Kiến thức: Hiểu được yêu cầu, mục đích của tóm tắt văn bản nghị luận.. TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY T G Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cần đạt HĐ1: Tìm hiểu mục đích yêu cầu của việc
Trang 1Ngày soạn: 15/4/2012
Tiết: 114
Bài dạy: Làm văn TÓM TẮT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: Hiểu được yêu cầu, mục đích của tóm tắt văn bản nghị luận
2 Kỹ năng: Tóm tắt được các văn bản nghị luận xã hội, nghị luận văn học.
3 Thái độ: Có ý thức sưu tầm tài liệu, tra cứu tư liệu và thận trọng khi viết tóm tắt văn bản nghị luận
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của GV:
Đọc SGK, TLTK, hệ thống kiến thức, thiết kế giáo án
2 Chuẩn bị của HS:
Đọc SGK, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn Làm bài tập luyện tập
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tình hình lớp: Kiểm tra sĩ số, nề nếp
2 Kiểm tra bài cũ: (5’) Nêu yêu cầu khi sử dụng kết hợp các thao tác nghị luận?
3 Giảng bài mới:
- Giới thiệu bài: Tóm tắt văn bản nghị luận.
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY T
G Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cần đạt
HĐ1: Tìm hiểu mục
đích yêu cầu của
việc tóm tắt văn bản
nghị luận:
GV cho HS đọc SGK
phần I Nêu vấn đề
Em hãy nêu khái
niệm về tóm tắt văn
bản nghị luận?
Mục đích của việc
tóm tắt văn bản nghị
luận là gì?
Nêu cầu của việc
tóm tắt văn bản nghị
luận?
GV chốt nội dung cơ
bản
HĐ2: Hướng dẫn
cách tóm tắt văn
bản nghị luận.
Cho HS tìm hiểu nội
dung văn bản Về
luân lí xã hội ở nước
ta của Phan Châu
HĐ1:
HS đọc SGK phần I
HS tìm ý trả lời
Tóm tắt văn bản nghị luận
là trình bày một cách ngắn gọn nội dung của văn bản nghị luận gốc theo một mục đích đã định trước
- Mục đích: Để hiểu các văn bản
Sử dụng làm tài liệu để biện minh cho các quan điểm, ý kiến
Thu thập ghi chép tư liệu cho bản thân
Luyện tập năng lực đọc – hiểu, năng lực tóm lược văn bản
-Yêu cầu: Phản ánh trung thành tư tưởng và các luận điểm của văn bản gốc
Ngắn gọn, súc tích
Diễn đạt trong sáng, chặt chẽ và mạch lạc
HĐ2:
HS đọc nội dung văn bản
Về luân lí xã hội ở nước ta của Phan Châu Trinh, trả lời câu hỏi
I Mục đích yêu cầu của việc tóm tắt văn bản nghị luận:
1/ Khái niệm:
Tóm tắt văn bản nghị luận là trình bày một cách ngắn gọn nội dung của văn bản nghị luận gốc theo một mục đích đã định trước
2/ Mục đích:
- Để hiểu các văn bản
- Sử dụng làm tài liệu để biện minh cho các quan điểm, ý kiến mà không làm tăng quá mức dung lượng của văn bản
- Thu thập ghi chép tư liệu cho bản thân để có thể sử dụng khi cần thiết
- Luyện tập năng lực đọc – hiểu, năng lực tóm lược văn bản
3/ Yêu cầu:
- Phản ánh trung thành tư tưởng và các luận điểm của văn bản gốc, không xuyên tạc hoặc thêm những ý vốn không có trong văn bản gốc
- Ngắn gọn, súc tích
- Diễn đạt trong sáng, chặt chẽ và mạch lạc
II.Cách tóm tắt văn bản nghị luận:
1/ Đọc và tìm hiểu nội dung kết cấu của văn bản gốc:
a/ Xác định vấn đề nghị luận:
- Dựa vào nhan đề văn bản
- Câu chủ đề hoặc một số câu chủ đề trong
Trang 2Trinh, trả lời câu hỏi.
Vấn đề được đem ra
nghị luận là gì?Dựa
vào đâu mà em biết
điều đó? Từ đó nêu
yêu cầu của việc xác
định vấn đề nghị
luận?
Mục đích viết văn
bản này của nhà chí
sĩ Phan Châu Trinh là
gì? Phần nào trong
văn bản thể hiện rõ
điều này?
Để dẫn người đọc
đến mục đích ấy, tác
giả trình bày những
luận điểm nào? Tìm
các câu thể hiện rõ
luận điểm ấy? Căn cứ
vào đâu để xác định
luận điểm?
Tìm các luận cứ làm
sáng rõ những luận
điểm trong bài viết?
Căn cứ vào đâu để
xác định luận cứ?
Trình bày các luận
điểm luận cứ bằng
lời văn của mình
Đối chiếu với văn
bản gốc và mục đích
yêu cầu tóm tắt để
kiểm tra hoàn chỉnh
văn bản
GV cho HS thảo luận
nhóm Gọi đại diện
nhóm đọc văn bản
Nhóm khác nhận xét,
bổ sung
GV chốt nội dung
hoàn chỉnh
C7: Nêu cách viết
tóm tắt văn bản nghị
luận?
HĐ3: Luyện tập:
Cho HS đọc nội dung
bài tập 1
Phát hiện nội dung
theo yêu cầu bài tập
Vấn đề nghị luận: Xã hội luân lí thật trong nước ta tuyệt nhiên không ai biết đến.
Mục đích nhằm thể hiện dũng khí của một người yêu nước; đề cao tư tưởng tiến bộ; vạch trần thực trạng đen tối của xã hội, hướng về một ngày mai tươi sáng của đất nước
Các luận điểm chính:
- Khác với Au châu dân VN không có luân lí xã hội
(không có đoàn thể, không trọng công ích)
- Nguyên nhân là do sự suy đồi từ vua đến quan, từ quan đến học trò, các viên chức lớn nhỏ
- Muốn VN có độc lập tự
do trước hết dân phải có đoàn thể, truyền bá tư tưởng tiến bộ
Luận điểm 1 nêu các luận
cứ đối lập giữa VN và Âu châu
LĐ2: Nguyên nhân
- Lũ vua quan phản động thối nát tìm cách phá tan tành đoàn thể của quốc gia, thi hành chính sách ngu dân
để cai trị, vơ vét, bóc lột
- Bọn người xấu đua nhau chạy chọt để được ăn trên ngồi trước
- Dân không có ý thức đoàn thể
HS thảo luận theo nhóm:
Viết tóm tắt theo nội dung
đã tìm hiểu
HS thực hiện kiểm tra đối chiếu
Đại diện nhóm đọc văn bản tóm tắt, nhóm khác nhận xét, bổ sung
phần mở bài của văn bản
b/ Xác định hệ thống luận điểm (các ý lớn) của văn bản:
- Căn cứ vào phần mở bài
- Xác định các đoạn văn, cụm đoạn văn Tìm câu chủ đề của các đoạn, ý khái quát của các cụm đoạn văn
c/ Tìm các luận cứ triển khai luận điểm:
- Lưu ý các câu chủ đề của đoạn văn
- Phân tích cấu tạo đoạn văn
d/ Tìm nội dung khái quát của phần kết bài.
2/ Viết văn bản tóm tắt:
- Viết nhan đề
- Lần lượt viết phần mở bài, thân bài, kết bài.Nên tách phần đầu phần cuối theo đoạn văn riêng
- Tìm cách diễn đạt các luận điểm, luận cứ một cách mạch lạc (sử dụng câu đủ thành phần: câu đơn, câu ghép, sử dụng các phương tiện liên kết phù hợp để nối kết giữa các câu trong đoạn, các đoạn trong văn bản
III Luyện tập:
Trang 3Phần a, b.
Cho HS đọc nội dung
bài tập 2
Phát hiện các nội
dung đã nêu
Phần d tóm tắt cho
HS thảo luận theo
nhóm
Trình bày từng nhóm
cử đại diện, nhóm
khác bổ sung
GV chốt nội dung
hoàn chỉnh
HĐ4: Củng cố:
Cho HS đọc phần ghi
nhớ
Chốt nội dung; mục
đích, yêu cầu và các
bươc tóm tắt
HĐ3:
BT1: Phần a
Sự đa dạng mà thống nhất của In – đô –nê – xi –a Phần b
Xuân Diệu – nhà nghiên cứu phê bình văn học
BT2:
- Sự lãng phí nước sạch
-Không nên lãng phí nước, hãy tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước quí giá
- Luận điểm Nước là tài sản thường bị huỷ hoại, lãng phí nhiều nhất
Dân số tăng nguồn nước cung cấp sẽ không đáp ứng được yêu cầu
Một số quốc gia hiện đang thiếu nước, có sự tranh chấp về nguồn nước, tình trạng ô nhiễm về nguồn nước ngày càng trầm trọng
Từng nhóm cử đại diện trình bày, nhóm khác bổ sung
HĐ4:
HS đọc phần ghi nhớ
HS nghe
Bài tập 1:
a/ Chủ đề: Dựa vào phần nhan đề, phần mở đầu để xác định
Sự đa dạng mà thống nhất của In – đô –nê – xi –a
b/ Xuân Diệu – nhà nghiên cứu phê bình văn học
Bài tập 2:
a/ Vấn đề nghị luận: Sự lãng phí nước sạch b/ Mục đích nghị luận: Không nên lãng phí nước, hãy tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước quí giá
c/ Tìm các luận điểm:
- Nước là tài sản thường bị huỷ hoại, lãng phí nhiều nhất
- Dân số tăng nguồn nước cung cấp sẽ không đáp ứng được yêu cầu
- Một số quốc gia hiện đang thiếu nước, có sự tranh chấp về nguồn nước, tình trạng ô nhiễm
về nguồn nước ngày càng trầm trọng
d/ Tóm tắt văn bản:
Nhiều quốc gia hiện nay không có nguồn nước, nhiều nơi xảy ra tranh chấp nguồn nước Dân số đang tăng nhanh, công nghiệp phát triển làm cho nguồn nước bị ô nhiễm và nhân loại sẽ thiếu nước nghiêm trọng Hãy bảo vệ nguồn nước, giữ gìn nước cho chúng ta
và các thế hệ mai sau.
Củng cố:
Cho HS đọc phần ghi nhớ
Nhắc lại mục đích, yêu cầu và các bươc tóm tắt
Dặn dò:
- Nắm mục đích yêu cầu, cách sử tóm tắt văn bản nghị luận.
- Hoàn thành các bài tập, đọc một số phần tiểu sử tóm tắt tiêu biểu
- Soạn bài “Đặc điểm loại hình của tiếng Việt”
+ Đọc kĩ SGK
+ Tìm dẫn chứng minh hoạ (trong tiếng Anh)
IV Rút kinh nghiệm, bổ sung: