thường của dân Việt, sau khi cưới được 3 ngày, hai
vợ chồng phải đem xôi, chè, rượu, và trầu cau về nhà bố mẹ vợ để cúng gia-tiên
Lễ này được gọi là Lễ Lại-Mặt hay Tứ-Hỷ Nếu vợ chồng đem lễ về nhà bố mẹ
vợ ngay hôm sau ngày cưới thì tên lễ này cũng được gọi là Lễ Lại-Mặt Sau khi
cô dâu chú rể lễ gia-tiên, bố mẹ vợ có lời dặn-dò cô con gái (cô dâu) phải đối-xử
Trang 7trọn-vẹn bổn-phận với chồng và gia-đình nhà chồng vì từ nay cô dâu sẽ là người của nhà chồng
Ưu điểm:
- Hạn chế lối sống thử của thanh niên hiện nay
đình, bảo vệ hạnh phúc lứa đôi
Hạn chế:
gái không đến được với nhau bị chia lìa tình cảm, làm anh hưởng đến cuộc sống tinh thần của họ trong cuộc sống sau này
- Xa xỉ lãng phí không cần thiết cho cô dâu và chú rể
trọng vào hình thức) thể hiện mối quan hệ của bố mẹ 2 bên, tuy đi đám cưới nhưng không biết chú rể hoặc cô dâu
Khắc phục:
nét truyền thống của dân tộc
yêu đôi lứa
Được xem như việc tiễn đưa và xót thương, tiễn đưa nên đã chuễn bị chu đáo cho người chết như: kèn đưa tiễn, khăn tang, bàn thờ, quan tài…
Chia tài sản cho người đã chết, khi đưa ma rắc tiền, vàng giấy làm lộ phí cho ma quỷ, khi chốn cất xong đặt bát cơm, đôi đũa, quả trứng trên phần mộ với
ý nghĩa cầu mong cho người đã chết sớm đầu thai trở lại
Xót thương: có tục khóc than
Tính cộng đồng: hàng xóm, họ hàng, đồng nghiệp chia buồn, đưa tiễn
Có triết lý âm dương ngũ hành:
Màu sắc: màu trắng
Số: lậy, khấn tùy theo từng vùng 2-4-6 hoặc 3-5-7
Tinh thần dân chủ truyền thống
6. Tôn giáo, nho giáo (đặc điểm)
luật Trung Hoa
trị nhà Lý, Trần, Lê
thần yêu nước và tinh thần dân tộc có sẵn
Trang 87. Phật giáo (đặc điểm)
thần tự nhiên, kiến trúc chùa chiền
- Phật giáo Việt Nam thể hiện qua tông phái các tôn giáo khác nhau
- Kết hợp chặt chẽ đời với đạo, thiên về nữ tính đặc trưng bản chất của nền nông nghiệp Việt Nam, thờ các phật bà với nhiều tên gọi, có nhiề chùa mang tên các bà: Chùa bà Đậu, Chùa bà Đen, Chùa bà Dâu…
• Tinh linh hoạt:
ông bà, cha mẹ hơn là phật
8. Ý nghĩa của lễ tết nguyên đán hiện nay ?
Tết Nguyên Đán là lễ hội lớn nhất trong các lễ hội truyền thống của Việt Nam, là điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới, giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây Tết Nguyên Đán Việt Nam có ý nhĩa nhân văn vô cùng sâu sắc, thể hiện sự trường tồn cuộc sống, khao khát của con người về sự hài hòa Thiên - Địa - Nhân Tết Nguyên Đán là sự biểu hiện của mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên trong tinh thần văn hóa nông nghiệp; với gia tộc và xóm làng trong tính cộng đồng dân tộc; với niềm tin thiêng liêng, cao cả trong đời sống tâm linh
Tết Nguyên Đán biểu hiện sự giao cảm giữa trời đất và con người với thần linh
đặc biệt đối với một xã hội mà nền kinh tế vẫn còn dựa vào nông nghiệp làm chính Theo tín ngưỡng dân gian bắt nguồn từ quan niệm "Ơn trời mưa nắng phải thì", người nông dân còn cho đây là dịp để tưởng nhớ đến các vị thần linh
có liên quan đến sự được, mất của mùa màng như thần Đất, thần Mưa, thần Sấm, thần Nước, thần Mặt trời người nông dân cũng không quên ơn những loài vật, cây cối đã giúp đỡ, nuôi sống họ, từ hạt lúa đến trâu bò, gia súc, gia cầm trong những ngày này
ngày đoàn viên của mọi gia đình
