Bài 39. Bài tiết nước tiểu

_Sự chênh lệch áp suất trong máu nhiều loại chất, trong nang cầu thận ít chất hơn tạo ra lực đẩy các chất qua lỗ lọc... Tạo thành nước tiểu:• _ Trong nước tiểu đầu không có các tế bào má

Giáo viên thực hiện:

Nguyễn Văn Diêm

CHÀO MỪN

G QUÝ THẦY

CÔ GIÁO

VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CÀ MAU

TR ƯỜNG THCS&THPT VÀM ĐÌNH

GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ

MÔN: SINH HỌC

Bài 39, tiết 42:

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

A - Kiểm tra bài cũ

• 1 Bài tiết đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với cơ thể sống? Các sản phẩm bài tiết được sinh ra từ đâu?

A – Kiểm tra bài cũ

• 1 _Bài tiết đóng 1 vai trò vô cùng quan trọng đối với cơ thể sống: nó

giúp duy trì tính ổn định của môi trường trong, giúp hoạt động trao đổi chất trong cơ thể diễn ra bình thường.

_Các sản phẩm bài tiết phát sinh từ hoạt động trao đổi chất của tế bào và một số chất đưa vào cơ thể quá liều lượng có thể gây hại.

2 Hệ bài tiết nước tiểu có cấu tạo như thế nào?

A – Kiểm tra bài cũ

• 2 Hệ bài tiết nước tiểu gồm:

• 2 quả thận: có vỏ, tủy (chứa khoảng 2 triệu đơn vị chức năng), ống góp, bể thận.

• 2 ống dẫn nước tiểu: dẫn xuống bóng đái.

• Bóng đái: dấn xuống ống đái.

• Ống đái.

I Tạo thành nước tiểu:

• *Quá trình lọc máu:

_Màng lọc là vách mao mạch với các lỗ 30-40Å.

_Sự chênh lệch áp suất (trong máu nhiều loại chất, trong nang cầu thận ít chất hơn) tạo ra lực đẩy các chất qua lỗ lọc.

I – Tạo thành nước tiểu:

• *Quá trình hấp thụ lại:

• _Có sử dụng năng lượng ATP

(adenosin triphosphat: giải phóng từ

I – Tạo thành nước tiểu:

• *Quá trình bài tiết tiếp:

• _Có sử dụng năng lượng ATP.

• _Các chất được bài tiết tiếp:

+Các chất cặn bã: axit uric, creatin…

+Các chất thuốc.

+Các ion thừa: H+, K+…

I Tạo thành nước tiểu:

• _ Trong nước tiểu đầu không có các tế bào máu và protein như ở trong máu (do 2 loại tế bào này kích thước lớn hơn lỗ lọc nên vẫn ở lại trong máu).

• _Sự khác nhau giữa nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức:

_Nồng độ các chất hòa tan loãng hơn.

_Nồng độ các chất cặn bã và chất độc thấp.

_Còn nhiều chất dinh dướng.

_Nồng độ các chất hòa tan đậm đặc.

_Nồng độ các chất cặn bã và chất độc cao.

_Rất ít hoặc ko có chất dinh dưỡng.

II Thải nước tiểu:

• _Nước tiểu chính thức => bể thận => ống dẫn nước tiếu => bóng đái => ống đái => ra MT

II Thải nước tiêu:

_Tại sao ta không nên nhịn tiểu lâu?

II – Thải nước tiểu:

• _Không nên nhịn tiểu lâu vì:

+Tránh làm cho nước tiểu chứa các chất độc hại ứ đọng lâu trong cơ thể.

+Giúp hoạt động lọc máu và tạo thành nước tiểu diễn ra bình thường +Hạn chế khả năng tạo sỏi ở bóng đái.

Bài 39: Bài tiết nước tiểu:

• *Ghi nhớ: SGK/127: Sơ đồ tư duy:

Bài tiết nước tiểu

Tạo thành nước tiểu

Quá trình lọc máu => nước tiểu đầu

Quá trình hấp thụ lại

=> Các chất cần thiết

Quá trình bài tiết tiếp

Thải nước tiểu

Nước tiểu chính thức Bể thận nước tiểuỐng dẫn

Bóng đái

MT ngoài (nhờ hoạt động của

cơ vòng ống đái,

cơ bóng đái và cơ bụng)

III Câu hỏi và bài tập:

• 1 Trình bày quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?

• 2.Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là gì?

• 3 Sự bài tiết nước tiểu diễn ra như như thế nào?

III Câu hỏi và bài tập:

• 1 Sự chênh lệch áp suất tạo ra lực đẩy

các chất qua lỗ lọc ở màng lọc => các

chất độc hại và một số chất dinh dưỡng

tạo thành nước tiểu đầu => chảy qua

ống thận => các chất được hấp thụ lại

vào máu => máu được bài tiết tiếp =>

lại đổ vào ống thận => tạo thành nước

tiểu chính thức

• 2 Thực chất quá trình tạo nước tiểu là

quá trình lọc máu và thải loại các chất

độc hại, chất dư thừa từ cơ thể ra MT

ngoài.

III Câu hỏi và bài tập:

• 3 Nước tiểu chính thức đổ vào bể thận, qua ống dẫn nước tiểu xuống tích trữ ở bóng đái Khi lên tới khoảng 200ml sẽ làm

căng bóng đái, cảm giác buồn đi tiểu xuất hiện Nước tiểu được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ống đái, cơ bóng đái và cơ bụng.

C – Em có biết?

• Thận nhân tạo – Vị cứu tinh của

những bệnh nhân suy thận

• _Bệnh nhân suy thận có thể bị chất sau vài ngày do nhiễm độc những chất thải của chính cơ thể mình.

• _Hiện nay, họ có thể cứu sống được nếu cấp cứu kịp thời với sự hỗ trợ của thận nhân tạo.

C – Em có biết?

• _Thận nhân tạo là một máy lọc máu mà phần cơ bản quan trọng của nó là lớp màng lọc được con người chế tạo mô phỏng cấu trúc của vách mao mạch cầu thận Phía trong lớp màng này là máu động mạch của cơ thể với áp lực cao nhờ sự hỗ trợ cúa máy bơm Phía ngoài màng là dung dịch nhân tạo được pha chế giống hệt huyết tương, chỉ khác là không có chất thải Chênh lệc nồng độ giữa chúng giúp các chất thải trong máu khuếch tán sang dung dịch và máu được lọc sạch lại qua tĩnh mạch

và cơ thể

Willem Kolff vẫn kiên trì với nghiên cứu của mình Đến năm 1943, ông cho ra đời một bộ thận nhân tạo, giúp lọc độc tố trong máu Nó trở thành sản phẩm chuẩn mực trong suốt một thập kỷ trước khi được nâng cấp lên những phiên bản thế hệ mới (như trong bức ảnh trên) Tuy mục đích ban đầu của Kolff chỉ là

hỗ trợ hoạt động của thận, hệ thống này được coi là một trong những phát minh lỗi lạc nhất của lịch sử y

tế hiện đại

ra, van được mở, lúc đó cơ bụng cũng phối hợp co bóp, nước tiểu trong bàng

quang được tiết ra ngoài.

Bài 39: Bài tiết nước tiểu

• _Học thuộc bài và phần ghi nhớ.

• _Làm bài tập trong vở bài tập.

• _Đọc và nghiên cứu trước bài 40: Vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu.