Liệt kê

Liệt kê là một phép tu từ cú pháp sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ, cụm từ cùng loại để diễn tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm... Liệt kê là

trong các câu sau ?

a Con mèo nhảy lên bàn làm đổ lọ hoa

b Hoàng học giỏi khiến cha mẹ rất vui mừng

c

v

BN

Tiết 114

II Các kiểu liệt kê.

III Luy n t p. ệ ậ

I Thế nào là phép liệt kê.

I Thế nào là phép liệt kê. « yến hấp đường phèn, để trong khay Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát

khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng

hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt

(…) Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm (…) »

1 Bài tập: (sgk - 104)

- Về cấu tạo: Có cú pháp giống nhau

- Về ý nghĩa: Cùng miêu tả về những đồ vật

xa xỉ, đắt tiền được bày biện xung quanh

quan lớn

 Tô đậm, nhấn mạnh sự bề bộn, thói

hưởng lạc xa hoa, ích kỉ; thói vô trách

nhiệm của tên quan huyện

VD : ChÞ t«i ®i chî mua nµo rau, nµo ®Ëu, nµo gà, nào vịt, ChÞ lµm nhiÒu mãn ¨n l¾m : nµo xµo rau, nµo rán ®Ëu, nµo luộc gµ, nào hầm vịt,

2 Kết luận.

Liệt kê là ( một phép tu từ cú pháp) sắp

xếp nối tiếp hàng loạt từ, cụm từ cùng loại để

diễn tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh

khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm

Tiết 114

I Thế nào là phép liệt kê

Liệt kê là phép tu từ cú pháp sắp xếp nối

tiếp hàng loạt từ, cụm từ cùng loại để diễn

tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh

khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm

II Các kiểu liệt kê.

1 Bài tập: (sgk - 105)

a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính

mạng, của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững

quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chí Minh)

-Về cấu tạo:

a Liệt kê theo trình tự các sự việc: tinh thần,

lực lượng, tính mạng, của cải

 Liệt kê không theo từng cặp

b Liệt kê các sự việc có quan hệ đi đối trong

nhận thức: tinh thần và lực lượng, tính mạng

và của cải

Liệt kê theo từng cặp

(dùng quan hệ từ đẳng lập: và, với, hay…)

LI T K£ Ệ

I Thế nào là phép liệt kê

Liệt kê là phép tu từ cú pháp sắp xếp nối

tiếp hàng loạt từ, cụm từ cùng loại để diễn

tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh

khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm

-Về ý nghĩa

II Các kiểu liệt kê

1 Bài tập: (sgk - 105)

-Về cấu tạo:

- Liệt kê không theo từng cặp

- Liệt kê theo từng cặp (quan hệ từ đẳng lập:

và, với, hay…)

a Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng (Thép Mới)

 Mai, vầu, trúc, nứa, tre mấy chục

loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng

b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh

sự hình thành và trưởng thành của

xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ

hàng, làng xóm và của tập thể lớn

là dân tộc, quốc gia ( Phạm Văn Đồng)

a Có thể thay đổi trật tự từ của phép liệt kê

mà ý nghĩa của câu không thay đổi

 Liệt kê không tăng tiến

b Không thể thay đổi trật tự từ của phép liệt kê,

có sự tăng dần về ý nghĩa

 Liệt kê tăng tiến

 hình thành  trưởng thành gia đình  họ hàng  làng xóm.

Tiết 114

I Thế nào là phép liệt kê

II Các kiểu liệt kê.

1 Bài tập: (sgk - 105)

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê là phép tu từ cú pháp sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ, cụm từ cùng loại để diễn tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm

Liệt kê

không theo

từng cặp

Liệt kê theo từng cặp (QHT: và, với, hay…)

Liệt kê không tăng tiến

LI T K£ Ệ

- Liệt kê là phép tu từ cú pháp được sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ, cụm từ cùng loại để diễn tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm

- Các kiểu liệt kê:

+ Về cấu tạo: kiểu liệt kê theo từng cặp và liệt kê không theo từng cặp

+ Về ý nghĩa: kiểu liệt kê tăng tiến và liệt kê không tăng tiến

- Kiểu liệt kê theo từng cặp các sự vật, hiện tượng, hành động, trạng thái, tính chất … thường có nét tương phản hoặc bổ sung cho nhau

- Kiểu liệt kê tăng tiến, các yếu tố liệt kê được sắp xếp theo trình tự tăng dần với tiêu chí chọn lựa

Tiết 114

I Thế năo lă phĩp liệt kí

II Câc kiểu liín kết.

III Luyện tập.

Bài 1 :

Tro ng b ài “ Tinh thần yêu nư ớc của nhân d ân ta “,để chư ïng minh c ho luận điểm “ yêu nư ớc là m ột truy ề n thống q uy ï b áu của ta “, Chủ tịc h Hồ Chí Minh đã s ư í dụng phe ïp liệt kê nêu ra nhiề u d ẫn chư ïng

s inh động, giàu s ư ïc thuy ết phục Hãy chỉ ra những pheúp liệt kê ấy ?

* C ó 3 lần Chủ tịch Hồ Chí Minh dùng phĩp liệt kí để chứng minh.

LI T K£ Ệ

1 Sức mạnh tinh thần yêu nước của nhân dân ta

…Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi,

nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước

2 Lòng tự hào về truyền thống lịch sử của dân tộc qua những tấm gương các

anh hùng dân tộc

… Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung …

3 Sự đồng tâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên chống Pháp

… Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở nước ngoài đến những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm, từ nhân dân miền ngược đến miền xuôi, ai ai cũng một lòng nồng nàn yêu nước Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu đói mấy ngày để bám sát lấy giặc đặng tiêu diệt giặc, đến những công chức ở hậu phương nhịn ăn để ủng hộ bộ đội, từ những phụ nữ khuyên chồng con

đi tòng quân ….quyên đất ruộng cho Chính phủ

Tiết 114

Bài tập 2: Tìm phép liệt kê.

a Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa

hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

(Nguyễn Ái Quốc)

III Luyện tập.

b Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

LI T K£ Ệ III Luyện tập.

Bài tập 3: Đặt câu có sử dụng phép liệt kê.

a Tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi

- Lúc này, sân trường thật ồn ào, nhộn nhịp và đông đúc Chỗ này mấy bạn gái đang chơi nhảy dây, chỗ kia nhóm các bạn nam đang chơi bắn bi, giữa sân các bạn nam chơi kéo co, tiếng la hét, tiếng vỗ tay, tiếng cười nói hoà vào thành một âm thành hỗn độn vang vọng khắp sân trường

b Trình bày nội dung truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

- Phan Bội Châu là nhà cách mạng vĩ đại, một trái tim yêu nước nồng nàn, một đấng thiên sứ xả thân cho độc lập tự do của dân tộc, một con người có khí phách kiên cường, một con người sống mãi với lịch sử dân tộc Việt Nam

c Những cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu trong truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

- Va-ren tuyên bố trả lại tự do cho cụ Phan với điều kiện: trung thành với nước Pháp, cộng tác với nước Pháp, từ bỏ ý định phục thù, chớ tìm cách xúi giục đồng bào nổi lên chống Pháp, làm tay sai cho Pháp Những lời lẽ của Va-ren hình như không lọt vào tai cụ Phan và cái im lặng, dửng dưng của cụ Phan làm cho Va-ren sửng sốt cả người