- Giúp học sinh: + Thấy đợc vẻ đẹp nhân cách của ngời Hà Nội qua nhân vật cô Hiền + Nhận biết đợc quá trình nhận thức, khám phá con ngời dới góc độ văn hoá nhân văn.Từ đó thấy đợc qu
Trang 1Bài soạn:
Một ngời Hà Nội.
( Nguyễn khải )
I Mục đích yêu cầu.
1 Nhận thức.
- Giúp học sinh:
+ Thấy đợc vẻ đẹp nhân cách của ngời Hà Nội ( qua nhân vật cô Hiền )
+ Nhận biết đợc quá trình nhận thức, khám phá con ngời dới góc độ văn hoá nhân văn.Từ
đó thấy đợc quan niệm nghệ thuật tiến bộ, mới mẻ về con ngời của Nguyễn Khải
+ Nắm đợc nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật kể chuyện, nghệ thuật khắc hoạ tính cách…
2 Kỹ năng:
- Giúp học sinh biết cách phân tích một truyện ngắn hiện đại
3 Thái độ:
- Giúp học sinh có cách nhìn,cách đánh giá cuộc sống, con ngời đúng đắn
- Học sinh có ý thức giữ gìn, phát huy truyền thống văn hoá dân tộc
II ph ơng tiện
- Giáo viên: Giáo án, máy chiếu, sgk, sgv
- Học sinh: vở ghi, sgk
III cách thức tiến hành.
1.ổ n định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
- HS đọc phần Tiểu dẫn
- Nêu những nét chính về tác giả Nguyễn
Khải ?
I.Tiểu dẫn.
1.Tác giả:
- Nguyễn Khải tên thật là: Nguyễn Mạnh Khải(1930-2008)
- Sinh tại Hà Nội trong một gia đình viên chức nhng lại sống ở nhiều nơi Sau 1975 chuyển vào sinh sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh
- Nguyễn Khải bắt đầu viết văn từ 1950 Ông
tự chia sáng tác của mình thành hai giai
đoạn:
+ Giai đoạn đầu,ông chủ yếu quan tâm đến các vấn đề mang tính thời sự chính trị,con ngời đợc đánh giá chủ yếu qua tiêu chí đạo
đức và tiêu chí chính trị.Văn ông lúc này dồi dào nhiệt hứng chính luận
Trang 2- Nêu xuất xứ tác phẩm?
- Truyện ngắn Một ngời Hà Nội đợc in trong
tập nào?
- Giáo viên hớng dẫn học sinh đọc một số
đoạn tiêu biểu Yêu cầu tóm tắt tác phẩm
- Tại sao Nguyễn Khải đặt tên cho tác phẩm
là Một ngời Hà Nội?
-Học sinh thảo luận
Em
hãy tìm những chi tiết chứng minh cô Hiền là
ngời con gái đất Hà Thành?
Cô Hiền có phải là ngời luôn nhanh nhạy thức
thời? Chứng minh?
Nguyên tắc sống của cô Hiền là gì ?
+ Giai đoạn sau, ông dành sự quan tâm nhiều hơn cho”cái đời thờng” Tiêu chí đánh giá con ngời đợc mở rộng thêm với các góc
độ văn hoá,lịch sử và triết học.Hứng thú chính luận chuyển dần thành triết luận
- Năm 2000, ông đợc tặng giải thởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
- Các tác phẩm chính: SGK
2.Tác phẩm: một ngời hà nội
- Tác phẩm đợc in lần đầu trong tập Một
ng-ời Hà nộ i(NXB Hà nộ i 1990).
In lần hai trong tập truyện hà nội trong mắt tôi (NXB Hà nộ i 1995).
II.Đọc-hiểu văn bản.
1 Đọc văn bản.
- Đọc
- Đọc chú thích: Sgk
- Tóm tắt
2 Tìm hiểu văn bản.
* Nhan đề: một ngời hà nội
- Nhan đề của truyện thể hiện t tởng chủ đề
của tác phẩm. một ngời hà nội là sự trình bày cảm nhận cách nhìn quan niệm về ngời
Hà Nội của nhà văn nó gợi cho ngời đọc bắt ngay vào định hớng t tởng của tác phẩm, hiểu đợc ý đồ nghệ thuật của nhà văn
2.1 Hình t ợng nhân vật cô Hiền
- Cô Hiền ngời con gái đất Hà Thành:
+ Cô luôn gắn bó với Hà Nội
+ Nếp sống sinh hoạt của cô Hiền
+ Cô đảm đang, tháo vát, gánh vác mọi việc trong gia đình
+ Giữ gìn văn hoá Hà Thành…
- Cô Hiền ngời luôn nhanh nhạy thức thời: + Chọn bạn trăm năm
+ Sinh con
+ Cách chọn nghề
+ Cho hai con đi bộ đội
- Nguyên tắc sống của cô Hiền
Cô luôn giáo dục con cái sống phải có lòng
tự trọng > Tự trọng là t cách, là thế đứng giá trị con ngời
Trang 3
Em có nhận xét gì về nhân vật cô Hiền?
Theo em, ngời Hà Nội phải có phong thái và
cốt cách nh thế nào?
Quá trình nhận thức về ngời Hà Nội của nhân
vật tôi?
Nhận xét về quá trình nhận thức của nhân vật
tôi?
Em hãy nêu những đặc sắc nghệ thuật của
văn bản: một ngời hà nội ?
gìn nền nếp gia phong, truyền thống của đất kinh kì và là một nhân cách sống biết tự trọng
* Ngời Hà Nội phải có phong thái cốt cách: Từ lối sống, cách nghĩ, cách nhìn nhận, cách ứng xử đều phải có chuẩn và cái quan trọng phải luôn giữ gìn văn hoá đất Kinh Kì
2.2 Nhận thức về ng ời Hà Nội của nhân vật tôi.
- Lúc đầu thì nghi ngại, tránh né, giữ khoảng cách -> dần dần thể hiện sự đồng ý, đồng tình -> Cuối cùng (khẳng định: “ … đã già hẳn ngoài 70 rồi còn gì nhng cô vẫn là ngời của hôm nay, thuần tuý Hà nội không pha trộn”)
-Nhìn nhân vật bằng con mắt phát hiện tâm trạng,khám phá nắm bắt vẻ đẹp từ thế giới tinh thần ẩn chứa bên trong
2.3 Nghệ thuật.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật:khắc hoạ tính cách nhân vật qua lời kể và đối thoại
- Cách tổ chức cốt truyện,kết cấu:
+Xây dựng cốt truyện theo hứng nới lỏng + Xây dựng kết cấu đối thoại
-Chi tiết nghệ thuật đặc sắc thể hiên t tởng của tác phẩm: +Hình
ảnh cây si cổ thụ ở đền Ngọc Sơn
+Hình ảnh bát cổ thuỷ tiên
+Hình ảnh hạt bụi vàng
- Nhìn nhân vật bằng con mắt phát hiện tâm trạng khám phá nắm bắt vẻ đẹp từ thế giới tinh thần ẩn chứa bờn trong
III Tổng kết:
1 Nội dung.
2 Nghệ thuật.
IV Luyện tập
Trang 4HS: thảo luận nhóm.
- Hình thức: Lớp chia làm 4 nhóm
- Thời gian: 5’
- Nhiệm vụ
+ Nhóm 1 và 2: Hình ảnh cây si ở cuối
truyện gợi cho em suy nghĩ gì?
+ Nhóm 3 và 4: Suy nghĩ của em về lời
bình luận ngoại đề: “ Những hạt bụi vàng
lấp lánh đâu đó ở mỗi góc phố Hà Nội hãy
mợn gió mà bay lên cho đất kinh Kì chói
sáng những ánh vàng”?
- Câu1: Cây si cổ thụ ở đền Ngọc Sơn là biểu hiện của văn hoá Hà Thành và cũng là biểu t-ợng của câu truyện Cây si nghiêng đổ là sự
di dời ra đi của một thời nhng khi cây si sống lại là niềm tin của con ngời lại đợc thắp sáng
- Câu 2: Ngợi ca khẳng định vẻ đẹp của ngời
Hà Nội, nét đẹp trong bề sâu nhân cách của con ngời Đó là những “hạt bụi vàng” đang lấp lánh đâu đó, toả sáng trên đất Kinh Kì Văn hoá và nhân cách là đích hớng tới của mỗi ngời đó là những giá trị mãi mãi trờng tồn
4 Củng cố và dặn dò
- Nội dung chính của văn bản
- Nghệ thuật tiêu biểu của văn bản
5 H ớng dẫn về nhà
- Học bài
- Đọc lại văn bản
- Chuẩn bị bài: Thực hành về Hàm ý