Chiến thuật tàn cuộc

Đối với các ký thủ sơ cấp và trung cấp, nếu muốn tiến vào hàng ngũ các kỳ thủ cao cấp, không có con đường nào khác là phài nghiên cứu chiến thuật cờ. Để giúp cho việc nghiên cứu, tác giả đã cho ra đời bộ sách CHIẾN THUẬT CỜ TƯỚNG bao gồm 3 quyển : chiến thuật khai cuộc, chiến thuật trung cuộc, chiến thuật tàn cuộc.Quyển 1: CHIẾN THUẬT KHAI CUỘCKhai cuộc trong chiến thuật của toàn bộ ván đấu có 1 vị trí rất quan trọng.Sự thành công hay thất bại trong việc vận dụng chiến thuật khai cuộc trực tiếp sẽ dẫn tới kết quả của toàn bộ ván đấu.Quyển 2: CHIẾN THUẬT TRUNG CUỘCTrung cuộc linh hoạt đa biến, lại không có giới hạn thống nhất rõ ràng khi bắt đầu và kết thúc nên việc nghiên cứu trung cục còn quan trọng hơn khai cuộc và tàn cuộc, độ khó cũng lớn hơn rất nhiều.Quyển 3: CHIẾN THUẬT TÀN CUỘCGiai đoạn tàn cục cũng không có giới hạn bắt đầu,đây là giai đoạn 2 bên đã tiêu phí đi 1 số binh lực khá lớn.Không nắm vững chiến thuật tàn cục thì dù khai cục và trung cục đi tốt đến đâu cũng khó lòng chiến thắng, đại đa số là hòa hoặc thua(nếu khai và trung cục đi không tốt)Mỗi quyển đều có 2 phần là chiến thuật cờ và các ván đấu ứng dụng chiến thuật tiêu biểu của các đại kiện tướng.

DỊCH TỪ NGUYÊN BẢN TIẾNG TRUNG QUỐC :

đời nói đầu

Cš Tướng là một hạt mình châu trong kho tùng 0uăn hóa quý báu của dân tộc Trung Hoa Nó không chỉ mang tính thú

uị sâu đậm, mà còn có tính lý luận rất phong phú

Những năm gần đây, các loại sách cổ uê cờ Tướng liên tục được chỉnh lý xuất bản Hàng loạt các sách, tạp chi vé

cờ hiện đại kế tiếp nhau xuất hiện Điều này cho thấy uiệc tiến hành nghiên cứu lý luận cờ Tướng ngày cùng được các

hỳ thủ cùng các nhà xuất bản thực sự coi trọng Trong các

cuốn sách uê tư liệu cờ Tướng có rất nhiều đề tai lién quan đến chiến thuật chỉ đạo thực tế, 0ì chiến thuật là hạt nhân tạo thành lý luận cờ Tướng Chiến thuật cờ Tướng bao gồm những nguyên tắc va phương pháp tác chiến giữa hai kỳ thủ

cờ Tướng Từ một số lớn những van déu của các kỳ thủ cờ

Tướng cổ kừm, chúng tôi thấy các danh thủ có chiến tích hiển hách, đều có sự uận dụng chiến thuật uới một công lực thâm hậu xuất thần nhập hóa

Đối uới các bạn yêu thích cờ Tướng nếu muốn nâng cao trình độ tài nghệ, tất phải nghiên cứu lý luận chiến thuật cờ Tướng, để uận dụng uào thực tế

Còn đối uới các kỳ thủì sơ cấp uà trung cốp nếu muốn tiến uào hàng ngũ các kỳ thủ cao cấp, cũng không có con đường nào khác là pHải nghiên cứu chiến thuật cờ

Xuất phát từ sự đòi hỏi trên, chúng tôi đã tiến hành phân tích uà nghiên cứu đối uới chiến thuật cờ, cố gắng để bạn đọc

yêu cờ thông qua cuốn sách này, nắm uững được quy luột cơ

bản của chiến thuật cờ Tướng

Để giúp cho uiệc nghiên cứu lý luận càng có thêm tính

thực tiễn, cuốn sách đã tuyển chọn những uán đấu của nhiều

kỳ thủ cao cấp trong các giải thi đấu lớn, từ những uán đấu

này, tiến hành nghiên cứu phân tích những tác dụng quan

trong va su vdn dung then chốt của chiến thuật cờ Tướng

Một uán cờ thông thường được chia thành 3 giai đoạn: Khoi cục, trung cục, tàn cục Để phù hợp ưới uiệc học tập, nghiên cứu của bạn đọc trong uiệc uận dụng lý luận tiến hành thực

chiến, ở đây, chúng tôi cũng chia làm 3 loại hình chiến thuật

là: chiến thuật Khai cục, chiến thuật Trung cục, chiến thuật

Tòn cục để nghiên cứu

Cờ Tướng là một môn thể thao trí tuệ thiên biến van héa,

lại không ngừng phát triển, chiến thuật cờ Tướng cũng rất

phong phú đa dạng Vì uậy để làm nổi bật trọng điểm, cuốn

sách đã tập trung đi sâu nghiên cứu những nội dung cơ bản

nhất của chiến thuật cờ Tướng, uới mong muốn giúp bạn đọc

có thể tiến thêm một bước trong uiệc đặt nền móng nghiên cứu lý luận chiến thuật cờ Tướng cao cấp.

KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN THUẬT TÀN CỤC

MUC I CHIEN THUAT TAN CUC

Tàn cục (cờ tàn), là chỉ giai đoạn hai bên đánh cờ sau khi trải qua giao chiến ở Trung cục, tiêu phí tương đối binh lực, cục thế phát triển theo xu hướng rõ ràng, cuối cùng xuất hiện kết quả thắng, thua hoặc cờ hoà Giai đoạn Tàn cục là giai đoạn cuối cùng của chiến thuật toàn bộ một ván cờ, là giai đoạn đã trải qua giai đoạn Khai cục, giai đoạn

Trưng cục phát triển mà thành Vì vậy, hình thế của giai đoạn Tàn cục

tất nhiên sẽ bị ảnh hưởng của sự giao chiến trong giai đoạn Khai cục và giai đoạn Trung cục

Ở đây muốn chỉ ra là: có một số ván cờ không có giai đoạn Tàn

cục, bởi vì ngay ở giai đoạn Trung cục đã kết thúc chiến đấu, loại tình huống này tương đối ít thấy Còn đại đa số các ván cờ là có giai đoạn Tàn cục Vì rất nhiều ván cờ trong giai đoạn Trung cục còn đang đánh lộn kịch liệt, chưa phân thắng bại và còn phải quyết chiến cuối cùng trong giai đoạn Tàn cục Do giai đoạn Trung cục của một ván cờ không

có tiêu chí (mốc) kết thúc quy định thống nhất, vì vậy giai đoạn Tần

cục cũng không có tiêu chí kết thúc quy định thống nhất Khi nào tính là giai đoạn Tàn cục? Trong lý luận cờ Tướng còn chưa có định luận rõ ràng Nói chung, giai đoạn Tàn cục liên hệ rất mật thiết với giai đoạn Trung cục, trong sách cờ thường nói giai đoạn "Trung - Tàn”, về đại

thể là chỉ giới hạn giữa giai đoạn Trung cục và giai đoạn Tàn cục

Cũng chính là thời điểm trên mặt bàn cờ trong Trung cục đã chiến đấu kéo dài đến độ về mặt cơ bản đã có đủ đặc trưng của Tàn cục, giai đoạn Tàn cục liễn sẽ bất đầu Vậy Tàn cục có đặc trưng gì? Căn cứ vào

ý nghĩa của từ Tàn cục để phân tích thì có 4 điểm sau:

1 Đây là giai đoạn hình thành của một ván cờ sau khi giao chiến kéo dài ở Trung cục Đặc trưng này khiến cho giai đoạn Tàn cục của

một ván cờ thực tế khác biệt với những thế cờ được sắp đặt sẵn do con

người nghĩ ra (Cờ thế là những thế cờ không phải do thi đấu thực tế

mà là do con người lập cờ thế nghĩ ra) Không có bối cảnh giao chiến

Tàn cục cụ thể nào đó, giai đoạn Tàn cục sẽ không tồn tại Không có thực chiến Trung cục, cũng sẽ không có thực chiến Tàn cục Chính là

do Tàn cục có đặc trưng này, mới khiến cho Tàn cục có giá trị để

nghiên cứu

2 Đây là giai đoạn sau khi trải qua việc hai bên giao chiến trong giai đoạn Trung cục và đã tiêu phí đi một số binh lực khá lớn rồi hình thành giai đoạn Tàn cục Đặc trưng này cũng khiến cho giai đoạn Tàn

cục khác biệt với giai đoạn Khai cục, giai đoạn Trung cục Mọi người

đều biết, giai đoạn Khai cục và giai đoạn Trung cục, hai bên còn tương đối nhiều quân, mà giai đoạn Tàn cục thì số quân còn lại tương đối ít,

nói chung còn lại khoảng 2, 3 quân chủ lực là thường thấy ở giai đoạn Tàn cục Ví dụ như, hai bên trên mặt bàn cờ mỗi bên còn: l/ Xe Mã Pháo, Xe song Mã,-Xe song Pháo, song Xe Pháo, song Xe Mã, 2/ Xe

Mã Tốt hoặc Xe Pháo Tốt; 3/ Xe Mã hoặc Xe Pháo; 4/ Mã Pháo hoặc song Pháo, song Mã; 5/ Mã Tốt hoặc Pháo Tốt; 6/ song Tốt hoặc

3 Tốt v.v

3 Tàn cục còn có một đặc trưng nổi bật là quân còn lại của hai bên

lại đổi tiếp ! quân hoặc 2 quân lập tức thành Hoà cục Ví dụ như, hai bên đều còn Xe Mã Pháo Sĩ Tượng bền, hơn nữa Tướng không ở vị trí

nguy hiểm, lúc này hai bên lại đổi tiếp 1 Xe hoặc 1 Mã, I Pháo, thì dễ thành hoà Nếu như hai bên đổi Xe Mã hoặc Mã Pháo, thì chắc chắn thành Hoà cục

Đặc trưng này của Tàn cục khác biệt hẳn so với Khai cục hoặc

Trung cục, bởi vì ở giai đoạn Khai cục hoặc giai đoạn Trung cục, hai bên đổi đi I quân hoặc 2 quân, thế thắng hoặc thế hoà còn chưa được

rõ ràng, chiến đấu còn có thể tiếp tục tiến hành, thậm chí quá trình

chiến đấu là lâu đài

Tóm lại, ở giai đoạn Tàn cục, qua việc đổi quân, cục thế sẽ lập tức phát triển theo xu hướng đơn giản hoá bình thường, xuất hiện Hoà cục

là rất có khả năng Tất nhiên, sau khi đổi quân một bên rơi xuống Hậu

thủ (trở thành đi sau kém thế hơn), bị thiệt hoặc bị mắc bẫy Một số tình huống này là trường hợp đặc biệt ngoại lệ, thường thường chỉ xuất hiện trong những ván cờ giữa người cờ cao và người cờ thấp Trong

tình huống thông thường, nhất là trong những ván đấu giữa các kỳ thủ

cao cấp (Đại kiện tướng hoặc kiện tướng), ở giai đoạn Tàn cục nếu như

hai bên vẫn ngang thế (đây là điều kiện tiền để quan trọng), thì qua

việc đổi quân, sẽ chấm hết bằng Hoà cục, đây lại là một đặc trưng và quy luật phát triển của giai đoạn Tàn cục

4 Một đặc trưng độc đáo khác của giai đoạn Tàn cục, chính là một bên đánh cờ thông qua việc vận dụng nhiều loại chiến thuật, ví dụ như điều quân chiếm cứ vị trí công, thủ then chốt, kiểm chế quân công thủ đắc lực của đối phương, kỹ xảo lợi dụng nước Tiên, ép chặt, nước dừng v.v thì có thể ở điều kiện ưu thế giành được cục diện tất thắng Hoặc

là trong điều kiện có thể thắng có thể hoà giành được cục diện khéo

thắng Hoặc là ở điều kiện bất lợi do thế kém hơn giành được cục diện khéo hoà Đặc trưng này của giai đoạn Tàn cục khiến chúng ta hiểu

rằng Tàn cục là có quy luật nhất định có thể nắm vững để lợi dụng, khiến nó phát triển thành cục điện định hình tất thắng, khéo thắng, lệ

hoà, khéo hoà phù hợp với đòi hỏi của bên mình Chính bởi vì Tần cục

có đặc trưng quan trọng như vậy, chúng ta mới cần thiết phải đi sâu nghiên cứu trong một thời gian dài để tích luỹ kỹ xảo và kinh nghiệm tác chiến Tàn cục, mới có thể trong thực chiến biểu hiện được công phu cờ tàn thâm hậu

Chúng tôi phân tích sơ bộ một số đặc trưng cơ bản của giai đoạn Tàn cục, chính là để tiến thêm một bước trong việc nghiên cứu kỹ xảo tác chiến Tàn cục Các Mục dưới đây sẽ lần lượt tiến hành nghiên cứu

cụ thể những điểm quan trọng trong các loại chiến thuật Tàn cục như lệ thắng, lệ hoà, khéo thắng, khéo hoà, từ trong đó tìm ra những quy luật

10

có liên quan, giúp bạn yêu thích cờ Tướng trong việc nâng cao trình độ tác chiến Tàn cục

MỤC II YẾU LĨNH CHIẾN THUẬT TÀN CỤC THEO LỆ

THẮNG VÀ LỆ HOÀ

Tan cục là giai đoạn cuối cùng của một ván cờ, cũng chính là giai đoạn cuối cùng hình thành cục diện thắng, thua, hoà Do đó, mặc dù trong hàng ngàn hàng vạn ván cờ rất khó có 2 ván cờ hoàn toàn giống

nhau, nhưng từ một số lượng lớn các ván cờ, chúng ta cũng có thể nhận

thấy một bộ phận tương đối nhiều các ván cờ ở giai đoạn tàn cục xuất hiện cục diện theo lệ thắng hoặc lệ hoà

Vì sao các ván cờ có Khai cục, Trung cục khác nhau đến giat đoạn Tàn cục, lại xuất hiện cục diện theo lệ thắng hoặc lệ hoà cùng loại nhỉ?

Đó là bởi vì, bất kỳ một ván cờ nào, mỗi bên đều có 6 quân mạnh song

Xe song Pháo song Mã Những quân mạnh này ngoại trừ một bên ở Khai cục, Trung cục đi nước kém mà bị mất quân, đến Tàn cục cơ bản các quân vẫn còn tương đương nhau Như vậy cùng với việc đổi quân lẫn nhau, Tàn cục liền sẽ xuất hiện lệ hoà Ví dụ như Mã Pháo Sĩ Tượng bền tất hoà song Pháo Sĩ Tượng bẻ hoặc song Mã Sĩ Tượng bền,

Mã Pháo không Sĩ Tượng tất hoà ¡ Xe, v.v còn có rất nhiều kiểu cục

khác đều thuộc về ví dụ theo lệ hoà

Lệ hoà ở đây là chỉ tình huống nói chung trong một cục diện bình thường, những tình huống đặc biệt như vị trí của Tướng không tốt, Sĩ, Tượng bay tán loạn, quân phòng thủ không ở vị trí then chốt, v.v là

ngoại lệ, ở Mục sau sẽ lại có phân tích chuyên môn có liên quan tới các kiểu cục khéo thắng, khéo hoà Cục diện theo lệ thắng, là ở giai

đoạn Tàn cục, một bên đánh cờ vì thiếu quân hoặc thiếu Sĩ, Tượng, hoặc thiếu Tốt mà hình thành cục diện theo lệ thắng cho bên kia Ví dụ như Mã Pháo Sĩ Tượng bền theo lệ thắng Mã song Tượng hoặc Pháo

song Tượng; Xe Pháo Tốt Sĩ Tượng bền theo lệ thắng | Xe Sĩ Tượng bển; 3 Tốt theo lệ thắng Sĩ Tượng bền v.v Còn có:khá nhiều kiểu cục đều thuộc về ví dụ theo lệ thắng Tàn cục

Ở Mục này, xin tuyển chọn 10 kiểu cục có tính tiêu biểu đối với lệ thắng Tàn cục và lệ hoà Tàn cục để nghiên cứu điểm quan trọng trong

việc vận dụng chiến thuật của chúng Từ nghiên cứu những kiểu cục cụ

thể để rút ra quy luật chung của Tàn cục, đó chính là tôn chỉ của

chương này

I- Điểm quan trọng trong chiến thuật Tàn cục theo

lệ thắng

Ở giai đoạn Tàn cục, bên chiếm ưu thế muốn cuối cùng đoạt được

thắng lợi thì cân phải cố gắng thực hiện cục diện theo lệ thắng, nếu

không thì sẽ bị đối phương giằng co kéo dài, đễ đi nước hớ mà bị đối phương ép hoà, thậm chí đáng thắng mà thua ngược trở lại Để thúc đẩy sự

xuất hiện cục diện theo lệ thắng phải thực hiện 3 điểm chủ yếu dưới đây:

1 Bên chiếm ưu thế cần phải cho những quân mạnh của mình chiếm cứ những vị trí có thể dẫn đến thắng lợi Mặc dù là bên có quân chiếm ưu thế, nhưng nếu không nắm vững điểm quan trọng để giành

thắng lợi trong Tàn cục, thì sẽ khó giành phần thắng Cho nên việc nắm

vững những điểm quan trọng để giành phần thắng trong các loại cục diện theo lệ thắng Tàn cục, chính là cơ sở của trình độ tác chiến Tàn

cục Đặc biệt là các kỳ thủ sơ, trung cấp, nếu không chú ý nắm vững cơ

sở này, thì sẽ bị thiệt thòi trong thực chiến khi mà chỉ còn chút ít là đã

dẫn đến thắng lợi Trong tay nắm chắc ưu thế, nhưng lại không biết làm thế nào để giành phần thắng, khiến cho đáng thắng trở thành hoà

Đây là điều rất đáng tiếc, mà còn gây trở ngại trong việc nâng cao trình

độ cờ của bản thân mình

2 Bên chiếm ưu thế cần phải nắm vững các loại cục diện theo lệ thắng, đánh vào khâu then chốt trong phòng thủ của đối phương Trong quá trình chiến đấu ở giai đoạn Tàn cục, bên có ưu thế chưa thể giành

được phần thắng, nguyên nhân chủ yếu là phòng thủ của đối phương vẫn tiếp tục được Nếu như bên có ưu thế không thể công phá có hiệu

quả được phòng tuyến đối phương, thì mặc dù có hy vọng thắng, cũng không có cách nào biến thành hiện thực Cho nên, kỳ thủ sơ cấp và trung cấp cần phải bồi dưỡng năng lực tiến công vào thành luỹ vững chắc của đối phương, mới có thể trong Tàn cục theo lệ thắng giành

được thắng lợi cuối cùng

3 Bên chiếm ưu thế ở giai đoạn Tàn cục phải chú ý đến hiệu suất

đi quân, nắm bắt cơ hội chiến đấu, tránh đi nước vô ích Nếu không thì trong cục diện theo lệ thắng, cũng có khả năng bị ép hoà Còn hiệu suất đi quân muốn nâng cao được, thì phải dựa vào kỹ xảo vận dụng các quân, đặc biệt là vận dụng Tốt, Sĩ, Tượng, Tướng thường là có tác

dụng then chốt trong việc giành thắng lợi cuối cùng

Từ 3 điểm quan trọng ở trên có thể thấy ở giai đoạn Tàn cục muốn

làm xuất hện cục diện theo lệ thắng, thì cần phải có một điều kiện tiền

để nhất định là: Bên chiếm ưu thế cần phải nắm vững 3 điểm quan

trọng đã nói ở trên, và phải vận dụng chính xác những điểm quan trọng này, thì mới nâng cao được trình độ tác chiến trong Tàn cục, cũng chính là trình độ mà giới cờ thường nói là: "Công phu cờ tàn thâm hậu”

Để chứng minh việc vận dụng cụ thể những điểm quan trọng ở trên,

ở mục này tuyển chọn 10 ví dụ trong một số lượng lớn Tàn cục theo lệ

thắng cộng thêm sự phân tích, để giúp cho bạn đọc có thể học hỏi và nắm vững quy luật cơ bản của những điểm quan trong trong Tan cục

theo lệ thẳng

Điều cần phải nhấn mạnh là:

10 ví dụ này tuyệt đốt không phải là đô hình Tàn cục bắt buộc phải xuất hiện trong một vắn cờ hoặc do một trong hai người nào đó trong thị đấu đánh ra, mà là thông qua việc phân tích một số đồ hình cơ bản giúp cho bạn đọc trong thực chiến nắm vững điểm quan trọng trong

Tàn cục theo lệ thẳng, vận dụng chính xác chiến thuật Tàn cục, để

đoạt lấy thẳng lợi cuối cùng trong chiến đấu ở giai đoạn Tàn cục Dưới đây là đồ hình cơ bản của Tàn cục lệ thắng Trong quá trình thực chiến, thông qua việc thực hiện thứ tự đi quân chính xác là có thể

xuất hiện được cục diện như ý muốn của mình Tất nhiên, vị trí của

quân cờ trong thực chiến không nhất thiết phải cố định đúng vào một điểm nào đó trong đồ hình cơ bản, cũng chính là nói: "Hình thế gần giống nhau, lý của nó cũng giống nhau”

* Ví dụ 1 Về Tàn cục lệ thắng - Mã Pháo có Sĩ Tượng thắng

Pháo song Tượng

14

Ở giai đoạn Tàn cục, bên cầm Mã, Pháo, Sĩ, Tượng, trong tình

huống bình thường, có thể theo lệ thắng bên cảm Pháo, song Tượng

Tình huống bình thường ở đây là có hai điểm dưới đây:

a Mã, Pháo không đứng ở vị trí bị Pháo đối phương đánh đôi

b Bên cầm Mã, Pháo nắm vững những điểm then chốt để giành

phần thắng, các ví dụ về sau cũng đều là như vậy

Còn có một điều kiện quan trọng nữa là bên Mã, Pháo cần phải có

Sĩ, Tượng, đặc biệt là phải có Sĩ Nếu như không còn Sĩ, Tượng thì bên

Mã, Pháo không thể theo lệ thắng bên Pháo, song Tượng (cục diện đặc biệt khéo thắng không có tính chất phổ biến, tạm không bàn đến)

Dưới đây từ một đồ hình phổ thông nghiên cứu những điểm then

chốt trong lệ thắng, xem hình 106, Đỏ đi trước:

1 Mã 2 tiến 3 Pháo 9 bình 7

2 Pháo 8 bình 5 Tượng 3 tiến Ï

3 Pháo 5 tiến 4 Tướng 6 tiến l

4 Pháo 5 thoái 5 Tướng 6 thoái l

7 Pháo 5 bình 3 Tượng Š tiến 7

8 Pháo 3 bình 4 Đỏ thắng

Như hình 106, chúng ta có thể nhận thấy: Bên Đỏ cầm Mã Pháo có

Sĩ Tượng, mặc dù nắm chắc phần thắng, hơn nữa lại không phải lo lắng

gì phía sau, nhưng vẫn phải chú ý đến việc điều quân chiếm lĩnh vị trí

vận dụng kỹ xảo nước ngừng, nước chặt mới có thể giành được thắng

lợi cuối cùng đối với Pháo, song Tượng của bên Đen Nếu như bên Đỏ

vội cầu thành công hoặc chọn

nhầm cửa đột phá tiến công (ví dụ

bên Đỏ chọn phương án phá song

Tượng bên Đen), thì sẽ xuất hiện

chế về nước đi trong thi đấu mà bị

xử hoà Kỳ thủ sơ cấp chớ nên coi Hình 106

thường 6 nước công, phòng chiến đấu tương tự như Hình 106, nếu không nắm vững yếu lĩnh Mã, Pháo có Sĩ, Tượng thắng Pháo, song

Tượng, thì trong hình thế như Hình 106 có thể đi đến hơn 10 nước hoặc

20 nước cũng chưa kết thúc được ván đấu Đây là vấn để đáng được những bạn mới học cờ Tướng chú ý

Đối với các kỳ thủ trung cấp thì rất cần phải hiểu được nước thứ 3

trong hình 106 bên Đỏ đi Pháo 5 tiến 4 Nước tiến Pháo này của bên

Đỏ vừa là nước ngừng vừa là nước chặt, mượn cớ uy hiếp Pháo Đen (nếu như bên Đen không ứng phó, tất bên Đỏ lại đi Pháo 5 bình 3 đánh chết Pháo Đen), ép buộc Tướng Đen phải lên tầng 2, từ đó mà để con

"Mã câu cá" phát huy uy lực của nó, tạo điều kiện để thoái Pháo thúc

"sát" Do đó có thể thấy, nước thứ 3 bên Đỏ tiến Pháo là một nước cao

để giành phần thắng

Cách đi này thường xuất hiện trong cờ tàn Pháo, Mã, nếu có thể từ đó

mà suy ra, thì chắc chắn có thể nâng cao được trình độ tác chiến cờ tàn 16

Chúng ta xem lại những điểm then chốt để giành phần thắng của ví

dụ này, bên cầm Mã, Pháo, Sĩ, Tượng, theo lệ thắng, bên cảm Pháo

song Tượng, chiến thuật cờ tàn của nó là: Bên Mã, Pháo, Sĩ, Tượng vận

dụng "Mã câu cá” khống chế Tướng đối phương ở lộ 4 hoặc lộ 6 (nếu

để Tướng đối phương đứng ở trung lộ, thì không dễ giành phần thắng)

rồi dựa vào Sĩ điều Pháo uy hiếp Pháo hoặc Tướng của đối phương nhanh chóng giành phần thắng Điều cần nhấn mạnh một lần nữa là trong loại Tàn cục này, bên Mã, Pháo phải giữ lại được Sĩ, Tượng (tối

thiểu phải giữ được I Sĩ) là một trong những điều kiện quan trọng để theo lệ thắng Pháo, song Tượng

* Ví dụ 2 Về Tàn cục lệ thắng - Ma, Pháo, Tốt trên cao, Sĩ Tượng bền thắng song Pháo, song Sĩ

6 giai đoạn Tàn cục bên cầm Mã, Pháo, Tốt trên cao, Sĩ, Tượng bền, trong tình huống bình thường, có thể theo lệ thắng bên cầm song

Pháo, song Si

Điều kiện quan trọng để có lệ

thắng, con Tốt qua hà của bên Mã,

Pháo, Tốt cần phải đứng ở vị trí trên

cao (tức là không vượt quá hàng

Tốt đối phương), hơn nữa phải có

Sĩ, Tượng Nếu như không còn Si,

Tượng, Tướng lại bị song Pháo đối

phương uy hiếp, rất dễ phát sinh

nguy hiểm, vì vậy bên Mã, Pháo,

Tốt không thể theo lệ thắng được Hình 107

Dưới đây từ trong một đồ hình phổ thông nghiên cứu những điểm

then chốt của lệ thắng, xem Hình 107, Đỏ đi trước

Phéo I binh 3

Pháo 8 thoái 1 Tướng 4 bình 5 Tướng 5 bình 4 Pháo 3 bình 4 Pháo 4 bình I

Pháo l bình 3

Pháo 8 tiến I Tướng 4 bình 5 Pháo 8 bình 3 Pháo 3 bình 4 Pháo 4 bình |

Đỏ thắng

Ở ví dụ này quá trình công, phòng tương đối dài, tới hơn l7 nước

Chúng ta có thể nhận thấy bên Đỏ cảm Mã, Pháo, Tốt cao, Sĩ, Tượng 18

bền ở giai đoạn Tàn cục tác chiến chia làm 3 bước chiến thuật: Bước

chiến thuật thứ 1 là điều quân khống chế song Pháo đối phương Bước

chiến thuật thứ 2 là chuyển Tốt vào Cửu cung đối phương kiềm chế

song Sĩ đối phương Bước chiến thuật thứ 3 là đối Pháo phá Sĩ giành

phần thắng Ba bước chiến thuật cờ tàn này hợp lại chính là đường lối

cụ thể để Mã, Pháo, Tốt cao, Sĩ, Tượng bền thắng song Pháo, song Sĩ

Tất nhiên còn có những phương pháp khác giành phần thắng, ví dụ này chẳng qua chỉ là một loại biến hoá tương đối đơn giản có tính chất tiêu

biểu Trong quá trình chiến đấu 17 nước ở ví dụ này, bên Đỏ cầm Mã,

Pháo, Tốt cao, Sĩ, Tượng bền đã vận dụng thứ tự đi quân tỉnh tế và có tác dụng nắm giữ nước Tiên, đặc biệt là nước thứ 4 đi Mã 6 tiến 7,

nước thứ 7 Pháo 5 bình 6, nước thứ 10 Mã 6 tiến 8, nước 13 Tốt 5 tiến

I, nước 17 Tốt 4 bình 5, v.v đều là những nước cờ hay, đáng được

Đáng được chú ý nhất là ở nước thứ 7, bên Đỏ đi Pháo 5 bình

6 là một nước rất quan trọng, nếu không đi nước này, sẽ bị bên Đen đi Pháo 8 bình 5 đổi chết Pháo, thì hòa chắc Còn có nước thứ 17 Tốt 4 bình 5 là biện pháp duy nhất để Mã giữa bên Đỏ

thoát thân, ngoại trừ nước này, bên Đỏ không còn cách nào giải

trừ được sự bị kiểm chế giữa Mã và Tướng Đỏ (Mã Đỏ không thể nhảy ra được vì lộ mặt Tướng - ND) Cũng chính là không có cách nào giành phần thắng

Chúng ta xem lại những điểm then chốt giành phần thắng trong ví

dụ này, bên cầm Mã, Pháo, Tốt cao, Sĩ, Tượng bền muốn theo lệ thắng

được bên song Pháo, song Sĩ Chiến thuật cờ tàn của nó là: Đầu tiên

kiểm chế song Pháo đối phương, tiếp đó tiến Tốt vào Cửu cung kiểm chế song Sĩ đối phương, rồi đổi Pháo phá song Sĩ đối phương, liền sau

đó có thể giành được phần thắng

* Ví dụ 3 Về Tàn cục lệ thắng - Xe Tốt cao có Tượng thắng song

Tốt cao, Sĩ, Tượng bền

Ở giai đoạn Tàn cục, bên cầm Xe, Tốt cao, có Tượng, trong tình

huông bình thường, có thể theo lệ thắng bên cầm song Tốt cao Sĩ Tượng bền

Điều kiện quan trọng để giành phần thắng, con Xe của bên

Xe Tốt cao Tượng phải ở vị trí linh hoạt, có thể ngăn cản được đường tiến của song Tốt cao của đối phương Nếu không thì một khi để song Tốt của đối phương ép sát Cửu cung, Tướng sẽ

bị nguy hiểm, lúc này mặc dù có Xe cũng không thể tiến công,

mà đành phải thoái thủ thành

hoà, đó cũng là nguyên nhân

phải có Tượng Tất nhiên bên

Xe Tốt cao nếu như có song

S1, thì sẽ tuyệt đối không phải

lo hậu hoạn nữa

Thông qua quá trình diễn biến công, phòng của ví dụ này, chúng ta

có thể nhận thấy, trong hình thế như Hình 108, mặc dù sức quân bên

Đỏ tương đối mạnh, hơn nữa lại có cái lợi của việc được đi trước, nhưng trái lại vẫn phải đầu tiên phòng thủ, sau đó mới tiến công Đó là

