A.MỞ BÀICộng đồng kinh tế ASEAN AEC là liên kết kinh tế của ASEAN, hình thành trên cơ sở hệ thống thể chế và thiết chế pháp lí, nhằm xây dựng ASEAN trở thành một thị trường và cơ sở sản
Trang 1A.MỞ BÀI
Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) là liên kết kinh tế của ASEAN, hình thành trên cơ sở hệ thống thể chế và thiết chế pháp lí, nhằm xây dựng ASEAN trở thành một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất, có tính cạnh trạnh cao, phát triển đồng đều giữa các nền kinh tế thành viên và hội nhập hoàn toàn vào nền kinh
tế toàn cầu Có thể nói rằng sự ra đời của Cộng đồng kinh tế ASEAN chính là sự phát triển khách quan và là kết quả tất yếu của quá trình hợp tác kinh tế lâu dài gần
4 thập kỉ của ASEAN Hoạt động hợp tác kinh tế được các nước thành viên ASEAN đặc biệt coi trọng, dó đó mà việc áp dụng công thức nào trong hợp tác kinh tế của ASEAN cũng được các nước thành viên quan tâm và được áp dụng một cách chính xác theo các tiêu chuẩn nhất định Một trong các công thức trong hoạt động hợp tác kinh tế của ASEAN có công thức – X và 2 + X, cùng bình luận
về công thức này để thấy được ý nghĩa của việc áp dụng nó trong hoạt động hợp tác kinh tế của ASEAN
B.THÂN BÀI
I Cơ sở pháp lý
Hai công thức này từng được đề cập đến Hội nghị cấp cao ASEAN diễn ra vào tháng 2 năm 1992 tại Singapore Nguyên tắc 2+X tức là: khi các nước cùng thỏa thuận kí kết một văn bản pháp lý nào đó, nếu xét thấy tình hình của một số quốc gia không thể thực hiện theo đúng lộ trình, thì các quốc gia này có thể thực hiện sau, thay vào đó các quốc gia phát triển hơn sẽ cùng nhau thực hiện lộ trình, nhưng phải có ít nhất từ hai quốc gia trở lên Nó đã được ghi nhận trong Hiến chương ASEAN, Hiệp định CEPT, Nghị định khung ASEN, và trong hội nghị SEOM
Hai công thức –X (ASEAN–X hoặc 10–X) đã được Hiến chương ASEAN thông qua, cụ thể tại Điều 21:
1.Mỗi hội đồng Cộng đồng ASEAN sẽ quy định quy chế hoạt động riêng của mình
Trang 22 Trong khi thực hiện các cam kết kinh tế, có thể áp dụng công thức tham gia linh hoạt, trong đó có công thức ASEAN –X trong trường hợp có sự đồng thuận như vậy
Công thức 2+X cho phép các quốc gia thành viên có đủ điều kiện có thể thực hiện trước các hoạt động hội nhập kinh tế Tuy nhiên công thức này chỉ phản ánh được quá trình hội nhập từ một số ít các quốc qua (vốn đã phát triển hơn) muốn vượt trước Công thức –X (hay ASEAN –X hoặc 10 –X ) cho phép các quốc gia chưa đủ điều kiện có thể thực hiện những cam kết kinh tế chậm hơn so với lộ trình chung và không được hưởng các ưu đãi mở cửa từ những quốc gia thực hiện đúng theo lộ trình chung Công thức này phản ánh quá trình hội nhập đi từ số nhiều
mà trong đó những nước chậm trễ có khả năng sẽ bị đặt ra ngoài quá trình hội nhập chung của ASEAN
II Thực tiễn triển khai
Song song với tiến trình thực hiện AFTA, ASEAN cũng tiến hành các chương trình hợp tác kinh tế sâu rộng khác Năm 1995, ASEAN kí Hiệp định khung về dịch vụ để loại bỏ đáng kể các hạn chế đối với thương mại dịch vụ giữa các nước thành viên Năm 2000, ASEAN thông qua Sáng kiến hội nhập ASEAN nhằm hỗ trợ 4 nước thành viên mới là Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam thu hẹp khoảng cách phát triển để đẩy nhanh hội nhập khu vực Ngoài ra, ASEAN còn
kí kết các thỏa thuận và tiến hành hợp tác trên nhiều lĩnh vực kinh tế cụ thể khác như nông nghiệp, du lịch, thương mại điện tử, giao thông vận tải và thông tin liên lạc, khai khoáng và năng lượng… Kể từ khi thông qua AEC Blueprint vào năm
2007, ASEAN đã đạt được những tiến bộ đáng kể Bắt đầu từ ngày 1/1/2010, các nước ASEAN-6 đã hoàn thành mục tiêu xóa bỏ thuế quan đối với 99,65% số dòng thuế; ASEAN 4 (gồm Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam) đã đưa 98,86% số dòng thuế tham gia chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung để xây dựng Khu vực Thương mại tự do ASEAN (CEPT-AFTA) về mức 0-5%
Trang 3Cùng thời điểm ngày 1/1/2010, các Hiệp định Khu vực thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc, ASEAN - Hàn Quốc, Hiệp định Khu vực thương mại tự do ASEAN - Úc – New Zealand và Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ
đã có hiệu lực
Trong quan hệ hợp tác về đầu tư, ASEAN tiếp tục duy trì được mức tăng FDI nội khối ổn định Năm 2008, FDI nội khối đạt 10,8 tỉ USD, chiếm 18,2% tổng mức FDI (59,7 tỉ USD) Giai đoạn 2006-2008, tổng mức FDI vào ASEAN tăng 8,6% trong đó dòng FDI nội khối tăng 42,6% so với cùng kỳ
Trong lĩnh vực tài chính, việc nới rộng biên độ hoán đổi lên 120 tỉ USD theo sáng kiến đa phương hóa Chiang Mai đã được thực hiện vào ngày 24/3/2010 Việc thiết lập Quỹ bảo lãnh tín dụng và đầu tư (CGIF) sẽ sớm được đưa vào thực hiện, giúp tăng cường tính thanh khoản của đồng tiền nội tệ và phát triển thị trường trái phiếu khu vực…Bên cạnh đó,các nước ASEAN đã thực hiện được 82,1% các biện pháp
ưu tiên đề ra năm 2013 theo Chương trình Nghị sự Phnôm Pênh 2012 nhằm xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) 2015 Trong lĩnh vực thương mại hàng hóa, các nước ASEAN đạt được việc xóa bỏ thuế nhập khẩu với mức bình quân 89% biểu thuế về mức 0% Các nội dung hợp tác khác như xóa bỏ hàng rào phi thuế quan, dự án thí điểm tự chứng nhận xuất xứ, cơ sở dữ liệu thương mại ASEAN, Cơ chế hải quan một cửa, hệ thống quá cảnh hải quan, hài hòa hóa các tiêu chuẩn, v.v cũng đạt được nhiều tiến triển tích cực Đặc biệt gần đây nhất là vào tháng 7/2015, ASEAN đã thực hiện được 91,5% các biện pháp ưu tiên, có tác động lớn đối với thương mại và đầu tư đề ra trong Kế hoạch tổng thể xây dựng AEC Đối với các lĩnh vực như dịch vụ, vận tải, cơ sở hạ tầng, thuận lợi hóa thương mại, ASEAN thống nhất sẽ nỗ lực hơn nữa để hoàn thành trong năm 2016
III Ý nghĩa của việc áp dụng công thức này trong hoạt động của hợp tác kinh
tế của ASEAN.
Trang 4Nguyên tắc đồng thuận mà ASEAN được hiểu là một quyết định chỉ được coi là của ASEAN khi được tất cả các nước thành viên nhất trí thông qua Nguyên tắc này đòi hỏi phải có quá trình đàm phán lâu dài nhưng bảo đảm được việc tính đến lợi ích quốc gia của tất cả các nước thành viên Đây là một nguyên tắc bao trùm trong các cuộc họp và hoạt động của ASEAN Tuy nhiên, việc áp dụng nguyên tắc này nó cũng có thể gây khó cho các nước thành viên trong khối trước những vấn đề khó hoặc gần như không thể tìm được tiếng nói chung Ví dụ điển hình như:Trong những bài viết đăng tải sau khi Hội nghị cấp cao lần thứ 21 của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và các Cấp cao liên quan kết thúc tại Campuchia vừa qua, các báo Bưu điện Jakarta, Jakarta Globe và Kompas của Indonesia đều đã "xoáy" sâu vào tình trạng không thống nhất kéo dài giữa các nước thành viên Hiệp hội trong việc xử lý các tranh chấp ở Biển Đông giữa 4 nước thành viên ASEAN với Trung Quốc
Nhằm khắc phục những yếu điểm này, tăng tính linh hoạt, năng động và đẩy nhanh tiến trình hội nhập kinh tế thì AEC áp dụng công thức –X và 2+X Công thức –X và 2+X cho phép thực hiện cơ chế linh hoạt trên tinh thần không bắt buộc các thành viên ASEAN phải thực hiện cam kết chung khi chưa sẵn sàng
C KẾT BÀI
Có thể nói việc áp dụng công thức – X và 2 + X trong hoạt động hợp tác kinh tế của ASEAN đem lại một sự linh hoạt trong quá trình hợp tác về kinh tế giữa các nước thành viên ASEAN Việc áp dụng công thức trên cũng là cách để phát triển và giải tỏa bế tắc khi đưa ra một quyết định thống nhất để giải quyết một vấn đề nào đó