Bài 39. Bài tiết nước tiểu

-Các chất được bài tiết tiếp: +Các chất cặn bã: axit uric, crêatin… lọc nên ở lại trong máu.. QUÁ TRÌNH LỌC MÁU QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP Nước tiểu đầu Nước tiểu chín

EM HÃY NÊU TÊN VÀ CHỈ RÕ

CÁC CƠ QUAN CỦA HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU ?

ỐNG DẪN NƯỚC TIỂU

BÓNG ĐÁI ỐNG ĐÁI

MỖI ĐƠN VỊ CHỨC NĂNG CỦA THẬN GỒM NHỮNG PHẦN CHÍNH NÀO ?CÓ VAI TRÒ GÌ?

CẦU THẬN

NANG CẦU THẬN

ỐNG

THẬN

Mỗi quả thận chứa khoảng 1 triệu đơn vị

chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu

Vậy quá trình lọc máu để hình thành nước tiểu ở

các đơn vị chức năng của thận đã diễn

ra như thế nào?

CẦU THẬN

NANG CẦU

THẬNỐNG

THẬN

TIẾT 43-BÀI 39

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

TIẾT 43-BÀI 39

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

- Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được hấp thụ lại:

+Chất dinh dưỡng.

+Nước +Các ion còn cần thiết:

Na + , Cl - ,

-Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được bài tiết tiếp: +Các chất cặn bã:

axit uric, crêatin…

lọc nên ở lại trong máu

QUÁ TRÌNH LỌC MÁU QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP

Nước tiểu đầu Nước tiểu chính thức

Cầu thận

ống thận

Nang cầu thận

Mao mạch quanh ống thận

-Nư íc

- C¸c chÊt dinh dư ìng: ,lipit , vitamin, gluxit, …

- C¸c chÊt cÇn thiÕt kh¸c :hoocmôn , kh¸ng thÓ ….

o m¸

2.Quá trình hấp thụ lại.

- Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được hấp thụ lại:

+Chất dinh dưỡng.

+Nước +Các ion còn cần thiết:

Na + , Cl - ,

QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI QUÁ TRÌNH LỌC MÁU

TÕ bµo biÓu b×

TÕbµo biÓu b×

3/Quá trình bài tiết tiếp

Hình 39.1 sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở 1 đơn vị chức năng của thận

-Các chất được hấp thụ lại:

+Chất dinh dưỡng.

+Nước +Các ion còn cần thiết:

Na + , Cl - ,

QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP

-Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được bài tiết tiếp: +Các chất cặn bã:

axit uric, crêatin…

Lọc máu qua màng lọc

Bài tiết tiếp

(trừ tế bào máu và prôtêin)

I.Tạo thành nước tiểu:

+ Hấp thụ lại

+ Bài tiết tiếp

Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở đâu ? Gồm những quá

Nước tiểu chính thức khác nước tiểu đầu như thế nào?

Các chất chứa trong nước tiểu

Nước tiểu đầu chính thức Nước tiểu

-Nồng độ các chất hòa tan.

-Các chất cặn

bã, chất độc.

-Các chất dinh dưỡng.

Loãng hơn

Đậm đặc hơn

Chứa ít Chứa

nhiều

Còn chứa nhiều

Gần như không còn

?Lọc máu ở cầu thận

để tạo thành sản phẩm gì?

tạo thành nước tiểu đầu

Tiết 43 BÀI 39 BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

II THẢI NƯỚC TIỂU

TIẾT 43-BÀI 39

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

THẬN Thận

ống dẫn nước tiểu

Bóng đái

ống đái

Em hãy mô tả đường đi của nước tiểu chính

thức?

Nước tiểu chính thức vào bể thận xuống ống dẫn nước tiểu vào bóng đái rồi thải ra ngoài

Tiết 43 BÀI 39

I.Tạo thành nước tiểu: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

II Thải nước tiểu:

Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là gì?

Thực chất sự tạo thành nước tiểu là lọc máu và thải chất cặn bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể.

- Máu tuần hoàn liên tục qua cầu thận nên nước tiểu được hình thành liên tục.

