ĐỀ GIỚI THIEU THI HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9

YÊU CẦU CHUNG - Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của học sinh để đánh giá được một cách khái quát, tránh đếm ý cho điểm.. Mức tối đa: Hs đảm bảo các yêu cầu về nộ

Trang 1

PHÒNG GD& ĐT CẨM GIÀNG

- ĐỀ GIỚI THIỆU THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9

MÔN: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 150 phút

(Đề gồm 01 trang)

Câu 1 (4 điểm):

CÂU CHUYỆN HAI HẠT LÚA

Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to khỏe và chắc mẩy.

Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm: “Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất Tốt nhất, ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ” Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó.

Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.

Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích được gì - nó chết dần chết mòn Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới…

Hãy trình bày suy nghĩ của em qua câu chuyện trên

Câu 2 (6 điểm):

Có ý kiến cho rằng: Trong “ Truyện Kiều” nhân vật xuất hiện với cả con người hành động và con người cảm nghĩ Qua đoạn trích “ Chị em Thúy Kiều” và “ Kiều ở lầu Ngưng Bích”, em hãy làm sáng tỏ

Trang 2

-Hết -PHÒNG GD& ĐT CẨM GIÀNG

- HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ GIỚI THIỆU

THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2017 – 2018 MÔN: NGỮ VĂN

(Hướng dẫn chấm gồm 05 trang)

A YÊU CẦU CHUNG

- Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của học sinh để đánh giá được một cách khái quát, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt đáp án, nên sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo

- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách riêng nhưng đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của đề, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm

Lưu ý: Điểm bài thi có thể để lẻ đến 0,25 và không làm tròn số

B YÊU CẦU CỤ THỂ Câu 1 (4 điểm):

I Về phương diện nội dung (3.5 điểm)

1 Mở bài: (0.5 điểm)

- Dẫn vào vấn đề

- Vấn đề nghị luận: Sống khép mình sẽ làm cho bản thân bị mục nát một cách vô

nghĩa; hòa mình với cuộc đời sẽ mang đến niềm vui cho bản thân và mọi người

Mức tối đa: Hs đảm bảo các yêu cầu về nội dung trên.

Mức chưa tối đa: Chỉ đảm bảo được một vài tiêu chí trong các yêu cầu về nội

dung trên: 0.25 điểm

Mức không đạt: Không làm bài hoặc lạc đề: 0 điểm.

2 Thân bài:

2.1 Giải thích (ý nghĩa của câu chuyện): (0,5 điểm)

Câu chuyện đưa ra hai sự chọn lựa cách sống trong cuộc đời :

- Sống ích kỷ, khép mình trong lớp vỏ cố hữu của bản thân như hạt lúa thứ nhất

- Sống vị tha, hòa mình với cuộc đời, cống hiến cho đời như hạt lúa thứ hai

→ Vấn đề nghị luận: Sống khép mình sẽ làm cho bản thân bị mục nát một cách

vô nghĩa; hòa mình với cuộc đời sẽ mang đến niềm vui cho bản thân và mọi người

2.2 Bình: (1 điểm)

a Vì sao? (0,5 điểm)

- Câu chuyện là lời khuyên có ý nghĩa vô cùng sâu sắc: con người đừng bao giờ tự khép mình trong lớp vỏ chắc chắn để cố giữ sự nguyên vẹn vô nghĩa của bản thân mà hãy can đảm bước đi, âm thầm chịu nát tan để góp cho cánh đồng của cuộc đời những niềm vui mới

- Vì: Không ai có thể tồn tại đơn lẻ, 1 mình trong xã hội này mà không hề có mối quan hệ nào với ng khác, với cuộc đời Con người phải là tổng hòa của các mơi quan hệ

xã hội

Trang 3

b Như thế nào? (0,5 điểm)

- Sống ích kỉ, khép mình, chỉ biết đến bản thân, chỉ lo cho bản thân, vun vén cá nhân mà không hề quan tâm đến ng khác, đến cuộc đời thì chỉ làm cho bản thân mục nát

1 cách vô nghĩa, chẳng được ai biết đến, chẳng được ai quan tâm … Như vậy là sống không có mục đích

- Sống vị tha, hòa mình với cuộc đời, can đảm bước đi, dũng cảm lao vào hiểm nguy, chấp nhận thử thách, âm thầm chịu nát tan…để góp cho cánh đồng cuộc đời những niềm vui mới Sống như vậy mới có ý nghĩa Những con ng ấy sẽ luôn được mọi

ng yêu mến, kính trọng, cảm phục

- Từ xưa, trong các cuộc chiến tranh giữ nước, nhiều người anh hùng đã hy sinh hạnh phúc, tuổi xuân để cống hiến trọn vẹn cho quê hương để hôm nay đất nước được hòa bình Đó là truyền thống quý báu được kết tinh từ bao thế hệ cho đến ngày nay

3 Luận: (1 điểm)

- Phê phán những người chỉ biết đến bản thân, ích kỉ, hẹp hòi, khép mình trong lớp vỏ cố hữu, thiếu dũng cảm dấn thân, chấp nhận thử thách… sẽ sống 1 cuộc đời vô nghĩa

- Ngày nay, thế hệ chúng ta cần tiếp nối truyền thống ấy, lựa chọn cho mình cách sống đẹp, có ý nghĩa, có ích cho gia đình và xã hội

- Là học sinh, cần xác định cho mình một mục đích, lý tưởng sống tốt đẹp: mình

vì mọi người, mọi người vì mình, cố gắng phấn đấu học tập và rèn luyện để đóng góp được nhiều hơn, tốt hơn cho đất nước, dân tộc

dung trên: 0.25-0.75 điểm

3 Kết bài:(0.5 điểm)

- Khẳng định lại vấn đề

- Rút ra ý nghĩa cho bản thân

II Về phương diện hình thức và các tiêu chí khác (0.5 điểm)

- Thể hiện rõ đặc trưng cơ bản của văn nghị luận, phép lập luận giải thích

- Có luận điểm, luận cứ, lập luận rõ ràng thuyết phục

- Biết xây dựng đoạn văn hợp lí

- Đảm bảo đúng hình thức bài văn, bố cục 3 phần rõ ràng không mắc lỗi diễn đạt,

lỗi chính tả, có liên kết mạch lạc, diễn đạt lưu loát

- Sáng tạo: + Hs có quan điểm riêng thể hiện sự tìm tòi trong nội dung, công phu trong hình thức diễn đạt (từ ngữ giàu hình ảnh, có tính biểu cảm )

Trang 4

+ Bài viết sáng tạo phong phú, mang ấn tượng riêng.

Mức tối đa: Hs đảm bảo các yêu cầu về nội dung và hình thức trên.

dung và hình thức trên: 0.25 điểm

Câu 2 (6 điểm):

I Về phương diện nội dung (5 điểm)

1 Mở bài (0,5 đ):

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Nhận xét về nghệ thuật tự sự trong “Truyện Kiều”

- Dẫn lời nhận định

2 Thân bài (4đ):

a Giải thích (1đ): :

- Nói: “Con người hành động” đó chính là hình ảnh con người hay nhân vật xuất hiện với đặc điểm về hình thức bên ngoài như dáng vẻ, cử chỉ, hành động

- Nói “ Con người cảm nghĩ” là nói tới đời sống nội tâm Điều ấy có nghĩa là nhân vật có đời sống nội tâm, có tâm hồn, tính cách và cả tài năng

=> Như vậy nhân vật trong “Truyện Kiều” được Nguyễn Du xây dựng có cả đặc điểm về hình thức và cả những đặc điểm về tính cách, tâm hồn

b Chứng minh (2.5 điểm).

b1 Nhân vật xuất hiện với con người hành động (1 điểm).

+ Thúy Vân là cô gái có vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu

Trích 4 cau thơ: và phân tích

Gương mặt của nàng tròn trịa, tươi sáng như trăng rằm, nét mày sắc nét như mày ngài, miệng cười tươi như hoa, tiếng nói trong trẻo toát ra từ khuôn miệng có hàm trăng trắng ngọc ngà, mái tóc nàng mượt mà óng ả hơn cả mây, làn da nàng mịn màng, trắng trẻo hơn cả tuyết Vẻ đẹp của nàng khiến cho thiên nhiên cũng phải cúi đầu nhường bước

+ Thúy Kiều lại là cô gái có vẻ đẹp sắc sảo của trí tuệ, mặn mà của tâm hồn Trích thơ ”Kiều càng họa hai”

Đôi mắt của nàng trong trẻo như làn nước mùa thu, nét mày thanh thoát như dáng núi mùa xuân tô điểm làm tăng thêm vẻ đẹp tươi trẻ của nàng Vẻ đẹp tươi trẻ, đằm thắm của nàng khiến cho thiên nhiên tạo hóa cũng phải sinh lòng đố kị, ghen ghét Hơn thế, vẻ

Trang 5

đẹp ấy còn có sức cuốn hút lạ lùng Nhan sắc của nàng là độc nhất vô nhị không ai có thể sánh bằng

b2 Nhân vật xuất hiện với con người cảm nghĩ (1.5 điểm).

+ Sau bức chân dung nhan sắc của Thúy Vân, Thúy Kiều là bức chân dung về tâm hồn và tính cách của hai nàng

- Vẻ đẹp nhan sắc của Thúy Vân toát nên vẻ đẹp tâm hồn của một cô gái đoan trang, đứng đắn Sau bức chân dung ấy là một tính cách, số phận Vẻ đẹp hài hòa, êm đềm với xung quanh là bức thông điệp về một số phận bình yên, phẳng lặng

- Vẻ đẹp nhan sắc của Thúy Kiều ánh nên trí tuệ thông minh, tâm hồn nhạy cảm

và sâu sắc Ánh mắt thăm thẳm như làn nước mùa thu ấy phải chăng là ô cửa sổ mở ra tâm hồn tinh tế và đa cảm

+ Nhân vật xuất hiện với vẻ đẹp tài năng

Trích thơ ”Thông minh não nhân”- Phân tích

Thúy Kiều là cô gái có tài năng thiên bẩm Cũng giống như nhan sắc, tài năng của nàng đến mức tuyệt đỉnh khó ai sánh bằng Nàng thật đa tài, đủ cả cầm, kì, thi, họa theo quan niệm thẩm mĩ về tài năng trong xã hội phong kiến Đặc biệt là tài đàn đã trở thành

“nghề riêng” đó là năng khiếu, sở trường của nàng Không chỉ vậy nàng còn có tài sáng tác Khúc nhạc “bạc mệnh” ai oán, não nùng, sầu thảm phải chăng là tiếng lòng của một trái tim đa sầu đa cảm

+ Nhân vật xuất hiện với vẻ đẹp của phẩm chất và đời sống nội tâm phong phú

- Đối diện với khung cảnh hoang vu, rợn ngợp nơi lầu Ngưng Bích là nỗi lòng đang vò xé tâm can của Kiều

“ Bẽ bàng mây sớm đèn khuya

Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.”

- Trong hoàn cảnh đau thương, tội nghiệp của mình, Kiều vẫn quên đi bản thân để thương cho Kim Trọng, để lo lắng xót xa cho cha mẹ

Trích 8 câu giữa Phân tích

Kiều day dứt không làm tròn chữ hiếu Thật là cô gái thủy chung và hiếu thảo

- Tám câu cuối trong đoạn trích “ Kiều ở lầu Ngưng Bích” mới thực sự là chân dung đời sống nội tâm của nàng Kiều- Một tâm hồn đang dằng dặc nỗi cô đơn, buồn lo cho số phận, tuyệt vọng cho tương lai, hãi hùng, kinh sợ những bão tố cuộc đời

Trích thơ phân tích

c Đánh giá (0.5 điểm).

- Lời đánh giá cũng là sự khẳng định tài năng của Nguyễn Du trong nghệ thuật tả người

- Bức chân dung con người trong hai đoạn trích thật đẹp đẽ đó là tấm lòng trân trọng của Nguyễn Du

Trang 6

- Bức chân dung nội tâm của nhân vật phải chăng được Nguyễn Du vẽ bằng tấm lòng đồng cảm và sẻ chia sâu sắc

- Hình ảnh con người trong hai đoạn trích ngời sáng giá trị nhân văn cao cả

- Liên hệ: + Trong VH trung đại, một số tp ”Chuyện người ”, ”Hoàng Lê ”,

”Truyện LVT”, nhân vật Vũ Nương, QT HN, LVT chủ yếu xuất hiện với con người hành động

+ Đến ”TK”-ND, con người đã xuất hiện với cả con người hành động và con người suy nghĩ, cảm xúc Điều đó cho thấy sáng tạo, sự tiến bộ vượt bậc của ND về nghệ thuật tự sự trong ”TK”