Sức khỏe sinh sản

- Sự tăng cảm xúc làm các bạn thay đổi không những trong tính tình mà còn trong cách cư sử : Thái độ trẻ con sang chín chắn, đôi khi trong mối quan hệ với cha mẹ các bạn cũng thích sự độ

TRƯỜNG THPT MAI SƠN

Bài dự thi

Tìm hiểu sức khỏe sinh sản

HIV/AISD năm 2008

Họ và tên : Lèo Thị Bích Hiền Ngày sinh : 1/11/1992

Dân tộc : Thái Lớp : 10B4 Địa chỉ : Trường THPT Mai Sơn

Mai Sơn, ngày 22 tháng 11 năm 2008

Câu 1: Bạn hãy nêu khái niệm vị thành niên? Những hành trang cơ bản mà lứa tuổi vị thành niên cần có?

Trả lời:

* Khái niệm vị thành niên:

- Theo quy định của tổ chức y tế thế giới Vị thành niên (VTN) là những người ở độ tuổi 10-19 nghĩa là trong lứa tuổi thiếu niên và trước tuổi trưởng thành

- Tuổi VTN được phân chia thành các giai đọạn như sau:

+ Giai đoạn đầu VTN từ 10 – 13

+ Giai đoạn giữa VTN từ 14 – 16

+ Giai đoạn cuối VTN từ 17 – 19

* Những hành trang cơ bản mà lứa tuổi vị thành niên cần có:

- Kiến thức

- Giá trị

- Kỹ năng sống

Câu 2: Bạn hãy cho biết sự phát triển tâm lý và sinh lý ở tuổi vị thành niên?

Trả lời:

* Sự phát triển tâm lý ở tuổi VTN

- ở giai đoạn này VTN thường có những xúc cảm về giới tính do các hóc môn trong cơ thể tăng

- Có những kích thích đơn giản về giới tính: Thích quan sát, thích gần guiõ bạn khác giới (Cảm xúc tình dục ban đầu)

- Tuổi VTN là thời kỳ có nhiều những thay đổi về tính khí: Hay sinh bực bội, lo lắng về những thay đổi trong cơ thể nhất là khi các bạn gái hành kinh lần đầu, hoặc bạn trai xuất tinh lần ban đêm (Hiện tượng mộng tinh), cương dương vật

- Do đó sự thay đổi nhanh chóng về cơ thể nên các bạn thường xuyên có sự trao đổi về vấn đề này, đây là chuyện bình thường không có gì xấu hổ, nó sẽ giúp các bạn chia sẻ được nỗi lo lắng

- Sự tăng cảm xúc làm các bạn thay đổi không những trong tính tình mà còn trong cách cư sử : Thái độ trẻ con sang chín chắn, đôi khi trong mối quan hệ với cha mẹ các bạn cũng thích sự độc lập

Ở tuổi Vị thành niên thường có những xuy nghĩ , thay đổi trong 5 lĩnh vực chính:

- Tính độc lập: Các em càng ngày càng trở nên ít hoặc không muốn phụ thuộc vào cha mẹ và chuyển sang bạn bè để đạt được sự độc lập

- Tính tự khẳng định: Các bạn thường cố gắng để khẳng định chính mình và đạt được những gì mà mình muốn Những câu hỏi: “Tôi là ai? Tôi có thể làm gì?” và giai đoạn này nhân cách giới cũng phát triển

- Tình cảm: Các bạn chuẩn bị bước vào mối quan hệ yêu đương, các bạn học cách biểu lộ tình cảm và được yêu, tỏ ra thân mật trong quan hệ với bạn khác giới

- Tính thích hợp: Cơ sở để tạo ra các giá trị là cha mẹ và xã hội, những động lực khác là bạn bè, những người trung gian

- Trí tuệ: trí tuệ được liên tục phát triển, đây là độ tuổi các bạn học được nhiều điều từ nhà trường và ngoài xã hội.tuy nhiên điều đó cũng phụ thuộc vào sự nỗ lực cố gắng và tập chungcho việc họp tập của các bạn

* Sự phát triển sinh lý ở tuổi VTN:

- Đối với nữ VTN:

+ Kinh nguyệt là dấu hiệu mở đầu thời kỳ sinh sản của các bạn gái + Các bạn nữ bắt đầu tăng nhanh về chiều cao, cân nặng, vú phát triển, xuất hiện dịch tiết đường âm đạo, mọc lông mu, lông nách, giọng nói trong trẻo, nhẹ nhàng, tăng tiết mồ hôi và chất nhờn, hông phát triển, đùi trở nên thon thả, bộ phân sinh dục phát triển …

+ Các bạn thường có kinh nguyệt ở độ tuổi 13, 14 tuổi Ngày nay xu hướng có kinh nguyệt sớm hơn có khi 11, 12 tuổi

+ Các bạn cần hiểu rõ 4 yếu tố đặc trưng của kinh nguyệt Chu kỳ: khoảng 28 – 30 mgày (Tuy nhiên trong những năm đầu chu kỳ kinh nguyệt có thể không đều – vì điều này là hoàn toàn bình thường), số ngày

ra kinh từ 3 – 8 ngày, số lượng: 50 – 60 ml, màu sắc: đỏ không có máu cục

- Đối với nam vị thành niên:

+ Các bạn nam thường dạy thì sau các bạn nữ từ 2-3 năm

+ Hiện tượng cương dương vật và xuất tinh ban đêm cho thấy khả năng sinh sản của nam giới bắt đầu

+ Các bạn bắt đầu phát triển chiều cao cân nặng, vú ít phát triển, chỉ quanh núm vú, phát triển lông mu, giọng nói trầm, tăng tiết mồ hôi và chất nhờn, ngực và hai vai phát triển, cơ cánh tay phát triển hơn, các cơ của cơ thể rắn chắc, lông trên cơ thể và mặt phát triển, dương vật và tinh hoàn phát triển

- Tuổi VTN ngừng phát triển bộ xương sau khi cơ thể đã hoàn thiện

Câu 3: Bạn hiểu sức khỏe sinh sản là gì? Sức khỏe sinh sản VTN là gì?

* Trả lời:

* Khái niệm sức khỏe sinh sản (SKSS):

SKSS là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã hội của tất cả những gì liên quan đến hoạt động và chức năng của bộ máy sinh sản chứ không phải chỉ là có bệnh hay không có bệnh hay khuyết tật của bộ máy đó

Như vậy thực chất SKSS là sự hoàn hảo về bộ máy sinh sản đi đôi với sự hài hòa giữa sinh học và tinh thần, xã hội

* Sức khỏe sinh sản vị thành niên:

SKSS VTN là những nội dung về SKSS liên quan, tương ứng với lứa tuổi VTN của các bạn

Câu 4: Bạn hiểu thế nào là tình dục? Tình dục an toàn là gì ? Cơ chế thụ thai? Bạn hãy cho biết những hậu quả và cách khắc phục quan hệ tình dục trước hôn nhân?

* Trả lời:

* Tình dục là gì:

- Tình dục là một nhu cầu tự nhiên của con người bắt đầu xuất hiện ở tuổi dậy thì và là một bản năng duy trì nòi giống

- Ở tuổi dậy thì sự phát dục không chỉ kích thích các bạn trẻ quan tâm đến người khác giới mà làm cho mỗi bạn luôn sống trong sự khao khát, mong đợi muốn biết những điều mới lạ, kì diệu của người bạn khác giới

- Tình dục là một hoạt động sống mạnh mẽ, đam mê, đem lại những khoái cảm mãnh liệt nhất nhờ đó mà có sự sinh sản và duy trì nòi giống

- Tình dục có sự quan hệ mật thiết với tình yêu Tình dục là biểu hiện cụ thể, mãnh liệt của sự hòa nhập không thể thiếu được trong một tình yêu trọn vẹn Quan hệ tình dục và tình yêu là mối quan hệ không thể tách rời nhau Trên nền tình yêu, tình dục không thuần tuý là một bản năng mà được nâng lên được sử sự một cách có văn hóa và tình người

* Tình dục an toàn:

- Tình dục an toàn là quan hệ tình dục không để cho máu và tinh dịch hoặc dịch tiết âm đạo của bạn tình xâm nhập vào cơ thể hoặc tiếp xúc trực tiếp với da và niêm mạc của bạn mà vẫn đạt được khoái cảm

* Cơ chế thụ thai:

- Thụ thai là sự kết hợp giữa tế bào đực (Tinh trùng) và một tế bào cái (trứng) để hình thành một tế bào có khả năng phát triển thành bào thai (trứng đã thụ thai)

- Tinh trùng được sản xuất ở tuyến sinh dục nam (tinh hoàn) và lưu trữ trong tinh dịch ở túi tinh Khi giao hợp, tinh trùng được phóng ra theo đường niệu đạo trong dương vật Thời gian tinh trùng sống trong đường sinh dục nữ khoảng 2 – 3 ngày Vàothời gian này nếu có trứng rụng thì tại 1/3 ngoài vòi trứng các tinh trùng đến bao quanh và một tinh trùng lọt được vào vòi trứng thụ tinh Sau khi thụ tinh trứng di chuyển về buồng tử cung và làm tổ

* Những hậu quả và cách khắc phục quan hệ tình dục trước hôn nhân:

- Hâụ quả

+ Rất rễ có thai ngoài ý muốn nếu không được bảo vệ, phá thai ảnh hưởng đến sức khỏe, hạnh phúc và tương lai của các bạn rất nhiều

+ Các bạn gái rất rễ mặc cảm tội lỗi, rễ chán đời, rễ bị người yêu ruồng bỏ, gia đình không chấp nhận và bị dư luận tiêu cực của xã hội

+ Nếu trong lần đầu quan hệ tình dục mà bạn gái bị đau đớn khi màng trinh bị rách có thể gây cho bạn gái nỗi sợ hãi ảnh hưởng đến cuộc sống vợ chồng sau này

+ Nếu lỡ có thai, kết hôn với nhau và nuôi con cũng là một giải pháp, tuy nhiên do cuộc sống gượng ép có thể dễ dàng xảy ra va chạm, xung đột

-Để chủ động không quan hệ trước hôn nhân:

+ Nếu các bạn không muốn quan hệ tình dục thì đừng để người yêu làm lung lay sự kiên điịnh của mình

+ Yêu nhau thường có những lúc ở riêng bên nhau để tâm tình, âu yếm

… lúc đấy hai người dễ bị kích thích nên cần phải có ý thức được vấn đề đó để tránh ngay từ đầu

+ Không nên dẫn nhau vào những chỗ vắng người, không nên đến nhà nhau khi không có ai ở nhà

+ Cần dừng lại ở các cử chỉ âu yếm, khi cả hai không kiềm chế được việc quan hệ tình dục thì nên trao đổi thẳng với người yêu về những xuy nghĩ và tình dục lành mạnh

+ Không nên chỉ có hai người ngồi xem phim, đọc chuyện có chất kích dục

+ Các bạn gái tránh ăn mặc hở hang, khêu gợi hoặc có cử chỉ suồng sã Các bạn trai không nên dùng các chất kích thích như rượu bia

Câu 5: Bạn hãy cho biết các đường lây chuyền qua đường tình dục, tác hại, các đường lâây nhiễm, các dẫu hiệu của bệnh lây truyền qua đường tình dục? Cần làm gì khi nghi ngờ bị mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục? Biện pháp phòng ngừa bệnh lây qua đường tình dục.

* Trả lời:

* Các bệnh lây truyền qua đường tình dục (BLTQĐTD):

- Là những bệnh viêm nhiễm có thể lay truyền từ người này sang người khác chủ yếu qua tiếp xúc tình dục BLTQĐTD có thể do vi khuẩn,

vi rút gây ra Một số BLTQĐTD:

+ Các bệnh do vi khuẩn gây ra hay gặp nhất như: Chlamydia, lậu, viêm niệu đạo không do lậu và giang mai, hiếm gặp hơn như bệnh hạ cam, bệnh hạch bẹn

+ Các bệnh do vi rút gay ra : Bệnh sùi mào gà, bệnh hespes sinh dục, HIV và viêm gan B

+ Bệnh do đơn bào gây ra: Bệnh Trichononas (bệnh trùng roi)

+ Các bệnh do ký sinh trùng gây ra như: Bệnh rận mu, bệnh ghẻ

* Tác hại của BLTQĐTD:

- BLTQĐTD có thể gay ra các tổn thương đối với các bộ phận trên cơ thể Nếu không được chữa trị kịp thời, bệnh chuyển sang giai đoạn mãn tính kéo dài làm hủy hoại một số bộ phận trong cơ thể gây vô sinh, làm tăng nguy cơ ung thư ở các cơ quan sinh dục và thậm chí gây tử vong

- BLTQĐTD cũng là nguyên nhân chính dẫn đến có thai ngoài dạ con, sảy thai, thai chết trong tử cung, đẻ non hoặc trẻ mắc bệnh bẩm sinh

- BLTQĐTD ảnh hưởngtâm lý đến người bệnh như: khó chịu, hổ thẹn, cảm giác tội lỗi đối với người thân trong gia đình, buồn chán, lo lắng…

- Làm tăng nguy cơ nhiễm HIV, đối với người bị nhiễm HIV nếu bị lây nhiễm thêm BLTQĐTD thì người bệnh sẽ nhanh đến giai đoạn AIDS hơn và đi đến cái chết nhanh chóng hơn

* Các đường lay nhiễm BLTQĐTD:

- Quan hệ tình dục không an toàn

- Lây truyền từ mẹ sang con

- Tiếp xúc máu và dịch cơ thể

* Một số triệu trứng đó là:

- Dương vật hay âm đạo tiết dịch bất thường (Có mủ, có máu, có mùi khó chịu…)

- Cơ quan sinh dục ngứa rát, đau, đỏ tấy, có các nốt, các vết loét

- Đi tiểu thấy đau, buốt

- Nữ giới bị dau bụng dưới hoặc đau trong khi giao hợp, bị chảy máu bất thường ngoài chu kỳ kinh nguyệt hoặc chảy máu sau khi giao hợp Tuy nhiên các triệu trứng này có thể xuất hiện thoáng qua, hoặc thời gian từ khi quan hệ tình dục đến khi phát ra các triệu trứng lâu hay nhanh là tùy theo từng loại bệnh Có khi lại không có biểu hiện gì ở giai đoạn đầu như HIV/AIDS Chính vì vậy quan hệ tình dục an toàn là cách tốt nhất giúp các bạn phòng tránh các bệnh BLTQĐTD và HIV/AIDS

* Khi nghi ngờ bị mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục các bạn cần:

- Đi khám sớm ở các cơ sở y tế chuyên khoa để được chuẩn đoán và chữa bệnh đúng cách

- Không tự mua thuốc để điều trị, không điều trị thầy lang, thầy cúng

- Động viên cả bạn tình của mình đi khám và chữa bệnh

* Các biệïn pháp phòng ngừa bệnh LTQĐTD:

- Thực hiện tình dục an toàn

- Thận trọng khi tiếp xúc với các đồ vật có dính máu hoặc dịch cơ thể

- Không dùng bất cứ dụng cụ nào để tiêm chích qua da mà không được vô khuẩn

- Không tiêm chích ma túy

- Sử dụng bơm kim tiêm một lần

- Vệ sinh, chăm sóc bộ phận sinh dục ít nhất là 1 lần/ngày, rửa bộ phận sinh dục sau khi quan hệ tình dục

- Không dùng chung chậu tắm, khăn tắm

Câu 6: Những con đường lây truyền và không lây truyền HIV/AIDS ? Phòng tránh HIV/AIDS bằng cách nào?

* Trả lời:

* Những con đường lây truyền HIV/AIDS:

- Đường máu:

Khi tiếp xúc trực tiếp với máu bị nhiễm HIV như : Truyền máu bị nhiễm HIV, dùng chung bơm kim tiêm và các dụng cụ tiêm chích qua da với ngượi bị nhiễm HIV mà chưa được tiệt trùng đúng cách Để máu của người bị nhiễm HIV tiếp xúc trực tiếp với da, niêm mạc của mình, mà tại điểm tiếp xúc có vết thương hở hoặc bị vết xây xước

- Đường tình dục:

- Khi có tiếp xúc trực tiếp với dịch sinh dục của người nhiếm HIV như : Tinh dịch của nam và dịch âm đạo của nữ Ví dụ: quan hệ tình dục với người nhiễm HIV qua đường âm đạo hoặc hậu môn mà không dùng bao cao su, để dịch sinh dục của người nhiễm HIV tiếp xúc với da, niêm mạc của mình và tại điểm tiếp xúc có vết thương hở hoặc bị xây xước

- - Từ mẹ bị nhiễm HIV truyền sang con:

Người mẹ bị nhiễm HIV có thể truyền sang con trong thời kỳ mang thai, trong khi sinh và cho con bú, trong thời kỳ mang thai, mẹ bị nhiễm HIV không dùng thuốc kháng HIV thì tỷ lệ truyền sang con là 25-30% Trong thời kỳ mang thai, mẹ bị nhiễm HIV có thể truyền cho con qua nhau thai, trong khi sinh, con có thể nhiễm HIV từ mẹ do da, niêm mạc của bé tiếp xúc trực tiếp với máu của mẹ, trong sữa mẹ có chứa HIV nên trẻ bú mẹ có thể lay nhiễm HIV

* Những con đường không lây nhiễm HIV/AIDS.

- Dùng chung đồ dùng ăn uống như : bát đũa cốc chén

- Quan hệ giao tiếp hàng ngày : bắt tay, ôm hôn, xã giao…

- Tắm chung, dùng chung nhà vệ sinh

- Dùng chung các đồ đạc như: Điện thoại, các trang thiết bị trong gia đình, văn phòng cũng như các dụng cụ đồ đạc khác

-Ở chung nhà, làm việc chung một cơ quan, nhà máy, học chung một lớp, một nhóm …

- Muỗi đốt không lây truyền HIV vì HIV không sống được trong cơ thể con muỗi

* Phòng tránh lây nhiễm HIV:

- Phòng lây nhiễm qua đường tình dục:

Tránh tiếp xúc với dịch sinh dục của người mà bạn không biết chắc chắn người đó không bị nhiễm HIV hay không bằng cách sau:

+ Không quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn mà không sử dụng bao cao su thường xuyên mà đúng cách

+ Nếu có quan hệ tình dục thì chỉ quan hệ với một người và người đó cũng chỉ quan hệ với một mình bạn

+ Nếu bị bất kỳ bệnh lây truyền qua đường tình dục nào, chẳng hạn lâïu hoặc giang mai … thì đến các trung tâm y tế hoặc bệnh viện để khám,

tư vấn điều trị

- Phòng lây nhiễm HIV qua đường máu:

Tránh tiếp xúc trực tiếp với máu của người khác bằng cách sau:

+ Không dùng chung bơm kim tiêm, dao cạo và dụng cụ xuyên trích qua da với người khác

+ Không truyền máu mà chưa được xét nghiệm và khẳng định không

bị nhiễm HIV

- Phòng lây nhiễm từ mẹ sang con:

+ Người nhiễm HIV vẫn có quyền kết hôn, nếu muốn có thai thì cần phải được tư vấn

+ Nếu đã có thai, người phụ nữ cần được hướng dẫn uống thuốc kháng HIV và được tư vẫn thêm để tránh lây nhiễm HIV cho con

Câu 7: Các biện pháp phòng tránh sớm có quan hệ tình dục? Các biện pháp tránh thai? Các biện pháp tránh thai phù hợp với lứa tuổi vị thành niên?

* Trả lời:

*Các biện pháp phòng tránh sớm có quan hệ tình dục:

- Kiềm chế, tránh bị kích dục: tránh đọc sách báo, phim ảnh kích dục …

- Giải tỏa cảm xúc tình dục: tham gia hoạt động xã hội, giao lưu bạn bè …

- Nói không với quan hệ tình dục ở tuổi vị thành niên

* Các biện pháp tránh thai:

Sử dụng bao cao su, thuốc tránh thai hằng ngày, viên tránh thai khẩn cấp, thuốc diệt tinh trùng, thuốc tiêm tránh thai, thuốc cấy tránh thai, dụng cụ tử cung, triệt sản

* Các biện pháp tránh thai phù hợp với lứa tuổi vị thành niên:

- Dùng bao cao su

- Tính vòng kinh

- Uống thuốc tránh thai khan cấp, hoặc uống viên thuốc tránh thai thường xuyên

Câu 8: Xuy nghĩ của bạn về thực trạng kết hôn ở tuổi vị thành niên hiện nay tại địa phương bạn? Theo bạn giải quyết thực trạng này như thế nào?

* Trả lời:

- Thực trạng kết hôn ở tuổi vị thành niên ở nước ta nói chung và địa phương tôi nói riêngcòn khá phổ biến và đó cũng là vấn đề vẫn chưa có cách giải quyết Nó giống như một căn bệnh đang dần hủy hoại một thế hệ, trụ cột của đất nước

- Tỷ lệ thanh niên kết hôn ở tuổi VTN tuy đã giảm so với những năm trước đây, song vẫn chiếm một tỷ lệ lớn và tập chung chủ yếu ở những khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và những nơi có diều kiện kinh tế khó khăn, trình độ dân trí thấp Nhưng giờ đây cũng không ít những

thanh niên sống ở thành phố, có cuộc sống đầy đủ, được trang bị tri thức song vẫn mắc sai lầm

- Việc kết hôn ở tuổi vị thành niên để lại rất nhiều hậu quả kkhông chỉ với bản thân mà còn với gia đình và xã hội

- Để giải quyết thực trạng này, chúng ta cần phải tích cực tuyên truyền tác hại của việc kết hôn ở tuổi VTN Có biện pháp sử phạt với những người vi phạm việc kết hôn ở tuổi vị thành niên