- Nước tiểu được tích trữ ở bóng đái khi lên tới 200ml,đủ áp lực gây cảm giác buồn đi tiểu dẫn đến bài tiết ra ngoài.

Vì sao sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục mà sự bài tiết nước tiểu lại gián đoạn?

Tại sao ta có thể chủ động trong việc bài tiết nước tiểu ra ngoài?

Chỗ bóng đái thông với ống đái có

2 cơ vòng bịt chặt, cơ nằm ngoài

cơ vân hoạt động theo ý muốn.

Có nên nhịn tiểu trong thời dài được không? Vì sao?

Không nên nhịn tiểu lâu, vì các chất độc nhất là muối khoáng sẽ động lại ở bóng đái tạo ra sỏi

thận, các chứng viêm cầu thận, ống thận

Sự bài tiết nước tiểu diễn ra như

có hiện tượng đái dầm?

Vì trẻ em phản xạ thần kinh chưa phát triển

Vì sao người già khó điều khiển phản xạ bài tiết nước tiểu ?

Vì người già phản

xạ co cơ vân yếu.

-Nhờ hoạt động của cơ vòng

ống đái, cơ bóng đái và cơ

bụng.

Nước tiểu được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ

nào?

Tiết 43 BÀI 39

I.Tạo thành nước tiểu:

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

II Thải nước tiểu:

Củng cố và luyện tập:

Câu 1:Trong nước tiểu đầu không có chứa:

a /Huyết tương và các tế bào máu b/Huyết tương và prôtêin

c/Chất dinh dưỡng, nước, các ion cần thiết d/Tế bào máu và prôtêin

Câu 2:Chất nào sau đây không có trong nước tiểu chính thức ?

a/ Urê b/ Axít Uríc c/ Lipít d/ Các chất thuốc.

Câu 3:Trong một ngày, lượng máu được lọc qua cầu thận là khoảng bao nhiêu?

a/ 1800 lít b/ 1440 lít c/ 1200 lít d/ 1000 lít

+Quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết +Quá trình bày tiết tiếp các chất độc và chất không cần thiết tạo thành nước tiểu chính thức.

Bệnh sỏi

thận

Bệnh viêm cầu thận cấp

Tiết 43 BÀI 39

I.Tạo thành nước tiểu: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

II Thải nước tiểu: Hướng dẫn về nhà

*Đối với bài học này

- Học thuộc và trả lời các câu hỏi

trang 127/sgk -Đọc mục “Em có biết’’

*Đối với bài học tiếp theo -Đọc và nghiên cứu bài 40

+Làm bài tập bảng 40 và các câu hỏi bài 40.

+ Tìm 1 số tác nhân gây hại của hệ bài tiết, từ đó đề ra biện pháp bảo vệ hệ bài tiết.

CHÚC THẦY CÔ MẠNH KHỎE !

CHÂN THÀNH CÁM ƠN

ĐIỀN NHỮNG THÔNG TIN CẦN THIẾT

( Nước tiểu đầu, trừ tế bào máu và prôtêin, các

chất không cần thiết và chất có hại)

vào sơ đồ tóm tắt sự hình thành nước tiểu dưới

đây cho chính xác

Máu

Lọc máu qua màng lọc

Áp lực máu (cơ chế khuyếch tán)

………

Hấp thụ lại

(chất dinh dưỡng, nước, muối khoáng…)

Bài tiết tiếp

Nước tiểu chính thức

ĐÁP ÁN

Máu

Lọc máu qua màng lọc

Áp lực máu (cơ chế khuyếch tán)

Nước tiểu đầu

(trừ tế bào máu và prôtein)

THÀNH PHẦN NƯỚC TIỂU ĐẦU KHÁC VỚI MÁU Ở

CHỖ NÀO?

( các chất không cần thiết

và chất có hại)

Xảy ra ở vách các mao mạch (màng lọc) của cầu thận với các lỗ rất nhỏ: 30-40

Å, các tế bào máu và prôtêin có kích thước lớn hơn lỗ lọc nên ở lại trong máu; còn nước, muối khoáng (nhiều nhất là NaCl), đường glucôzơ (0,12%), một ít chất béo, các chất thải, chất tiết do các tế bào sinh ra như urê, axit uric … qua các lỗ nhỏ ở nang cầu thận tạo ra nước tiểu đầu Quá trình này xảy ra được

do sự chênh lệch áp suất tạo ra lực đẩy các chất qua lỗ lọc (giai đoạn này tuân theo định luật khuếch tán)

THÀNH PHẦN NƯỚC TIỂU ĐẦU KHÁC VỚI MÁU Ở CHỖ

NƯỚC TIỂU ĐẦU MÁU

Không có các tế bào

máu và prôtêin

Có các tế bào máu

và prôtêin

Lọc máu qua màng lọc

Áp lực máu (cơ chế khuyếch tán)

(trừ tế bào máu và prôtein)

Nước tiểu đầu

(các chất không cần thiết

và chất có hại)

Đại bộ phận nước, các chất dinh dưỡng (toàn bộ đường glucôzơ), các ion cần thiết như Na +, Cl - … từ trong ống thận được thấm qua ống thận vào thành mạch máu để vào máu (quá trình này phải sử dụng năng lượng ATP)

Các chất được bài tiết tiếp là: urê, axit amin, crêatin

…, các chất thuốc, các ion thừa H + , K + … (quá trình này cũng cần năng lượng ATP)

Kết quả: Nước tiểu chính thức được hình thành

ở ống góp , theo các ống góp đổ vào bể thận và theo

ống dẫn nước tiểu đổ vào bóng đái

NƯỚC TIỂU CHÍNH THỨC KHÁC VỚI

NƯỚC TIỂU ĐẦU Ở CHỖ NÀO ?

NƯỚC TIỂU CHÍNH THỨC KHÁC NƯỚC TIỂU ĐẦU Ở CHỖ

NƯỚC TIỂU CHÍNH THỨC NƯỚC TIỂU ĐẦU

-nồng độ các chất hòa tan loãng hơn

-chứa ít các chất cặn bã, chất độc hơn

Vậy em có nhận xét gì về vai trò

của bài tiết nước tiểu ?

• Lọc máu giữ lại các chất cần

Ở người bình thường có khoảng 1440

thành khoảng 170 lít nước tiểu đầu

sau thành khoảng 1,5 lít nước tiểu

Vậy nước tiểu chính thức được bài tiết

ra ngoài cơ thể như thế nào ?

Bài tập:

Sắp xếp lại tên các cơ quan của hệ bài tiết và

đánh mũi tên cho chính xác đường bài xuất của nước tiểu chính thức:

ống thận ống dẫn nước tiểu bể thận

ống góp ống đái bóng đái

II BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

 ống dẫn nước tiểu  bóng đái

Em hãy chọn câu trả lời đúng trong các

đáp án cho dưới đây

ra khỏi cơ thể chỉ xảy ra vào những lúc nhất định

Có sự khác nhau đó là do

đâu ?

CÓ SỰ KHÁC NHAU ĐÓ LÀ DO

+ Máu tuần hoàn liên tục qua thận để lọc tạo thành

nước tiểu (không theo ý muốn)

khi lên tới 200ml, đủ áp lực để gây cảm giác muốn đi tiểu Nếu cơ vòng mở ra (có sự phối hợp co của cơ

KHÓ ĐIỀU KHIỂN PHẢN

XẠ ĐI TIỂU

CƠ VÂN

CO KHÔNG TỐT

- Nước tiểu được tạo thành ở

………

- Bao gồm quá trình: Lọc máu ở cầu thận

… , quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết, quá trình bài tiết tiếp các chất độc

và chất không cần thiết ở ống thận để tạo nên

để tạo thành nước tiểu đầu

nước tiểu chính thức

ống đái

CỦNG CỐ ĐIỀN THÔNG TIN THÍCH HỢP VÀO CHỖ TRỐNG

ĐỂ HOÀN CHỈNH KIẾN THỨC CỦA BÀI HỌCKẾT LUẬN

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT