Câu hỏi ôn tập xã hội học

sử dụng mô hình trong Tiết 1 tôi đã nói với các em, bắt đầu phân tích sự hình thành xã hội từ các cá nhân đơn lẻ, các cá nhân đó theo thời gian hình thành cácnhóm, các tổ chức; giữa các

CÂU HỎI ÔN TẬP XÃ HỘI HỌC

Câu 1: Tại sao nói xã hội là hệ thống chứa đựng nhiều phần tử có những hành động xã hội khác nhau và có quan hệ tương tác nhau?

( sử dụng mô hình trong Tiết 1 tôi đã nói với các em, bắt đầu phân tích sự hình

thành xã hội từ các cá nhân đơn lẻ, các cá nhân đó theo thời gian hình thành cácnhóm, các tổ chức; giữa các nhóm và tổ chức đó có các quan hệ tác động qua lại vàcác hành động nhằm đạt lợi ích nhất định….)

Xã hội là một hệ thống các hoạt động và các quan hệ của con người có đời sốngkinh tế, chính trị, văn hóa chung cùng cư trú trên một lãnh thổ ở một giai đoạn pháttriển nhất định của lịch sử Xã hội được hình thành từ các cá nhân đơn lẻ có nhữnghoạt động kinh tế xã hội nhất định tương hỗ với nhau để đảm bảo sự sống, có hệthống các mối quan hệ tương tác với nhau một cách trực tiếp hay gián tiếp Trảiqua thời gian, các cá nhân đơn lẻ đó hình thành các nhóm xã hội, tổ chức xã hội.Các tổ chức xã hội tồn tại các tương tác xã hội và các hoạt động xã hội, trong đó

các cá nhân có quan hệ tác động qua lại và có các hành động nhằm đạt lợi ích nhấtđịnh Như vậy, quan hệ xã hội và hoạt động xã hội của con người được thể hiệnqua 4 yếu tố: tổ chức xã hội, quan hệ xã hội, hoạt động xã hội, tương tác xã hội Để

4 yếu tố này cùng song song hoạt động cần có những tương tác “hợp lý” Vì vậy,

xã hội đã tạo nên hệ thống các quy định xã hội và luôn đảm bảo sự tự do nhất địnhcho các cá nhân Hệ thống quy định xã hội có sự chi phối trở lại với 4 yếu tố nêutrên, chính điều đó tạo nên sự “hợp lý” Bên cạnh đó, các quy định xã hội cũng chiphối tới ý thức trong hành vi của con người, đó là hành vi có ý thức và những hành

vi không có ý thức Như vậy, xã hội thực sự là một hệ thống chứa đựng nhiều phần

tử có những hành động xã hội khác nhau và có quan hệ tương tác nhau

Câu 2: Tại sao nói thuyết đồng cảm xã hội cho ta thấy bản chất xã hội theo một chiều?

Thuyết đồng cảm xã hội của Durkheim cho rằng các cá nhân, nhóm xã hội đề cónguồn gốc chung là nền văn hóa xã hội gồm các giá trị, chuẩn mực xã hội, do đó

có sự đồng cảm xã hội chung, đây là nguồn gốc thống nhất xã hội

Xét về cơ cấu xã hội, trật tự xã hội chỉ có được trong sự phát triển chung và tươngtác giữa mối quan hệ cá nhân và xã hội trong hành động xã hội Về hành động xãhội có sự chi phối hai chiều, một mặt liên quan đến hành vi của cá nhân có đặcđiểm tâm sinh lý nhất định, mặt khác chịu sự chi phối của các thể chế xã hội thốngnhất Như vậy, văn hóa là cội nguồn của hành động xã hội và là quy luật phổ biến

để duy trì trật tự xã hội Các cá nhân , thông qua quá trình xã hội hóa, đã đạt đượchành động xã hội thống nhất trên cơ sở đồng cảm văn hóa, do vậy đã đảm bảođược các quy tắc sống chung và hòa đồng vào xã hội Xã hội hóa chính là điềukiện, phương tiện và con đường duy nhất để các cá nhân hội nhập với xã hội Về

phương pháp nghiêm cứu, theo thuyết đồng cảm xã hội thì dựa vào luận điểm “sựkiện xã hội” và quan sát diễn biến của nó trong thực tế cuộc sống để kết luận bảnchất của chúng.

Như vậy, thuyết đồng cảm xã hội đã phản ánh rõ nguồn gốc thống nhất của xã hội,cho thấy bản chất của xã hội, song đó chỉ là một chiều Bởi lẽ, theo thuyết đồngcảm xã hội, tất cả những xung đột xã hội là không chấp nhận được và là hành động

đi trái với giá trị và chuẩn mực xã hội; do đó, thuyết đồng cảm xã hội không chỉ rađược sự khác biệt lợi ích xã hội đã dẫn đến xung đột xã hội như thế nào

Câu 3: Tại sao nói thuyết cơ cấu chức năng cho thấy bản chất xã hội theo một chiều?

Thuyết cơ cấu chức năng đã được Durkheim phác họa và Talcott Parsons hoànthiện để nghiên cứu xã hội Châu Âu và Mỹ

Thuyết cơ cấu chức năng cho rằng mỗi cá nhân, nhóm và tổ chức xã hội đều cóchức năng xã hội nhất định theo sự phân công lao động xã hội, đã tạo thành hệthống xã hội thống nhất có cơ cấu cụ thể Mỗi phần tử trong hệ thống làm tròn bổnphận của mình thì sẽ tạo ra xã hội ổn định và phát triển Lý thuyết này lấy cơ sởcủa giải phẫu và tiến hóa sinh vật để giải thích các vấn đề xã hội Sự tồn tại và pháttriển của các thể chế xã hội là do chức năng của nó trong việc duy trì trật tự xã hội

Xã hội hoạt động được là do tổ hợp các phần tử liên kết với nhau theo chức năngnhất định của sự tồn tại Xã hội là một hệ thống các thiết chế phụ thuộc lẫn nhau vàtham gia tạo nên sự ổn định bền vững của tổng thể Trong hệ thống xã hội, cácphần tử có vị trí, vai trò, chức năng nhất định và đảm bảo sự cân bằng giữa chúng

để tạo sự ổn định và phát triển Theo thuyết này, mọi xã hội đều giải quyết bốn yêucầu cơ bản để tồn tại là: thích nghi, đạt đến mục tiêu, hội nhập và duy trì mẫu Các

thiết chế xã hội khác nhau đáp ứng mỗi yêu cầu trong số các yêu cầu này Đồngthời, xã hội có bốn mức đời sống xã hội khác biệt về nhận thức là: hệ thống hành

vi, hệ thống nhân cách, hệ thống xã hội và hệ thống văn hóa Mỗi hệ thống đều cósức mạnh ngày càng tăng, song đều cần thiết cho hành động xã hội Trong xã hộihiện đại có năm thiết chế chính: gia đình, tôn giáo, hệ thống chính trị, hệ thốngkinh tế và giáo dục Mỗi thiết chế có một chức năng xã hội nhất định nhưng đềutạo nên một sự thống nhất chung

Như vậy, thuyết cơ cấu chức năng cho thấy sự thống nhất tất yếu của xã hội trong

hệ thống phân công lao động xã hội Song nó không chỉ ra được sự khác biệt lợiích xã hội đã dẫn đến xung đột xã hội Chính vì vậy thuyết này chỉ cho thấy bảnchất xã hội theo một chiều

Câu 4: Tại sao nói thuyết hành động xã hội cho thấy bản chất xã hội đa chiều?

Theo thuyết hành động xã hội của Max Weber, hành động của các cá nhân và nhóm

bị chi phối bởi động cơ, mục tiêu, tình cảm và truyền thống Có bốn loại động cơlà: cảm xúc, thói quen truyền thống, giá trị và mục đích trần tục Tương ứng với nó

có bốn loại hành động là: hành động cảm xúc, hành động theo thói quen truyềnthống, hành động giá trị và chuẩn mực hành động có mục đích Bốn loại hành độngtrên luôn đan xen nhau và chi phối lẫn nhau đã dẫn đến các xung đột xã hội Lýthuyết này có tác dụng thuyết phục đối với xã hội và thay đổi xã hội Trái với tầmquan trọng của truyển thống trong xã hội phong kiến, xã hội hiện đại dựa trêntuwduy lý duy lý, sự thay đổi này như là sự hợp lý hóa xã hội Sự hợp lý trong xã hộihiện đại là nền tảng của bộ máy quan liêu Những đặc điểm chính của hình thứcnày là: chuyên môn hóa, sắp xếp chức vụ theo thứ bậc, quy tắc và quy định bao

quát, nhấn mạnh đến cạnh tranh kỹ thuật, tính khách quan và tính truyền đạt chínhchức bằng văn bản.

Thuyết hành động xã hội cho rằng các cá nhân tổ chức xã hội đều hành động trênnhững khung quy chiếu hành động nhất định do: mục đích, lợi ích, động cơ, tìnhcảm, thói quen, truyền thống quyết định Trong thực tế xã hội các khung quy chiếuhành động này khác nhau rất nhiều thậm chí đối lập nhau, do đó xung đột xã hội làtất yếu Để giảm thiểu xung đột, nhà nước cần phải thống nhất tương đối các khungquy chiếu hành động xã hội Như vậy, thuyết hành động xã hội cho chúng ta thấy

rõ nét bản chất xã hội trong không gian và thời gian cụ thể hay chính là bản chất xãhội đa chiều

Câu 5: Tại sao nói thuyết tranh chấp xã hội của Marx cho ta thấy bản chất của xung đột xã hội?

Karl Marx cho rằng trong xã hội có các cuộc đấu tranh giữa các bộ phận đối vớicác tài nguyên có giá trị Một bộ phận xã hội có lợi thể về vật chất và quyền lực xãhội đã khai thác các bộ phần khác không có các lợi thế đó để chiếm lấy đặc quyềnđặc lợi do vậy sinh ra đấu tranh giai cấp để đảm bảo sự công bằng xã hội Trongquá trình sản xuất, đấu tranh giữa các nhà tư bản và công nhân là một điều tất yếu.Cao hơn Marx cho rằng đấu tranh giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản để xâudựng xã hội cộng sản - xã hội không còn giai cấp, không còn bóc lột, xã hội manglại sự bình yên, bình đẳng, bác ái, hạnh phúc cho mọi người Marx đề cập đến xãhội và thay đổi xã hội theo nghĩa sự bình đẳng và tranh chấp xã hội giữa các giaicấp, được biểu hiện bằng mối quan hệ với sản xuất hàng hóa vật chất và sở hữu tàisản xã hội Trong xã hội cổ đại, mẫu thuẫn xã hội bao gồm chủ nô và nô lệ; trong

xã hội nông nghiệp gồm giới quý tộc, địa chủ và nông nô; trong xã hội tư bản côngnghiệp, gồm hai giai cấp tư sản và vô sản Trong bất cứ hình thái xã hội nào cũngnảy sinh xã mâu thuẫn,và mâu thuẫn xã hội đó biểu thị đặc điểm lịch sử con ngườiqua từng thời kỳ lịch sử.

Lý thuyết tranh chấp xã hội cho chúng ta thấy thực tế xã hội lấcc giai cấp khai tháclẫn nhau trong tồn tại chứ không phải hợp tác với nhau cùng chung sống Như vậy,thuyết này đã cho ta thấy rõ bản chất của xung đột xã hội

Câu 6: Tại sao nói đối tượng nghiên cứu của của xã hội học chính là bản chất

xã hội vận động trong không gian và thời gian cụ thể?

Các lý thuyết tiếp cận xã hội học ở nhiều khía cạnh khác nhau với nhiều quan niệmkhác nhau

- Tiếp cận thiên về con người: trường phái này gọi là trường phái xã hội họchành vi Đối tượng nghiên cứu của cách tiếp cận này là các hành động cá nhân, các

cơ chế hình thành các hành động đó bao gồm các tương tác giữa các cá nhân, sựhình thành động cơ, và các tác nhân hành động của nhóm Cách này cho thấy đượchành động xã hội của các cá nhân trong các tình huống xã hội cụ thể để chuẩn hóa

nó, song không cho ta thấy được chi phối xã hội đối với hành động xã hội như thếnào

- Tiếp cận thiên về xã hội: Trường phái này gọi là trường phái cơ cấu xã hội.trường phái này cho rằng đối tượng nghiên cứu của xã hội học chính là tính chỉnhthể của tổ chức xã hội, tính hệ thống của xã hội trong mối quan hệ chi phối cá nhân

mà biểu hiện là văn hóa, thiết chế xã hội, hệ thống và cấu trúc xã hội Cách này cho

thấy được các chi phối xã hội đối với hành động xã hội của cá nhân, song khôngcho thấy được cá nhân hành động như thế nào trong các tình huống xã hội cụ thể.

- Tiệp cận tổng hợp cả xã hội và con người: trường phái này gọi là trường phái

tổ hợp, theo trường phái này, hành động của con người luôn có hai loại là hoạtđộng xã hội và hành vi cá nhân Theo cách này, xã hội học vừa nghiên cứu hành vicon người, vừa nghiên cứu hệ thống xã hội

Như vậy, xã hội học là khoa học nghiên cứu các quy luật và xu hướng của sự phátsinh, phát triển và biến đổi của các hoạt động xã hội,các quan hệ xã hội, sự tươngtác giữa các chủ thể xã hội cùng các hình thái biểu hiện của chúng Thực chất đốitượng nghiên cứu của xã hội học là sự vận động của bản chất xã hội trong khônggian và thời gian cụ thể

Câu 7: Tại sao nói cơ cấu xã hội cho chúng ta thấy bản chất của các xung đột

nhau thành một hệ thống bao gồm có: hệ thống tổ chức nhà nước, hệ thống các tổchức chính trị, hệ thống các tổ chức đoàn thể xã hội, hệ thống các tổ chức kinh tế,

hệ thống các tổ chức tôn giáo Các hệ thống tổ chức này đối mặt với nhau trong xãhội và tương tác với nhau nhằm đạt được mục đích của mình Do vậy các hệ thống

tổ chức có thể thống nhất với nhau, cũng có thể đối lập nhau, vì vậy xung đột xãhội là một tất yếu, bởi vì các mục đích thường không đồng nhất với nhau giữa các

xã hội đã ảnh hưởng dến đời sống xã hội của số đông công chúng

Xét về mặt thời gian, cơ cấu xã hội thể hiện sự tương tác giữa cơ cấu cũ và cơ cấumới trong quá trình biến đổi xã hội, xung đột này cũng thường xuyên xảy ra làmảnh hưởng tới cuộc sống xã hội

Câu 8: Tại sao nói cơ cấu xã hội - giai cấp cho chúng ta thấy rõ nét nhất các xung đột xã hội?

Trong xã hội luôn tồn tại nhiều xung đột khác nhau: các giai cấp có lợi thế về vậtchất và quyền lực luôn tìm mọi cách chiếm lấy đặc quyền đặc lợi xã hội; các dântộc cùng chung sống trên một lãnh thổ nhất định, do sự phát triển không đồng đều

về các mặt kinh tế, chính trị - xã hội, tư tưởng - văn hóa dẫn đến mâu thuẫn giữacác dân tộc; sự bất đồng giữa các thế hệ; bất bình đẳng giới tính…

Trong cơ cấu xã hội - giai cấp, chúng ta thấy rõ mâu thuẫn giữa các giai cấp trong

xã hội về lợi ích, địa vị xã hội và tâm lý xã hội Xã hội phân hóa thành các giai cấpkhác nhau là một hiện thực được thừa nhận rộng rãi Giai cấp là một nhóm xã hội

có vị thế kinh tế, chính trị, xã hội giống nhau, nhưng không được qui định chínhthức, không được thể chế hóa, mà do sự nhận biết theo những chuẩn mực xã hộinhất định: có tài sản - không có tài sản, giàu - nghèo, chủ - làm thuê, thống trị - bịtrị, … Chuẩn mực để phân chia giai cấp xã hội là quan hệ đối với tư liệu sản xuất

Do vậy, cơ cấu xã hội giai cấp là sự phân chia cộng đồng dân cư thành các giai cấptrên cơ sở địa vị xã hội, chiếm hữu về tư liệu sản xuất và thu nhập để thấy được cácxung đột cơ bản trong xã hội Cơ cấu xã hội giai cấp biểu hiện là hệ thống các giaicấp, tầng lớp trong xã hội và những mối quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp xã hội

đó Các giai cấp tồn tại trong một hệ thống cơ cấu xã hội- giai cấp, có quan hệ ràngbuộc lẫn nhau, chế ngự lẫn nhau song có xung đột với nhau, tạo ra các xung đột xãhội Trong xã hội, phân công lao động dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư liệusản xuất thì mâu thuẫn giữa các giai cấp đối kháng sẽ tất yếu dẫn đến sự đấu tranhgiai cấp, sự thay đổi cơ cấu xã hội - giai cấp Do vậy, trong vận động xã hội, cácgiai cấp luôn có các xung đột với nhau biểu hiện dưới dạng sau:

- Xung đột về lợi ích: các giai cấp luôn luôn tìm mọi cách để chiếm lấy lợi íchlớn để củng cố sức mạnh vật chất cho giai cấp mình

- Xung đột về địa vị xã hội: các giai cấp luôn tìm mọi cách chiếm lấy quyềnlực xã hội để tăng cường sức mạnh cho giai cấp mình

- Xung đột về tâm lý xã hội: các giai cấp có đời sống xã hội khác nhau, cóquan điểm, thái độ và cách sống khác nhau dẫn đến xung đột mạnh mẽ trong cuộcsống hàng ngày

Như vậy, nghiên cứu cơ cấu xã hội giai cấp cho thấy bản chất của các xung đột cơbản trong xã hội và vị thế, vai trò, chức năng của các giai cấp trong đời sống xãhội.

Câu 9: Tại sao nói cơ cấu xã hội dân số cho thấy vị trí, vị thế, vai trò xã hội của các lớp dân cư khác nhau?

Cơ cấu xã hội dân số là một phân hệ cơ bản của cơ cấu xã hội, là sự phân chia cộngđồng dân cư thành các lớp dân số theo cơ cấu dân số và thể hệ để thấy được vị trí,

vị thế, vai trò và chức năng của các lớp dân số trong đời sống xã hội Sự vận độngcủa cơ cấu xã hội dân số phụ thuộc cáo trình độ phát triển của xã hội, phụ thuộcvào các quan hệ kinh tế văn hóa như: hoạt động sản xuất, tính chất của các quan hệkinh tế xã hội, các chuẩn mực văn hóa…Mặt khác, sự phát triển của xã hội và quátrình tác động của xã hội và tự nhiên đều phụ thuộc vào tính chất vận hành của hệthống dân số

Trong cơ cấu xã hội - dân số, cơ cấu thế hệ đóng một vai trò quan trọng,nó chi phối

và quyết định tính thống nhất và hiệu quả của hoạt động xã hội Xã hội bao gồmnhững thế hệ kế tiếp nhau, tác động lẫn nhau tạo thành một tổng thể hoạt độngchung Do mỗi thế hệ có một đặc thù riêng về tâm lý và nhận thức xã hội, vì vậynhững bất đồng giữa các thế hệ luôn có khả năng xảy ra Vì vậy, mỗi cá nhân trongtrong xã hội là củng cố tính thống nhất của các thế hệ để cùng hoạt động có hiệuquả, tạo ra một cuộc sống phong phú, hài hòa, tạo ra sự kế tiếp nhau của các thế hệđảm bảo cho tính liên tục của lịch sử

Tóm lại, nghiên cứu cơ cấu xã hội dân số cho ta thấy được vị trí, vị thế, vai trò xãhội của các lớp dân cư khác nhau trong đời sống xã hội, từ đó đưa ra các chínhsách xã hội đúng đắn chăm lo cho các lớp dân cư.

Câu 10: Tại sao nói bất bình đẳng thể hiện sự khác biệt về cơ hội đối với các cá nhân trong xã hội?

Bất bình đẳng xã hội là sự không ngang bằng nhau về các cơ hội hoặc lợi ích đốivới những cá nhân khác nhau trong một nhóm hoặc nhiều nhóm xã hội

Cơ hội trong đời sống bao gồm những điều kiện thuận lợi về vật chất để có thể cảithiện chất lượng cuộc sống: của cải, tài sản và thu nhập; những điều kiện thuận lợinhư lợi ích chăm sóc sức khỏe, y tế hay đảm bảo an ninh xã hội Khi bất bình đẳngxảy ra, trong một xã hội cụ thể, một nhóm người này có thể có những cơ hội trongkhi nhóm khác thì không Bất bình đẳng về cơ hội đo lường kết quả đầu ra cho mọi

cá nhân trong xã hội, nhưng có phân biệt những cá nhân đo thuộc nhóm xã hội nào

Sự chênh lệch về kết quả đầu ra của các nhóm xã hội gọi là bất bình đẳng cơ hội.Khi bất bình đẳng cơ hội tồn tại trong xã hội, những hoàn cảnh khác nhau của mỗingười ( như giới tính, màu da, nơi sinh, nguồn gốc gia đình…) đã tạo nên sự thànhđạt cũng khác nhau về kinh tế, chính trị, xã hội ở họ; hoặc là chúng tạo nên sựhưởng thụ và tiếp cận khác nhau đối với các nguồn lực kinh tế, xã hội, văn hóa,chính trị ở mỗi người có mỗi hoàn cảnh khác nhau Như vậy, bất bình đẳng đã thểhiện rất rõ sự khác biệt về cơ hội đối với các cá nhân trong xã hội

Câu 11: Tại sao nói nhóm xã hội chi phối toàn diện đến đời sống các cá nhân?

Nhóm xã hội là tập hợp người có liên hệ với nhau theo một kiểu nhất định, hay nóimột cách khác, nhóm xã hội là một tập người có liên hệ vơi nhau về vị thế, vaitrò,những nhu cầu lợi ích và những định hướng giá trị nhất định Nhóm là nơi thỏamãn nhu cầu giao tiếp của các thành viên Trong cuộc sống hàng ngày, các cá nhânluôn thực hiện các giao tiếp xã hội, nhóm là nơi đầu tiên thực hiện các giao tiếp

đó Nhóm còn là nơi các cá nhân trao đổi tình cảm cho nhau nhằm tạo dựng niềmvui và hạnh phúc trong cuộc sống Nhóm xã hội là nơi các cá nhân trao đổi cáckinh nghiệm xã hội,các tri thức khoa học và năng lực lao động để các cá nhân nângcao bản lĩnh sống cho mình Nhóm xã hội tạo ra sự đồng cảm cho các cá nhân, tạodựng tình thương yêu, đoàn kết với nhau trong cuộc sống, và tạo ra cảm giác sứcmạnh của các cá nhân tăng lên nhiều

Nhóm có ý nghĩa rất lớn đối với cá nhân Nhóm xã hội là chỗ dựa cả về vật chấtlẫn tình thần cho các thành viên trong xã hội Nhóm xã hội là cầu nội giữa các cánhân với xã hội và là nơi các cá nhân thể hiện giá trị xã hội của chính mình Nhóm

xã hội trong chừng mực nhất định đã tạo ra đối trọng nhằm bảo về các thành viêntrong các cuộc đụng độ xã hội

Như vậy, nhóm xã hội thực sự đã chi phối toàn diện đến đời sống của các cá nhântrong xã hội

Câu 12: Tại sao nói tổ chức xã hội chi phối toàn diện đến hoạt động xã hội của

cá nhân?

Tổ chức xã hội là hệ thống các quan hệ, tập hợp liên kết các cá nhân nào đó để hoạtđộng xã hội, nhằm đạt được mục đích nhất định về quyền lợi và lợi ích xã hội nào

đó Tổ chức xã hội đã tạo ra các hoạt động để thỏa mãn nhu cầu của các cá nhân vềlợi ích và bảo vệ lợi ích cho họ Mỗi cá nhân tham gia tổ chức hoặc là với mục đíchtạo ra lợi ích cho họ, hoặc là với mục đích bảo vệ lợi ích của họ, hoặc là thỏa mãnnhu cầu nào đó của họ.Do vậy, họ hội tụ trong tổ chức và chấp nhận sự chi phốicủa tổ chức là để đạt được mục đích của mình Tổ chức xã hội đã chi phối đến tưtưởng, tác phong, đạo đức của các thành viên thông qua duy trì kỷ luật lao động và

kỷ luật sống, và qua đó tác động đến nhân cách của họ Tổ chức xã hội đã tạo racác hoạt động văn hóa xã hội để liên kết chặt chẽ các cá nhân trong truyềnthoongsvăn hóa, các hoạt động xã hội nhằm tạo ra sự đồng cảm xã hội, sự thương yêu đoànkết, đùm bọc lẫn nhau và sự bình an ổn định của mỗi thành viên Như vậy, tổ chức

xã hội thực sự đã chi phối toàn diện đến hoạt động xã hội của cá nhân

Câu 13: Tại sao nói các hiệp hội tự nguyện bảo vệ lợi ích của các thành viên trong các xung đột xã hội?

Hiệp hội tự nguyện là một dạng của tổ chức xã hội liên kết các thành viên trên cơ

sở hoàn toàn tự nguyện nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của các thành viên Hiệphội này có đặc trưng cơ bản là: được lập ra trên nguyên tắc hoàn toàn tự nguyện,

do những lợi ích và nhu cầu của bản thân các thành viên; không chịu sự điều hành,chỉ đạo trực tiếp của cơ quan chính quyền các cấp; không có tổ chức rõ ràng màchỉ có ban đại diện để điều hành các hoạt động của hiệp hội Các hiệp hội hoạtđộng trên cơ sở luật pháp chung mà các thành viên có trách nhiệm và bổn phậnphải tuân theo Đối với các cá nhân, hiệp hội tự nguyện là chỗ dựa cả về vật chất

lẫn tinh thần cho họ Vì vậy, khi xung đột xã hội xảy ra, hiệp hội tự nguyện đã tạo

ra đối trọng xã hội nhất định để bảo vệ cho họ

Câu 14: Tại sao nói tổ chức xã hội biệt lập là dạng tổ chức xã hội cưỡng chế?

Tổ chức biệt lập là một dạng của tổ chức xã hội được xã hội thiết lập nên để cô lậpcác thành viên nguy hiểm trong xã hội để bảo vệ an toàn cho chung cho xã hội Tổchức này biểu hiện dưới dạng: trường giáo dưỡng trẻ vị thành niên, trại cai nghiện,trại cải tạo gái mại dâm, trại phong, bệnh viện lao và tâm thần, các nhà tù Tổ chứcbiệt lập thường có các đặc trưng cơ bản là: thành viên của tổ chức bị cưỡng chế côlập, tách rời khỏi xã hội và chịu sự ràng buôc của nhiều luật lệ, quy tắc do xã hội

và tổ chức đặt ra cho thành viên phụ thuộc lẫn nhau; Tổ chức biệt lập thường có cơcấu quan hệ phân hóa trên - dưới rất rõ ràng và chặt chẽ Như vậy, tổ chức biệt lập

là một dạng xã hội cưỡng chế nhằm giúp thành viên của tổ chức có cơ hội hòađồng vào cuộc sống sau này

Câu 15: Tại sao nói tổ chức chính trị xã hội là dạng tổ chức liên kết?

Tổ chức chính trị xã hội là tổ chức mà một số nhóm xã hội lớn mạnh có sự liên kếtnhất định trong hoạt động xã hội, đã chi phối không nhỏ đến bộ phận lớn các thànhviên trong xã hội Do vây để đảm bảo sự thống nhất chung, nhà nước cấn có nhữngchi phối nhất định bằng luật pháp để vừa đảm bảo quyền và lợi ích cho tổ chức này

và vừa đảm bảo quyền và lợi ích chung cho cộng đồng dân cư Các tổ chức chínhtrị xã hội bao gồm các loại cơ bản sau:

- Các tổ chức chính trị chính là các tổ chức Đảng với quan điểm, tư tưởng,đường lối, chính sách riêng của mình có ý định lãnh đạo xã hội

- Các tổ chức công đoàn là liên minh của những người công nhân lao độngnhằm khẳng định vai trò của mình trong xã hội và bảo vệ quyền lợi cho các thànhviên

- Các tổ chức thành niên là liên minh những người còn trẻ nhằm khẳng địnhvai trò của thế hệ trẻ trong xã hội và bảo vệ lợi ích của các thành viên

- Các tổ chức phụ nữ là liên minh dân chủ của những người phụ nữ đấu tranhcho hòa bình, dân chủ, tự do và bình đẳng

Câu 16: Tại sao nói bộ máy công quyền là hệ thống quyền lực xã hội được xã hội thiếp lập để tổ chức hoạt động thống nhất theo những mục tiêu đã định và duy trì trật tự xã hội?

Hệ thống quyền lực trong bộ máy công quyền gọi chung là nhà nước Bộ máy côngquyền là hình thức tổ chức điều hành và điều khiển toàn bộ hoạt động của xã hội

và cả các hoạt động của các tổ chức khác Trong bộ máy công quyền, tất cả các vịtrí vai trò của các thành viên đã được sắp xếp theo một chương trình định trước, dovậy các mục đích chuyên biệt có thể thực hiện được với hiệu quả cao Để thực hiệnvai trò của mình, bộ máy công quyền có năm đặc trưng sau:

- Chuyên môn hóa: Bộ máy công quyền được chuyên môn hóa cả về chiềurộng lẫn chiều sâu tạo ra hệ thống quyền lực bao phủ khắp xã hội.

- Tiêu chuẩn và chất lượng: Bộ máy công quyền xác định tiêu chuẩn côngchức và viên chức rất cao nhằm đảm bảo chất lượng cao để duy trì và tạo ra sứcmạnh lớn cho toàn bộ máy

- Quy tắc điều tiết viết thành văn: Bộ máy công quyền đã xác lập các quy tắcđiều tiết xã hội và điều tiết hoạt động của bản thân mình bằng các văn bản rất rõràng: luật, bộ luật…

- Thứ bậc quyền lực: bộ máy công quyền tổ chức trên cơ sở quyền lực chỉhuy, do vậy nó xác lập một hệ thống thứ bậc quyền lực và kèm theo đó là tráchnhiệm, quyền hạn, phận sự

- Đối xử lãnh đạm: Bộ máy công quyền là bộ máy vô cảm, nó hoạt động trêncác nguyên tắc, quy tắc xử sự đã quy định, không chứa tình cảm riêng

Như vậy, bộ máy công quyền là hệ thống quyền lực xã hội được xã hội thiếp lập để

tổ chức hoạt động thống nhất theo những mục tiêu đã định và duy trì trật tự xã hội

Câu 17: Tại sao nói thực chất của thiết chế xã hội chính là hệ thống các ràng buộc chi phối toàn bộ hành động của xã hội?

Trước tiên, xã hội là tập hợp của cá nhân, nhóm, tổ chức…giữa các thành phần đóluôn tồn tại các mâu thuẫn về lợi ích và vì vậy dẫn đến xung đột xã hôi, để đảmbảo sự ổn định và từ đó để phát triển, xã hội cần đề ra hệ thống cá qui định, ràngbuộc => thiết chế xã hội