3 SKNN 2017 - 2018

Thực tế làm công tác quản lí chỉ đạo điều hành công tác chuyên môn củanhà trường cũng như báo kiểm kê đình kỳ của cán bộ thiết bị về công tác thiết bịthí nghiệm hiện hỏng hóc rất nhiều m

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THAN UYÊN

THCS XÃ PHÚC THAN

Nhóm tác giả:

1 Bùi Thế Cường - Chức vụ: Hiệu trưởng

2 Nguyễn Thanhh Phượng - Chức vụ: Phó Hiệu trưởng

3 Hà Mạnh Thức - Chức vụ: Nhân Viên

Nơi công tác: Trường THCS Xã Phúc Than

Phúc Than, Ngày 20 tháng 03 năm 2017

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến:

“Một số giải pháp kỹ thuật sửa chữa, khắc phục hạn chế thiết bị dạy học hỏng, cũ tại trường THCS xã Phúc Than”

2 Nhóm tác giả:

- Bùi Thế Cường Chức vụ: Hiệu trưởng

- Nguyễn Than Phượng Chức vụ: Phó Hiệu trưởng

- Hà Mạnh Thức Chức vụ: Nhân viên thiết bị

Nơi làm việc: Trường THCS Xã Phúc Than

Tên đơn vị: Trường THCS Xã Phúc Than - Huyện Than Uyên

Địa chỉ: Đội 9 - Xã Phúc Than – Huyện Than Uyên – Tỉnh Lai ChâuĐiện thoại: 086 86 25 266

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến:

Nội dung chương trình của sách giáo khoa hiện hành bậc trung học cơ sở

là nội dung kiến thức mới được hình thành phần lớn thông qua các thí nghiệm vàthực hành Điều đó không chỉ tích cực hoá việc học tập của học sinh mà còn rènluyện kỹ năng sử dụng thiết bị, đồ dùng trong cuộc sống, rèn luyện thái độ, đứctính kiên trì, tác phong làm việc của những người làm khoa học trong thời đạicông nghệ

Thực tế làm công tác quản lí chỉ đạo điều hành công tác chuyên môn củanhà trường cũng như báo kiểm kê đình kỳ của cán bộ thiết bị về công tác thiết bịthí nghiệm hiện hỏng hóc rất nhiều mà chưa được sửa chữa bảo dưỡng cònnhiều hạn chế, một số bộ thiết bị dạy học có quá nhiều chi tiết khó lắp đặt khó

sử dụng Mặt khác, trong chương trình Sách giáo khoa trung học cơ sở ngoài cácbài thí nghiệm được chỉ định tối thiểu và đã có các thiết bị đi kèm còn rất nhiềunội dung thí nghiệm khác trong sách giáo khoa chưa có dụng cụ thí nghiệm hoặccác thiết bị đó bị hỏng không tiến hành thí nghiệm được nếu tiến hành được thì

độ chính xác hay sai số quá lớn không đúng theo nội dung sách giáo khoa làmsai lệch bản chất hiện tượng thí nghiệm yêu cầu

Xuất phát từ những lí do trên chúng tôi chọn đề “Một số giải pháp kỹ

thuật sửa chữa, khắc phục hạn chế thiết bị dạy học hỏng, cũ tại trường THCS xã Phúc Than” để nghiên cứu.

2 Phạm vi triển khai thực hiện:

Giải pháp kỹ thuật sửa chữa, khắc phục hạn chế thiết bị dạy học hỏng, cũtại trường THCS xã Phúc Than

Đối tượng là giáo viên dạy các môn khoa học tự nhiên, học sinh các lớp từkhối 6 đến khối 9 Trường THCS Xã Phúc Than và chương trình sách giáo khoaVật lí, Hóa học, Sinh học, Công Nghệ bậc trung học cơ sở

Phạm vi nghiên cứu chương trình vật lý, hóa học, sinh học, công nghệtrung học cơ sở, chủ yếu là sách giáo khoa

3 Mô tả sáng kiến:

a Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

* Ưu điểm:

- Về con người: Nhà trường có đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên nhiệt

tình năng nổ yêu ngành yêu nghề tâm huyết với chuyên môn nhiệt tình trongcông tác sáng tạo trong đổi mới phương pháp dạy học Cán bộ làm công tác thiết

bị được đào tạo đúng chuyên ngành hiểu về thiết bị dạy học Ban giám hiệu nhàtrường luôn quan tâm chỉ đạo sâu sát về chuyên môn giảng dạy, quản lí thiết bidạy học, cải tiến kỹ thuật trong đó có việc cải tiến và chế tạo thiết bị dạy học cácmôn học Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ và một số môn học khác

- Về chuyên môn: Việc sử dụng thiết bị dạy học, đồ dùng dạy học trong

tiết dạy được người Giáo viên thực hiện tương đối thuần thục, lựa chọn, cải tiến

2

để cho phù hợp với từng đơn vị kiến thức, từng bài dạy Cán bộ phụ trách côngtác thiết bị có năng lực chuyên môn hiểu biết sâu về thiết bị dạy học

* Nhược điểm:

- Về đối tượng học sinh: 95% các em là người dân tộc, 5% là người

kinh hỏi tuy nhiên trình độ học sinh không đồng đều, khả năng tiếp thu và sự tự

giác học của các em thiếu đồng nhất nên còn gây khó khăn cho người dạy

- Về cơ sở vật chất thiết bị dạy học:

Kinh phí để mua sắm trang bị dạy học của nhà trường còn hạn hẹp dẫntình trạng mua thiết bị nhỏ lẻ ít một không đồng bộ dẫn đến các thí nghiệm thiếuchính xác, không đảm bảo tính sư phạm

Nhiều thiết bị dạy học mới sản xuất hiện nay của một số môn học rấtkhó sử dụng mất thời gian, kém hiệu quả, giá thành lại cao điều kiện nhà trườnglại khó khăn về mặt kinh tế không có khả năng mua

Quá trình sử dụng lâu nên cách thiết bị dạy học hư hỏng nhiều do đógặp nhiều khó khăn trong tiến hành thí nghiệm cũng như bảo quản, bảo dưỡngsửa chữa như một số thiết bị dạy học sau:

+ Môn Vật lí có các thiết bị như: Nam châm bị mất từ trường khó khăncho việc tiến hành các thí nghiệm cảm ứng điện từ hoặc các thí nghiệm có độ sai

số quá lớn của các thí nghiệm này; Giác kết thiết bị môn toán hay bị gãy chân

mờ bản đo góc; Thước đo độ cao của máng nghiên bị gãy hỏng kho khăc choquá trình bảo quản vì quá to; Giá quang học bị mất chốt; mô hình máy phát điện,động cơ điện; các bộ nguồn;

+ Môn Sinh – Hóa có các thiết bị: Mốc kính hiển vi, mốc các thấu kính,hỏng vỡ cóa loại mô hình

Quy trình lắp ráp của giáo viên, học sinh chưa đúng dẫn dến tình trạnghỏng nhiều

Một số thiết bị dạy học quá nhiều chi tiết phức tạp khó sử dụng mấtnhiều thời gian

Các ống nghiêm quá trình sử dụng không được giáo viên vệ sinh ngayđắp đống nhiều nhất là các phản ứng kết tủa, hoặc đốt rất khó vệ sinh ôngnghiệm.

Một số thiết bị dạy học sử dụng lâu mất chi tiết không thực hiện được

bỏ thì lãng phí trong khi ngân sách mua sắm nhà trường còng hạn hẹp

b Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

*

Giải pháp 1: Giải pháp vật lí cơ khí :

Giải pháp vật lí và cơ khí là các tác động rất cần thiết của cán bộ giáoviên, nhân viên để bảo quản, sửa chữa khắc phục hạn chế của thiết bị thínghiệm, thiết bị thực hành trong quá trình dạy học

Nhằm mục đích khôi phục nguyên trạng những thiết bị dạy học hỏng hoặctạo ra những thiết bị dạy học mới tốt nhất góp phần vào việc đưa các đơn vịkiến thức, mà mục đích của bài học yêu cầu tới học sinh hiệu quả nhất để gópphần đổi mới phương pháp dạy học, giúp học sinh lính hội kiến thức tốt nhất.Tạo ra những thiết bị dạy học để sử dụng được lâu dài, giá rẻ tận dụng và khaithác tối đa thiết bị cũ hỏng hiện có của nhà trường Giảm chi phí mua săm, tiếtkiệm ngân sách nhà nước tránh lãng phí

Giải pháp này bao gồm các tác động kỹ thuật như: Khôi phục, sửa chữa,bảo dưỡng, gia công thay thế chi tiết Nhằm mục đích khôi phục nguyên trạng

và bản chất, mục đích sử dụng của thiết bị thí nghiệm theo đúng hình dạng banđầu của nhà cung cấp Đồng bộ hóa các chi tiết thiết bị cùng loại có trong trênthị trường hoặc tại chỗ đơn giản nhưng mang hiệu quả cao cho thiết bị dạy học

Giải pháp cơ khí: gia công những chi tiết mà thiết cần được sửa chữa,thay thế mà trên thị trường không bán lẻ không có giống với chi tiết thiết bị dạyhọc nguyên bản được sản xuất

Đối với giải pháp này chúng tôi thức hiên trên các thiết bị môn học thứcnhư: Vật lí; Công Nghệ; Toán; và một số thiết bị điện tử mô hình tranh ảnh vidụ: Chuông điện; Nam châm điện; Giá quang học dạy nhiều bài đo tiêu cự củathấu kính hội tụ hay phân kì Quan sát đường truyền của ánh sáng qua thấukính

4

Đối với giả pháp này tôi đã thực hiện trên các thiết bị sau:

a Dụng cụ thứ nhất

Nạp từ tính Nam Châm: u

Vật lí 9 : Cải tiến giá đỡ quang học và thiết bị quang học.

- Nhược điểm: Thực hiện nhiều thao tác lắp ráp để gắn kết nhiều chi tiết

thành bộ thí nghiệm Số lượng chốt gắn các hộp và đèn chiếu sáng quá nhiều, do

đó tốn khá nhiều thời gian Quá trình cố định và điều chỉnh chùm tia sáng tớisong song đồng trục với trục chính của thấu kính, hay đưa khói nhang vào hộp

từ đáy rất khó khăn Sự di chuyển đều milimet về hai phía của thấu kính, nênkhó khăn giữ đồng trục và song song màn; khe và thấu kính Chân giữ các thấykính rất dễ đổ dẫn đến đổ trong quá trình làm thí nghiệm Kết quả độ chính xáckhông cao nên đa số là kết quả từ các nhóm học sinh có kết quả không chính xác

và sai lệch Từ những nhược trên tôi cải tiến khắc phục bộ thiết bị này như sau

Cách tiến hành cải tiến :

Có thể tận dụng từ bảng

từ hỏng hoặc tôn phế liệu

2 Miếng gỗ hoặc tấm

nhựa

Độ dài khoảng 80 cm; Rộng khoảng 15-20 cm; độ dày khoảng 2- 3 cm

Gỗ trong tự nhiên nhẹ tốt

3 Nam châm gắn bảng Loại dẹp Bán trên thị trường

4 Keo nến, hoặc đinh, đinh vít loại nhỏ Đinh, vít loại nhỏ nhất dài khoảng 1cm,

5-6 Nguồn pin 12- 24V Tận dụng pin hiện có và pin của một số linh

kiện hỏng Pin Vợt mỗi hỏng, ác quy

+ Cách làm:

Bước 1: Cắt miếng tôn và miếng thành hình chữ nhật có chiều dài theo

quy định của Giá quang học tiêu chuẩn 60 cm, dùng đinh, vít hoặc keo nến dán

cố định miếng tôn vào miếng gỗ hoặc tấm nhựa

Bước 2: Gắn thước vào cạnh hai bên miếng gỗ, và gắn tiếp hai đoạn ống

PC xuống đáy tạo thành chân giá ở bộ thí nghiệm này tôi tận dụng lại chân của ống đong hóa học bị vỡ phần thủy tinh còn lại phần chân nhựa

Bước 3: Dùng thước kẻ ba đường song song, vẽ thành hình chữ nhật trên

mặt tấm tôn, sau đó gắn 4 đoạn thanh nhôm V tạo thành 4 góc và G cố định

Bước 4: Dùng keo nến gắn Nam châm vào chân thấu kinh và nguồn Laze cố

định

Bước 5: Hộp kính ta khoét hai lỗ bên hông hộp kính để đưa khói nhang

vào trong hộp thuận tiện

Bước 6: Gắn bổ sùng nguồn pin AC 12 – 24 V dưới đáy giá quang học

Châ n Nguồn pin

60 cm

- Ưu điểm Giá đỡ quang học cải tiến: Qua thực tế vận hành giảng dạy

trên lớp có những ưu điểm sau:

