bài 2 cương lĩnh năm 2016

Chính cương Đảng Lao động Việt Nam Đại hội đại biểu lần II của Đảng từ ngày 11-19/2/1951 ở huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang Tư tưởng nổi bật: Chống đế quốc, phong kiến, thực hiện các

Bài 2

CƯƠNG LĨNH XÂY DỰNG

ĐẤT NƯỚC TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ

NGHĨA XÃ HỘI

A VỀ CƯƠNG LĨNH

VÀ CÁC CƯƠNG LĨNH

(bổ sung, phát triển năm 2011)

I QUÁ TRÌNH CÁCH MẠNG VÀ NHỮNG

BÀI HỌC KINH NGHIỆM

II QUÁ ĐỘ LÊN CNXH Ở NƯỚC TA

III NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG LỚN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ, VĂN HÓA, XÃ HỘI, QUỐC PHÒNG, AN NINH, ĐỐI NGOẠI

IV HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG

A VỀ CƯƠNG LĨNH VÀ CÁC CƯƠNG LĨNH CỦA ĐẢNG

có tính chiến lược lâu dài

Cương lĩnh là cơ sở của công tác xây dựng và phát triển Đảng Cương lĩnh là bản tuyên ngôn

Luận cương cách mạng tư sản dân quyền do đồng chí Trần Phú soạn thảo.

1 Những Cương lĩnh đầu tiên của Đảng

Những Cương lĩnh đầu tiên của Đảng

Nội dung

cơ bản

Tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản.

Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vĩ đại, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đưa dân tộc ta tiến vào

kỷ nguyên độc lập, tự do.

2 Chính cương Đảng Lao động Việt Nam

Đại hội đại biểu lần II của Đảng (từ ngày 11-19/2/1951)

ở huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang

Tư tưởng nổi bật: Chống

đế quốc, phong kiến, thực

hiện cách mạng dân tộc

dân chủ để tiến lên làm

cách mạng XHCN.

*Kết quả: Nhân dân ta tiến hành thắng lợi

các cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc; giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ Tổ quốc, làm tròn nghĩa vụ quốc tế, thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trên phạm vi cả nước, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội và bắt đầu công cuộc đổi mới.

3 Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên

chủ nghĩa xã hội năm 1991 (Cương lĩnh năm 1991)

Cương lĩnh ra đời trong hoàn cảnh nào?

- Chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu sụp

NỘI

DUNG

Cương lĩnh trình bày quá trình cách mạng Việt Nam do Đảng lãnh đạo từ khi thành lập.

Cương lĩnh đánh giá về thời đại, về tình hình quốc tế và trong nước, về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, về chủ nghĩa xã hội.

Cương lĩnh đề ra mục tiêu và phương hướng phát triển đất nước trong suốt thời kỳ quá độ.

*Kết quả: Đất nước đã có sự thay đổi toàn diện, thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài, vượt qua tình trạng nước nghèo, kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình, đời sống vật chất

và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt;

vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng tăng, tạo tiền đề để đến năm 2020 nước ta

cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

4 Sự bổ sung, phát triển cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 của Đại hội XI

* Hoàn cảnh ra đời:

- Cuộc cách mạng khoa học và công

nghệ, phong trào toàn cầu hóa tiếp tục diễn ra mạnh mẽ.

- Việt Nam ngày càng hội nhập sâu

rộng vào thế giới và khu vực, ngày càng được nhiều nước công nhận là nền kinh tế thị trường (KTTT); giao lưu văn hóa, xã hội diễn ra mạnh mẽ…

Kết quả: Thực hiện từ năm 2011 đến năm 2015

* Nội dung cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011)

(SGK)

* Những điểm mới (bổ sung, phát triển) so với cương lĩnh năm 1991 (SGK)

B NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CƯƠNG LĨNH

(bổ sung, phát triển năm 2011)

Mục I Quá trình cách mạng và những bài học kinh nghiệm

Mục II Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Mục IV Hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của Đảng Mục III Những định hướng lớn về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

I Quá trình cách mạng và những bài học kinh nghiệm

1 Những thắng lợi vĩ đại

 Một là, thắng lợi của Cách mạngTháng Tám năm 1945.

 Hai là , thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống xâm

lược, mà đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, đại thắng mùa xuân năm 1975

 Ba là , thắng lợi của công cuộc đổi mới, tiến hành công

nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, tiếp tục đưa đất nước từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội

UAZ-469 HUYỀN THOẠI Toyota Camry

thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, có quan hệ quốc tế rộng rãi,

có vị thế ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới; dân tộc ta chưa bao giờ có được cơ đồ như ngày nay.

2 Những bài học kinh nghiệm lớn

Một là, nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH

Hai là, sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Ba là, không ngừng củng cố, tăng c ờng

đoàn kết: đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế

Bốn là, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong n ớc với sức mạnh quốc tế

Năm là, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là

II QUÁ ĐỘ LấN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA

a Bối cảnh quốc tế

Đảng ta đó đưa ra những nhận định trờn những mặt sau:

* Thời đại ngày nay Thời đại ngày nay là thời đại quá độ lên

CNXH trên phạm vi thế giới.

- Mâu thuẫn cơ bản của thời đại: Tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực l ợng sản xuất mâu thuẫn với chiếm hữu t nhân về t liệu sản xuất của CNTB; CNTB mâu thuẫn với CNXH.

1 Bối cảnh quốc tế và trong nước

- Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới vẫn tồn tại và phát triển.

- Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là các nước với chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa đấu tranh, cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc Hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển là xu thế lớn.

- Khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Đông Nam Á phát triển năng động nhưng cũng tiềm ẩn những nhân tố mất ổn định.

- Một số nước theo con đường XHCN, trong đó có Việt Nam, vẫn kiên định mục tiêu, lý tưởng, tiến hành cải cách, đổi mới, giành được những thành tựu to lớn, tiếp tục phát triển; phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có những bước hồi phục.

- Chủ nghĩa tư bản còn tiềm năng phát triển nhưng

về bản chất vẫn là một chế độ áp bức bóc lột và bất

công

- Các nước đang phát triển, kém phát triển phải

tiến hành cuộc đấu tranh rất khó khăn, phức tạp

- Nhân dân thế giới đang đứng trước những vấn đề

toàn cầu cấp bách có liên quan đến vận mệnh loài

người

Tình hình đó, tạo cơ hội phát triển, đồng thời đặt ra những thách thức gay gắt, nhất là đối với những nước đang và kém phát triển, trong đó có nước ta.

b Bối cảnh trong nước

Thuận lợi

Có sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng

Cộng sản Việt Nam

Dân tộc ta là một dân tộc anh hùng,

có ý chí vươn lên mãnh liệt; nhân dân

ta có lòng yêu ước nồng nàn;

Chúng ta đã từng bước xây dựng được những cơ sở vật chất – kỹ thuật rất quan trọng; cuộc cách mạng và

Chưa xác định mạnh, dân chủ, công Dân giàu, nước

Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên LLSX hiện đại

và chế độ công hữu về các

TLSX chủ yếu.

Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên LLSX hiện đại

và chế độ công hữu về các

TLSX chủ yếu.

Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất

Con người có cuộc sống ấm

no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện

Con người có cuộc sống ấm

no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện

Cương lĩnh năm 1991 Cương lĩnh năm 2011

do, hạnh phúc, có điều kiện

phát triển toàn diện cá nhân.

Con người được giải phóng

áp bức, bóc lột, bất công làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự

do, hạnh phúc, có điều kiện

phát triển toàn diện cá nhân.

Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp

đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ

Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển

Cương lĩnh năm 1991 Cương lĩnh năm 2011

Chưa xác định Có Nhà nước pháp quyền

XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo.

cả các nước trên thế giới.

Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.

3 Một số mục tiêu trên con đường quá độ lên CNXH, phương hướng thực hiện các mục tiêu đó.

* Một số

mục tiêu

Mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ

ở nước ta là xây dựng được về cơ bản nền tảng kinh tế của CNXH với kiến trúc thượng tầng

về chính trị, tư tưởng, văn hoá phù hợp tạo cơ

sở để nước ta trở thành một nước XHCN, ngày càng phồn vinh, hạnh phúc

Từ nay đến giữa thế kỷ XXI phấn đấu xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa

* Cỏc phương hướng cơ bản

Một là, đẩy mạnh CNH, HĐH đất n ớc gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi tr ờng.

Hai là, phát triển nền kinh tế thị tr ờng định h ớng XHCN.

Ba là, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con ng ời, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội.

Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an

ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Năm là, thực hiện đ ờng lối đối ngoại độc lập, tự

chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; chủ

động và tích cực hội nhập quốc tế.

Sáu là, xây dựng nền dân chủ XHCN, thực hiện

đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng c ờng và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất.

Bảy là, xây dựng Nhà n ớc pháp quyền XHCN của

Trong quá trình thực hiện các ph ơng h ớng cơ bản đó, phải đặc biệt chú trọng nắm vững

và giải quyết tốt các mối quan hệ lớn sau:

- Giữa đổi mới, ổn định và phát triển.

- Giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị.

- Giữa phát triển lực l ợng sản xuất và xây

dựng, hoàn thiện từng b ớc quan hệ sản xuất XHCN.

- Giữa tăng tr ởng kinh tế và phát triển văn

hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội.

- Giữa xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc

XHCN.

- Giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế.

- Giữa Đảng lãnh đạo, Nhà n ớc quản lý và

nhân dân làm chủ…

III Những định h ớng lớn về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc

phòng, an ninh, đối ngoại

1 Định h ớng phát triển kinh tế

* Định h ớng chung: ( SGK)

- Kinh tế Nhà n ớc giữ vai trò chủ đạo.

- Kinh tế tập thể khụng ngừng được củng cố và phỏt triển

- Kinh tế t nhân là một trong những động lực của nền kinh tế - Kinh tế t nhân là một trong những động lực của nền kinh tế.

Hai khu nghỉ dưỡng cao cấp tại Sầm Sơn

- Kinh tÕ cã vèn ®Çu t n íc ngoµi ® îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn.

Toàn cảnh đại công trường nhà máy  Nhiệt điện Nghi Sơn  1

* VÒ kinh tÕ thÞ tr êng:

* VÒ quan hÖ qu¶n lý:

* VÒ quan hÖ ph©n phèi:

b §Þnh h íng ph¸t triÓn lùc l îng s¶n xuÊt (SGK)

2 §Þnh h íng ph¸t triÓn c¸c lÜnh vùc v¨n hãa - x· héi

Những người sơ tán nhận thức ăn miễn phí

Động đất và sóng thần ngày 11/3/

2011

Cảnh hỗn loạn khi người dân cướp

đồ của một cửa hàng (Bão Haiyan, Philippin

18/11/2013 )

b Định h ớng xây dựng con ng ời

Con ng ời là trung tâm của chiến

chủ thể phát triển…

Kết hợp và phát huy đầy đủ vai

tr ờng…

Xây dựng gia đình no ấm, tiến

bộ, hạnh phúc.

c Định h ớng phát triển giáo dục

và đào tạo

Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển

nguồn nhân lực, bồi d ỡng nhân tài…

Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là

quốc sách hàng đầu…

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục

và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội…

Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho công dân đ ợc học tập suốt đời

d Định h ớng phát triển khoa học và công nghệ

- Khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt trong việc phát triển lực

l ợng sản xuất hiện đại, bảo vệ tài nguyên và môi tr ờng…

- Phát triển KH và CN nhằm mục tiêu đẩy mạnh CNH, HĐH đất n ớc, phát triển kinh tế tri thức, v ơn lên trình

độ tiên tiến của thế giới.

đ Định h ớng công tác bảo vệ

môi tr ờng

chính trị, của toàn xã hội và nghĩa vụ của mọi công dân.

phục ô nhiễm với khôi phục và bảo vệ môi tr ờng sinh thái.

sạch.

pháp ứng phó với quá trình biến đổi khí hậu và thảm hại thiên nhiên.

quả tài nguyên quốc gia.

Việt Nam là 1 trong 4 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của hiện tượng biến đổi

khí hậu, nước biển dâng

IV Hệ thống chính trị và vai trò lãnh

đạo của Đảng

(SGK)