sáng kiến kinh nghiệm cho mô hình đề tài tông phụ trách cấp huyện cho anh em tổng phụ trách tham khỏa và áp dụng trong các năm học sắp tới tại địa phương duy trì liên tục trong những năm tiếp theo và hợp lý sủ dụng róng các trường ths
Trang 1LỜI CẢM ƠN
Qua thời gian nhận nhiệm vụ công tác Đội tại Trường TH&THCS Dương
Sơn tôi đã nghiên cứu hoàn thành đề tài: “Một số biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn ” Nhận thấy
những ưu điểm cần phát huy và một số hạn chế cần khắc phục tôi đã mạnh dạn
đề xuất một số biện pháp với mong muốn tổ chức trò chơi cho các em trong giờ
ra chơi một có có hiệu quả, góp phần giáo dục toàn diện: Đạo đức, trí tuệ, sức khỏe… cho học sinh
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng dẫn và giúp đỡ rất nhiệt tình, chu đáo của nhiều tập thể và cá nhân Đề tài hoàn thành là nhờ một phần lớn công sức và những đóng góp của của Ban giám hiệu, của tập thể giáo viên và các em học sinh trường TH&THCS Dương Sơn và sự góp ý của đồng nghiệp và bạn bè
Vì vậy, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Ban giám hiệu, tập thể giáo viên, học sinh trường TH&THCS Dương Sơn đã giúp tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này
Dương Sơn, ngày 15 tháng 1 năm 2018
Người viết
Hà Hữu Tuân
Trang 2MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn
Mục lục
A Mở đầu
B Nội dung
Chương I: Cơ sở lý luận của biện pháp tổ chức trò chơi cho học
sinh tiểu học trong giờ ra chơi
1 Tổng quan về trò chơi
2 Các khái niệm cơ bản của đề tài
3 Vai trò của trò chơi đối với học sinh
Chương II: Thực trạng về việc tổ chức trò chơi của học sinh trong
giờ ra chơi ở trường TH&THCS Dương Sơn.
1 Vài nét về các hoạt động vui chơi của học sinh trường TH&THCS
Dương Sơn
2 Thực trạng về việc tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi của học sinh
trường TH&THCS Dương Sơn
Chương III: Một số biện pháp tổ chức trò chơi của học sinh
TH&THCS Dương Sơn trong giờ ra chơi
1 Phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn cho học sinh nhận
thức đầy đủ về trò chơi
2 Hướng dẫn học sinh chọn trò chơi phù hợp
3 Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức, hướng dẫn chơi trò chơi cho học sinh
4 Hướng dẫn học sinh sưu tầm, ghi chép sổ trò chơi kêt quả thử
nghiệm biện pháp
Kết quả thử nghiệm biện pháp
Kết luận và khuyến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
A MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài nghiên cứu
Vui chơi giải trí là hoạt động không thể thiếu đối với đời sống con người nói chung, đặc biệt đối với tuổi trẻ còn quan trọng hơn Nó là món ăn tinh thần,
là một phần tất yếu của cuộc sống Công ước của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ
em tại điều 29 đã khẳng định: “Trẻ em có quyền được giải trí, sinh hoạt, vui chơi lành mạnh” Vui chơi vừa là nhu cầu, vừa là quyền lợi của các em
Trang 3Trò chơi không chỉ là trò giải trí, trò vui chốc lát cho trẻ em mà nó là một phương pháp giáo dục tốt nhất và hiệu quả nhất đúng như nhà giáo dục học nổi tiếng người Liên Xô đã viết: “Trò chơi có một ý nghĩa quan trọng trong đời sống trẻ em, có một ý nghĩa giống như ý nghĩa của hoạt động công tác và sự phục vụ của người lớn vậy Trong khi chơi, trẻ thế nào thì sau này lớn lên trong công tác, trẻ phần lớn sẽ như thế ấy Do đó, việc giáo dục những nhà hoạt động tương lai bắt đầu trước tiên là trò chơi”
Trường TH&THCS Dương Sơn là một ngôi trường nằm trong địa bàn xã Dương Sơn - Huyện Na Rì Các em học sinh nhanh nhẹn, hiếu động Tuy nhiên, các em xuất thân từ gia đình làm nông nghiệp nên các em ít được tiếp xúc với các khu trung tâm vui chơi giải trí Trên thị trường hiện nay lưu hành rất nhiều
đô chơi mang tính bạo lực như súng, kiếm…các băng đĩa với nội dung không lành mạnh ảnh hưởng không nhỏ đến sự hình thành nhân cách của các em Cho nên, trong giờ nghỉ giải lao các em không có nhiều trò để chơi Các em chơi thương mang tính ước lệ, tự phát Nhiều em còn chơi những trò chơi chưa đảm bảo vệ sinh, an toàn… như: ném cát, chơi que gậy, súng… khiến cho giờ chơi kém lành mạnh, đôi khi còn xảy ra tai nạn nhỏ
Xuất phát từ lý do trên cùng với việc nắm được mục đích, ý nghĩa và tác dụng của trò chơi đối với thiếu nhi, đặc biệt là các em thiếu nhi ở lứa tuổi tiểu học, tôi đã lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn
2 Mục đích nghiên cứu
Thông qua các hoạt động tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi tại trường TH&THCS Dương Sơn tạo cho các em những giờ chơi an toàn, lành mạnh bổ ích và có tổ chức
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể
Quá trình tổ chức trò chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn
3.2.Đối tượng
Trang 4Biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn
4 Giả thiết khoa học
Nếu các biện pháp tổ chức trò chơi, trong giờ ra chơi được thực hiện một cách sáng tạo, linh hoạt, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh thì giờ chơi sẽ trở lên bố ích, an toàn, lành mạnh góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh theo mục tiêu giáo dục đề ra
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu những tài liệu, những vấn đề liên quan đến việc tổ chức trò chơic để làm sáng tỏ ý nghĩa của việc “Chơi mà học”
5.2 Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn
5.3 Đề xuất một số biện pháp tổ chức trò chơi cho học sinh trong giờ ra chơi
5.4.Thử nghiệm kiểm chứng các biện pháp đã đề xuất
6 Các phương pháp nghiên cứu
6.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu phân tích những tài liệu có liên quan đến vấn đề tổ chức trò chơi để làm sáng tỏ mặt lý luận của đề tài
6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Trong phương pháp nghiên cứu thực tiễn, chúng tôi có sử dụng phiếu hỏi, đàm thoại, quan sát, xin ý kiến chuyên gia Để qua đó tìm hiểu đánh giá thực trạng việc tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn cũng như đề xuất một số biện pháp tổ chức trò chơi thích hợp
7 Phạm vi nghiên cứu
Trò chơi là một hoạt động được tổ chức rộng rãi nhưng tôi chỉ nghiên cứu một số biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn, năm học 2017-2018
8 Đóng góp mới của đề tài
Trang 58.1 Xác định được một quy trình tổ chức trò chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn một cách khoa học
8.2 Đề xuất được một số biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi
B NỘI CDUNG Chương I
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRONG GIỜ RA CHƠI
1 Tổng quan về trò chơi
Ngày xưa các cụ ta bảo rằng “Cần hữu công, hí vô ích” vì thế nên các cụ cấm chơi Nhưng các cụ không thể cấm hẳn được Thầy Mạnh Tử giả làm thịt
Trang 6heo để cúng chơi, tuy mẹ rất nghiêm khắc Ông Vũ Công Duệ làm con voi đất biết đi, tai có thể cử động, đuôi có thể ngoắt qua ngoắt lại được: Ông Vũ Công Duệ chơi Ông Đinh Bộ Lĩnh lấy cờ lau tập trận cũng là chơi Xưa là thế mà nay cũng là thế Người đứng tuổi thì chơi cây cảnh, chơi đồ cổ, chơi tranh… Với trẻ
em thì hoạt động chơi lại càng phong phú: Trên sân cỏ, các em nam đang truyền cho nhau trái bóng: các em đang chơi đấy Một em bé đau, nằm giường bệnh đang mân mê một con voi cao su – một cậu bé bị phạt đang lấy tay vẽ lằng ngoằng lên tường: lại cũng đang chơi Trẻ em sơ sinh 3 tháng cũng chơi khi nhậm ngón tay vào miệng Em bé 5, 7 tháng đưa mắt nhìn theo cái hoa treo lủng lẳng trên nôi Vậy có thể kết luận rằng ai cũng chơi và trò chơi xảy ra ở khắp mọi nơi
Vì vậy, có rất nhiều người đã nghiên cứu về trò chơi như đồng chí Bùi Thị Kim Oanh – Tổng phụ trách trường tiểu học Phúc Lợi có đề tài nghiên cứu:
“Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học Phúc Lợi qua trò chơi” hay đồng chí Phan Thị Thanh Giang – Tổng phụ trách trường Phúc Đồng có đề tài nghiên cứu: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi trong giờ ngoại khóa” nhưng chưa có đồng chí tổng phụ trách nào nghiên cứu về việc tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh trường TH&THCS Dương Sơn nên tôi đã chọn đề tài này
2 Các khái niệm cơ bản của đề tài
Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng: “Biện pháp: cách làm, cách thức tiến hành”; “Tổ chức: tiến hành một công việc theo cách thức, trình tự nào đó”; “Trò chơi: Hoạt động theo cách thức nào đó được bày ra để vui chơi, giải trí” Vậy
“Một số biện pháp tổ chức trò chơi” có thể được hiểu là một số cách thức tiến hành các hoạt động vui chơi giải trí theo một trình tự nhất định
Học sinh tiểu học là học sinh có lứa tuổi từ 6 – 11 tuổi Giờ ra chơi là khoảng thời gian các em được nghỉ ngơi sau những tiết học căng thẳng
Vậy “Một số biện pháp tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh tiểu học”: Một số cách thức tiến hành các hoạt động vui chơi giải trí theo một
trình tự nhất định phù hợp với lứa tuổi học sinh từ 6 – 11 tuổi nhằm đem lại cho
Trang 7các em trạng thái tâm lý cân bằng sau những giờ học căng thẳng, hỗ trợ việc học tốt góp phần giáo dục toàn diện các em theo mục tiêu giáo dục đặt ra
3.Vai trò của trò chơi đối với học sinh
Trong thư gửi hội nghị tổng phụ trách tháng 11 năm 1949, Bác Hồ viết “… Cách dạy trẻ là phải dạy trẻ yêu Tổ quốc, thương đồng bào, chuộng lao động, giữ kỷ luật, biết vệ sinh, học văn hóa Đồng thời phải giữ toàn vẹn cái tính vui
vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng… Trong lúc học cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần cho chúng học…”
Vì vậy hoạt động này có ý nghĩa giáo dục vô cùng to lớn Trước hết nó làm cân bằng trạng thái tâm lý tinh thần cho các em sau những giờ học căng thẳng Thứ hai, thông qua trò chơi có thể giáo dục đạo đức cho thiếu nhi, đó là giáo dục tính kỷ luật, lòng dũng cảm, tính trung thực, đoàn kết, tinh thần tập thể… Thông qua trò chơi phát triển óc thông minh sáng tạo và cũng là dịp để các em củng cố, khẳng định bổ sung kiến thức Trò chơi góp phần rèn luyện nâng cao thể lực, tăng sự nhanh mạnh, bền khéo cho các em Trò chơi còn là hình thức tập dượt lao động, giáo dục thẩm mỹ cho các em Vì qua vui chơi các em thấy được cái đẹp chân chính của con người, đó là các phẩm chất trung thực, dũng cảm…, đó
là sự vui tươi, đoàn kết… và thấy được cái đẹp trong thiên nhiên Một điều quan trọng nữa là thông qua trò chơi chúng ta có hiểu được trẻ Đứng trước người lớn trẻ con thường tự kiềm chế, hay làm bộ hiền lành, chỉ trong lúc chơi, vì say sưa với trò chơi, trẻ em mới bộc lộ cá tính và nhờ thế chúng ta mới thấy rõ ưu khuyết điểm của các em để có phương pháp giáo dục thích hợp các em phát triển toàn diện
Chương II THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ RA CHƠI Ở TRƯỜNG TH&THCS DƯƠNG SƠN
Để làm sáng tỏ thực trạng này tôi đã tiến hành các biện pháp quan sát, phiếu hỏi, đàm thoại xin ý kiến của giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách cũ Và sau đây là thực trạng của việc tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi cho học sinh TH&THCS Dương Sơn
Trang 81 Vài nét về các hoạt động vui chơi của học sinh trường TH&THCS Dương Sơn
Trường TH&THCS Dương Sơn nằm trên địa bàn xã Dương Sơn huyện Na
Rì Các học học sinh ngoan ngoãn, hiếu động, yêu thích các hoạt động vui chơi Tuy nhiên, phần lớn các em là con em nông dân sau giờ học phải giúp đỡ cha
mẹ công việc cũng như việc đồng Do điều kiện kinh tế gia đình chưa cao nên các em ít có điều kiện với các khu trung tâm giải trí lớn, các trò chơi hiện đại Các em chơi thương mang tính tự phát và không có tổ chức
Khoa học công nghệ thông tin phát triển cùng với mặt trái của nó như các trò game trên điện thoại cuốn hút các em với không ít trò chơi kích động bạo lực ảnh hưởng không ít đến cách chơi của một bộ phận học sinh nam
2 Thực trạng về việc tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi của học sinh TH&THCS Dương Sơn
Ở trường TH&THCS Dương Sơn học sinh hai buổi/ngày nên các em có khá nhiều thời gian để chơi tại trường Hoạt động vui chơi cho học sinh được Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm các trò chơi đã được tổ chức theo chủ điểm gắn với những ngày lễ trong năm cũng như trong các giờ ngoại khóa
Tuy nhiên theo thầy tổng phụ trách cũ, trong giờ ra chơi ngoài các hoạt động như thể dục giữa giờ múa hát tập thể thì học sinh được phép chơi tự do trong sân trường, điều đó thấy rằng nhà trường chưa có định hướng tổ chức trò chơi cho học sinh trong giờ ra chơi
Khi được hỏi về hoạt động vui chơi của trẻ trong giờ ra chơi, phần lớn các
cô giáo chủ nhiệm cho rằng trẻ rất thích hoạt động này, khi ra chơi là học sinh đều tiến hành tổ chức chơi Các em chơi theo nhóm, theo tổ rất vui vẻ, đoàn kết Bên cạnh đó các cô cũng cho biết nhiều khi các em chơi quá sức khi vào lớp, mồ hôi nhễ nhại, mệt mỏi phải mất 5 đến 10 phút nghỉ ngơi ảnh hưởng đến tiết học sau Điều đó cũng chứng tỏ rằng các em chưa biết lựa chọn trò chơi phù hợp, vừa sức cũng như nội dung trò chơi chưa đảm bảo thời gian ngắn trong giờ ra chơi, do đó việc hướng dẫn các em lựa chọn trò chơi một cách phù hợp là một yêu cầu cần được giải quyết
Trang 9Khi quan sát trẻ chơi trong giờ ra chơi tôi thường thấy các em bắt đầu chơi rất tốt nhưng trong quá trình chơi đôi khi giữa các em xảy ra những xích mích nhỏ, các em thường cãi nhau và cho rằng độ bạn “ăn gian” chơi không đúng luật
và nhất quyết không chịu thua Điều này đã khẳng định rằng: năng lực tổ chức trò chơi của các em còn yếu Khi tổ chức chơi các em chưa phổ biến nội dung chơi, luật chơi một cách rõ ràng Dẫn đến trò chơi được tổ chức không hiệu quả Phần lớn các em học sinh được hỏi đều thấy thích chơi trò chơi trong giờ ra chơi Tỷ lệ các em hứng thú với các trò chơi là 90,6% Không thích là 9,4%
Về việc tổ chức trò chơi được đưa ra tại trường, có 84,7% các em cho là sinh động hấp dẫn, 15,3% các em cho là còn chưa phù hợp và thiếu hấp dẫn Như vậy, phần lớn các em học sinh thấy hoạt động vui chơi trong giờ ra chơi tại trường là sinh động và phù hợp với bản thân Tuy nhiên, thực trạng tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi hấp dẫn hoặc nhàm chán được các em nhận xét từ nhiều nguyên nhân khác nhau
Qua khảo sát thấy rằng để cuốn hút các em vào trò chơi, việc tổ chức hướng dẫn trò chơi là rất quan trọng Khi được hỏi về lý do đánh giá các hoạt động tổ chức trò chơi trong giờ ra chơi tại trường mình là sinh động, hấp dẫn thì
có tới 39% các em cho rằng đó là do có nội dung trò chơi phong phú hấp dẫn trong khi đó chỉ có 25,7% cho rằng quản trò có kỹ nưng tổ chức hoạt động, 17,6% cho rằng nội dung phù hợp với lứa tuổi, 5,9% các em có thêm kiến thức, 7,4% do các em cho rằng chính bản thân được tham gia vào trò chơi
Tương tự như vậy phần lớn các em học sinh cho rằng các hoạt động vui chơi mà quản trò đưa ra chưa hấp dẫn cũng chủ yếu liên quan đến nội dung trò chơi 54,2% ý kiến các em đưa ra là do nội dung trò chơi quản trò đưa ra còn đơn điệu, 29,8% cho rằng kỹ năng tổ chức của quản trò chưa có tính thuyết phục cao, 16% là do các trò chơi chưa phù hợp với lứa tuổi
Như vậy thấy rằng nội dung trò chơi đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thu hút học sinh tham gia chơi Trò chơi đa dạng, phong phú, luôn được đổi mới, luôn là “món ăn ngon” thu hút được sự yêu thích tham gia của các em Như vậy việc bồi dưỡng kỹ năng tổ chức, hướng dẫn trò chơi cho học sinh cũng như
Trang 10hướng dẫn các em sưu tầm, sáng tạo trò chơi trên cơ sở nhận thức đầy đủ về trò chơi là hết sức cần thiết
Chương III MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI CỦA HỌC SINH TH&THCS DƯƠNG SƠN TRONG GIỜ RA CHƠI
1 Phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn cho học sinh nhận thức đầy đủ về trò chơi
Là một trò cần phải nắm chắc các yếu tố tạo nên một trò chơi Đây chính là một khâu quan trọng để tổ chức trò chơi một cách hiệu quả nhất và cũng là cơ sở
để sáng tạo ra những trò chơi mới Một trò chơi thông thường bao gồm các yếu tố: “Cốt trò”, “Dạng trò”, “Đề trò”, “Luật chơi” và “Thưởng phạt”
“Cốt trò”: Mỗi một trò chơi có nhiều ý nghĩa, tác dụng, trong đó cốt lõi
chủ yếu nhất đó là mặt giáo dục của trò chơi, ý nghĩa nổi bật này được gọi là
“Cốt trò”
Ví dụ: “Cốt trò” của trò chơi “Đua ếch” là rèn luyện tính đoàn kết tinh thần tập thể “Cốt trò” của trò chơi “Lời chào” là giúp các em hiểu cách lịch sự, tôn trọng khi gặp người lớn, thầy cô
“Dạng trò”: là hình thức thể hiện cốt trò Một số cốt trò có thể có nhiều
dạng trò Tên trò chơi thường từ dạng trò mà ra
Ví dụ: “Cốt trò” rèn cho các em có phản xạ nhanh nhẹn, tạo ra không khí vui tươi có dạng trò: “Thụt thò” hoặc “Amen, Ala, Adi, Alô”
“Đề trò”: Đây là lời dẫn câu truyện vào trò chơi, có tác dụng thu hút, lôi
cuốn, cổ vũ trò chơi sôi nổi hơn
Ví dụ: Trò chơi “Tôi là vua”; có thể đặt đề trò như sau: Các bạn đã nhìn thấy vua bao giờ chưa (Rồi ạ) Ông vua trông như thế nào? (Uy nghiêm ạ, oai phong ạ, đẹp ạ ) Các bạn có muốn đóng vai ông vua uy nghiêm, oai phong không? (Có ạ) Vậy hôm nay tôi sẽ hướng dẫn các bạn một trò chơi mới có tên
là “Tôi là vua”