Đề tài xoay quanh đời sống tinh thần của công nhân nữ nhập cư tại khu công nghiệp Long Đức Trà Vinh nên đối tượng nghiên cứu trong đề tài này tập trung đi sâu vào các mặt của đời sống tinh thần như học tập, vui chơi, giải trí, thể thao, các mối quan hệ và các mặt hoạt động xã hội khác của chị em công nhân nữ.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU 1.Lý do chọ đề tài:
Xu thế quốc tế hóa toàn cầu cùng với chính sách mở cửa của nhà nước ta là một thuận lợi lớn trong công cuộc phát triển kinh tế.Chính nhờ vậy mà trong những năm trở lại đây nền kinh tế nước ta phát triển khá mạnh.Quá trình này cũng đồng thời dẫn đến tình trạng đô thị hóa và sự ra đời của các khu công nghiệp tập trung ở các đô thị lớn sự xuất hiện nhanh chóng của các khu công nghiệp đòi hỏi một lực lượng lớn lao động Nhu cầu tìm kiếm lao động tại các đô thị lớn diễn ra mạnh đến đâu thì quá trình lao động đổ dồn lên thành thị mạnh tới đó Phần lón là lao động từ các vùng quê nghèo di cư lên nhằm tìm kiếm cơ hội việc làm nuôi sống bản thân và gia đình
Là một trong những đô thị lớn nhất Trà Vinh, khu công nghiệp Long Đức hội tụ rất nhiều tiềm năng phát triển trong đó cơ hội tìm kiếm việc làm khá cao, thu hút một lực lớn lao động từ khắp các huyện và các tỉnh khác di cư đến
Quá trình di cư ban đầu chủ yếu là lao động nam, song vài năm trở lại đây tình hình này đã chuyển sang một xu hướng khác với phần lớn là lao động nữ di cư đến cũng với mong muốn có thể nuôi sống bản thân và nuôi sống gia đình
Nam giới có thể đi làm xa nhà và giao phó công việc chăm sóc gia đình cho mẹ, vợ.Vậy một câu hỏi dặt ra là khi người lao động nữ đi làm xa thì gia đình của họ sẽ như thế nào? Vì sao lao động nữ lại phải bươn trải nơi đất khách quê người để nuôi sống bản thân và gia đình? Cuộc sống của họ như thế nào khi “tay trắng” lên các vùng đô thị kiếm việc? Những suy nghĩ trăn trở của họ khi xa gia đình?
Cũng trong hoàn cảnh này, nếu như là một đứa con của một nữ công nhân đang bươn trải nơi đất khách quê người hơn ai hết tôi thấu hiểu nỗi thống khổ của mẹ tôi khi một lúc
bà vừa phải vật lộn với cuộc sống bon chen, ngạt thở, sự leo thang của giá cả nơi đô thị , vừa phải đối mặt với sự dằn vặt khi phải xa chồng con
Tất cả những lý do trên, thúc đẩy bản thân để thực hiện đề tài với mong muốn tìm hiểu sâu hơn nữa thực trạng đời sống tinh thần của công nhân nữ nhập cư tại khu công nghiệp Long Đức - Trà Vinh, đồng thời chia sẻ sự hiểu biết của bản thân đến vấn đề này
2 Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
2.1.Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài xoay quanh đời sống tinh thần của công nhân nữ nhập cư tại khu công nghiệp Long Đức - Trà Vinh nên đối tượng nghiên cứu trong đề tài này tập trung đi sâu vào các mặt của đời sống tinh thần như học tập, vui chơi, giải trí, thể thao, các mối quan hệ và các mặt hoạt động xã hội khác của chị em công nhân nữ
Trang 22.2 Khách thể nghiên cứu :
Để đáp ứng đúng nội dung của đề tài khách thể nghiên cứu là công nhân nữ nhập cư đang làm việc tại các công ty trên địa bàn thành phố Trà Vinh, trong đó điển hình là công nhân nữ ngành dệt may
