Ký hiệu nguyên hàm, ký hiệu tích phân, cận trên, cận dưới của tích phân, Khái niệm diện tích hình thang cong Khái niệm thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay một hình thang cong
Trang 1 Ký hiệu nguyên hàm, ký hiệu tích phân, cận trên, cận dưới của tích phân,
Khái niệm diện tích hình thang cong
Khái niệm thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay một hình thang cong quanh trục Ox
Công thức đổi biến số tích phân Công thức tích phân từng phần
Công thức tính diện tích hình thang cong Công thức tính diện tích hình phẳng giới hạnbởi hai đường cong
Công thức tính thể tích khối trong xoay tạo thành khi quay một hình thang cong quanhtrục Ox
2 Kỹ năng
Theo yêu cầu của Chuẩn kỹ năng môn Toán lớp 12 THPT hiện hành, học sinh cần luyện tập
để thành thục các kỹ năng dưới đây:
Có khả năng tái hiện các khái niệm, các két quả nêu ở mục 1 trên đây, trong các tìnhhuống cụ thể;
Biết kiểm tra một hàm số F x
có phải là nguyên hàm của hàm số f x
hay không
Trang 2 Biết kiểm tra tính đúng đắn của khẳng định �f x dx F x C
Biết tính đạo hàm các hàm số đơn giản ( đã học trong chương trình Toán 11) phục vụ yêucầu kiểm tra xem một hàm số F x
có phải là nguyên hàm của hàm số f x
hay không( hoặc kiểm tra tính đúng đắn của khẳng định �f x dx F x C ).
Biết dùng các tính chất của nguyên hàm và các công thức nguyên hàm của các hàm sốthường gặp để tính nguyên hàm của những hàm số đơn giản
Biết tính tích phân bằng hai cách: sử dụng định nghĩa tích phân đưa bài toán về tìmnguyên hàm; sử dụng các phương pháp tính tích phân: phương pháp khai triển, phươngpháp đổi biến số, phương pháp tích phân từng phần
Biết tính thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay một hình thang cong quanh trục Ox
Vơi các bài toán tính tích phân những hàm số chưa dấu giá trị tuyệt đối , các bài toán tínhdiện tích hình phẳng, học sinh cần nắm vững kỹ năng phá dấu giá trị tuyệt đối, biết xét
dấu một biểu thức Đặc biệt, học sinh nên nắm được tính chất: Nếu hàm số liên tục và
không triệt tiêu tại điểm nào trên một khoảng thì có dấu không đổi trên khoảng đó đã học
u
và ' ' '
uv uv uv ta có:
Trang 3 ' 2 1' 2 1
x x
Cách 2: Học sinh có thể viết f x 2x112 và tính �f x dx bằng phương pháp đổi
biến số
Ví dụ 2 (Câu 25 Đề minh họa môn Toán kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 của Bộ GD&ĐT):
Tính tích phân
3 0
I
Hướng dẫn giải: Hàm số lấy tích phân là những hàm lượng giác của x Có hai cách tính các tích
phân loại này: biến đổi lượng giác tích thành tổng để đưa về tích phân của coskx, sinkx hoặc
đổi biến số để đưa về tính tích phân hàm lũy thừa.
Cách giải 1: Áp dụng công thức biến tích thành tổng, ta có:
Trang 4I
C
2 14
e
I
D
2 14
,
22
x
v Do đó áp dụng công thức tính tích phân từngphần, ta có:
Ví dụ 4 (Câu 27 Đề minh họa môn Toán kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 của Bộ GD&ĐT):
Tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y x 3 và đồ thị hàm số x y x x 2
Hướng dẫn giải: Học sinh cần nắm được kỹ năng tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai
đường cong Trước tiên, cần tìm giao điểm của hai đồ thị, học sinh cần biết cách viết phươngtrình xác định hoành độ giao điểm hai đường, biết giải phương trình (bậc 3) Sau đó cần viếtđược công thức tính diện tích bằng tích phân (có chứa giá trị tuyệt đối) và cuối cùng phải tínhđược tích phân đó
ở đây, phương trình xác định hoành độ giao điểm của hai đồ thị là
x x x x � x x x � x x x
(1)
Trang 5Phương trình này có 3 nghiệm phân biệt, viết theo thứ tự tăng là 2;0;1 Từ đó, diện tích cần tính
Ví dụ 5 (Câu 28 Đề minh họa môn Toán kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 của Bộ GD&ĐT):
Kí hiệu ( ) H là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y2x1e x , trục tung và trục hoành.
Tính thể tích V của khối tròn xoay thu được khi quay hình ( ) H xung quanh trục Ox .
Hướng dẫn giải: Học sinh thường lúng túng khi muốn vẽ đồ thị hàm số y2x1e x Thực ra,
ta không cần vẽ hình H mà chỉ cần giải phương trình tìm hoành độ giao điểm hai đường
y x e và y (trục hoành), phương trình đó là 0 2x1e x0 Phương trình có
nghiệm duy nhất x1 Do đó, công thức tính V là 1 2
0
V� x e dx
Tính tích phânnày, ta tìm được V
Ở đây, phương trình xác định hoành độ giao điểm hai đường y2x1e x và y là0
2 x1 e x0 Phương trình có nghiệm duy nhất x1 Do đó,
Trang 6II MỘT SỐ CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Trang 721
Trang 8f x dx
�
b c
f x dx
�
c a
Trang 10tdt xdx
Trang 11B Nếu đặt t 4 3cos xthì
2 2
I e
C
463
I e
D
453
x x
I
D
1 ln22
I
26 Tính 0
11
a e � Khẳng định nào đúng ?e e
12
a
Trang 1229 Biết 2
cos 0
3sin2
10cos 4sin
Trang 131 tan
cos
x a dx
Trang 14A tan cot
123
4
2 0
16
x dx x
16
x dx x
�
Trang 15dx x
dx x
Trang 165 1ln
0
tan
cos2
x dx x
x
dx x
x
dx x
�
Trang 173 ln
1
x dx x
3 ln 3 ln27 ln16
41
x dx x
3 ln 3 ln27 ln16
41
x dx x
�
ỨNG DỤNG CỦA TÍCH PHÂN TRONG HÌNH HỌC
55 Kí hiệu S là diện tích hình thang cong giới hạn bởi đồ thị của hàm số liên tục y f x ( ) , trục
hoành và hai đường thẳng x a , x b như trong hình vẽ bên Khẳng định nào sai ?
S �f x dx
56 Kí hiệu S là diện tích hình thang cong giới hạn bởi đồ thị của hàm số f x
liên tục, trụchoành và hai đường thẳng x a , x b như trong hình vẽ bên Khẳng định nào đúng ?
S �f x dx
57 Kí hiệu S là diện tích hình thang cong giới hạn bởi đồ thị của hàm số y x 3 , trục hoành và
hai đường thẳng x 1 , x2 như trong hình vẽ bên Tìm khẳng định đúng?
(hình vẽ 3 trang 67)
Trang 1858 Kí hiệu S t là diện tích hình thang vuông giới hạn bởi đường thẳng y2x , trục hoành1
và hai đường thẳng x1 , x t 1� �t 5 Khẳng định nào sai ?
61 Gọi S là số đo diện tích của hình phẳng giới hạn bởi đường y x sinx , trục hoành và hai
đường thẳng x0 , x Khẳng định nào sai ?
A sin 1
2S B cos2S1
C tan 14
S D sinS1
Trang 1962 Kí hiệu S S lần lượt là diện tích hình vuông cạnh bằng 1 và diện tích hình phẳng giới hạn1, 2bởi các đường y x 2 , 1 y , 0 x 1 , x2 Chọn khẳng định đúng
A S1 S2 B S1S2 C 1 2
12
S S
D
2 16
S
C
799300
67 Kí hiệu S S S lần lượt là diện tích hình vuông đơn vị (có cạnh bằng đơn vị), hình tròn đơn1, ,2 3
vị (có bán kính bằng đơn vị), hình phẳng giới hạn bởi hai đường y2 1x2 , y2 1 x .
14
S S S
D
1 3 2
15
S S S
Trang 2069 Gọi V là thể tích hình cầu bán kính R Khẳng định nào sai ?
A Hình cầu bán kính R là khối tròn xoay thu được khi quay nửa hình trong giới hạn bởi đường
V C V18,6
D
935
V
C
51215
V
D
283
V
Trang 2173 Kí hiệu V V lần lượt là thể tích hình cầu bán kính đơn vị và thể tích khối tròn xoay sinh ra 1, 2khi quay hình phẳng giới hạn bởi đường thẳng y và đường cong 2x 2 y2 1x2xung quanh trục Ox Hãy so sánh V1 , V2
A V V1 2 B V V1 2 C V V1 2 D V12V2
74 Kí hiệu V V1, 2 lần lượt là thể tích hình cầu bán kính đơn vị và thể tích khối tròn xoay sinh ra khi quay hình phẳng H giới hạn bởi đường cong
22
23
V
V
C
1 2
12
V
V
D
1 22
V
V
Trang 22III GỢI Ý – HƯỚNG DẪN GIẢI – ĐÁP ÁN
Gợi ý – Hướng dẫn giải
Câu 1 Để kiểm tra đẳng thức �f x dx F x C cần kiểm tra đẳng thức F x' f x
Dùng công thức ' '
2
u u
u
Câu 2 Dùng công thức
' '2
Trang 23Câu 29 Tính 2
cos 0
Câu 37 Xem lại các công thức quy gọn góc (giá trị lượng giác của các góc có liên quan đặc biệt)
Câu 41 Áp dụng tính chất �f x dx f x' C (f x là một nguyên hàm của f x' ).
Câu 42 Đặt t 1 sinxcosx
Câu 43 Đặt ulnx , 3
1
dv dx x
Trang 24Câu 53 Đặt t 1 3cos x
Câu 54 Tính
3
2 1
ln1