đo 2 con Tốt qua hà của bên Đen có uy lực tiểm tàng, một khi bên Đỏ

lơ là phòng thủ, coi thường điểm yếu trong trận địa của mình là khuyết song Sĩ, vội tiến công phá Sĩ, Tượng, 2 Tốt bên Đen có thể rình cơ hội

tiến sát Cứu cung bên Đỏ, hình thành sự uy hiếp đối với Tướng Đỏ Nếu như xuất hiện loại cục diện này, chủ lực của bên Đỏ (Xe) sẽ bị ép

phải phòng thủ ở khu vực gần Cửu cung, thì sẽ không thể thắng được

bên Đen Cho nên, trong hình thế như Hình 108, bên Đỏ đầu tiên lên

Xe ngăn cản Tốt Đen tiến về phía trước, rồi thoái Tượng bảo vệ Cửu cung là 2 nước cờ hay rất bình tĩnh, cách đi những nước đầu tiên hoá giải sự uy hiếp ngầm của đối phương, rồi mới tính đến việc tiến thủ, tuyệt đối không phải là nước chậm chạp, mà hoàn toàn trái ngược lại, chính là một bộ phận hợp thành quan trọng của một chiến thuật Tàn cục chính xác, cũng là một cách đi thường được vận dụng trong chiến đấu công, phòng của khá nhiều loại Tàn cục

Có thể nói, hai nước cờ thứ 1 và thứ 2 của bên Đỏ, phù hợp với câu nói "công phu cờ tàn thâm hậu” của giới cờ

Trong quá trình tác chiến cờ tàn (Tàn cục) theo lệ thắng, bên thắng khiến đối phương không có khe hở nào để lợi dụng, bằng chiến thuật

cờ tàn tinh tế chuẩn xác giành phần thắng, đó chính là phong độ của cao thủ

Trong quá trình giao chiến 16 nước ở ví dụ này, bên Đỏ đi quân tế

nhị (tỉ mỉ), những nước khống chế chiến cục ngoại trừ 2 nước đầu tiên,

còn có nước thứ 7 đi Xe 8 bình 3, nước thứ 12 đi Xe 2 tiến 1, v.v Bên

Đỏ tuyệt đối không vì sức quân mạnh hơn đối phương mà khinh địch,

mà là dần dần từng bước đoạt lấy thắng lợi cuối cùng

Chúng ta nhìn lại để đánh giá những điểm then chốt giành phần

thắng của ví dụ này, bên cầm Xe Tốt cao, Tượng muốn theo lệ thắng bên cầm 2 Tốt Sĩ Tượng bền, chiến thuật cờ tàn của nó là: Đầu tiên đề phòng 2 Tốt đối phương ép sát Cửu cung bên mình, rồi điều Xe hạn chế sự hoạt động của song Tượng đối phương, cuối cùng Xe Tốt phối

hợp phá Sĩ, Tượng đối phương mà giành phần thắng Cách thắng trong

loại cờ tàn này tuyệt đối không phức tạp, chỉ cần không nên có ý khinh

địch là đủ "Nhìn thấy thắng lợi tuyệt đối không bằng cầm chắc thắng

lợi trong tay”, câu cách ngôn này đáng được chúng ta ghi nhớ

* Ví dụ 4 Về Tàn cục theo lệ thắng - I Xe thắng Mã song Sĩ

Ở giai đoạn Tàn cục, bên cầm

l Xe, trong tình huống bình

thường, có thể thắng chắc bên

cầm Mã, song Sĩ Điều kiện quan

trọng của lệ thắng, chính là bên

cầm I Xe cần phải có đủ tính kiên

nhẫn, nắm chuẩn xác thời cơ dùng

Xe hoặc dùng Tướng đi nước

ngừng, trải qua mấy bước, sử dụng

hơn 20 nước mới có thể giành phần Hình 109

thắng Tất nhiên, đó là nói bên cầm Mã, song Sĩ tạo được hình trận

kiên cố nhất và chống chọi kiên cường nhất

Dưới đây chúng ta tiến hành nghiên cứu đồ hình Mã, song Sĩ điển hình mà bên cầm Xe khó giành phần thắng nhất Bạn đọc nắm được những điểm then chốt theo lệ thắng của đồ hình này, thì những đồ

hinh Ma song Si khác đều có thể giải được dé dàng Xem hình 109,

Mã § tiến 3

Sĩ 5 tiến 6

Si 4 tiến 5

18 Xe 4 bình 7 Mã 3 tiến 5

19 Xe 7 bình 3 Si 5 tién 4

20 Xe 3 tiến 3 Tướng 6 thoái I

21 Xe 3 bình 6 Mã 5 tiến 4

22 Tướng 4 tiến l Mã 4 thoái 5

23 Tướng 4 thoái I Mã 5Š tiến 7

24 Tướng 4 tiến | Đỏ thắng

Đến đây, bên Đen không thể dùng Mã chiếu mãi để buộc Tướng

Đỏ rời khỏi lộ 4 được nữa, Sĩ lộ 4 bên Đen cũng sẽ bị Xe Đỏ tróc tử,

bên Đỏ thắng chắc

Như hình 109 là đồ hình mà bên Mã song Sĩ phòng thủ được với sức mạnh nhất, bên Đỏ muốn phá trận này, trong điều kiện là phải đi quân thứ tự chính xác, cũng phải trải qua hơn 20 nước đọ sức mới có thể thành công Trong quá trình đối phó, nếu như thứ tự đi quân của

bên Đỏ có sự sai lâm, vậy thì không phải chỉ là 24 nước, mà còn phải

phí nhiều công xê dịch quân Cho nên, bên cầm I Xe muốn chiến thắng bên cầm Mã song Sĩ, thì phải giỏi nắm vững quy luật, nhớ kỹ những

điểm quan trọng mới có thể khi thi đấu gặp phải loại cờ tàn này, không

đến nỗi vội công sát mà không thành công, đáng thắng biến thành hoà,

ân hận vô cùng

Chúng ta nhìn lại để đánh giá những điểm then chốt giành phần

thắng trong ví dụ này, bên cầm I Xe cần phải nhớ kỹ 3 bước chiến

thuật cờ tàn dưới đây, mới có thể đánh thắng bên cầm Mã song Sĩ:

Bước l là bên cầm I Xe mượn uy lực của Tướng, buộc Sĩ đáy vén lên

bên không có Mã (từ nước ! đến l4 trong ví đụ này); Bước 2 là Bên

cầm l Xe đuổi Mã đối phương qua hà (từ nước thứ II đến nước thứ 15), Bước 3 là bên cầm ¡ Xe phối hợp với Tướng, dùng Xe tróc tử I Sĩ của đối phương (từ nước thứ 16 đến nước 24 trong ví dụ này)

Điều đáng chỉ ra là, trong thực chiến thi đấu xuất hiện cờ tàn ] Xe chống Mã song Sĩ, bên cầm I Xe một khi đi nhầm thứ tự, trong tình

huống còn thời gian và số nước đi cho phép, cũng phải trầm bĩnh, bình

tâm nhớ lại 3 bước chiến thuật cờ tàn đã thuật ở trên, tiến dần từng bước phải tránh việc dùng Xe tróc lung tung Mã hoặc Sĩ của đối phương, đề phòng lãng phí thời gian và số nước đi Tất nhiên, trong khi thời gian thi đấu còn ít hoặc đã đi gần hết số nước cho phép, bên cầm I

Xe bị bên cầm Mã song Sĩ ép hoà, cũng là điều có thể xảy ra

* Ví dụ 5 Về Tàn cục lệ thắng Xe Pháo song Tượng thắng Xe

Song Si

6 giai đoạn Tàn cục, bên cầm Xe Pháo song Tượng, trong tình

huống bình thường, có thể thắng bên cầm Xe song Sĩ

Điều kiện quan trọng của lệ thắng, chính là bên cầm Xe Pháo song

Tượng không để cho đối phương đổi Xe Một khi đổi Xe, bên cầm

Pháo song Tượng sẽ không có cách nào thắng được đối phương còn song Si Tất nhiên, nếu như bên cầm Xe Pháo song Tượng có Sĩ, thì sẽ

không sợ đổi Xe Bởi vì mặc dù là đổi Xe, Pháo có Sĩ chắc chắn thắng được song Sĩ

26

Ví dụ này bên cầm Xe Pháo

song Tượng không còn Š5ĩ, cần

phải có sự phối hợp chặt chế giữa

Xe và Pháo, Xe mượn sức Pháo,

Pháo giúp uy Xe, mới có thể chiến

thắng bên cầm Xe song Sĩ

Dưới đây từ một đồ hình phổ

thông nghiên cứu những điểm

then chốt trong lệ thắng, xem

Sĩ 5 tiến 4

Xe 4 bình 9

Xe 9 thoái 3 Tướng 4 thoái I

Xe 9 tiến 3 Tướng 4 tiến Ì

Xe 9 thoái 3

Sĩ 6 thoái 5

Sĩ 5 tiến 4 Tướng 4 bình 5

Đỏ thắng

Ví dụ này bên Đỏ cuối cùng dùng Pháo đổi song Sĩ và chiếu rút (bằng Xe) ăn Xe Đen giành phần thắng, có thể giành được kết quả như

vậy, là do Xe Pháo bên Đỏ phối hợp đúng cách, trong đó nhất là ở nước thứ 6 Đỏ đi Tướng 5 bình 6 là khéo léo nhất nếu như nước tiếp theo

(nước 7) bên Đen đi Xe 9 bình 4 chiếu Tướng, bên Đỏ tất Tướng 6 bình

5, lúc này Xe Đen không thể thoái lui bảo vệ Sĩ, đành phải di chuyển

ngang đi Xe 4 bình 6 giữ Sĩ, bên Đỏ lập tức đi Pháo 2 bình 4 đánh Xe,

do bên Đen không thể đi Sĩ 6 thoái 5 (Tướng Đen bị Pháo Đỏ chiếu),

cho nên Xe, Sĩ bên Đen bắt buộc phải mất | quan (Si), bên Đỏ thắng chắc Chúng ta nhìn lại để đánh giá những điểm then chốt để giành phần

thắng trong ví dụ này, bên cầm Xe Pháo song Tượng muốn theo lệ thắng được bên cầm Xe song Sĩ, chiến thuật Tàn cục của nó là: Bên cầm Xe Pháo song Tượng đầu tiên phải ép Tướng đối phương lên tầng

2, lại điều Xe Pháo về cùng một cánh uy hiếp song Sĩ đối phương, còn

phải xuất Tướng trợ chiến, tạo thành cục thắng, Pháo đổi lấy song Sĩ dùng Xe chiếu liên tiếp 2 nước rút ăn được Xe đối phương Tất nhiên, trong tình huống không chiếu rút ăn được Xe đối phương, ăn trắng được song Sĩ đối phương, chiếm trước trung lộ, dùng Xe Pháo theo

cách "đáy bể mò trăng" giành thắng lợi cũng được

* Ví dụ 6 Về Tàn cục lệ thẳng - Xe Mã Tốt cao song Si thắng Xe

Sĩ Tượng bền

Ỏ giai đoạn Tàn cục, bên cầm Xe Mã Tốt cao, trong tình huống bình thường, có thể theo lệ thắng bên cầm Xe Sĩ Tượng bền

Điều kiện quan trọng của lệ thắng, bên cầm Xe Mã Tốt cao song Sĩ

phải chú ý không để Xe Mã bị Xe đối phương kiểm chế, tiến Tốt phải

28

cần thận, không nên quá sớm

thành Tốt thấp, còn phải chú ý giữ

lại được song Sĩ để bảo vệ Tướng

tham gia trợ chiến Tất nhiên,

trước khi phá được Sĩ Tượng

không thể đổi Xe

Bên cầm Xe Mã Tốt cao song

Sĩ nếu như không coi trọng những

điều kiện đã thuật ở trên, thì rất có

khả năng bị bên cầm Xe Sĩ Tượng

Xe 6 thoái 4 Tướng 6 bình 5 Tướng 5 bình 6

Xe 6 bình 5

Xe 5 bình 6 Tướng 6 tiến l

Xe 6 bình 8

Đỏ thắng

Đến đây, bên Đen đã không còn cách nào giải trừ được bên Đỏ

nước tiếp theo đi Mã 5 tiến 3 thành thế sát "Hổ mặt bên", bên Đỏ thắng chắc

Bên cầm Xe Mã Tốt cao song Sĩ có rất nhiều phương pháp chiến

thang bên cầm Xe Si Tượng bền, ví dụ này chỉ là một cách cơ bản

giành phần thắng, bạn đọc có thể tự tìm ra cách đánh thắng khác

Trong cục diện của ví dụ này, nước đầu tiên bên Đỏ dùng Tốt đổi

song Tượng, đơn giản hoá đường lối giành phần thắng

Nếu như bên Đỏ bình Tốt đầu, thúc xuống một trong hai cánh, mặc

dù cũng có thể giành phần thắng, nhưng phải phí tương đối nhiều nước đi Bắt đầu từ nước thứ 3, bên Đỏ đã đi một loạt nước hay để cuối cùng

tạo thành "sát" cục "Hồ mặt bên", trong đó ở nước thứ 5 thoái Sĩ lộ

Tướng trợ công ép đối phương phải xuất Tướng ("sát" cục "Hổ mặt

bên” phải có điều kiện là Tướng đối phương rời khỏi trung lộ) Nước thứ 5 sau khi bên Đỏ đi Sĩ 5 thoái 4, nếu như bên Đen không đi Tướng

5 bình 6 mà đổi thành Xe 6 thoái 1, tất bên Đỏ đi tiếp Mã 6 tiến 8, Xe

6 tiến l, Xe 3 tiến 3 chiếu Tướng, Xe 6 thoái 2, Mã 8 tiến 7 chiếu

Tướng "sát", Đỏ thắng; Lại nếu như Đen không di Xe 6 thoái 1, đổi

thành Xe 6 tiến 2, tất bên Đỏ đi tiếp Mã 6 tiến 4, Xe 6 bình 5 (nếu Tướng 5 bình 6, tất Đỏ Xe 3 tiến 3, Tướng 6 tiến 1, Mã 4 tiến 2, Tướng

6 tiến l, Xe 3 thoái 2, Tướng 6 thoái 1, Xe 3 tiến I, lúc nay néu Den Tướng 6 thoái l, tất Đỏ Xe 3 tiến 1; Nếu Tướng 6 tiến 1, Đỏ Xe 3 bình

4 "sat"), Si 6 thodi 5, Xe 5 bình 6 (nếu Xe bình chỗ khác, tất Đỏ Mã 4

tiến 3, Tướng 5 bình 6, Xe 3 bình 4 "sát"), Xe 3 tiến 3, Sĩ 5 thoái 6, Mã

30

4 tiến 6, Tướng Š tiến l, Xe 3 thoái 1, Tướng 5 tiến 1, Mã 6 tiến 8, Sĩ 4 tiến 5, Mã 8 thoái 7, Tướng 5 bình 6 (nếu Tướng 5 bình 4, tất Đỏ Xe 3 thoái 4, Xe 6 bình 4, Xe 3 bình 9 rồi Xe 9 tiến 3 tuyệt "sát" không giải được), Xe 3 thoái l, Tướng 6 thoái l, Mã 7 tiến 5, Xe 6 thoái | (néu Xe

6 thoái 2, tất Đỏ Xe 3 tiến l chiếu bí, Đỏ thắng), Mã 5 thoái 3, Sĩ 5

thoái 4, Xe 3 tiến l, Tướng 6 tiến I, Xe 3 bình 4 chiếu rút ăn Xe Đen,

Đỏ thắng

Từ sự phân tích ở trên có thể thấy, nước thứ 5 bên Đỏ thoái Sĩ lộ

Tướng trợ công, bên Den đành phải rời Tướng khỏi trung lộ tạm tránh,

các cách đi khác cũng khó tránh khỏi thất bại

Chiêu (nước) lộ Tướng này của bên Đỏ, trong quá trình tác chiến

cờ tần thường được vận dụng, đáng được bạn đọc chú ý

Chúng ta nhìn lại những điểm then chốt giành phần thắng để sơ kết

ví dụ này, bên cầm Xe Mã Tốt cao song Sĩ muốn theo lệ thắng bên cầm

Xe Sĩ Tượng bền trong tình huống có thể nhảy Mã chiếu Tướng tiến

công, chiến thuật cờ tàn của nó là: Đầu tiên dùng Tốt đổi song Tượng,

rồi điều Mã lộ Tướng, ép buộc Tướng đối phương phải rời trung lộ

sang một bên cánh, sau đó dùng Xe treo Tướng đối phương lên, điều

Mã tới vị trí "Hồ mặt bên" (cùng một bên cánh với Xe của mình) tao thành "Sát" cục Tất nhiên, ngoại trừ chiêu sát "Hồ mặt bên", nếu có

thể phá được Sĩ, cũng giành được thắng lợi

* Ví dụ 7 Về Tàn cục lệ thắng - 3 Tốt cao thắng Sĩ Tượng bền

Ở giai đoạn Tàn cục, bên cầm 3 Tốt cao trong tình huống bình

thường, có thể theo lệ thắng bên cầm Sĩ Tượng bền Đó cũng là thế mà

giới cờ gọi là "Tam Tiên luyện

đan" (Ba ông tiên luyện thuốc)

Điều kiện quan trọng của lệ

thắng, bên cảm 3 Tốt trên cao

phải tránh nóng vội thúc Tốt

xuống phía trước, cần phải chú ý

dùng Tướng để trợ chiến Nếu như

đấm 3 Tốt xuống thành Tốt thấp,

thì sẽ không có cách nào phá được

Sĩ Tượng bền của đối phương Hình 112

Có thể nói, thứ tự và thời cơ thúc xuống của 3 Tốt trên cao, là then chốt trong lệ thắng Sĩ Tượng bền

3 Tốt 7 tiến I Tượng 7 tiến 9

4 Tốt 3 tiến I Tượng 9 tiến 7

5 Tốt 3 bình 4 Tướng 4 thoái |

6 Tướng 5 bình 6 Tượng 7 thoái 9

7 Tốt 6 tiến I Tượng 9 tiến 7

8 Tốt 6 tiến l Tướng 4 bình 5

9 Tướng 6 bình 5 Tượng 7 thoái 9

10 Tốt 7 tiến | S15 tién 4

11 Tét 7 tién 1 Si 6 tién 5

12 Tướng 5 bình 4 Đỏ thắng

Đến đây, bên Đen đã chắc chắn thua Bởi vì nước tiếp theo bên Đỏ

đi Tốt 7 bình 6 chiếu Tướng “tặng" cho ăn, bên Đen chỉ có Sĩ 5 thoái 4

khử Tốt, bên Đỏ đi Tốt 4 tiến ! chiếu Tướng tạo thành "Sát" cục Trong quá trình chiến đấu 12 hiệp (nước) ở ví dụ này, bên Đỏ mặc dù hơn

trắng 3 Tốt, lại có ưu thế rất lớn là có thể "sát" được đối phương mà

không phải lo bị đối phương "sát", nhưng cũng không nên khinh địch

mà tuỳ tiện đi quân, nếu không thì sẽ hối hận vô cùng

Điều đáng để bạn đọc chú ý là, ở nước thứ 5 bên Đỏ phải tránh tiện tay đi Tốt 7 tiến l chiếu Tướng Bởi vì bên Đen sau khi đi Tướng 4

thoái 1, Tốt lộ 3, lộ 7 bên Đỏ đã thành Tốt thấp, Tốt lộ 6 không có

cách nào phối hợp được với 2 tốt thấp còn lại để phá Sĩ Như vậy, bên

Đỏ sẽ đáng thắng biến thành hoà Chúng ta nhìn lại những điểm then chốt để sơ kết ví dụ này, bên cầm 3 Tốt trên cao muốn theo lệ thắng

bên cầm Sĩ Tượng bền, chiến thuật cờ tàn của nó là: Trong tình huống

đối phương ở một bên cánh, đầu tiên thúc I Tốt ở cánh đối diện đến mắt (eo) Tượng đối phương, rồi dùng Tướng trợ chiến, tập kết 2 Tốt ở

bên cánh có Tướng đối phương, thúc tiến đến một vị trí đặc biệt, tức là

Ì con Tốt ở lộ 4 của đối phương bên cạnh vị trí ban đầu của Tốt giữa, còn l con Tốt ở vị trí của con Mã lộ 2 của đối phương khi nhảy lên

phía chính diện (lộ 3), cũng chính là 2 vị trí sát với vị trí con Sĩ lộ 5 của đối phương giương lên lộ 4 (ở bên cánh phải của đối phương) Sau khi chuẩn bị tốt hàng loạt những nước trên, mới có thể thúc con Tốt ở

giữa Tướng của bên mình và Tướng của đối phương vào vị trí góc Šĩ, nếu đối phương giám ăn Tốt, thì có thể dùng con Tốt khác ăn Sĩ (Tốt 7 bình 6), tạo thành thế sát "2 con quỷ đập cửa”

Biến hoá cụ thể của ví dụ này sau khi bên Đỏ ở nước thứ 7 tiến Tốt vào góc Sĩ (Tốt 6 tiến 1), nếu như bên Den không đi Tượng 9 tiến 7 mà đổi thành Sĩ 5 tiến 4 khử Tốt, thì bên Đỏ đi tiếp Tốt 7 bình 6 khử Sĩ, rồi tiến Tốt chiếu Tướng "sát" Lúc này, 2 Tốt ở lộ 4 và lộ 6 của bên Đỏ đều chặn mắt (eo) Tượng đối phương, cũng chính là những nước đi của

"sát" cục "2 con quỷ đập cửa” mà giới cờ thường gọi

Tất nhiên, bên cầm 3 Tốt trên cao còn có phương pháp khác công phá sự phòng thủ của bên Sĩ Tượng bền, còn ví dụ này chỉ là một loại

cách đi cơ bản giành phần thắng

* Ví dụ 8 Về Tàn cục lệ thắng - Mã song Tốt thắng Mã khuyết

Sĩ, 2 Tượng

Ở giai đoạn Tàn cục, bên cầm

Mã song Tốt, trong tình huống

bình thường, có thể theo lệ thắng

bên cầm Mã khuyết Sĩ, 2 Tượng

Điều kiện quan trọng của lệ

thắng, chính là bên cầm Mã song

Tốt cần phải có sự phối hợp chặt

chẽ giữa Mã và Tốt, kịp thời xuất

Tướng trợ chiến, mới có thể

giành phần thắng Hình 113

34

Dưới đây từ một đồ hình phổ thông nghiên cứu những điểm then chốt để giành phần thắng, Xem Hình I1 13, Đỏ đi trước

thành Tượng 5 tiến 7, mưu đồ ngăn cản Tốt lộ 7 bên Đỏ bình vào mắt

(eo) Tượng, lúc này, bên Đỏ có thể đi nước khéo léo, là Tốt 7 bình 6

hiến cho Mã ăn, nếu như bên Đen đi Mã 5 thoái 4 khử Tốt, tất bên Đỏ

Tốt 4 bình 5 ăn Sĩ chiếu Tướng, bất kể bên Đen đi Tướng 5 bình 4 hoặc Tướng 5 bình 6, bên Đỏ đều có nước "sát" Tốt 5 tiến l chiếu Tướng, bên Đen không có cách gì giải cứu Lại nếu như không thoái Mã ăn Tốt

mà đổi thành Sĩ 5 tiến 4, tất bên Đỏ có thể đi Mã 3 tiến 2 thúc "sát" (nước tiếp theo Tốt 4 tiên I "sát"), lúc này, mặc dù song Tốt bên Đỏ

đều ở trong miệng Mã Đen, nhưng Tướng bên Đen và Tướng bên Đỏ

cùng ở trung lộ, Mã giữa bên Đen không thể động đậy (vì lộ mặt

Tướng), nếu Đen đi tiếp Sĩ 4 thoái 5, tất Đỏ Tốt 4 bình 5 khử Sĩ chiếu

Tướng cũng tạo thành "sát" cục

Chúng ta nhìn lại những điểm then chốt để sơ kết ví dụ này, bên cầm Mã song Tốt muốn theo lệ thắng bên cầm Mã khuyết Sĩ, chiến

thuật cờ tàn của nó là: Đầu tiên dùng Mã bảo vệ con Tốt chiếm cứ vị tri

mắt (eo) Tượng đường sườn (nách) của đối phương, rồi tiến và bình

con Tốt còn lại vào mắt (eo) Tượng đường sườn (nách) đối phương, chỉ cần Tướng bên mình cứ đứng ở trung lộ trợ chiến kiểm chế đối phương, thì không sợ Mã giữa đối phương ăn Tốt, khi song Tốt đã diễn biến

thành thế "2 con quỷ đạp cửa", thì thắng thua có thể thấy rõ

* Ví dụ 9 Về Tàn cục lệ thắng - song Xe thắng song Mã Sĩ Tượng bền

Ở giai đoạn Tàn cục, bên cầm

song Xe, trong tình huống bình

thường, có thể theo lệ thắng bên

cầm song Mã Sĩ Tượng bền Điều

kiện quan trọng của lệ thắng, bên

cầm song Xe phải điểu Xe hạn

chế sự hoạt động của song Mã đối

phương, phối hợp với Tướng, giành

phần thắng Tất nhiên, trong tình

huống Sĩ Tượng đối phương còn Hình 114

đầy đủ, tuyệt đối không được dùng 1 đổi 2 Mã, bởi vì Sĩ Tượng bền có thể thủ hoà | Xe

36

Dưới đây từ một đồ hình phổ thông nghiên cứu những điểm then chốt để giành phần thắng, Xem hình 114, Đỏ đi trước:

Tượng l thoái 3

Đỏ thắng

Đến đây, Tượng Đen bị tróc tử (nếu bên Đen chạy Tượng giữa, tất bên Đỏ Xe 6 tiến 1 chiếu Tướng "sát"), bên Đỏ sau khi dùng Xe ăn Tượng giữa, lại tiến Xe sườn (nách) tới tuyến đáy đối phương tạo thành

“sát” cục

Ví dụ này bên Đỏ có song Xe, sức quân có thể nói rất mạnh Nhưng, đứng trước vấn đề khó khăn do sự phòng thủ ngoan cường của

bên Đỏ, cũng cần phải kiên nhẫn điều quân, mượn uy lực của Tướng,

mới có thể công phá được phòng tuyến đối phương

Ví dụ này bên Đỏ rất chú ý đến việc vận dụng Xe, trong đó ở

nước thứ 6 đi Xe 4 bình 3, nước thứ 10 Xe 3 bình 6, nước thứ II

Xe I thoái 6, v.v là những nước rất thú vị: Bên ngoài trông bình thường nhưng bên trong ngầm chứa sát cờ, đều là những nước cờ hay

Chúng ta nhìn lại những điểm then chốt giành phần thắng để thấy ví dụ này, bên cầm song Xe, muốn theo lệ thắng bên cầm

song Mã Sĩ Tượng bền, chiến thuật cờ tàn của nó có thể chia thành 3 bước: Bước I1 là: dùng Xe khống chế song Mã đối

phương; Bước 2 là: xuất Tướng trợ chiến, mượn cớ chuẩn bị

"sát" buộc Sĩ đáy của đối phương phải chuyển sang cùng một cánh với song Mã; Bước 3 là: thông qua thúc "sát" tróc tử Tượng

giữa đối phương, giành phần thắng

Cần nhấn mạnh một lần nữa là: thứ tự nước đi và chiếm vị trí của song Xe bên Đỏ trong ví dụ này là rất quan trọng đối với việc giành thắng lợi trong chiến đấu cờ tàn không nên coi thường

* Ví dụ 10 Về Tàn cục lệ thắng - Song Md Tét cao song Tượng thắng I Xe

6 giai doan Tan cục, bên cầm song Mã Tốt cao, song Tượng, trong tình huống bình thường, có thể theo lệ thắng bên cầm I Xe

Điều kiện quan trọng của lệ thắng, chính là bên cầm song Mã, Tốt cao, song Tượng, cần phải chú ý bảo vệ lẫn nhau giữa song Mã và Tốt,

38

tránh bị l Xe của đối phương

đánh từng quân một; Còn phải

chú ý giữ được song Tượng, như

vậy khi tiến công, Tướng sẽ

không bị ! Xe của đối phương

về phía trước, Đỏ tất Tốt 5 bình 4; Nếu Xe Đen bình sang cánh trái, Đỏ

Tốt 5 tiến l “sát”

Từ ví dụ này có thể thấy, bên Đen có Xe chống bên Đỏ không còn

Xe, sức quân bên Đen không yếu, nhưng do không còn Sĩ Tượng,

39

Tướng Đen chỉ còn I Xe bảo vệ, cho nên uy lực của Xe Den giảm đi

rất nhiều Lại nhìn bên Đỏ, mặc dù không có Xe, nhưng song Mã vừa

lính hoạt vừa liên hoàn bảo vệ lẫn nhau, lại có Tốt qua hà ở trên cao hiệp đồng tác chiến, uy lực tăng lên rất nhiều, hậu phương lại có song

Tượng bảo vệ Tướng, không phải lo lắng từ phía sau, đã có thể toàn lực

tiến công Ví dụ này chứng minh một nguyên lý: ở giai đoạn Tân cục, sức chiến đấu của quân Xe là rất mạnh, nhưng bên có Xe nếu Tướng không có Sĩ Tượng hoặc một quân khác phòng thủ ở Cửu cung, cũng sẽ

bị thua bên không có Xe Đó là vì: Chỉ dựa vào l quân Xe thì khó lòng ngăn cản được mấy đường tiến công từ hai cánh phải trái và trung lộ của đối phương

Ví dụ này bên Đỏ song Mã Tốt liên hoàn bảo vệ lẫn nhau tiến về phía trước, cực kỳ có lực, nhất là ở nước thứ 6 đi Mã 6 tiến 8 thí Mã là

khéo léo nhất Lúc này, nếu như bên Den đi Xe 6 tiến I khử Mã, tất

bên Đỏ đi tiếp Mã 8 tiến 6, hình thành cục diện “Tốt tâm, Mã treo góc, Thần Tiên cũng khó cứu" (Tốt ở trung tâm Cửu cung, Mã treo ở góc Sĩ

bên Đen), bên Đỏ chắc thắng

Chúng ta nhìn lại những điểm then chốt giành thắng lợi trong ví dụ này, bên cầm song Mã, Tốt cao, song Tượng muốn theo lệ thắng bên cầm ! Xe, chiến thuật cờ Tàn của nó là: Đầu tiên nhảy Mã liên hoàn, rồi yếm hộ Tốt trên cao từ trung lộ đẩy đến "Hoa tâm” (chính giữa Cửu cung) của đối phương, sau đó chuyển Mã chiếm cứ vị trí "treo góc”, rồi

đi nước tạm dừng ép buộc Xe của đối phương phải rời khỏi điểm phòng

thủ quan trọng mà tạo thành "sát" cục, giành phần thắng

40