3 Phạm vi nghiên cứu:
Đây là đề tài nghiên cứu về trường hợp do vậy địa điểm chọn để nghiên cứu là khu vực thành phố Trà Vinh
4 Mục tiêu nghiên cứu:
4.1 Mục tiêu chung:
Nhìn một cách tổng quát thì toàn bộ nội dung của đề tài nhằm mục đích tìm hiểu thực trạng đời sống tinh thần của công nhân nữ dưới tác động của hoàn cảnh xã hội, qua đó đưa ra những kiến nghị nhằm giải quyết thực trạng
4.2 Mục tiêu cụ thể:
1 Thực trạng đời sống tinh thần của công nhân nữ nhập cư đang làm việc tại thành
phố Trà Vinh
1.1 Các mối quan hệ của công nhân nữ nhập cư với lãnh đạo công ty, bạn bè, gia đình…
1.2 Quá trình tham gia vào các hoạt động học tập, vui chơi, giải trí, thể dục thể thao Mức độ tiếp cận với các phương tiện truyền thông đại chúng như sách, báo, tivi, radio, internet
1.3Tình hình tham gia vào các hoạt động xã hội như đi bộ, ủng hộ đồng bào bão lũ…
2 các chính sách của nhà nước nhằm bảo vệ và đáp ứng nhu cầu lao động nữ nhập cư
5 Ý nghĩa đề tài:
5.1 Ý nghĩa về mặt lý luận:
Đề tài nghiên cứu được hoàn thành góp phần vào việc áp dụng các lý thuyết xã hội học, kỹ năng phân tích giới Đồng thời góp phần nhỏ trong lý luận nghiên cứu về đời sống của cồng nhân nữ nhập cư
5.2 Ý nghĩa thực tiễn :
Trước hết quá trình nghiên cứu đã giúp người thực hiện đề tài bổ sung một lượng kiến thức thiếu hụt về thực trạng đời sống công nhân nữ nhập cư tại nơi mình đang học tập, đặc biệt là về mặt tinh thần
Trang 3Kết quả nghiên cứu là nguồn tư liệu tham khảo cho các bạn sinh viên và tất cả những người quan tâm đến đời sống của công nhân nữ nói chung và công nhân nữ nhập cư nói riêng
Những kiến nghị trong đề tài sẽ là những điều tham khảo cho giới lãnh đạo công ty, những cơ quan chức năng bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ và các nhà hoạt động xã hội
6 Nguồn dữ liệu và phương pháp phân tích thông tin:
6.1 Nguồn dữ liệu :
Trong nghiên cứu này có kế thừa nguồng dữ liệu thứ cấp từ các nghiên cứu trước của các tác giả, ngoài ra người nghiên cứu cũng sử dụng dữ liệu mà bản thân thu thập được qua các phương tiện truyền thông đại chúng như sách, báo, tivi, radio, internet và quá trình quan sát trong suốt thời gian học tập sinh sống tại địa bàn thành phố Trà Vinh
6.2.Phương pháp xử lý thông tin :
Do sử dụng tài liệu thứ cấp là chính nên phương pháp sử lý thông tin chủ yếu là khái quát, tổng hợp, quan sat, định tính
Trang 4
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1 Thực trạng đời sống của nữ công nhân nhập cư tại thành phố Trà Vinh: 1.1 Thực trạng:
Đi khắp các ngả đường của tại Trà Vinh, ở đâu ta cũng bắt gặp hình ảnh của những người lao động nữ đang phải lăn lộn ở những loại hình công việc khác nhau giữa
sự ồn ào, ngột ngạt của bầu không khí ở đô thị Ở đó thấp thoáng bóng dáng của những người lao động nữ nhập cư
Người phụ nữ thường gắn bó với các công việc chăm lo gia đình, gắn bó với quê hương và hầu như có mức lương ổn định.Vậy câu hỏi đặt ra ở đây là: Tại sao họ phải rời
bỏ gia đình, làng quê để lên các thành phố để kiếm việc?
