Chương trình họcChương 1: Những vấn đề chung Chương 2: Chủ thể của TPQT VN Chương 3: Xung đột thẩm quyền xét xử Chương 4: Xung đột pháp luật Chương 5: Công nhận và cho thi hành bản án củ
Trang 1BÀI GI NG Ả
MÔN T PHÁP QU C T Ư Ố Ế
Trang 2Tài liệu tham khảo
• Giáo trình của trường Đại học Luật Hà Nội
2017 Nhà xuất bản Tư pháp
• Tư pháp quốc tế của TS Lê Thị Nam Giang
• Tư pháp quốc tế TS Đỗ Văn Đại và PGS.TS Mai Hồng Qùy
Trang 3Văn bản quy phạm pháp luật chính
Trang 4Chương trình học
Chương 1: Những vấn đề chung
Chương 2: Chủ thể của TPQT VN
Chương 3: Xung đột thẩm quyền xét xử
Chương 4: Xung đột pháp luật
Chương 5: Công nhận và cho thi hành bản án của Tòa án nước ngoài, phán quyết của Trọng tài nước ngoài
Chương 6: Quyền sở hữu trong TPQT VN
Chương 7: Quyền thừa kế trong TPQT VN
Chương 8: Hôn nhân gia đình trong TPQT VN
Trang 5Chương 1: Những vấn đề chung
I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
II Phạm vi điều chỉnh của TPQT VN
III Phương pháp điều chỉnh của TPQT VN
IV Tên gọi của TPQT
V Nguồn của TPQT VN
Trang 6I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
Tư pháp quốc tế
Trang 7I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
• A là công dân VN ký
hợp đồng bán một
căn nhà tại Việt Nam
cho B là công dân
Việt Nam Hợp đồng
ký tại Việt Nam
Luật dân sự Việt
Nam
• A là công dân Việt Nam ký hợp đồng bán một căn nhà tại Pháp cho B là công dân Việt Nam Hợp đồng ký tại Việt Nam
Tư pháp quốc tế
Trang 8I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
về tài sản của B
Tư pháp quốc tế
Trang 9I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
ký hợp đồng với B để
B làm việc nhà cho A trong 3 tháng
Tư pháp quốc tế
Trang 10I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
• A là công dân Việt
Nam qua đời tại VN
để lại thừa kế cho B
Tư pháp quốc tế
Trang 11I Đối tượng điều chỉnh của TPQT VN
Là những quan hệ dân sự theo nghĩa rộng:
quan hệ dân sự, quan hệ lao động, thương mại , hôn nhân gia đình, vv và cả những quan
Trang 12Quy định trong BLDS 2015
• Điều 663 khoản 2: Quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là quan hệ dân sự thuộc một trong các trường hợp:
Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân,
pháp nhân nước ngoài
Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng việc xác lập, hay đổi, thực
hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra ở nước ngoài
Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân
sự đó ở nước ngoài
Trang 13VD: Một công ty VN ký hợp đồng mua bán với một công ty Hoa Kỳ tại Singapo Tranh chấp phát sinh khi công ty VN cho rằng cty Hoa Kỳ thực hiện không đúng nghĩa vụ thanh toán còn cty Hoa Kỳ thì cho rằng phía VN thực hiện ko đúng nghĩa vụ giao hàng
II Phạm vi điều chỉnh của Tư pháp
quốc tế
Trang 14• Công ty Việt Nam khởi kiện ra tòa án VN, công
ty hoa kỳ khởi kiện ra tòa án Hoa Kỳ
Vậy Tòa nào sẽ có thẩm quyền xem xét??? (1)
II Phạm vi điều chỉnh của Tư pháp
quốc tế
Trang 15• Giả sử Tòa Việt Nam là tòa có thẩm quyền xem xét tranh chấp
Vậy tòa sẽ áp dụng pháp luật của Hoa kỳ,
pháp luật của Việt Nam hay pháp luật của
Singapo để giải quyết nội dung tranh
chấp??? (2)
II Phạm vi điều chỉnh của Tư pháp
quốc tế
Trang 16• Giả sử tòa Hoa Kỳ xem xét tranh chấp chứ
không phải tòa Việt Nam Tòa Hoa Kỳ xét xử và
ra bản án
Liệu bản án của tòa Hoa Kỳ có được công
nhận và cho thi hành tại Việt Nam hay
không??? (3)
II Phạm vi điều chỉnh của Tư pháp
quốc tế
Trang 17II Phạm vi điều chỉnh của Tư pháp
Trang 18III.Phương pháp điều chỉnh của TPQT
những quy phạm
xung đột để điều
chỉnh những quan hệ của TPQT (2)
Trang 19III.Phương pháp điều chỉnh của TPQT
VN
(1) Quy phạm thực chất là gì???
Là loại quy phạm mà nội dung của nó trực tiếp
giải quyết vấn đề hoặc quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các bên, biện pháp chế tài mà không cần thông qua hệ thống pháp luật trung gian nào
Trang 20VÍ DỤ
• Điều 767 khoản 3 và 4 BLDS 2005: Thừa kế
theo pháp luật có yếu tố nước ngoài
3 Di sản không có người thừa kế là bất động sản thuộc về Nhà nước nơi có bất động sản đó
4 Di sản không có người thừa kế là động sản thuộc về Nhà nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch trước khi chết
Trang 21Ví dụ Ðiều 67 Công ước Viên 1980 về HĐ mua bán hàng hóa quốc tế
“1 Khi hợp đồng mua bán quy định việc vận chuyển hàng hóa và người bán không bị buộc phải giao hàng tại nơi xác định, rủi ro được chuyển sang người mua kể từ lúc hàng được giao cho người chuyên chở thứ nhất
để chuyển giao cho người mua chiếu theo hợp đồng mua bán… ”
Trang 22Ví dụ
Tập quán thương mại quốc tế: các điều kiện giao hàng Incoterms
•Điều kiện FOB (Free on board): giao lên tàu Rủi
ro chuyển từ người bán sang người mua kể từ khi hàng hóa đã qua lan can tàu
•Điều kiện CPT (Carrige paid to): cước phí trả tới Rủi ro được chuyển từ người bán sang người mua khi hàng được giao cho người chuyên chở
Trang 23Cách thức xây dựng các quy phạm
thực chất
• Cách 1: Các quốc gia đơn phương ban hành các loại quy phạm này trong hệ thống pháp luật nước mình
• Cách 2: Các quốc gia thỏa thuận cùng xây dựng
chúng trong các điều ước quốc tế (quy phạm
thực chất thống nhất)
• Cách 3: Các quốc gia thừa nhận những tập quán quốc tế chứa đựng các quy phạm thực chất này
Trang 24Đánh giá về phương pháp điều chỉnh
thực chất
• Uư điểm: có hiệu quả cao và trực tiếp điều chỉnh được những quan hệ TPQT Có thể áp dụng nhanh gọn
• Nhược điểm: số lượng ít so với các quan hệ TPQT rất đa dạng, việc xây dựng quy phạm thực chất khó khăn
Trang 25III.Phương pháp điều chỉnh của TPQT
VN
(2) Quy phạm xung đột là gì???
Là loại quy phạm không trực tiếp giải quyết các quan hệ pháp luật cụ thể mà chỉ quy định nguyên tắc chọn lựa của hệ thống pháp luật nước này hay nước kia để giải quyết các quan hệ của TPQT
Trang 26Ví dụ
• Điều 680 BLDS 2015 Thừa kế
1 Thừa kế được xác định theo pháp luật của
nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch ngay trước khi chết
2 Việc thực hiện quyền thừa kế đối với bất
động sản được xác định theo pháp luật của nước nơi có bất động sản đó
Trang 27Ví dụ
• Điều 19.1 Hiệp định tương trợ tư pháp giữa
Việt Nam và Liên bang Nga: Năng lực pháp luật và năng lực hành vi
1 Năng lực hành vi của cá nhân được xác định
theo pháp luật của Bên ký kết mà người đó
là công dân
Trang 28Cách thức xây dựng quy phạm xung
Trang 29Đánh giá phương pháp điều chỉnh
xung đột
• Ưu điểm: các quy phạm xung đột phong phú,
dễ xây dựng, mềm mỏng dễ áp dụng, đáp ứng được các mối quan hệ của TPQT
• Nhược điểm: vận dụng phức tạp vì dẫn chiếu đến pháp luật nước ngoài nên đặt ra yêu cầu cao ở trình độ của người làm công tác áp dụng
Trang 30Đánh giá 2 phương pháp điều chỉnh
Trang 31IV Tên gọi của TPQT
• Private International Law
• Conflict of law
Trang 32V Nguồn của TPQT
1 Điều ước quốc tế
Cơ sở pháp lý: Điều 664.1 BLDS 2015
Trường hợp áp dụng ĐUQT: khi Việt Nam là
thành viên của ĐUQT đó
Uư tiên áp dụng ĐƯQT: Điều 665.1.2 BLDS
2015
Trang 33tập quán hàng hải quốc tế trong các quan hệ
hợp đồng và chọn Trọng tài, Toà án ở một trong hai nước hoặc ở một nước thứ ba để giải quyết tranh chấp
Trang 34Các trường hợp áp dụng
• Khi các bên tham gia quan hệ lựa chọn: Điều
666 BLDS 2015
Trang 353 Pháp luật quốc gia
• Trường hợp áp dụng:
Khi các bên có thỏa thuận lựa chọn
Khi có sự dẫn chiếu của quy phạm xung đột