Thực hiện thao tác lắp ráp đơn giản đặt thấu kính và đậy nắp hộp Tiết kiệm thời gian Quá trình cố định và điều chỉnh đồng trục của chùm tia sáng tới

từ đèn đến trùng với trục chính của thấu kính rất chính xác và dễ dàng Quá trìnhtạo khói nhang vào trong hộp thuận tiện nhang được đưa vào từ 2 lỗ nhỏ bên hông của hộp kính

Ảnh bộ thí nghiệm

Thấu kính hội tụ, thấu kính phân kì

Các thấu kín được gắn nam chấm dưới đáy tạo lực hút vào miếng tôn dữcho thấu kính không bị đổ

Thước giới hạn khoảng cách hai bên hông giá quang học và trên bề mặttấm tôn giúp Giáo viên và học sinh điểu chỉnh khoảng cách dễ dàng chính xáchơn

Lỗ lắp trụ đĩa chia độ

Bộ giá lắp nguồn pin gắn dưới đáy giá quang học giúp giá quang học cótính cơ động cao, không lằng nhằng dây điện, sử dung cả trong điều kiện bị mấtđiện lưới.

Bộ giá quang học này có thể sử dụng được cho một số bài về quang học :Quan hệ giữa góc tới và góc phả xạ; Thấu kính hội tụ; Thấu kính phân kỳ; Ảnhcủa một vật tạo bởi thấy kính hội tụ, phân kỳ; Đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

b Dụng cụ thứ hai

Bộ thí nghiệm Sự nhiễm điện do cọ sát và hai loại điện tích Vật lí 7.

1 Mục đích : Cải tiến chế tạo bộ thí nghiệm Chứng minh các vật có khả

năng nhiễm điện và tích điện trái dấu do cọ sát

2 Vật liệu:

- Chai nhựa trong suốt

- Một đoạn dây đồng ф =1,5mm, dai khoảng 20cm

- Hai miếng nhôm lá

3 Cách chế tạo:

Bước 1: Dùng kéo cắt bớt một phần dưới đáy chai lấy phần đầu có nắp,

dùng mũi dao nhọn hoặc dùi nhọn khoét một lỗ trên nắp chai nhựa kích thướcbằng nan hoa xe đạp

Bước 2: Dùng kìm uốn 1/5 đầu dây đồng thành hình xoắn màng nhện và

bẻ hình chữ L, đầu còn lại xuyên qua nắp chai nhựa sau đó bẻ cong đầu còn lại

tạo thành móc Ghép, cắt miếng nhôm lá thành hai miếng bằng nhau có hình bầudục hoặc lá cây đồng thời dùi lỗ trên hai miếng nhôm lá để treo

Bước 3: Sau đó lắp dây đồng vào chai nhựa hướng đầu xoăn lên phía trên

vặn nắp cố định lại.

8

Ảnh bộ thí nghiệm

Sự nhiễm điện do cọ sát và Hai loại điện tích

4 Tiến hành thí nghiệm:

* Thí nghiêm 1:

+ Dùng thước nhựa chưa cọ sát đưa vào sát đầu xoắn dây đồng, quan sát

hai lá nhôm Hiện tượng hai lá Nhôm: đứng im không có hiện tượng xảy ra

+ Lấy thước nhựa cọ sát vào miếng vải len sau đó đưa vào sát vào đầuxoắn dây đồng( đầu điện nghiệm) và quan sát hai lá nhôm Hiện tượng haimiếng nhôm xòe ra

* Kết luận: Một vật bị nhiễm điện cụ thể ở đấy là thước kẻ cọ sát vớimiếng vải len khi đặt gần hoặc tiếp xúc với một vật khác sẽ bị nhiễm điện do cọsát khi đó hai lá điện nghiệm lá nhôm sẽ được tích điện cùng dấu nên hai lá điệnnghiệm hai lá nhôm sẽ đẩy nhau ra

* Thí nghiệm 2:

+ Dùng thước nhựa cọ sát với miếng vải len, sau đó đưa sát vào đầu xoắn

dây đồng một tay trạm vào sợi dây đồng sau đó bỏ ra Hiện tượng khi đưa

Thước nhựa vào đầu điện nghiệm đầu xoắn dây đồng hai lá điện nghiêm hai miếng nhôm cụp lại

* Kết luận: Một vật bị nhiễm điện cụ thể ở đấy là thước kẻ cọ sát vớimiếng vải len khi đặt gần hoặc tiếp xúc với một vật khác sẽ bị nhiễm điện do cọ

sát khi đó hai lá điện nghiệm lá nhôm sẽ được tích điện trái dấu nên hai lá điệnnghiệm hai lá nhôm sẽ hút nhau cụp lại.

c Dụng cụ thứ ba

Thí nghiệm về “Áp suất phụ thuộc độ sâu của khối chất lượng” Vật

Lý 8.

1 Mục đích thí nghiệm: Dùng để kiểm chứng lại kết luận áp xuất phụ

thuộc độ sâu của khối chất lỏng

2 Vật liệu: Một chai nhựa lớn, 1 thau nhựa, 3 đoạn ống nhựa dài 2 cm.

3 Chế tạo và tiến hành thí nghiệm:

+ Cách làm:

Đục lỗ trên thân chai nhựa ở 3 vị trí cách nhau, gắn 3 đoạn ống nhựa vào

3 vị tri như trong ảnh, dùng keo nến gắn cố đinh vị trí ba đoạn ông vào ba vị tritrên trai nhựa ta được bộ thí nghiêm như ảnh chụp

tia nước phun ra càng mạnh, có nghĩa là các điểm ở gần dưới đáy chai có áp suấtcao hơn so với các điểm ở trên.

Kết luận: Điều đó chứng tỏ rằng áp suất phụ thuộc vào độ sâu cột nước

cả các lỗ xung quanh

Điều đó chứng tỏ: Áp suất tác dụng lên chất lỏng được chất lỏng truyền đitheo hướng

Mô tả được sự thay đổi của góc khúc xạ khi góc tới tăng hoặc giảm.

Mô tả được thí nghiệm thể hiện mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

2 Vật liệu: Một hộp nhựa trong suốt, một bản chia độ các góc, một

nguồn sáng 12 -24V nguồn pin hoặc đèn pin bán ngoài thị trường, giấy đề canmàu đen, giấy bóng màu, Nam châm,

3 Chế tạo và tiến hành thí nghiệm:

+ Cách làm:

Bước 1

Gắn nam châm vào một mặt của hộ nhựa trong suốt bằng keo nến như ảnh sau:

12

+ Không cần thiết vì: Tốn kém; mất thời gian…

- Quản lí việc bảo quản, sửa chữa và sáng tạo TBDH ở các trường THCShiện nay là:

+ Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, GV

+ Tổ chức bồi dưỡng cho cán bộ quản lí, GV

+ Nâng cao khả nâng bảo quản, sửa chữa và sáng tạo TBDH cho GV.+ Nâng cao vai trò của tổ chuyên môn

+ Tăng cường ứng dụng CNTT trong kiểm tra, đánh giá

* Giải pháp 2: Giải pháp Sinh - hóa

Đối với giải pháp này chủ yếu tôi áp dụng cho bộ môn Sinh - Hóa chủyếu áp dung kiến thức của môn hóa vào việc bảo dưỡng, sửa chữa, các thiết bị

quang học như : Thấu kính hiển vi bị mốc, ố vàng đục không quan sát được,các ống nghiệm khó vệ sinh

*Cải tiến và chế tạo:

Cải tiến thứ nhất: Bình kíp cải tiến

a Mục đích :

- Dùng để điều chế một số khí đơn giản như khí Hiđrô và tính chất của khíHiđrô

b Vật liệu:

- Bình ( Chai) thủy tinh có nắp nhựa : 01 chai

- Ống nghiệm thủng đáy có nhánh hoặc thường: 01 chiếc

- Khóa dây truyền dịch y tế

- Kẹp gỗ: 01 chiếc

- Hóa chất: Axit sunfuric; Axit Clohiđric; Kẽm;

c Cách chế tạo và Tiến hành thí nghiệm:

+ Chế tạo

Bước 1: Dùng kéo, dao nhọn hoặc dùi nhọn khoét một lỗ trên nắp chai

nhựa kích thước khít bằng ông nghiệm

Bước 2: Lấy ống nghiệm mài thủng đáy hoặc dùng vật nhọn chọc thủng

ống nghiệm đốt trên ngọn lửa đèn cồn một lỗ vừa đủ để Axít ngấm vào

Bước 3: Đổ Axít vào 2/4 bình thủy tinh, sau đó lấy kẹp gỗ kẹp 2/3 ống

nghiệm và luồn ống nghiệm vào nắp bình đã khoét ta được một bình kíp cải tiếnđơn giản

Bình kíp thông thường Bình kíp cải tiến

14