Qua những cuộc khảo sát,nghiên cứu cho thấy rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này song nguyên nhân chủ yếu vẫn là do cái nghèo, cái đói đang diễn ra ngay trên quê hương của họ: “theo các tính toán hiện nay ngày công lao động nông thôn chỉ đạt trên dưới 10.000 đồng/ngày và nếu chỉ thâm canh cây lúa thì với số diện tích, năng xuất như hiện nay,các hộ gia đình nông dân chỉ có thể đạt được tổng thu nhập khoảng từ 15-20 kg thóc/người/tháng,tương đương khoảng 30-40đồng/người/tháng Đấy là chưa kể những năm mất mùa do thời tiết gây ra
Bước vào cuộc sống mới với hai bàn tay trắng , họ muốn có được một công việc
để ổn định cuộc sống của bản thân và hi vọng sẽ có chút tiền dư giả để nuôi sống gia đình Nhưng thực tế nghiệt ngã không cho họ thực hiện được những ước mơ giản dị đó Đời sống bấp bênh, công việc thì không ổn định và nặng nhọc, vất vả với mức thu nhập không đủ để trang trải chi tiêu cho cuộc sống của bản thân.Bởi thu nhập của họ thấp trong khi giá cả thì leo thang khiến cho họ như đang đứng trên một biển lửa
Chỗ ở là điều kiện tối thiểu khi bước vào cuộc sống xa nhà Để có thể kiếm được việc làm thì điều trước tiên là phải kiếm được một chỗ để trú ngụ Đối với lao động nữ nhập cư, chi tiêu của họ dung để thuê nhà trọ là rẻ nhằm phù hợp với đồng lương eo hẹp Nhưng đồng nghĩa với cái “rẻ” ấy là những phòng trọ lụp xụp, nóng bức, chật chội Tuy sống trong những căn nhà này nhưng một số chị em vẫn thấy vui vì mình còn có chỗ để nghỉ ngơi sau một ngày làm việc căng thẳng Bên cạnh đó có rất nhiều chị em phải chịu cảnh màn trời chiếu đất, trong số họ, phần lớn là những người muốn ra thành phố Trà Vinh tìm việc không có thu nhập “Họ là những người mới ra vùng đô thị hoặc chưa
có việc làm, hoặc chưa có người thuê; tiền mang theo thì hết, tiền thu nhập mới chưa có;
họ không quen biết ai, nên đành phải sống vật vã nơi đầu đường góc phố, chịu nắng, mưa, sương, gió, đầy đọa tấm thân mình”
Trang 5Công việc với tính chất bấp bênh nên mức thu nhập mà họ nhận được cũng không ổn định.Và mức thu nhập mà họ nhận được còn tùy thuộc vào từng loại công việc
“thu nhập bình quân tháng của người di cư (957.000đ) thấp hơn so với người không di cư (1.212.000đ) khoảng 21% Người di cư là nam (thu nhập bình quân tháng 1.105.000đ) kiếm được nhiều hơn nữ (839.000đ) Sự chênh lệch giữa thu nhập của người nhập cư và người không di cư cũng không hề nhỏ,điều này cho thấy rằng lao động nhập cư gặp nhiều khó khăn hơn lao động không nhập cư về thu nhập ,trong khi đó họ phai trang trải những khoản chi phí mà lao động không nhập cư không phải lo nghĩ đến Sự chênh lệch giữa thu nhập bình quân của lao động nam và nữ nhập cư cũng khá cao nó phần nào nói lên sự bất bình đẳng trong công việc, thu nhập, lợi ích… giữa nam và nữ công nhân,đó là sự bất công mà lao động nữ nhập cư phải gánh chịu
Với thu nhập thấp như vậy thì cuộc sống của họ hết sức khó khăn huống chi còn phải mang trong mình nỗi lo kinh tế của gia đình Đồng lương eo hẹp như vậy muốn đảm bảo được cuộc sống phải hết sức tiết kiệm Chính vì tiết kiệm này đã dẫn đến tình trang thiếu thốn về nhiều mặt của đời sống vật chất Bữa ăn là cần thiết nhất phải chi tiêu hang ngày, song với điều kiện giá cả tăng vọt như hiện nay thì việc đảm bảo đủ chất cho chị
em là rất khó khăn Thường thì công nhân nữ nhập cư chỉ chi từ 7.000đ-10.000đ cho bữa
ăn của một ngày, và phần lớn họ phải nhịn ăn sáng Với kiểu ăn uống như thế thì họ không thể bù đắp nổi lượng sức lao động bỏ ra làm việc trong điều kiện nặng nhọc, vất vả
Với gánh nặng công việc và nỗi lo gia đình như vậy ,các nữ công nhân luôn phải ở trong tình trạng stress nặng
Thêm vào đó trong điều kiện làm việc không mấy dễ chịu như vậy các chị luôn cảm thấy mệt mỏi, ngán ngẩm, đau khắp người… Môi trường làm việc quá nóng bức, ồn ào, nhiều bụi, nồng độ chất độc cao tuy không gây nguy hiểm tính mạng ngay tại thời điểm làm việc nhưng có thể làm giảm tuổi thọ về sau
Phần lớn nữ công nhân thường phàn nàn sau những ca làm việc “người rã rời, đau lưng, mỏi mắt, có người mắt đã kém dần” một số lo lắng “không biết còn
đủ sức làm đến 50 tuổi hay không”
1.2 Đời sống tinh thần của công nhân nữ nhập cư nghành dệt may
1.2.1 các mối quan hệ của công nhân nữ
♣ Mối quan hệ với lãnh đạo công ty:
Đa số công nhân khi vào làm việc tại các công ty đều nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của công ty về thời gian lao động Cả hai bên đều có ý thức trong việc tôn trọng hợp đồng lao động kí kết trước khi lao động vào làm việc tại công ty, tuy nhiên gần đây tại Trà Vinh và nhiều tỉnh thành khác luôn xảy ra mâu thuẫn giữa lãnh đạo công ty và
Trang 6công nhân dẫn tới hành động công nhân đình công với số lượng lớn gây sức ép trong dư luận xã hội, làm mất lòng tin của công nhân vào giới lãnh đạo công ty, công việc sản xuất
bị ngưng trệ ảnh hưởng tới tiến độ phát triển kinh tế chung của toàn xã hội Như vào ngày 25/4/2008 hơn 3000 công nhân công ty giày Gia Định đình công đòi tăng lương và các
khoản chế độ: “Bức xúc lớn nhất của tập thể công nhân là công ty bố rtis cho công nhân nghỉ phép năm 2008 vào những ngày không có hàng nhưng không báo trước,khiến họ bị thiệt thòi”( Lê Việt, vietnamnet,26/4/2008).Đó là những minh chứng cho sự khôn ghiểu
nhau giữa lãnh đạo công ty và công nhân khiến họ bức xúc đến mức phải lên tiếng bằng biện pháp đình công Sự không hiểu nhau này gây ảnh hưởng bất lợi tới nhịp độ phát triển kinh tế chung của công ty cũng như toàn xã hội
♣ Mối quan hệ với nam công nhân
Thời gian lao động quá nhiều cùng với sự mệt mỏi của công việc khiến cho chị em công nhân không có điều kiện để giao lưu với các bạn khác giới Một số chị em mặc cảm
vì mình là dân nhập cư nên sống co mình lại không giao lưu với ai chỉ lo làm được nhiều công việc để tăng thu nhập
Hạn chế nữa là hầu hết công nhân nghành may mặc là nữ, số lượng nam rất ít nên số chị em không có cơ hội để tìm bạn đời cho mình, nhất là các chị đã qua tuổi xuân thì nguy cơ “ế chồng” là rất cao
Là phụ nữ ai cũng mong muốn tìm được người bạn đời để chia sẻ những buồn vui trong cuộc sống, nhưng thực tế “nghiệt ngã”đã không thể đem lại hạnh phúc cho các chị Nhận thức được hoàn cảnh của mình, có nhiều chị chấp nhận an phận, nhưng một số khác không chịu nổi cảnh cô đơn, nhất là khi về già nên chọ cách nuôi con đơn thân:
“công nhân nữ tuổi ngoài 30 vẫn chưa lập gia đình chiếm số đông Sợ tuổi già hiu quạnh, một số chị em tìm cách có được một đứa con bằng mọi giá”(nguồn Tintuconline
“Nỗi khát khao làm mẹ”,thứ 7 ngày 10/3/2007)
Đây là vết thương in hằn lâu nhất trong trái tim người phụ nữ và chính nó đã khiến các chị mất hết niềm vui và tin yêu vào cuộc sống, xa lánh xã hội Đau lòng hơn nữa khi một bộ phận chị em bị rơi vào bẫy của các tệ nạn xã hội: mại dâm, trộm cắp:
“Ngoài những vấn đề tiền công, nhiều chủ thuê nhân công còn có hành vi lợi dụng sắc đẹp và thể xác của lao động nữ để làm tăng thu nhập và thỏa mãn dục vọng của mình các cửa hàng ăn uống, karaoke thương thu hút các cô gái trẻ để đưa ra làm tiếp viên Nhiều chủ cửa hàng yêu cầu và khuyến khích các em ăn mặc và có biểu hiện lả lơi để thu hút khách,thậm chí tiến hành cả hoạt động mại dâm”(Hà Thị Phương Tiên-Hà Quang
Ngọc “Lao động nữ di cư tự do thành thị-nông thôn”
Tình trạng sống thử cũng diễn ra hết sức gay gắt trong đời sống công nhân nữ nhập
cư Tình trạng trên là sự báo động chon guy cơ gia tăng nạo phá thai ở công nhân nữ và
nó dẫn đến sự tổn thương về tinh thần cho người nữ công nhân
Trang 7Mối quan hệ với đồng nghiệp nữ
Chị em công nhân khi bước chân vào làm việc ai cung luôn có một ý niệm là kiếm thật nhiều tiền để phụ giúp gia đinh, bởi vậy họ luôn có tư tưởng làm sao để mình có được nhiều việc làm, có công việc là lao vào làm dẫn đến tình trạng xâm lấn vào công việc của nhau Tranh chấp giữa các chị em là không thể tránh khỏi
Trong suốt quá trình làm việc và sinh sống tất nhiên không tránh khỏi va chạm, nhưng chủ yếu là va chạm nhỏ có thể tự giải quyết với nhau
Nhìn chung ngoài những mâu thuẫn nhỏ trong công việc thì chị em luôn có ý thức giúp đỡ nhau trong cuộc sống nhất là lúc ốm đau, bệnh tật Đây cũng là việc chị em cần phải thích nghi trong suốt quá trình sinh sống và làm việc xa nhà
♣ Mối quan hệ nơi cư trú:
Đối với mỗi người tạo được thiện cảm với mọi người xung quanh là rất quan trọng Công nhân cũng vậy, ngoài giờ làm việc ở công ty họ trở về nhà để nghỉ ngơi Trong quá trình sống họ giao tiếp với mọi người xung quanh và dần dần tạo được mối quan hệ mật thiết với những người xung quanh nơi cư trú
Nhìn chung tại các xóm trọ, công nhân nhập cư có mối quan hệ tốt với mọi người xung quanh kể cả dân địa phương cũng đối sử rất tôt với họ
Phần lớn công nhân có xu hướng tiếp xúc với người đồng hương Nguyên nhân là do xuất phát từ một địa phương nên họ hiểu nhau về đặc điểm văn hóa dẫn đến dễ tiếp xúc
và dễ hiểu nhau hơn
Việc bó hẹp phạm vi giao tiếp sẽ hạn chế mối quan hệ giữa những người đến từ nhiều vùng miền khác nhau Do vậy mà hạn chế khả năng nhận thức về các nền văn hóa của các vùng miền khác nhau, quá trình giao lưu các nền văn hóa với nhau không được rộng rãi Điều này cũng làm ảnh hưởng tới khả năng kết bạn của công nhân, nhất là việc tìm cho mình một người tâm đầu ý hợp để chia sẻ những lúc buồn vui trong cuộc sống
♣ Mối quan hệ với gia đình:
Đa số công nhân nữ nhập cư đến từ các vùng miền xa, cho nên việc về thăm gia đình
là hết sức khó khăn Mỗi năm may ra được về thăm nhà một lần còn không có điều kiện thì hai, thậm chí ba năm mới về thăm nhà được