Người Việt Nam có tục hằng năm mỗi khi Tết đến, dù làm bất cứ nghề gì, ở bất cứ nơi đâu đều mong được trở về sum họp dưới mái ấm gia đình trong 3 ngày Tết, được khấn vái trước bàn thờ tổ tiên, thăm lại ngôi nhà thờ, ngôi mộ, giếng nước, mảnh sân nhà, được sống lại với những kỷ niệm đầy ắp yêu thương của tuổi thơ yêu dấu "Về quê ăn Tết", đó không phải là một khái niệm thông thường đi hay về, mà là một cuộc hành hương về với cội nguồn, nơi chôn rau cắt rốn
Tết Nguyên Đán là ngày ” làm mới”
Tết là ngày đầu tiên trong năm mới, mọi người có cơ hội ngồi ôn lại việc cũ và “làm mới” mọi việc Việc làm mới có thể được bắt đầu về hình thức như dọn dẹp, quét vôi, sơn sửa trang trí lại nhà cửa Tết còn là ngày của lạc quan và hy vọng
Trang 9Tết Nguyên Đán là ngày tạ ơn
Người Việt chọn ngày Tết làm cơ hội để tạ ơn Con cái tạ ơn cha
mẹ, cha mẹ tạ ơn ông bà, tổ tiên, nhân viên tạ ơn cấp chỉ huy Ngược lại, lãnh đạo cũng cảm ơn nhân viên qua những buổi tiệc chiêu đãi hoặc quà thưởng để
ăn Tết
Với một hệ thống lễ nghi vô cùng phong phú và giàu ý nghĩa nhân văn sâu sắc, tết Nguyên Đán đã trở thành ý thức hệ dân tộc, thể hiện bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam Tết Nguyên Đán là một phong tục đẹp mà nhân dân
ta còn duy trì tới ngày nay Thế nhưng trong thời kỳ toàn cầu hoá như hiện nay cách ăn Tết của người Việt Nam phần nào đã thay đổi Một số tập tục trong ngày Tết xưa không còn phù hợp với xã hội hiện đại đã dần bị loại bỏ
Ngày nay người dân ăn Tết đã có phần đổi khác hơn so với trước kia, dường như dân ta ăn Tết “tây hoá”dần đi, sự thay đổi đó phần nào được thể hiện qua cách đón tết và trong việc sắm tết
Đời sống kinh tế được nâng cao đi kèm với những giá trị hưởng thụ về văn hoá tinh thần và vật chất, nhu cầu ăn ngon mặc đẹp là tự nhiên và có thể đáp ứng ngay khi cần chứ không phải đợi đến Tết như ngày xưa Hơn nữa, ngày nay trong một năm có rất nhiều ngày lễ khác đang chi phối tầm quan trọng của ngày Tết cổ truyền Vì vậy, dường như Tết bây giờ có phần nhạt hơn so với Tết xưa
Trong đời sống hiện đại, việc sắm Tết cũng ”hiện đại” theo và sự ảnh hưởng văn hóa phương Tây rất rõ nét Giờ đây người dân ít hào hứng với việc mua thực phẩm về tự chế biến mà đặt mua đồ đã chế biến sẵn cho tiện Mâm cỗ ngày Tết giờ cũng phong phú hơn và đa dạng hơn Bên cạnh những món ăn truyền thống của người Việt như bánh chưng xanh, giò, các món rau, món xào thì còn có những món ăn được du nhập từ Phương Tây
Trải qua bao biến thiên của thời đại, đến nay, quan niệm về Tết đã có nhiều thay đổi cả về mặt khái niệm lẫn hành vi Bây giờ người ta quan niệm là
“nghỉ Tết”, “chơi Tết” chứ không còn là “ăn Tết” Khi cái ăn, cái mặc không còn
là vấn đề quan trọng trong ngày Tết thì người ta hướng đến tinh thần nhiều hơn Tết hiện đại mọi người thích nghỉ ngơi thoải mái, đi chơi nhiều hơn, nhân dịp Tết nhiều gia đình đã lên lịch trình cho một chuyến du lịch với người thân trong nhà hoặc cùng bạn bè, đồng nghiệp
Quà Tết bây giờ cũng khác Trước đây, mọi người có thể chúc Tết nhau bằng cặp bánh, cân giò, với tấm lòng trân trọng mến thương Bây giờ người ta
có thể tặng nhau những món quà có giá trị cao nhưng tình cảm trong đó hầu như không có mà xen vào đó là lợi ích cá nhân, lợi ích kinh tế
Tết hiện nay thay đổi, những đồ ăn nhanh, làm sẵn đã làm mất đi không khí chuẩn bị vui tươi của ngày tết Trẻ con không còn ngồi xem bố mẹ, ông bà gói bánh chưng và mong chờ còn ít gạo vét để gói chiếc bánh ống với nhiều đậu
và một miếng thịt to, không còn vui thú khi vùi củ khoai nướng trong lúc trông nồi bánh chưng, các cô thiếu nữ đã dần quên thói quen đi ngắm hoa đào, hoa mai trên phố chợ Những điều thay đổi đó khiến nhiều người không khỏi chạnh lòng “bao giờ cho đến Tết xưa”
Trang 10Tuy nhiên, Tết thời hiện đại của người Việt có nhiều thứ mới lạ hơn, thực phẩm vừa ngon vừa phong phú đa dạng, những đồ ăn sẵn thật là thuận tiện, mâm cỗ cúng gia tiên có thêm chai rượu vang thì thật là sang trọng Ngày Tết được đi du lịch với cả gia đình, bạn bè, đồng nghiệp khiến mọi người cảm thấy nhẹ nhõm, gạt bỏ được những căng thẳng trong một năm làm việc vất vả, tìm được sự bình yên, thư thái trong tâm hồn
Có thể nói, Tết Nguyên Đán vẫn là một sinh hoạt văn hoá vừa lưu giữ những giá trị truyền thống vừa thích nghi với nhịp sống hiện đại Trong ngày Tết vẫn còn nhiều phong tục tốt đẹp và đậm tính nhân văn mà chúng ta cần giữ gìn
và phát huy để Tết Nguyên Đán mãi là nét văn hoá đặc sắc của dân tộc Việt Nam
9. Tính dung hợp phương đông và phương tây
Trên lĩnh vực văn hóa vật chất, có sự kết hợp táo bạo giữa truyền thống dân tộc và chất phương tây trong tà áo dài tân thời, giữa kiến trúc cổ truyền và phương tây trong nhiều tòa nhà như Lăng Khải Định
Đạo cao đài là tôn giáo dân tộc hình thành những năm 20, khi mà hàng loạt các phong trào yêu nước bị đàn áp, đạo cao đài không chỉ dung hợp tam giáo, mà còn hướng tới sự dung hợp hết thảy vạn giáo bằng tôn chỉ vạn giáo nhất lí, thiên nhân hợp nhất
Đạo cao đài rất chú trọng đến các giá trị biểu trưng truyền thống, phương pháp tu hành của đạo cao đài là tam công hành đạo giúp đòi bằng công quả, rèn luyện bản thân bằng công trình, tiến hóa tâm linh bằng công phu
Tam giáo con dung hợp với các tôn giáo đông tây khác, dưới tam giáo tổ
sư và tam trấn oai nghiêm, có giêsu đại diện cho thành đạo, khương thái công đại diện cho thần đạo, tinh thần tổng hợp đông tây còn bộc lộ qua việc trưng ở đại sảnh tòa thánh Tây Ninh bức tranh tam thánh vẽ nhà tiên tri Việt Nam danh tiếng Trạng Trình, Nguyễn Bỉnh Khiêm cùng hai đệ tử là nhà thơ Pháp Victo Huygo và nhà cách mạng Trung Quốc Tôn Dật Tiên
Thiên nhãn biểu tượng cho tâm linh vô hình, mắt trời là thống nhất ở khắp mọi nơi, là sản phẩm tinh thần tổng hợp vạn giáo
Như vậy đạo cao đài đã xây dựng trên tinh thần dung hợp khá rộng rãi, đó
là sự tổng hợp các tôn giáo, từ nho – đạo – phật đến các tôn giáo phương tây, tổng hợp các truyền thống văn hóa dân tộc
10. Là nhân viên CBLĐTBXH anh (chị) làm gì để giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam ?
Tham gia tốt phòng trào văn hóa cơ sở, làm tốt công tác đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc người già, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, những đối tượng yếu thế của
xã hội
Con người là chủ thể tiếp nhận các giá trị văn hóa, mỗi cá nhân phải có một bản lĩnh, một trình độ nhận thức nhất định Đó là năng lực tự thân của mỗi
cá nhân và quan trọng hơn là nó được vun trồng, nuôi dưỡng từ phía gia đình, nhà trường, xã hội Muốn bảo tồn được các giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời