Chuyên đề thi hết môn KHCL.KA

Bài làm: Lập kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở địa phương là quá trình hình thành viễn cảnh, soạn thảo các mục tiêu, trong đó tập trung chủ yếu vào mục tiêu ưu tiên và tìm

Chuyên đề thi môn KHCL Phát triển kinh tế xã hội Học viên: Nguyễn Thị Kim Anh Lớp: Quản lí kinh tế K24A

Chuyên đề 1: Xây dựng kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế xã hội ở địa phương

theo phương pháp mới (KHCL), ý nghĩa và các căn cứ để lập KH 5 năm PT KT –

XH ở địa phương Phân tích làm rõ nội dung Bước 2 (Phân tích tiềm năng và đánh giá thực trạng) và bước 3 (xác định mục tiêu và chỉ tiêu phát triển) trong XD KH 5 năm Liên hệ thực tiễn công tác kế hoạch hóa ở địa phương

Bài làm:

Lập kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở địa phương là quá trình hình thành viễn cảnh, soạn thảo các mục tiêu, trong đó tập trung chủ yếu vào mục tiêu ưu tiên và tìm kiếm giải pháp phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trong tương lai dài, theo hướng có hiệu quả và thích nghi nhanh chóng với sự thay đổi của môi trường Như vậy, Lập kế hoạch chiến lược là quá trình tổng hợp bao gồm các phân tích đánh giá, lựa chọn để tạo dựng khung hướng dẫn chung cho hành động của địa phương trong tương lai về: phương pháp xác định mục tiêu, lựa chọn mục tiêu ưu tiên, đưa ra những cách thức phân bổ nguồn lực khan hiếm một cách

có hiệu quả để thực hiện mục tiêu đặt ra Để làm được điều đó, quá trình lập kế hoạch chiến lược là một lộ trình có sự tham gia cuả nhiều bên, từ việc xác định thực trạng của vấn đề là ta đang ở đâu, cho tới việc xác định các mục tiêu chúng ta muốn đạt tới trong tương lai Lập kế hoạch chiến lược là những nỗ lực để đưa ra các quyết định với sự chọn lựa tốt nhất các giải pháp và hành động để đạt được mục tiêu Khi kế hoạch chiến lược phải trả lời được 4 câu hỏi sau đây:Ta đang ở đâu?Ta muốn đi đến đâu?Làm thế nào để đi đến đó với hiệu quả cao nhất và bền vững nhất?Làm cách nào ta biết mình đi đến đó đúng hướng?

Như vậy, lập kế hoạch chiến lược thực chất là việc tư duy theo một logic chiến lược xuyên suốt từ việc xác định thực trạng của vấn đề là ta đang ở đâu cho tới việc xác định các mục tiêu chúng ta muốn đạt tới trong tương lai.Để có một bản

kế hoạch mang tính chiến lược khi xây dựng nó ta cần có một tư duy chiến lược Một tư duy chiến lược phải thể hiện được tính tổng quát, tính sáng tạo, tính chọn lọc và tính bền vững.Hiện nay, nhất là sau khi chúng ta gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chính quyền các địa phương phải tham gia vào một nền kinh

tế thị trường mở mang tính toàn cầu Tính chất cạnh tranh trong các hoạt động kinh

tế của các địa phương cũng như với thị trường quốc tế trở nên gay gắt và khốc liệt hơn Điều đó đòi hỏi các địa phương không thể ngồi chờ cấp trên giao nhiệm vụ hoặc không thể ngồi chờ nguồn ngân sách do trung ương bảo lãnh để thực hiện sự phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Ngược lại họ phải chủ động, trên cơ sở nắm vững khả năng, nguồn lực của địa phương, định ra hướng và cách đi tối ưu trong quá trình phát triển kinh tế xã hội ở địa phương mình Trên cơ sở hướng và cách đi

ấy, các địa phương sẽ chủ động thực hiện các hoạt động xây dựng và quản lý hoạt động phát triển cụ thể của địa phương Lập kế hoạch chiến lược là cơ sở cho sự chiến thắng của mỗi địa phương trong cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường mở của và hội nhập toàn cầu như hiện nay

Phát triển kinh tế xã hội ở địa phương nằm trong hệ thống các chức năng quản lý của nhà nước :xác định mục tiêu, tổ chức thực hiện mục tiêu, kiểm tra, giám sát thực hiện và đánh giá quá trình thực hiện Kinh tế càng phát triển, kéo theo đó là sự phát triển theo hướng ngày càng phức tạp của phân công lao động xã hội, lực lượng sản xuất, của chuyên môn hóa và hợp tác sản xuất Kế hoạch đóng vai trò là công cụ tổ chức tốt sự phân công lao động xã hội, nắm bắt được chính xác các nhân tố tác động đến quá trình phân công lao động xã hội, xây dựng các định hướng phân công và đưa ra các chính sách, giải pháp để thúc đẩy quá trình

phân công lao động xã hội một cách có hiệu quả cao nhất Trong nền kinh tế thị trường, luôn tồn tại 2 công cụ điều tiết là thị trường và kế hoạch Thị trường đóng vai trò điều tiết nền kinh tế có nhiều ưu điểm, nó bảo đảm cho sản xuất bảo đảm hiệu quả tài chính cao, là cơ sở cho sự lựa chọn và phân bổ nguồn lực tối ưu cho các hoạt động sản xuất và tiêu dùng Tuy vậy, nó cũng có nhiều khuyết tật và trở nên bất lực trong nhiều trường hợp Kế hoạch với tư cách là công cụ thứ hai điều tiết nền kinh tế thị trường, không tìm cách thay thế thị trường mà ngược lại nó bổ sung cho thị trường, bù đắp các khiếm khuyết của thị trường, hướng dẫn thị trường

và bảo đảm sự vận hành của thị trường luôn tương xứng với sự liên kết xã hội của đất nước Kế hoạch bổ sung cho thị trường, bù đắp những khiếm khuyết của thị trường và đảm bảo sự vận hành của thị trường tương xứng với sự liên kết xã hội của đất nước.Các địa phương cũng như trên phạm vi cả nước, luôn nằm trong tình trạng khan hiếm nguồn lực, nhất là: vốn, lao dộng có tay nghề và công nghệ kỹ thuật tiên tiến Nếu cứ để thị trường điều tiết, các nguồn lực này sẽ hướng vào việc sản xuất các hàng hoá nhiều lợi nhuận và mang tính trước mắt, ngắn hạn, phục vụ chủ yếu cho nhu cầu của những người giàu trong xã hội, đó là những hàng hoá xa

xỉ Các nguồn lực không thể huy động được vào những vùng sâu, vùng xa hoặc hoạt động trong những lĩnh vực mà xã hội cần có Vì vậy, nếu các nguồn lực khan hiếm được phân bổ theo kế hoạch, nó sẽ bảo đảm hướng được vào các vấn đề mang tính bức xúc mà xã hội cần có, hướng vào người nghèo và những tầng lớp yếu thế trong xã hội; các nguồn lực khan hiếm được phân bổ phù hợp với nhu cầu trong dài hạn của đất nước và địa phương Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm cụ thể hóa tư tưởng chiến lược và các định hướng không gian lãnh thổ trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội ở địa phương

* Ý nghĩa của phát triển kinh tế xã hội 5 năm ở địa phương:

KH phát triển kinh tế xã hội ở địa phương 5 năm là trụ cột chính trong việc lập kế hoạch chiến lược ở Việt Nam Bộ Kế hoạch - Đầu tư đóng vai trò chính trong việc điều phối việc xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ở địa phươngỞ cấp tỉnh, Sở Kế hoạch- Đầu tư đóng vai trò chủ đạo.Ở mỗi cấp độ hành chính (xã, huyện, tỉnh) cần đệ trình đề xuất cho cấp cao hơn để phê duyệt, tổng hợp

và gửi lên Bộ Kế hoạch - Đầu tư Kế hoạch tăng trưởng kinh tế nằm trong mối quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại với chương trình giải quyết việc làm và mục tiêu chống lạm phát Về mặt lý luận, nếu nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh thì sẽ giải quyết những vấn đề việc làm cho người lao động, nhưng xu thế gia tăng lạm phát sẽ xảy ra và trên thự c tế nếu nền kinh tế tăng trưởng quá nhanh (theo sự tính toán của các nhà kinh tế vĩ mô là trên 15%) thì sẽ tạo nên một sự không bình thường trong các mắt xích khác của nền kinh tế, mà nhất là vấn nạn lạm phát gia tăng Việc sử dụng sự tham gia của các bên trong lập kế hoạch chiến lược sẽ tập trung được sự quan tâm cuả nhiều bên, nhiều ý kiến với nội dung có thể trái ngược nhau, nhưng sau khi trao đổi thống nhất, sẽ tạo nên được một bản kế hoạch chiến lược với sự thoả thuận đồng tâm nhất trí cao nhất, các mục tiêu đặt ra bảo đảm sự dung hoà ở mức độ hợp lý nhất lợi ích của những người hưởng lợi Có

sự tham gia của nhiều bên trong lập kế hoạch sẽ là một biện pháp hữu hiệu để đặt

ra các câu hỏi, thảo luận vấn đề, đặt ra các ưu tiên, dự kiến trước được nhiều phát sinh có thể xảy ra trong quá trình phát triển của địa phương, một bả kế hoạch chiến lược n có sự lồng ghép toàn diện, có cơ sở thực hiện chăc chắn được ra đời, và điều

đó sẽ là cơ sở quan trọng để biến các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trở thành hiện thực Hiểu biết về kinh tế địa phương, lịch sử của nó và các đặc tính lịch sử và hiện tại sẽ giúp xây dựng một kế hoạch phát triển kinh tế mang tính thực tế và có khả năng hiện thực Việc thống kê, mô tả cần bắt đầu bằng việc lập danh sách và sắp xếp theo trình tự riêng biệt các yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường Trong một số trường hợp, các thông tin cần thiết liên quan đến tiềm năng và thực

trạng phát triển KTXH đều sẵn có và công việc cần thiết của người xây dựng kế hoạch đơn giản chỉ là thu thập, thống kê, tổng hợp và cập nhật

* Những căn cứ lập kế hoạch 5 năm cấp địa phương:

Có được một bản kế hoạch thực sự là công cụ định hướng phát triển kinh tế

xã hội ở địa phương trong điều kiện thị trường và hội nhập toàn cầu Cung cấp bộ khung cho sự phát triển, những định hướng về hoạt động KTXH, chỉ dẫn những vấn đề gì địa phương cần phải làm Chỉ dẫn cách thức phân bổ tốt nhất các mục tiêu phát triển cụ thể trong từng thời kỳ trên cơ sở xác định mục tiêu cần ưu tiên

Là cơ sở để địa phương thuyết minh và trình lên cơ quan cấp trên các nhu cầu tài chính, vốn đề nghị hỗ trợ cũng như gọi mời các nhà đầu tư trong, ngoài địa phương.Cung cấp một cơ sở cho việc phối hợp, đánh giá và thống nhất các chính sách phát triển và những nỗ lực của các bên có liên quan.Giúp xác định ý chí và nguyện vọng của nhân dân địa phương trong quá trình hướng đến các giá trị đích thực.Mở ra được các cơ hội hợp tác và quan hệ giữa các đối tác, huy động được sự tham gia của nhiều tổ chức và nhiều bên hữu quan.Cho phép thực hiện TDĐG và điều chỉnh các mục tiêu chiến lược khi điều kiện thay đổi Nâng cao vai trò và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong hoạch định phát triển kinh tế xã hội

ở địa phương chịu trách nhiệm tự xây dựng KHPT cho địa phương mình Địa phương chủ động huy động các nguồn lực để giải quyết những vấn đề đã xác định

và khai thác các nguồn lực chính địa phương mình và tự xác định các dự án cần thiết để giải quyết những nhu cầu và các vấn đề trên Tăng cường sự tham gia của cộng đồng dân cư trong hoạch định kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ở địa phương.Cộng đồng dân cư là chủ thể trong việc đánh giá nguồn lực phát triển của địa phương, tham gia đề xuất các định hướng phát triển, các ưu tiên đầu tư của chính cộng đồng Kế hoạch chiến lược có sự tham gia phản ánh được các lợi ích của các bên trong cộng đồng dân cư.Cho phép cộng đồng chủ động quản lý các

hoạt động phát triển trên địa phương mình Sự tham gia trong hoạch định phát triển

sẽ tạo ra sự nhất trí cao, rộng rãi về kế hoạch chiến lược đã xây dựng, bảo đảm sự yêu dân và ổn định xã hội, tạo khả năng khích lệ huy động, đóng góp tiềm lực của các cá nhân và cả cộng đồng trong thực hiện mục tiêu chiến lược Nâng cao chất lượng và hiệu quả các hoạt động quản lý.Tăng cường tính tự chịu trách nhiệm của chính quyền và các nhà quản lý kinh tế địa phương Nâng cao chất lượng các hoạt động lãnh đạo và quản lý Khuyến khích trao đổi, giao tiếp một cách cởi mở giữa các cấp trong địa phương, giữa các nhà lãnh đạo, quản lý với cộng đồng dân cư địa phương.Làm cầu nối giữa cơ quan chức năng, cơ quan lãnh đạo địa phương với các

tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư

- Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội cấp tỉnh

- Các quy hoạch phát triển ngành trên lãnh thổ địa phương

Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ, huyện Đảng bộ về nhiệm vụ phát triển kinh tế

-xã hội trong nhiệm kỳ mới

- Các kết quả đạt được trong kỳ kế hoạch 5 năm giai đoạn trước

Nếu chúng ta có những phát triển kinh tế xã hội ở địa phương cụ thể với những mục tiêu đặt ra cụ thể và những dự án được thiết kế cẩn thận, đó thường là một điều kiện cần thiết để nhận được sự ủng hộ của các nhà đầu tư trong nước và ngoài nước Trong một chừng mực nhất định việc mô tả dự án tỉ mỉ và cụ thể trong khuôn khổ phát triển kinh tế xã hội ở địa phương một cách toàn diện càng nhiều bao nhiêu thì mong muốn của các địa phương về việc tìm kiến nguồn vốn từ bên ngoài càng nhiều bấy nhiêu Thực tế qua Hội nghị các nhà tài trợ vừa qua đã cho thấy, nhờ Chính phủ Việt Nam đã có một lộ trình rõ ràng và thể hiện rõ quyết tâm trong cải cách bộ máy hành chính nên Việt Nam đã nhận được sự cam kết tài trợ

lớn nhất từ trước đến nay từ cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế Kế hoạch đóng vai trò là một trong những công cụ tổ chức tổt sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh

tế thị trường, để làm cho sự can thiệp ấy chắc chắn khắc phục được các khuyết tật của thị trường và không làm nảy sinh những hậu quả phụ ngoài ý muốn

* Phân tích làm rõ nội dung Bước 2 (Phân tích tiềm năng và đánh giá thực trạng)

và bước 3 (xác định mục tiêu và chỉ tiêu phát triển) trong XD KH 5 năm

Bước 2: Phân tích tiềm năng và đánh giá thực trạng phát triển của địa phương/ngành trong giai đoạn kế hoạch 5 năm trước

Đây là bước trả lời câu hỏi 1: “Chúng ta đang ở đâu?” và được thực hiện vào quý 4 năm cuối cùng của kế hoạch 5 năm kỳ trước Hoạt động phân tích thực trạng phát triển kinh tế - xã hội có sự tham gia diễn ra ở 3 cấp, tỉnh, huyện và xã Nguồn thông tin được tập hợp và xử lý từ các cuộc tham vấn ở 3 cấp chính quyền, kết hợp với các đánh giá của các ngành Trong bước này thường sử dụng công cụ phân tích SWOT để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của ngành, lĩnh vực và của nền kinh tế quốc dân.Nhận diện khách quan mức độ đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội ở địa phương , hiểu rõ những nguồn lực có thể khai thác phục

vụ cho kỳ kế hoạch tiếp theo.Các đánh giá này sẽ là các căn cứ quan trọng cho việc lập kế hoạch phát triển trong tương lai Đánh giá tiềm năng và thực trạng phát triển kinh tế xã hội ở địa phương sẽ cho chúng ta cái nhìn rõ hơn về địa phương mình trong mối tương quan với các địa phương khác cả trong quá khứ và hiện tại Mục tiêu chính của bước phân tích tiềm năng và đánh giá thực trạng phát triển KT – XH là:

+ Xác định địa phương đang đứng ở đâu trong quá trình phát triển;

+ Xác định những mặt mạnh, yếu; các cơ hội, thách thức trong giai đoạn kế hoạch tương lai Bao gồm cả phân tích về nguồn lực tài chính đáp ứng nhu cầu phát triển + Yêu cầu đặt ra cho bước này là phải có sự đánh giá đúng, toàn diện có cơ sở khoa học và thực tiễn; đặt trong quan hệ so sánh quá khứ -hiện tại - tương lai, trong tương quan với các địa phương, các vùng và các nước trên thế giới trong điều kiện hội nhập.Nội dung thực hiện trong bước này là Phân tích sự tác động của các yếu

tố tiềm năng đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cả hiện tại và trong tương lai (tác động gì? Mức độ như thế nào? đến phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Từ phân tích các yếu tố tiềm năng cần làm rõ các điều kiện để có thể khai thác và phát huy chúng trong tương lai.Đánh giá sự phát triển của địa phương trong tương quan với các địa phương khác trong khu vực và trên thế giới Nêu bật được mức độ cạnh tranh của địa phương so với các địa phương khác trong cả nước và quốc tế trong điều kiện hội nhập.Rút ra những bài học (những qui luật phát triển) của địa phương thời gian qua Xác định những điểm cần phát huy hoặc khắc phục trong giai đoạn kế hoạch Những kết quả rút ra từ phân tích, đánh giá hiện trạng phát triển phải là một trong những cơ sở để đề ra mục tiêu và phương hướng cần khắc phục hoặc phát huy trong giai đoạn tới.Kết quả cuối cùng là mô tả được bức tranh toàn cảnh của đơn vị KH ở điểm khởi đầu của kế hoạch.Yêu cầu phải Tôn trọng thực tiễn, không làm méo mó thực tiễn Đánh giá hiện trạng một cách đầy đủ

và chính xác, có so sánh với quá khứ của địa phương Phân tích trung thực tiềm năng và các lợi thế so sánh của của địa phương Thu thập các dữ liệu, thông tin (sơ cấp và thứ cấp) phục vụ cho phân tích, đánh giá.Xử lý và kiểm định các dữ liệu, thông tin đó Tính toán các số liệu từ hệ thống cơ sở dữ liệu đã thu thập để nhận diện xu hướng phát triển của các ngành, lĩnh vực của địa phương

- Phân loại hệ thống các chỉ tiêu thống kê theo: Hệ chỉ tiêu phản ánh mức độ đạt được mục tiêu phát triển kinh tế xã hội ở địa phương (lượng, giá trị và tốc độ phát

triển); hệ chỉ tiêu phản ánh các vấn đề Phát triển Xã hội; hệ chỉ tiêu phản ánh phát triển các ngành kinh tế; hệ chỉ tiêu phản ánh các vấn đề Tài nguyên môi trường và Phát triển bền vững; Hệ chỉ tiêu về Quản trị nhà nước…

Phân tích tác động của các chính sách được vận dụng trong kỳ kế hoạch 5 năm trước và các nhân tố khác tác động đến thực trạng phát triển kinh tế xã hội ở địa phương và các công cụ thường sử dụng trong phân tích đánh giá gồm: Khung phân tích SWOT; Cây vấn đề; Phân tích Chuỗi thời gian; Phân tích thống kê/mô tả; Phân tích, đánh giá thông qua so sánh chéo; So sánh với mục tiêu đặt ra trong kỳ

kế hoạch hiện tại; Phân tích chính sách, v.v Với những công cụ này cho phép phân tích đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu; xác định được các cơ hội và thách thức trong quá trình phát triển KT-XH của địa phương.Bản đánh giá thực trạng thực hiện kế hoạch 5 năm giai đoạn trước (với mức độ đạt được của các mục tiêu và chỉ tiêu KH Phân tích rõ những nguyên nhân và bài hoạc kinh nghiệm thành công hay thất bại của việc thực hiện kế hoạch.Chỉ ra được các vấn đề tồn tại trong kỳ kế hoạch trước và những vấn đề mới nẩy sinh đặt ra cho kỳ kế hoạch tới Xây dựng được cây vấn đề Khung logic đánh giá kế hoạch được xây dựng Bước đầu tiên trong quy trình lập kế hoạch chiến lược là phân tích tiềm năng và đánh giá thực trạng phát triển KTXH của địa phương Mục tiêu chính của bước này là nhận dạng được bộ mặt của địa phương và xác định địa phương đang đứng ở đâu trong quá trình phát triển Trên cơ sở đó tìm thấy những mặt mạnh, yếu, các yếu tố cơ hội, thách thức trong giai đoạn kế hoạch tương lai của địa phương như thế nào Giai đoạn này bao gồm cả phân tích về nguồn lực tài chính đáp ứng nhu cầu phát triển.Yêu cầu đặt ra cho bước này là phải có sự đánh giá đúng, toàn diện địa phương, đặt sự đánh giá đó trong sự so sánh hiện tại với quá khứ và tương lai, đồng thời trong sự tương quan giữa địa phương với các địa phương khác, các vùng

và các nước trên thế giới trong điều kiện thị trường và hội nhập toàn cầu Để đạt được yêu cầu trên, những nội dung sau đây cần được thực hiện: Phân tích tiềm năng của địa phương; đánh giá thực trạng phát triển KTXH; phân tích các nhân tố tác động đến hiện tại và triển vọng phát triển KTXH của địa phương; cuối cùng là

mô tả bước tranh toàn cảnh của địa phương ở điểm khởi đầu của kế hoạch Các yếu

tố hạ tầng kỹ thuật thường biểu thị cho trình độ phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Bên cạnh đó, chất lượng các yếu tố hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò hết sức

quan trọng trong môi trường đầu tư của địa phương Việc đánh giá hiện trạng các yếu tố hạ tầng kỹ thuật sẽ là căn cứ quan trọng giúp địa phương xác định các chương trình, dự án đầu tư cần thiết trong thời kỳ KH Để đánh giá hiện trạng hạ tầng có hiệu quả, bên cạnh việc so sánh hiện trạng chất lượng hạ tầng địa phương với các địa phương có trình độ phát triển cao hơn, các định mức qui chuẩn về hạ tầng trong và ngoài nước (tỷ lệ km2 đường giao thông/ km2 đất tự nhiên; tỷ lệ số m2 công viên, cây xanh/người dân…) còn phải so sánh với nhu cầu hiện tại và trong tương lai, năm cuối của thời kỳ KH Kết quả của việc phân tích, đánh giá các yếu

tố về tiềm năng và thực trạng phát triển kinh tế xã hội ở địa phương sẽ cho chúng

ta có cái nhìn rõ hơn về địa phương mình trong mối tương quan với các địa phương khác về các vấn đề KTXH cơ bản như: Các nguồn lực phát triển, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, môi trường kinh doanh, các thị trường tiêu thụ cơ bản cả trong quá khứ và hiện tại Các đánh giá này sẽ là các căn cứ quan trọng cho việc lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trong tương lai Các tiêu chí xã hội là

bộ phận quan trọng nhất phản ánh chất lượng đời sống dân cư Khi nền kinh tế càng phát triển thì các vấn đề xã hội càng được coi trọng Khác với các chỉ tiêu kinh tế, việc đánh giá thực trạng các vấn đề xã hội là khá thuận lợi vì hầu hết mọi lĩnh vực xã hội đều có các định mức hướng dẫn của ngành, quốc gia: Bao gồm cả các tiêu chuẩn quốc gia về số lượng, chất lượng: trường chuẩn quốc gia, trạm y tế đạt chuẩn quốc gia, các chương trình dân số, KHHGĐ… Do vậy việc đánh giá các vấn đề xã hội trên địa bàn cần lấy tiêu chí chuẩn quốc gia làm căn cứ để so sánh Tuy nhiên các đánh giá cũng cần tính đến các yếu tố biến động tự nhiên về qui mô

và cơ cấu dân số, học sinh,… trong thời kỳ kế hoạch Triển vọng phát triển kinh tế của địa phương có thể được nhìn nhận từ phía các yếu tố tác động từ bên ngoài Nhận biết môi trường kinh tế chính trị xã hội trong nước và quốc tế sẽ cho phép làm rõ những cơ hội tương lai cũng như những thách thức đối với sự phát triển

Cơ hội là những yếu tố chính bên ngoài địa phương hiện nay và trong tương lai,

có ảnh hưởng các hoạt động trong địa phương Thách thức là các yếu tố ngoài địa phương đe doạ các nguồn lực, các cơ hội hoặc các giá trị của địa phương Việc xác định cơ hội và thách thức nhằm xác định bản chất của sự thay đổi, để địa phương có thể tranh thủ lợi ích từ sự thay đổi trong khi có thể giảm thiểu các tác động xấu có khả năng xảy ra Các cơ hội và thách thức xuất phát từ các yếu tố xã hội, chính trị hoặc công nghệ và có thể bao gồm cả sự thay đổi sở