Với những nữ công nhân nhập cư xa nhà ngoài việc chịu nhiều áp lực của công việc kiếm tiền họ vừa bị tổn thương bởi nỗi lo cho chồng và những đứa con nheo nhóc, thiếu tình yêu thương của người mẹ Nỗi nhớ nhà luôn thường trực trong sâu thẳm đáy lòng người công nhân xa sứ
Trang 8Tuy phải chịu nhiều khó khăn như vậy nhưng điều mà ta phải trân trọng ở họ đó là sự
cố gắng không mệt mỏi để vượt qua khó khăn ,kiếm những đồng tiền lương thiện để nuôi gia đình
1.2.2 Qúa trình tham gia các hoạt động vui chơi giải trí ,thể dục thể thao và mức độ tiếp cận các phương tiện truyền thông đại chúng ti vi,sách báo,internet…
Với cường độ làm việc căng thẳng ở công ty cùng với gánh nặng công việc gia đình khiến cho quỹ thời gian lao động tăng mà thời gian rảnh thì hầu như không có
Phần lớn công nhân khi có thời gian rảnh thì họ dùng vào việc nghỉ ngơi là chủ yếu Sau những giờ làm việc quá căng thẳng về đến nhà tâm lý chị em ai cũng chỉ muốn lăn ra ngủ cho đỡ mệt để lấy sức đi làm tiếp, có rất ít người xem sách báo hay ti vi
Với mặt bằng lương chỉ đủ chi tiêu cho những nhu cầu tối thiểu hằng ngày và gửi về phụ gia đình nên rất ít công nhân có điều kiện để mua sắm các loại phương tiện giải trí như radio, tivi , sách báo…Đôi khi sang phòng khác có thể xem nhờ nhưng như vậy rất ngại nên chị em chọn giải pháp “đi ngủ” cho là tốt nhất
Thực đơn giải trí cho chị em công nhân sau những giờ làm việc hết sức nghèo nàn, ngày nào cũng quanh quẩn với chiếc máy cassetle, thỉnh thoảng thứ bảy, chủ nhật được nghỉ thì đi siêu thị hoặc vào các tiệm net để chat Nhưng số lượng công nhân biết chat là rất ít , phần lớn họ ra mạng chỉ để tán gẫu với bạn bè chứ không có nhu cầu truy cập nhiều thông tin về vấn đề kinh tế, chính trị , xã hội
Với việc hạn chế về các phương tiện giải trí nên công nhân chỉ biết đến nhà máy rồi về phòng trọ, áp lực công việc đang là tâm trạng chung của nhiều công nhân hiện nay Sức lao động thì đang dần cạn kiệt theo thời gian làm tăng ca Tất cả những yếu tố này cũng tác động một lúc dẫn đến tình trạng trầm uất , stress đối với công nhân nữ nhập cư
Đã đến lúc tất cả chúng ta cần quan tâm đến sức khỏe, tinh thần của người lao động Các nhà lãnh đạo công ty phải phối hợp với các nhà hoạt động xã hội xây dựng nhiều mô hình hoạt động văn hóa, vui chơi, giải trí cho công nhân để đảm bảo tái sản xuất sức lao động và sức khỏe cho người lao động
1.2.3 Mức độ tham gia các hoạt động công tác xã hội
Quỹ thời gian làm việc căng thẳng với cường độ ba ca một ngày, giờ giấc lại không
ổn định nên mỗi khi được nghỉ chị em có thể đi chợ, nghỉ ngơi, ít có điều kiện chăm sóc cho bản thân và tham gia vào các hoạt động vui chơi giải trí Ngày nay có nhiều nhà văn hóa, các câu lạc bộ, các lớp học nữ công gia chánh, các buổi hội thao nhưng chị em không thể tham gia một phần vì không có thời gian và phương tiện đi lại, phần vì mặc cảm là công nhân ăn nói không được khéo léo cùng với công việc không được chu đáo trong ăn mặc nên các chị sẽ khép mình hơn
Trang 9Một số chị sau quá trình tham gia các hoạt động xã hội bị các bạn đồng nghiệp nam
chêu chọc nên đành thôi : “Xuất phát từ quan điểm con gái lớn lên phải lấy chồng các chị em nghành dệt may mặc cảm “ế” cộng cái nhìn thương hại hay chế nhạo do vô tình khiến chị em ngày càng co cụm lại”.
Đôi khi do mặc cảm mà những lời nói bỡn cợt vô tình làm tổn thương tới tâm hồn mềm yếu của các ch , nó chính là bức tường rào ngăn cách các chị tham gia vào các hoạt động vui chơi , giải trí…, hòa nhập vào cộng đồng xã hội
Nhìn chung đời sống tinh thần của chị em công nhân nữ nhập cư hết sức nghèo nàn, thêm vào đó là sự mặc cảm về thân phận khiến cho chị em sống rụt rè hơn và có ý niệm lẩn tránh xã hội
2 Những chính sách của nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu và bảo vệ quyền lợi của người lao động nữ.
Bảo vệ quyền lợi cho lao động nữ là một trong những mục tiêu nhằm tiến tới sự bình đẳng xã hội giữa nam và nữ, và cũng là xu hướng phát triển chung của xã hội nước
ta hiện nay Đồng thời với những quy định này thì lao động nữ được bảo vệ về quyền và lợi ích trong suốt quá trình lao động
Tại điều 109 luật lao động Việt Nam gồm hai điều nhằm hướng tới mục đích bình đẳng về lao động giữa nam và nữ, quy định này nhằm hạn chế tình trạng phân biệt đối sử của người sử dụng lao động đối với lao động nam và lao động nữ:
- Nhà nước bảo đảm quyền làm việc của phụ nữ bình đẳng về mọi mặt với nam giới,
có chính sách khuyến khích người sử dụng lao động tạo điều kiện để người lao động nữ
có việc làm thường xuyên, áp dụng rộng rãi chế độ làm việc theo thời gian biểu linh hoạt, làm việc không trọn ngày, không trọn tuần, giao việc làm tại nhà
Giữa nam và nữ công nhân đều bình dẳng trong công việc, lợi ích…Ngoài ra chính sách này cũng góp phần tạo cho lao động nữ có được công việc ổn định và có nhiều thời gian nghỉ ngơi, làm việc tại nhà để có điều kiện chăm sóc gia đình, làm tốt hai nhiệm vụ
“giỏi việc nước,đảm việc nhà”
Trong thực tế điều kiện làm việc của đa số công nhân hết sức khó khăn, điều kiện làm việc không đảm bảo an toàn lao động, một số lao động nữ phải làm việc trong các môi trường độc hại như các công ty hóa chất…trong những điều kiện làm việc như vậy sức khỏe của nữ công nhân bị giảm sút nghiêm trọng nhất là sức khoẻ sinh sản, để khắc phục tình trạng này nhà nước ta cũng có những biện pháp khắc phục
- Nhà nước có chính sách và biện pháp từng bước mở mang việc làm, cải thiện điều kiện lao động, nâng cao trình độ nghề nghiệp, chăm sóc sức khoẻ, tăng cường phúc lợi về vật chất và tinh thần của lao động nữ nhằm giúp lao động nữ phát huy có hiệu quả năng lực nghề nghiệp, kết hợp hài hoà cuộc sống lao động và cuộc sống gia đình
- Các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm mở rộng nhiều loại hình đào tạo thuận lợi cho lao động nữ để ngoài nghề đang làm người lao động nữ còn có thêm nghề dự phòng
Trang 10và để việc sử dụng lao động nữ được dễ dàng, phù hợp với đặc điểm về cơ thể, sinh lý và chức năng làm mẹ của phụ nữ
