ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2017 2018 MÔN: ĐỊA LÍ Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề) Câu 1 (2,0 điểm). 1. Trình bày đặc điểm tự quay quanh trục của Trái Đất. Chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất tạo ra những hệ quả gì? 2. Theo lời mời của chủ tịch nước Trần Đại Quang, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã có chuyến thăm Việt Nam. Lúc 21 giờ 30 phút, ngày 2252016 chuyên cơ chở Tổng thống đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Nội Bài, Hà Nội. Hỏi khi đó, ở Washington (KV19) là mấy giờ, ngày nào? Câu II (3 điểm). Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học: 1. Em hãy nhận xét về chế độ nhiệt, chế độ mưa của Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh? 2.Chế độ nhiệt và chế độ mưa của hai địa điểm trên phản ánh được những đặc điểm nào của khí hậu nước ta? Câu III (5,0 điểm). Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học: 1. Kể tên các phân ngành chính của ngành Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm? Tại sao Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm là một trong những ngành công nghiệp trọng điểm của nước ta? 2. Vai trò của Ngoại thương trong nền kinh tế xã hội nước ta hiện nay? Trình bày những thành tựu của hoạt động xuất khẩu trong những năm qua ở nước ta? Câu IV(5 điểm). Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học: 1. Chứng minh Đông Nam Bộ có điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên thuận lợi để phát triển các ngành kinh tế biển? 2. So sánh sự khác nhau về cơ cấu cây công nghiệp lâu năm giữa vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ với vùng Tây Nguyên? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?
Trang 1MẪU 1A
PHÒNG GD&ĐT LÝ NHÂN
TRƯỜNG THCS ĐỨC LÝ
ĐỀ VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2017-2018
MÔN: ĐỊA LÝ
Họ và tên: Phan Thị Mơ
Chức vụ: Giáo viên
Tổ chuyên môn: Khoa học xã hội
Đơn vị công tác:THCS Đức Lý
Trang 2ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2017 -2018
MÔN: ĐỊA LÍ
Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (2,0 điểm).
1 Trình bày đặc điểm tự quay quanh trục của Trái Đất Chuyển động tự quay quanh trục
của Trái Đất tạo ra những hệ quả gì?
2 Theo lời mời của chủ tịch nước Trần Đại Quang, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã
có chuyến thăm Việt Nam Lúc 21 giờ 30 phút, ngày 22/5/2016 chuyên cơ chở Tổng thống đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Nội Bài, Hà Nội Hỏi khi đó, ở Washington (KV19) là mấy giờ, ngày nào?
Câu II (3 điểm) Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
1 Em hãy nhận xét về chế độ nhiệt, chế độ mưa của Hà Nội và thành phố Hồ Chí
Minh?
2.Chế độ nhiệt và chế độ mưa của hai địa điểm trên phản ánh được những đặc điểm
nào của khí hậu nước ta?
Câu III (5,0 điểm) Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
1 Kể tên các phân ngành chính của ngành Công nghiệp chế biến lương thực, thực
phẩm? Tại sao Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm là một trong những ngành công nghiệp trọng điểm của nước ta?
2 Vai trò của Ngoại thương trong nền kinh tế - xã hội nước ta hiện nay? Trình bày
những thành tựu của hoạt động xuất khẩu trong những năm qua ở nước ta?
Câu IV(5 điểm) Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
1 Chứng minh Đông Nam Bộ có điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên thuận
lợi để phát triển các ngành kinh tế biển?
2 So sánh sự khác nhau về cơ cấu cây công nghiệp lâu năm giữa vùng Trung du và
miền núi Bắc Bộ với vùng Tây Nguyên? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?
Câu V (5,0 điểm) Cho bảng số liệu:
LAO ĐỘNG ĐANG LÀM VIỆC PHÂN THEO NGÀNH KINH TẾ Ở NƯỚC TA NĂM 2000 VÀ NĂM 2013
Đơn vị: Nghìn người
(Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam NXB Thống kê, 2015)
1 Vẽ biểu đồ t h í c h h ợ p n h ấ t thể hiện quy mô và cơ cấu lao động đang làm
việc phân theo ngành kinh tế ở nước ta năm 2000 và năm 2013
2 Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ, em hãy nhận xét và giải thích về tình hình lao
động đang làm việc phân theo ngành kinh tế ở nước ta trong thời gian trên
(Thí sinh được sử dụng Atlat và máy tính cá nhân) Hết
Trang 3HƯỚNG DẪN VÀ BIỂU ĐIỂM CHẤM
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH NĂM HỌC 2017 -2018
MÔN: ĐỊA LÍ
* Lưu ý:
- Thí sinh có thể làm theo nhiều cách nhưng đảm bảo đúng kiến thức vẫn ghi điểm theo quy định.
- Bài làm có ý hay ngoài đáp án thì có thể thưởng điểm ở từng câu hỏi, nhưng đảm bảo không vượt quá tổng điểm câu đó theo biểu điểm.
Câu I (2,0 điểm)
1 Đặc điểm chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất: 0,5
- Hướng chuyển động: từ Tây sang Đông;
- Trong khi chuyển động, trục tưởng tưởng của Trái Đất luôn nghiêng với
mặt phẳng quỹ đạo một góc 66033’;
- Thời gian tự quay quanh trục một vòng hết 24h (một ngày đêm);
- Vận tốc quay khác nhau: lớn nhất ở xích đạo, giảm dần về 2 cực
- Sự luân phiên ngày và đêm ở khắp mọi nơi trên Trái Đất;
- Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể trên bề mặt Trái Đất;
- Chuyển động biểu kiến hàng ngày của Mặt Trời và các thiên thể;
- Giờ trên Trái Đất và đường chuyển ngày quốc tế.
- Hà Nội (KV7) thuộc nửa cầu Đông, Wasington (KV19) thuộc nửa cầu
Tây: cách nhau 12 múi giờ, cùng thời điểm thì giờ ở Wasington muộn hơn
so với Hà Nội là 12h
0.5
- Do đó, khi Hà Nội là 21h30’ ngày 22/5/2017 thì ở Wasington là:
21h30’ – 12h = 9h30’ ngày 22/5/2017
0.5
(HS có thể lập luận cách khác mà đúng vẫn ghi điểm tối đa)
Câu II (3,0 điểm)
* Hà Nội
- Chế độ nhiệt:
+ Nhiệt độ trung bình năm cao (trên 20 0 C); Cao nhất: tháng 7 (khoảng 290C),
thấp nhất: tháng 1(khoảng 160C)
0,25
+ Biên độ nhiệt cao (trên 12 0 C); Có mùa đông lạnh 0,25
- Chế độ mưa:
+ Mùa mưa: tháng 5 – 10, mùa khô: tháng 11 – 4 năm sau 0,25
* Thành phố Hồ Chí Minh
- Chế độ nhiệt:
+ Nhiệt độ trung bình năm cao (trên 25 0 C); Cao nhất: tháng 4 (khoảng 290C,
thấp nhất: tháng 12 (khoảng 260C
0,25
+ Biên độ nhiệt thấp (dưới 5 0 C); Nền nhiệt cao quanh năm 0,25
- Chế độ mưa:
Trang 4+ Mùa mưa: tháng 5 – 11, mùa khô: tháng 12 – 4 năm sau 0,25
- Phân hóa đa dạng: Không gian (Bắc – Nam) ; Thời gian (mùa) 0,5
Câu III (5,0 điểm)
thực, thực phẩm:
0,5
Gồm nhiều phân ngành chế biến chính (Lương thực; Chè, cà phê, thuốc lá,
hạt điều; Rượu, bia, nước giải khát; Đường, sữa, bánh kẹo; Sản phẩm chăn
nuôi; Thuỷ hải sản)
0,5
Tại sao Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm là một trong
những ngành công nghiệp trọng điểm của Việt Nam?
2,0
- Chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp (năm 2007:
23,7%)
0,5
- Có thế mạnh lâu dài: Nguồn nguyên liệu tại chỗ phong phú; Nguồn lao
động dồi dào, giá rẻ; Thị trường tiêu thụ rộng lớn; Tạo ra nguồn hàng xuất
khẩu chủ lực, mở rộng thương mại quốc tế…
0,5
- Mang lại hiệu quả cao: Không đòi hỏi vốn đầu tư lớn nhưng lại thu hồi
vốn nhanh; Giải quyết nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao
động
0,5
- Tác động đến các ngành kinh tế khác; Góp phần chuyển dịch cơ cấu lao
động, cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực
0,5
- Là hoạt động kinh tế đối ngoại quan trọng nhất ở nước ta. 0,25
- Đổi mới công nghệ, mở rộng và nâng cao chất lượng sản xuất; 0,25
Trình bày những thành tựu của hoạt động xuất khẩu trong những năm
qua ở nước ta?
1,5
- Giá trị xuất khẩu tăng nhanh và liên tục qua các năm (từ 14,5 tỉ đô la Mĩ
vào năm 2000 đã tăng lên 48,6 tỉ đô la Mĩ vào năm 2007)
0,5
- Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu phong phú, đa dạng (hàng công nghiệp nặng
và khoáng sản, hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp, hàng nông
lâm, thủy sản)
0,5
- Thị trường xuất khẩu đa dạng, mở rộng (Thị trường Châu Á - Thái Bình
Dương; Thị trường Châu Âu và Bắc Mĩ… )
0,5
Câu IV (5,0 điểm)
1 Chứng minh Đông Nam Bộ có điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên
nhiên thuận lợi để phát triển các ngành kinh tế biển.
2,0
- Có vùng biển ấm, ngư trường rộng, nguồn hải sản phong phú (dẫn
chứng), tạo điều kiện thuận lợi để phát triển hoạt động đánh bắt hải sản.
0,5
Trang 5- Thềm lục địa nông, rộng, giàu tiềm năng dầu khí (dẫn chứng một số mỏ
dầu, khí), thuận lợi để phát triển công nghiệp khai thác dầu khí ở vùng thềm
lục địa
0,5
- Vùng biển rộng, gần đường hàng hải quốc tế, có các cảng lớn (cảng Sài
Gòn, Vũng Tàu) … thuận lợi để phát triển dịch vụ và giao thông vận tải
biển
0,5
- Khí hậu cận xích đạo ổn định và nóng ấm quanh năm, có bãi tắm, đảo đẹp
(Vũng Tàu, Côn Đảo)… thuận lợi cho phát triển du lịch, nghỉ dưỡng.
0,5
2 So sánh sự khác nhau về cơ cấu cây công nghiệp lâu năm giữa vùng
Trung du và miền núi Bắc Bộ với vùng Tây Nguyên? Giải thích vì sao
có sự khác nhau đó?
3,0
- Trung du và miền núi Bắc Bộ:
+ Một số cây có nguồn gốc cận nhiệt, ôn đới: hồi, sơn, quế … 0,25
- Tây Nguyên:
+ Một số cây công nghiệp nhiệt đới khác: cao su, hồ tiêu, điều … 0,25 + Ngoài ra Tây Nguyên cũng là nơi trồng nhiều chè, đứng thứ 2 sau Trung
du và miền núi Bắc Bộ
0,25
Có sự khác nhau về cơ cấu cây công nghiệp lâu năm giữa hai vùng là do sự
khác nhau về thế mạnh tự nhiên (đất đai, khí hậu …) và nhân tố khác (tập
quán sản xuất, chính sách, thị trường …)
0,5
- Trung du và miền núi Bắc Bộ: có đất feralit trên các loại đá, đặc biệt là đất
feralit trên núi đá vôi; khí hậu nhiệt đới có mùa đông lạnh nhất cả nước,
những vùng núi cao mát mẻ quanh năm … thuận lợi phát triển cây chè và
các loại cây có nguồn gốc cận nhiệt, ôn đới
0,5
- Tây Nguyên:
+ Có đất đỏ badan, Khí hậu cận xích đạo … thuận lợi phát triển cây công
nghiệp nhiệt đới, đặc biệt là cây cà phê
0,5
+ Những nơi có địa hình cao, khí hậu mát mẻ quanh năm thuận lợi phát
triển cây chè
0,25
Câu V (5,0 điểm)
1 Vẽ biểu đồ tròn thể hiện quy mô và cơ cấu lao động đang làm việc phân
a) Xử lí số liệu:
- Tính cơ cấu:
CƠ CẤU LAO ĐỘNG ĐANG LÀM VIỆC PHÂN THEO
NGÀNH KINH TẾ Ở NƯỚC TA NĂM 2000 VÀ NĂM 2013
Đơn vị: %
Nông - lâm - thủy sản 65,1 46,7
Công nghiệp - xây dựng 13,1 21,2
- Tính bán kính:
0,5
0,5
Trang 6+ Cho r2000 = 1,0 đơn vị bán kính.
+ Khi đó r2013 = r2000 ≈ 1,2 đơn vị bán kính
(HS có thể cho r 2000 bằng số đơn vị bán kính khác nhưng đảm bảo tỉ lệ
r 2013 = r 2000 thì vẫn ghi điểm tối đa)
* Vẽ biểu đồ:
- Yêu cầu: Biểu đồ thích hợp nhất là biểu đồ tròn (vẽ các dạng khác không
ghi điểm); Biểu đồ đảm bảo độ chính xác, rõ, đẹp; có đơn vị, số liệu, chú
giải và tên biểu đồ; khoảng cách các năm phù hợp (nếu thiếu một trong các
yêu cầu này thì trừ đi 0,25 điểm)
- Biểu đồ tham khảo:
BIỂU ĐỒ THỂ HIỆN QUY MÔ VÀ CƠ CẤU LAO ĐỘNG ĐANG LÀM VIỆC PHÂN THEO
NGÀNH KINH TẾ Ở NƯỚC TA NĂM 2000 VÀ NĂM 2013
2,0
- Quy mô: Quy mô lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế ở nước
ta tăng (dẫn chứng qua tổng số và từng ngành dựa vào Bảng số liệu).
0,5
- Cơ cấu:
+ Tỷ lệ lao động giữa các ngành kinh tế có sự khác nhau, trong đó phần lớn
lao động nước ta vẫn tập trung nhiều nhất trong ngành nông – lâm – ngư
nghiệp (dc)
+ Cơ cấu lao động phân theo ngành kinh tế đang có sự thay đổi theo
hướng: giảm tỉ lệ lao động nông - lâm - thủy sản (dc), tăng tỉ lệ lao động
công nghiệp - xây dựng và dịch vụ (dc); trong đó tỉ lệ lao động dịch vụ
tăng nhiều nhất (dc)
0,25 0,25
- Quy mô lao động đang làm việc tăng: do công cuộc Đổi mới, nền kinh
tế của nước ta phát triển nhanh nên đã tạo ra được nhiều việc làm… 0,25
- Phần lớn lao động nước ta vẫn tập trung nhiều nhất trong ngành nông –
lâm – ngư nghiệp vì cơ bản nước ta vẫn là một nước nông nghiệp
- Cơ cấu lao động thay đổi chủ yếu nhờ kết quả của quá trình chuyển
dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
0,25 0,25
- Riêng khu vực dịch vụ phát triển mạnh với hàng loạt ngành mới nhằm đáp
ứng nhu cầu ngày càng tăng cho sản xuất và đời sống nên đã thu hút thêm
0,25
Trang 7nhiều lao động nhất…