Nhằm tạo điều kiện cho lao động nữ được tự do lựa chọn công việc phù hợp với điều kiện sức khỏe và sinh lý của mình nhà nước ta đã có chính sách mở mang nhiều loại hình đào tạo nghề nghiệp khác nhau để phụ nữ có thể lựa chọn và tham gia học tập Đồng thời tạo cơ hội cho lao động nữ có thể làm nhiều nghành nghề khác nhau để tăng thu nhập cho gia đình và có điều kiện vừa làm việc vừa chăm lo cho con cái
Tạo cơ hội cho lao động nữ có quyền thăng tiến và có quyền tham gia vào tất cả các hoạt động tuyển dụng lao động:
- Nghiêm cấm người sử dụng lao động có hành vi phân biệt đối xử với phụ nữ, xúc phạm danh dự và nhân phẩm phụ nữ
Người sử dụng lao động phải thực hiện nguyên tắc bình đẳng nam nữ về tuyển dụng,
sử dụng, nâng bậc lương và trả công lao động
- Người sử dụng lao động phải ưu tiên nhận phụ nữ vào làm việc khi người đó đủ tiêu chuẩn tuyển chọn làm công việc phù hợp với cả nam và nữ mà doanh nghiệp đang cần
Với những quy định này lao động nữ được bình đẳng như nam giới trong quá trình kí kết hợp đồng lao động cũng như tham gia tuyển dụng lao động, người sử dụng lao động bắt buộc phải tuân theo nguyên tắc này để bảm bảo lợi ích cho cả hai bên giữa người sử dung lao động và lao động nữ Quy định này cũng bảo vệ lao động nữ khi vi phạm hợp đồng để tránh tình trạng người sử dụng lao động có những hình phạt quá khắt khe xúc phạm tới nhân phẩm của người phụ nữ hoặc đánh đập lao động nư
Chức năng làm mẹ là chức năng được “thiên phú” của người phụ nữ vì vậy trong suốt quá trình lao động ít nhất người lao động nữ cũng có một lần làm mẹ, đó là điều hiển nhiên, người sử dụng lao động không được lấy những lý do như kết hôn, mang thai, sinh con …để chấm dứt hợp đồng lao động:
- Người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với người lao động nữ vì lý do kết hôn, có thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới
12 tháng tuổi, trừ trường hợp doanh nghiệp chấm dứt hoạt động
Trong suốt quá trình mang thai khi cảm thấy sức khỏe không đảm bảo cho sự phát triển bình thường của thai nhi thì lao động nữ có quyền chấm dứt hợp đồng lao động để
có điều kiện chăm sóc thai nhi.tuy nhiên trước khi nghỉ lao động nữ cần phải báo trước cho người sử dụng lao động để họ sắp xếp lại công việc,và quan trọng hơn lao động nữ phải co giấy chứng nhận của bác sĩ về tình trạng sức khỏe của mình:
Người lao động nữ có thai có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không phải bồi thường theo quy định tại Điều 41 của Bộ luật này, nếu có giấy của thầy thuốc chứng nhận tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi Trong trường hợp này, thời hạn mà người lao động nữ phải báo trước cho người sử dụng lao động tuỳ thuộc vào thời hạn do thầy thuốc chỉ định
Bảo vệ sức khỏe sinh sản cho lao động nữ là rất cần thiết.một người phụ nữ vì một lý
do nào đó mà mất đi chức năng sinh sản thì điều đó cũng có nghĩa họ đã đánh mất đi nửa cuộc đời mình.Vì vậy trong quá trình sử dụng lao động người sử dụng lao động cũng phải