Nhím thuộc bộ gặm nhấm, là loại động vật hoang dã, sống trong rừng, thành từng đàn 34 con, tự đào hang để ở. Thường ngủ ngày, ăn đêm. Trong đàn chỉ có một con đực trưởng thành. Nhím đực rất galăng và hào hiệp như tấn công đối phương để bảo vệ đàn, không cho bất cứ nhím đực nào xâm phạm lãnh thổ và đàn cái do nó kiểm soát. Nhím đực mỏ dài, đầu nhọn, thân hình thon dài, đuôi dài hơn con cái, dưới háng có hai dịch hoàn và nhô ra phía trước bụng, cách lỗ hậu môn khoảng 45cm. Nhím đực tính tình hung dữ hơn, hay sừng lông, đạp chân phành phạch, vừa cắn vừa đánh lông tấn công đối phương. Nhím cái mỏ ngắn, đầu hơi tròn, thân hình quả trám, đuôi ngắn và mập hơn con đực, dưới bụng lộ rõ 6 vú ở hai bên, dưới háng có lỗ sinh dục cái, cách lỗ hậu môn khoảng 3cm. Nhím cái tính tình hiền lành hơn, chỉ hung dữ lúc đẻ.
Trang 1Làm giàu nhờ nhím
Từ khi sinh chỉ nặng khoảng 100 g lúc trưởng thành mất 8-10 tháng, nhím đạt trọng lượng 8-10 kg/con Lúc đó, chúng bắt đầu sinh sản Nhím mẹ sau khi đẻ 3 ngày là chịu đực và phối giống cho chu kỳ sinh sản tiếp theo Chỉ cho tôi xem con nhím bạch, vừa được tạo giống thành công ở trại, một loại “hàng độc” trên thị trường hiện nay, ông Tuân hào hứng: “Vậy là có thể tách ra nhân đàn nhím mới Cứ theo những nguyên tắc này thực hiện thì nuôi nhím có thể làm giàu ”.
Hiện có rất nhiều người muốn lập chuồng nuôi nhím Tôi không có ý định này, nhưng sau chuyến đi thực tế, bây giờ cứ bước vào quán thì tôi phải kêu ngay thịt nhím, bởi thịt của con vật gai góc này có sức hút lạ kỳ
Chả riêng gì dân nhậu, mà hiện nay quý bà, quý cô mỗi khi vào quán ăn cũng thường khoái khẩu với món thịt nhím Thịt nhím nhiều nạc, ít mỡ, là món ăn đặc sản vừa thơm ngon vừa có giá trị dinh dưỡng cao Đã vậy, nếu kêu thêm một vài xị rượu bao tử nhím uống kèm thì bảo đảm quên cả lối về Hồi trước, tôi cứ ngỡ nhím được bắt từ ở tận trong rừng nhưng hỏi lại thì hóa ra, các chú nhím nhà ta được nuôi “vòng vòng” trong
TP
Nuôi nhím, khó mà dễ
Một trong những trại nhím đầu tiên ở TP, là trại của ông Phạm Ngọc Tuân, ở ấp Bến Đình, xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi Ông Tuân bắt đầu nuôi nhím cách đây 16 năm
Từ hai cặp nhím ban đầu, đến nay trại nhím của ông đã có trên 80 con cùng một đàn nhím mới nở, trị giá vài trăm triệu đồng
Vốn là bộ đội về hưu, vợ chồng ông Tuân về Củ Chi lập trang trại với ý định nuôi
cá, nuôi trăn, đà điểu không hề có ý tưởng nuôi con vật có bề ngoài “xù xì, dữ dằn” này Cuối năm 1988, tình cờ đọc được một tài liệu giới thiệu về phương pháp nuôi và hiệu quả kinh tế của nhím “Máu” nghề nghiệp nổi lên, ông lặn lội khắp nơi “sưu tầm” được hai cặp nhím đầu tiên của những người đồng đội cũ đang làm việc bên ngành lâm sản đem
về nuôi thử nghiệm Không ngờ, hai cặp nhím nhanh chóng thích nghi được môi trường mới và lớn nhanh như thổi Hiện nay trang trại của gia đình ông đã trở thành một trong đầu mối quan trọng cung cấp nhím giống cho toàn TP
Tôi theo ông ra trại nhím được rào cẩn thận bằng lưới B40 Những chú nhím đực
mỏ dài, đầu nhọn, thân hình thon dài đang đứng ve vẩy cạnh các cô nàng nhím có mỏ ngắn, đầu hơi tròn, thân hình quả trám Ông Tuân giải thích: “Nhím đực tính tình hung
dữ, hay xù lông, vừa cắn vừa đánh lông để tấn công đối thủ là những chàng nhím khác Tuy vậy, nó rất “ga lăng” với các nàng Nhím vốn sống trong rừng sâu, ở hang thường ngủ ngày, ăn đêm nên ít bệnh Người nuôi chỉ phải đề phòng các bệnh thông thường như bệnh ký sinh trùng ngoài da và bệnh đường ruột Người nuôi nhím phải bảo đảm được nguồn thức ăn đa dạng như các loại rễ cây, mầm cây, rau củ, quả Đồng thời, chuồng nuôi phải nửa sáng nửa tối, tránh mưa tạt và nắng nóng, bảo đảm khô ráo là được
Không kịp theo “đơn” đặt hàng
Bình quân, thịt nhím hiện nay được bán ở các trại giá gần 150.000 đồng/kg Nhưng do nhu cầu nuôi và “thưởng thức” thịt nhím quá lớn mà nguồn cung cấp lại không
đủ nên nhiều trại chủ yếu chỉ bán nhím giống chứ không bán thịt Trại nhím của ông Tuân bán nhím giống cỡ 2 tháng tuổi, khoảng 2 kg với giá 2,5 triệu đồng/cặp gồm đực, cái Nhím sắp đẻ thì bán 6 triệu đồng/cặp Vậy mà chuẩn bị ra lứa nào thì đã có nơi đặt hàng trước đó vài tháng Do vậy, vợ chồng ông Tuân đã phải ngưng hẳn việc nuôi trăn, đà điểu chỉ để tập trung lo cho nhím mà vẫn không xuể vì tốc độ “sản xuất” không kịp với
“đơn” đặt hàng
Trang 2Gia đình bà Nguyễn Thị Bé, chủ trại nhím ở ấp 2, xã Bình Mỹ, huyện Củ Chi, trước đây rất khó khăn, chật vật nhưng chỉ sau vài năm làm nghề nuôi nhím, bây giờ, ngoài cơ ngơi trại nhím với thu nhập 40-50 triệu đồng/năm và một cuộc sống khá sung túc còn tạo được hẳn một “thương hiệu” riêng trên thị trường Một người quen cũ của tôi là anh Trần Văn Thời ở xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn cũng đang phất lên từ loại động vật này Chỉ với 15 con nhím vay của người bạn, chưa đầy 3 năm anh Thời không những trả được con giống, mà còn có thêm 20 triệu đồng để mở cửa hàng tạp hóa cho vợ mua bán
“Sốt” nhím
Chưa bao giờ phong trào nuôi nhím lại phát triển rầm rộ như lúc này Nhiều người chăn nuôi gọi đây là cơn “sốt” nhím Các trại nhím của TPHCM và những tỉnh lân cận như Bình Dương, Đồng Nai , hầu như trại nào cũng đang rơi vào tình trạng người mua nhiều hơn số lượng có thể bán Một thành viên của trại nhím Đặng Quế, 124 Calmette, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1 - TPHCM tỏ vẻ áy náy khi khách hàng điện thoại, đến tìm hỏi mua liên tục nhưng trại không còn đủ nhím để cung cấp Từ con số chỉ có 7-8 trại nuôi nhím ban đầu ở TPHCM và Bình Dương vào năm 2002, hiện đã phát triển lên gần 100 trại “Đó là vì thủ tục mua bán, vận chuyển nhím phải qua Chi cục Kiểm lâm tỉnh, TP nếu không thì số hộ nuôi nhím còn nhiều hơn nữa”, anh Nguyễn Văn Tư, người chuyên thu mua nhím thịt cho các nhà hàng trong TP, nói
Ông Tuân lý giải, có tình trạng “sốt” nhím như hiện nay là vì thịt nhím giá không quá cao nhưng giàu chất dinh dưỡng Ngoài ra còn tận dụng được các sản phẩm khác từ nhím như bao tử là loại dược liệu quý chữa được bệnh đau bao tử, kích thích tiêu hóa, lông nhím có thể chế tạo làm các đồ trang sức Chẳng biết “sốt” nhím sẽ kéo dài đến bao giờ nhưng hiện vẫn còn rất nhiều người có ý định lập chuồng, nuôi nhím Tôi không
có ý định nuôi nhím nhưng sau chuyến đi viết bài về loại động vật này trở về, bây giờ cứ bước vào quán nhậu thì kêu món đầu tiên bao giờ cũng phải là thịt nhím Gì thì gì chứ thịt của con vật “gai góc này có sức hút lạ kỳ”
NGUYỄN BÌNH
Những năm gần đây, ngoài việc chăn nuôi gia súc, gia cầm, nhiều nông dân ở ngoại thành TPHCM đã
âm thầm thử nghiệm nuôi một số động vật hoang dã lấy thịt cung cấp cho thị trường TP, trong đó có loài nhím Một trong những nông dân nuôi thành công giống nhím ở môi trường nhân tạo, là anh Lương Minh Hòa ở huyện Bình Chánh
Trước đây, anh Hòa chuyên nuôi trăn với số lượng có lúc lên đến hơn 1.000 con Sau năm 2003, anh bỏ nghề vì trăn thường bị nhiễm bệnh và không có thị trường tiêu thụ Được nhiều người chỉ vẽ, năm
2004, anh lên huyện Củ Chi mua 1 con nhím đực và 3 con nhím cái đem
về phối giống thử.Đến nay, sau hơn 1 năm nuôi, trang trại của anh có hơn 30 cặp nhím bố mẹ, trị giá hơn 120 triệu đồng Theo anh Hòa, nuôi nhím có nhiều cái lợi do thức ăn dễ kiếm (khoai lang,
đu đủ, khổ qua, bắp cải, cơm dừa ), mặt bằng chăn nuôi nhỏ (mỗi ô chuồng khoảng 1,5m2), ít tốn công chăm sóc (chỉ 1 lao động) và ít bị hao hụt vì nhím không bị bệnh
Hiện nay nhím nuôi trong môi trường nhân tạo còn khan hiếm nên anh chỉ bán nhím giống với giá 3 triệu – 4 triệu đồng/cặp (trọng lượng 2kg – 3kg/con) Ngoại trừ những nhím đực khả năng giao phối kém hoặc nhím cái không còn khả năng sinh sản anh mới bán lấy thịt với giá 180.000 - 200.000 đồng/kg
Anh Hòa cho biết sẵn sàng cung cấp con giống cho bà con chăn nuôi và nhận làm đầu mối thu mua toàn bộ nhím con theo thời giá để nhân thêm giống nhím cung cấp cho thị trường (địa chỉ liên lạc: 64/25/6 Kinh Dương Vương, khu phố 4, phường An Lạc A, quận Bình Tân - ĐT: 0913748321) Chẳng riêng trang trại nuôi nhím của anh Lương Minh Hòa hiện nay ở ngoại thành TPHCM còn có rất nhiều hộ nuôi nhím, như hộ ông Nguyễn Ngọc Tuân ở xã Tân Phú Trung, ông Nguyễn Ngọc Ẩn ở xã Nhuận Đức, bà Nguyễn Thị Bé ở xã Bình Mỹ thuộc huyện Củ Chi; hộ ông Trần Văn Thời ở xã Thới Tam Thôn thuộc huyện Hóc
Anh Lương Minh Hòa chăm
sóc đàn nhím bố mẹ.
Trang 3Môn
Trung bình mỗi hộ nuôi 30 50 cặp nhím bố mẹ, mỗi năm cung cấp 60 80 cặp nhím giống, lãi 100
-150 triệu đồng, hiệu quả kinh tế gấp 10 lần so với nuôi heo hoặc một số gia súc khác Đây là mô hình chăn nuôi mới cần được nhân rộng.
Tỉnh Sơn La hiện có gần 300 hộ nuôi khoảng 3.000 con nhím, trong đó có 1.500 nhím cái đang trong thời gian sinh sản Giá nhím giống khá cao so với các vật nuôi khác, trung bình một đôi nhím giống có giá từ sáu đến bảy triệu đồng, nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh đặt mua, nhưng chưa có đủ giống đáp ứng nhu cầu chăn nuôi
Kỹ sư Hà Muồn, Phó Giám đốc Trung tâm khoa học sản xuất lâm nghiệp Tây Bắc là người say mê thực hiện đề tài nuôi nhím, một nghề hoàn toàn mới ở Sơn La Hồi đầu, trung tâm chỉ có hai con, sau tìm về được ba, bốn đôi nữa Việc đưa con nhím hoang dã về nuôi nhốt rất khó khăn, phải nghiên cứu ảnh hưởng của chuồng trại, thức ăn, nuôi dưỡng, và đặc tính sinh sản cho từng giai đoạn
Công việc nghiên cứu tất bật đã ngốn hết cả thời gian, công sức và tiền bạc của anh Cả một thời gian dài, dãy nhà thực nghiệm đã "thành nhà của anh", quần áo nhuốm "mùi nhím", nhưng trong mắt luôn ánh lên niềm tin về việc nuôi nhím Ðến nay, trung tâm có 60 nhím cái mỗi năm đẻ được hơn
200 con; nhẩm tính sơ sơ, giá thị trường bây giờ từ sáu đến bảy triệu đồng/đôi nhím, 100 đôi thu hơn
600 triệu đồng Tuy vậy, nguồn nhím giống vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu khách hàng trong và ngoài tỉnh đến tham quan, đặt mua
Nuôi nhím đơn giản lại cho thu nhập khá, nhiều người trong và ngoài tỉnh đã tìm đến học hỏi kinh nghiệm ở trung tâm và nuôi thành công Ông Trần Hữu Cung, tổ 8, phường Quyết Tâm (thị xã) hiện
có tám đôi trị giá 80 triệu đồng Ở tổ 1, phường Quyết Thắng (thị xã) có gia đình ba anh em cùng nuôi nhím, anh cả là Cao Hà, từ năm 2003 nuôi ba đôi, từ nguồn nhím sinh sản và anh đầu tư mua thêm, đến nay, trong chuồng nhà anh có 40 con, trị giá 150 triệu đồng Năm 2005, anh bán 10 đôi thu được 50 triệu đồng, từ đầu năm đến nay đã bán được 10 đôi thu hơn 70 triệu đồng Thu từ nuôi nhím
đã có thể mua được ô-tô Hai em của anh Hà là Cao Thị Dung và Cao Thị Hương, cùng nuôi nhím từ năm 2004, hiện trong chuồng hai chị còn tổng cộng 43 con, trị giá gần 160 triệu đồng
Mặc dù nuôi nhím có mùi hôi, nhưng nếu làm chuồng thoáng mát thì chỉ cần diện tích nhỏ cũng nuôi được nhím Hộ anh Ðặng Ðình Ngữ, số nhà 143, tổ 1 (phường Quyết Thắng) hiện nay, nuôi 10 đôi trị giá gần 100 triệu đồng; từ năm 2005 đến nay, bán được tám đôi thu hơn 50 triệu đồng Giờ đây, nuôi nhím không còn ở mô hình thí nghiệm và mô hình hộ cá nhân đơn lẻ, mà đã hình thành một hội tương trợ nhau thông qua hoạt động của Hội nuôi nhím thị xã Sơn La Tại đây, những thông tin về kinh nghiệm, thị trường, giá cả đều được cập nhật và trao đổi Giám đốc Trung tâm Khoa học sản xuất lâm nghiệp Tây Bắc, Chủ tịch Hội nuôi nhím thị xã Tân Văn Phong cho biết: "Con nhím có thể trở thành con vật nuôi thông thường trong gia đình, nếu quen rồi
có thể thả ra không cần nhốt trong chuồng, nhím cũng không bỏ đi Chỉ băn khoăn là giá nhím giống
từ sáu đến bảy triệu đồng/đôi, các hộ nuôi nhím hiện nay rất cần vốn để đầu tư Hội nuôi nhím thị xã đang vận động các hộ tăng cường áp dụng khoa học, phát triển đàn nhím để từng bước giảm giá thành, nâng cao hiệu quả kinh tế, góp phần xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh miền núi Sơn La
“Tỉ phú nhím” sắp xuất khẩu nhím
Trang 4Sau một năm, tỉ phú nhím mở thêm nhiều trang trại, lợi nhuận cao gấp đôi ba lần những năm trước
Báo Người Lao Động số ra ngày 7-4-2007 có bài viết “Tỉ phú nhím”, giới thiệu ông Thân Quang Vịnh (Hai nhím), 58 tuổi, một nông dân khá thành đạt từ mô hình nuôi nhím, heo rừng tại phường Linh Xuân, quận Thủ Đức-TPHCM Trở lại trang trại của “Hai nhím” ở Thủ Đức - TPHCM trong những ngày này, chúng tôi càng khâm phục ý chí làm giàu của ông
Người lính già giữa thời bình
Mọi người quen gọi ông là “Hai nhím”, một lão nông “Robinson” biến đất hoang thành trang trại nuôi nhím và heo rừng Có lẽ tại TPHCM hiện ít có một lão nông nào thành đạt và phát triển rộng khắp như vậy Từ một trang trại, hiện nay ông đang vừa lập hai trang trại mới ở Củ Chi – TPHCM, Bình Phước và đang dự định mở tiếp hai trang trại ở Bảo Lộc – Lâm Đồng, Côn Đảo Tổng số đàn vật nuôi mà ông đang sở hữu gồm 1.000 heo rừng và nhím bố mẹ, hơn 300 cặp giống; lợi nhuận từ cung cấp con giống và thịt của các trang trại trong năm vừa rồi trên 2 tỉ đồng, cao gấp đôi ba lần trước đây
Ông “Hai nhím” lúc này trông gầy hơn lúc tôi gặp cách đây một năm, nhưng cường độ làm việc lại không giảm sút chút nào Nhìn đàn heo rừng đang chạy lăn tăn, đàn nhím xù lông tranh mồi, ít ai nghĩ rằng đây là tài sản vô giá của người lính già sau hàng chục năm gầy dựng
“Hai nhím” đi diễn thuyết
Đó cũng là cái tài của ông “Hai nhím” Cách đây một tuần, Hội Nông dân phường Linh Xuân, quận Thủ Đức tổ chức buổi nói chuyện “bàn chuyện nhà nông” và mời đích danh “Hai nhím” làm diễn giả, chia sẻ kinh nghiệm làm ăn với 100 nông dân Ông tâm sự: “Hôm đó vui lắm, mọi người đều cảm thấy ham khi tôi nói đến việc thu hoạch mỗi năm thu cả tỉ đồng” Vui nhất là sau hội thảo đó, đã có rất nhiều người đặt ông cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật mở trang trại Vợ chồng chị Nguyễn Thị Thu (khu phố 3, phường Linh Xuân, quận Thủ Đức) cũng là một trong hàng trăm vị khách đến trang trại ông Hai để học tập về mô hình làm ăn Chị Thu cho biết mình đã bị cuốn hút trước cách nói chuyện của ông và quyết chí tìm đến trang trại của ông để học hỏi kinh nghiệm
Ông “Hai nhím” nói đến nay không nhớ rõ đã hướng dẫn miễn phí, giúp cho bao nhiêu người làm giàu Một điều đặc biệt nữa là bằng kinh nghiệm, ông đã dày công viết nên tập tài liệu chuyên ngành nuôi nhím, heo rừng Tài liệu này chẳng những là người bạn cần thiết với nhà nông mà còn trở thành cuốn sách quý được nhiều đơn vị, tổ chức tham khảo, sử dụng cho việc giảng dạy, trong đó có cả Trường ĐH Nông Lâm TPHCM
Tấm lòng với nhà nông
Hôm chúng tôi đến trang trại cũng có rất đông người, từ Đắk Lắk, Bình Thuận, Côn Đảo đến tham quan học hỏi kinh nghiệm Dù tất bật với hàng đống công việc như cho vật nuôi ăn, bắt giống, nhưng ông rất nhiệt tình hướng dẫn kỹ thuật, trên môi không lúc nào thiếu nụ cười
Từ huyện Krông Nô- Đắk Lắk, anh Lê Độc Lập tìm đến nhà “Hai nhím” để học hỏi Anh Lập cho hay lâu nay trang trại nhà anh nuôi dê nhưng hiệu quả ngày càng kém do thịt dê mất giá Tiếng lành đồn xa, anh đến tìm hiểu mô hình chăn nuôi ở chỗ ông Hai Sau vài phút được ông “bật mí” bí quyết, hướng dẫn kỹ thuật, anh gần như bị thuyết phục và dự định vài bữa sẽ về quê đầu tư nuôi nhím, heo rừng Vợ chồng chị Nguyễn Thị Thu cũng có mặt trong hàng trăm vị khách đến trang trại và khi được “mục sở thị”, đã quyết định mua hai cặp nhím giống mang về Chị Thu vốn là kỹ sư nông nghiệp (tốt nghiệp Trường ĐH Nông Lâm TPHCM năm 1988), đang có trang trại nuôi heo công nghiệp Nhưng gần đây bệnh dịch heo ảnh hưởng hiệu quả kinh tế nên chị dự định
Trang 5chuyển hướng nuôi thêm nhím “Tôi rất khâm phục trước mô hình làm giàu tay ngang của một nông dân như ông Hai”- chị Thu nói
Thành đạt, giàu có, nhưng với ông “Hai nhím”, cái quý nhất là tình người, sẵn lòng giúp mọi người vượt khó, làm giàu Ông cho hay mình đang giúp hướng dẫn cho một nhóm sinh viên khoa chăn nuôi thú y một trường đại học tại TPHCM thực hiện đề tài tốt nghiệp nuôi heo rừng “Đem chút hiểu biết của mình chia sẻ lại với người dân, giúp họ làm giàu quả là hạnh phúc”- ông bộc bạch
Nhím
Phong trào nuôi nhím đang lan rộng ở nhiều địa phương vì chúng dễ nuôi, ít bị dịch bệnh, thịt nhím là đặc sản, dễ tiêu thụ với giá cao đầu tư chi phí thấp mà hiệu quả kinh tế cao Tuy nhiên,
do nhu cầu nuôi lớn mà giá con giống thường cao gây trở ngại cho người nuôi.
Xin mách nhỏ cách nhân giống nhím của một số hộ giàu kinh nghiệm ở huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) để bà con tham khảo, áp dụng Cách phân biệt nhím đực, nhím cái:
- Lúc nhím còn nhỏ, đặt nhím nằm ngửa, dùng 2 ngón tay vạch lỗ sinh dục ra, thấy gai giao cấu lộ ra là nhím đực, không thấy là nhím cái
- Khi nhím trưởng thành, nhím đực mỏ dài, đầu nhọn, thân hình thon dài, đuôi dài hơn con cái, tính hung dữ, hay xù lông, rung chuông, đạp chân phành phạch để tấn công đối phương Nhím cái mỏ ngắn, đầu hơi tròn, thân mình mập và ngắn hơn con đực, đuôi ngắn, tính hiền lành, chỉ hung dữ lúc đẻ Bắt nhím cho vào rọ hẹp, nhấc lên dùng ngón tay gãi nhẹ vào cơ quan sinh dục cách hậu môn 2-3cm, nếu thấy dương vật thòi ra là nhím đực, nếu không là con cái
Cách cho phối giống:
Nên cho con cái phối giống từ 10-12 tháng tuổi Thời gian động dục thường kéo dài 3-4 ngày, thời điểm phối thích hợp là 2 ngày sau khi nhím cái động dục Khi động dục con cái thường có các biểu hiện: đi loanh quanh trong chuồng, hít ngửi liên tục Nếu ta động vào người, chúng đứng yên và cong đuôi lên, đôi khi bỏ ăn Con con đực cũng chạy lăng xăng và hít ngửi liên tục, chân cào liên tục xuống nền chuồng rồi rít lên
- Thời gian mang thai của nhím từ 95-100 ngày, thường đẻ về đêm Mỗi năm đẻ 2 lứa, mỗi lứa từ 1-3 con Đẻ sau 1 tháng nhím có thể động dục trở lại, tuy nhiên tùy tình hình sức khỏe và nhu cầu giống để quyết định có nên cho phối giống hay không
- Khi nuôi cần tách riêng nhím đực và nhím cái Khi thấy nhím cái có biểu hiện động dục thì bắt nhím đực thả vào ô nhốt nhím cái cho chúng phối trong thời gian từ 4-6 ngày Nếu nhím cái đang nuôi con thì bắt nhím con ra chỗ khác để tránh nhím đực cắn chết nhím con Sau mỗi lần phối giống cần bổ sung thêm thức ăn giàu đạm, chất béo và giá đỗ cho nhím đực Mỗi con đực chỉ nên cho giao phối với không quá 8 con cái và luôn luân chuyển đực cái để tránh cận huyết
Chăm sóc nhím sinh sản:
Tăng cường thêm thức ăn giàu dinh dưỡng, đủ các hàm lượng chất khoáng cho nhím cái trong thời gian mang thai Khu vực nuôi nhím sinh sản cần tách riêng cho yên tĩnh, tránh chấn động mạnh Vệ sinh chuồng trại hằng ngày, giữ cho thoáng mát về mùa hè, che ấm về mùa đông Theo dõi, nếu thấy các biểu hiện bất thường như khó đẻ cần nhờ cán bộ thú y can thiệp, giúp đỡ Chú ý giữ kín gió, nhiệt độ trong chuồng từ 25-30 độ C trong tuần đầu sau sinh để nhím mẹ ủ ấm cho con.
Nhím là loài vật dễ nuôi, ít dịch bệnh, yêu cầu về chăm sóc, nuôi dưỡng cũng rất đơn giản Các bộ phận cơ thể nhím đều có thể dùng làm thuốc, nhưng nuôi nhím còn dễ hơn cả nuôi lợn, thậm chí có thể nuôi cả trên sân thượng nhà cao tầng
Trang 6Chuồng nuôi
Chuồng nuôi nhím nên làm nửa sáng nửa tối, không cần ánh sáng trực tiếp, tránh mưa tạt và nắng nóng, bảo đảm khô sạch, thoáng mát Nền và sân chuồng làm bằng bê tông dày 8-10cm, nghiêng khoảng 3-4%, để thoát nước và để nhím không đào hang chui ra Xung quanh khu chuồng rào bằng lưới thép B40, cao trên 1,5m
Nên làm hang giả cho nhím ở bằng loại ống cống phi 50-60cm hoặc tôn uốn cong, để nổi trên nền chuồng để vệ sinh, sát trùng
Máng uống rộng khoảng 20-25cm, cao 20-25cm, để nhím không ỉa đái vào và xây máng
ở ngoài sân để nước vung vãi ra không làm bẩn, ướt nền chuồng
Trong chuồng nên để một vài khúc gỗ, sắt hoặc đá liếm để nhím mài răng và không cắn phá chuồng
Diện tích chuồng nuôi nhím không cần rộng lắm, trung bình 1m2/con
Thức ăn
Thức ăn của nhím rất đa dạng như: dễ cây, mầm cây, rau, củ, quả ngọt bùi, đắng, chát Bình thường nhím ăn 2kg thức ăn/con/ngày Nhưng khi nhím đẻ cần bổ sung thêm thức
ăn tinh nhiều chất đạm, chất béo, chất bột, đường để nhím con mau lớn, nhím mẹ đỡ mất sức, vì vừa phải tiết sữa nuôi con vừa mang thai Thức ăn cho nhím cần bổ sung thêm mầm, rễ cây các loại, nhím đực sẽ phối giống hăng hơn
Khẩu phân thức ăn cơ bản hàng ngày cho mỗi con nhím theo từng giai đoạn:
- 1-3 tháng tuổi: Cho ăn mỗi con/ngày: 0,3kg rau, củ, quả các loại, 0,01kg cám viên hỗn hợp, 0,01kg lúa, bắp, đậu các loại
- Từ 4-6 tháng tuổi: 0,6kg rau quả củ, 0,02kg cám viên hỗn hợp, 0,02kg lúa bắp đậu, 0,01kg khô dầu, dừa, lạc
- Từ 7-9 tháng tuổi: 1,2kg rau quả củ, 0,04kg cám viên hỗn hợp, 0,04kg lúa bắp đậu, 0,02kg khô dầu dừa lạc
- Từ 10-12 tháng tuổi: 2kg rau quả củ, 0,08kg cám viên hỗn hợp, 0,08kg lúa bắp đậu, 0,04kg khô dầu dừa lạc
Nước uống
Nhím ăn rau, quả, củ nên ít uống nước, nhưng cũng phải có đủ nước sạch cho nhím uống
tự do, trung bình 1 lít/5 con/ngày
Nhím thường uống nước vào buổi sáng và buổi trưa Nhím không thích tắm ướt mình, nếu
bị ướt nhím sẽ rùng mình và vẩy lông liên tục sẽ không tốt
Phòng bệnh
Nhím thường ít bị dịch bệnh Một số bệnh thông thường có thể gặp như:
- Bệnh ký sinh trùng ngoài da: Do ve, mò cắn gây nên ghẻ lở, ta có thể dùng thuốc bôi hoặc để nhím tự liếm cũng khỏi Để phòng bệnh này, nên vệ sinh sát trùng chuồng và xung quanh chuồng mỗi tháng 1-2 lần
- Bệnh đường ruột: Do khẩu phần thức ăn cung cấp không đầy đủ như ngoài thiên nhiên, nhím có thể bị tiêu chảy Trường hợp này, có thể dùng thuốc trị tiêu chảy hoặc bổ sung thêm thức ăn đắng chát như ổi xanh, cà rốt, rễ cau, rễ dừa Để phòng bệnh tiêu chảy, nên cân đối khẩu phần thức ăn đầy đủ cho nhím Không nên cho nhím ăn các loại thức ăn
bẩn thỉu, ẩm mốc, hôi thối Nhím là loài động vật gặm nhấm hoang dã được
Trang 7thuần hóa và hiện đang được nhiều địa phương đưa vào nhân nuôi vì chúng dễ nuôi, dễ sinh sản, chi phí đầu tư thấp mà hiệu quả kinh tế lại rất cao
Nếu đã nuôi 2 năm mà nhím không đẻ có thể là do các nguyên nhân sau đây: chọn giống không tốt (có thể cả 2 con cùng là đực hoặc đều là cái), khâu chăm sóc, nuôi dưỡng, đặc biệt là ghép đôi cho giao phối chưa đúng kỹ thuật Tham khảo tài liệu của Trung tâm Khuyến nông-khuyến ngư quốc gia và kinh nghiệm của nhiều hộ gia đình chăn nuôi nhím giỏi ở một số địa phương Cận tôi xin trao đổi với bạn một số vấn đề sau:
Chọn giống: Theo các nhà khoa học, nhím có 3 nhóm: Nhóm Việt Nam, nhóm Nam Phi và nhóm Bắc Mỹ Trong nhóm Việt Nam, nhím bờm lớn nhất trong bộ gặm nhấm, nặng trung bình 15-20kg, thân, đuôi dài từ 80-90cm, hình dáng nặng nề, mình tròn, đầu
to, mõm ngắn và sắc, mắt nhỏ Nếu nuôi tốt, 1 tháng có thể tăng trọng 1kg/con Cần phân biệt giữa nhím và don vì 2 con này có hình dạng tương tự nhau, nhưng nhím to hơn, nặng hơn, lông cứng hơn, đuôi ngắn hơn đuôi don; khi hoảng sợ nhím sẽ xù lông và kêu
Nhím dễ sinh sản Con đực trưởng thành sau 12 tháng, con cái 16-17 tháng tuổi Mỗi năm 1 con nhím cái đẻ được 2 lứa, mỗi lứa 2 con Mùa sinh sản của nhím là vào tháng 3-4 và tháng 10-11 Nhím đực mỏ dài, đầu nhọn, thân hình thon dài, đuôi dài hơn con cái, dưới háng có 2 dịch hoàn nhô ra trước bụng, cách lỗ hậu môn khoảng 4-5cm Nhím đực tính hung dữ hơn, hay dựng lông, đạp chân phành phạch, vừa cắn vừa đánh lông tấn công đối phương Con cái mỏ ngắn, đầu hơi tròn, thân hình quả trám, đuôi ngắn
và mập hơn con đực, dưới bụng lộ rõ 6 vú ở 2 bên, dưới háng có lỗ sinh dục cái, cách lỗ hậu môn khoảng 3cm Nhím cái tính tình hiền lành hơn, chỉ hung dữ lúc đẻ
Theo ông Lê Văn Thân, một người nuôi nhím giỏi ở xóm Phúc Sơn, xã Nghi Vạn, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An thì nên mua nhím đã sinh sản có hệ số an toàn cao hơn, bởi vì khi mua nhím con rất khó phân biệt đực cái Nhiều trường hợp người nuôi đã mua phải nhím rừng được thả lẫn với nhím nhà để bán cho khách nên khả năng sinh sản rất thấp vì chúng ta phải có quá trình thuần hóa chúng
Có nhiều cách chọn giống tùy điều kiện kinh tế của người nuôi Thông thường bà con thường bắt nhím 2 tháng tuổi hoặc nhím bắt đầu sinh sản Cách chọn cũng khá đơn giản, chọn những con lông mượt, bóng, khỏe mạnh, không còi cọc Cách phân biệt nhím rừng và nhím thuần là khi vào thăm chuồng bạn lấy một mẩu thức ăn như bí đỏ hay khoai lang thả vào chuồng, nếu nhím ra ăn chứng tỏ nhím đã nuôi thuần, mạnh dạn có thể bắt về làm giống Thường mua nhím theo cặp: 1 đực, 1 cái, nhưng nếu nuôi nhiều có thể chọn 1 đực cho 2-3 cái nhưng phải chú ý thời gian động đực để cho ghép đôi đạt kết quả thụ thai tốt Nên chọn con đực nhanh nhẹn, năng động, mạnh mẽ
Phối giống và chăm sóc nhím sinh sản: Khi con đực và con cái đã đến thời kỳ sinh sản (nặng trên 5kg) thì tiến hành chọn cặp giao phối Thời điểm động đực của con cái là rụng nhiều lông tơ, kém ăn; con đực có những biểu hiện bất thường như bồn chồn, chạy lung tung, hung hăng Nhốt con đực và con cái vào lồng rồi cho vào chuồng con cái Khoảng 1-2 ngày sau, chúng sẽ quen mùi hạch của nhau, khi không thấy những dấu hiệu bất thường thì mở lồng cho 2 con giao phối Nếu không quen mùi của nhau chúng sẽ cắn nhau đến chết
Sau 2 tháng sống chung, thấy con cái đã có thai (cân trọng lượng trước và sau khi cặp đôi thấy con cái tăng cân là chắc chắn đã có thai) đem tách riêng con đực, con cái sẽ
Trang 8sống riêng một mình để đẻ và nuôi con của nó Thời gian nhím mang thai nên cho ăn nhiều chuối, rau, củ, quả, lạc… Khi nhím đẻ cần bổ sung thêm các loại thức ăn tinh giàu đạm, khoáng, sinh tố… Nhím cái rất thương con, chăm sóc và bảo vệ con rất chu đáo, nên người nuôi ít phải can thiệp nhiều Nhím con mới đẻ trong vòng 1-2 tháng đầu, lông còn mềm và rất hiền, bạn có thể bắt lên xem để phân biệt đực cái, đánh dấu để chọn giống nhân đàn về sau
Nuôi nhím làm giàu
Nông Tiến Dũng
Báo Nông nghiệp số 155 ra ngày 4/8/2006
Thịt nhím là món ăn đặc sản nhưng không phải ai cũng có thể thưởng thức bởi giá của nó rất cao Các nhà hàng ở thành phố Điện Biên Phủ nhập vào đã là 150.000-160.000đ/
kg, nhiều khi khách hàng có nhu cầu nhưng nhà hàng cũng không có Nhím giống còn đắt hơn rất nhiều Một đôi nhím giống thời điểm hiện nay giá 5 triệu đồng mà vẫn không đủ bán Chính vì thế nhiều người có ý tưởng nuôi nhím để làm giàu, điển hình trong phong trào nuôi nhím ở Điện Biên hiện nay là anh Lò Văn Xôm, bản Nà Ten, xã Thanh Nưa, huyện Điện Biên.
Anh Xôm được biết có một người cùng dân tộc Thái với anh, tên là Pâng ở tinh Sơn
La là nông dân sản xuất kinh doanh giỏi cấp quốc gia nhờ nuôi nhím Thấy mô hình hay, anh quyết tâm học tập Năm 2000 anh Xôm mua 5 con nhím về nuôi, nhưng mãi không thấy chúng đẻ, sau mới biết là toàn nhím đực Anh Xôm bán đi 4 con và mua thêm một con cái Sau 6 tháng nhím đẻ 3 con Nhím là động vật hoang dã, nên nhiều người nghĩ khó nuôi nhưng thực tế chúng rất dễ nuôi Theo anh Xôm và những hộ nuôi nhím ở khu vực Điện Biên cho biết: Nhím có khả năng kháng bệnh rất cao, chúng ăn tất cả các loại lương thực, rau, củ, quả, các loại thức ăn thừa Thịt nhím ăn rất ngon và bổ, dạ dày và mật nhím còn làm thuốc quý Nhím là vật nuôi, ít tốn công sức, chi phí thấp, dễ tiêu thụ nhưng cho lãi rất cao Mỗi năm nhím đẻ 2 lứa, mỗi lứa đẻ từ 1-3 con, thông thường là 2 con Nhím con từ lúc đẻ đến khi
nó biết ăn (thời gian này 3 tháng) là có thể bán nhím giống được Nuôi một đôi nhím (một đực, một cái) trong một năm chúng đẻ 2 lứa, bán hai đợt nhím giống này trừ chi phí cho thu nhập 8 triệu đồng Thời điểm hiện nay, chỉ cần nuôi hơn 10 con nhím cái và 4 con đực trong một năm, hộ nuôi nhím có thu nhập hơn một trăm triệu đồng /năm Ban đầu gia đình anh Xôm chỉ có một đôi giống, nuôi trong 6 năm đến nay đàn nhím nhà anh có 50 con, con nặng nhất 22kg (không kể số nhím anh đã bán và ăn thịt) Có tư thương muốn mua đàn nhím giống nhà anh Xôm 400 triệu đồng nhưng anh không bán Anh Xôm chỉ bán nhím giống và chia sẻ kinh nghiệm cho 25 hộ ở khu vực Điện Biên cùng nuôi, hiện nay nhím của những gia đình này đang phát triển tốt Gia đình chị Đoàn Thị Vân, phố 6, phường Thanh Trường, TP Điện Biên Phủ (mua nhím giống của anh Xôm) nuôi 4 năm nay dàn nhím nhà chị có 23 con Gia đình anh Phạm Quyết Tiến, thị trấn Mường ẳng nuôi trên 20 con Các chú hộ nuôi nhím cho biết: Hiện nay trên thị trường thịt nhím và nhím giống rất đắt nhưng cung không đủ cầu Chủ
hộ nuôi chỉ cần thông báo bán là có người đến mua ngay, số lượng bao nhiêu cũng tiêu thụ hết Nuôi nhím cung cấp thịt và giống cho thị trường cho thu nhập cao, rất phù hợp với điều kiện nhà nông (đất đai rộng, nguồn thức ăn phong phú, kỹ thuật nuôi đơn giản) đây là vật nuôi mới giúp người lao động xoá đói giảm nghèo.
Nuôi nhím sinh sản tại Trung tâm KHLN vùng Tây bắc
Trang 9Nhím là động vật rừng hoang dã được đưa vào danh mục nghiên cứu để thuần hoá thành vật nuôi thông thường Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp vùng Tây Bắc đã đưa con nhím hoang dã từ rừng về để nghiên cứu thuần hoá và gây nuôi phát triển từ năm 1992 Năm
2000, Sơn La có một số hộ nuôi nhím nhỏ lẻ Đến năm 2005 nghiên cứu tại Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp vùng Tây Bắc đã đạt được kết quả cơ bản về kỹ thuật thuần hoá và nuôi nhím sinh sản.
Năm 2006, sau kết quả nghiên cứu, Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp vùng Tây Bắc
đã cùng đề tài hợp tác nghiên cứu của Viện Chăn nuôi Quốc gia mời chương trình VTV2 của Đài Truyền hình Việt Nam xây dựng chuyên mục “Cùng nông dân bàn cách làm giàu” với chủ đề về kỹ thuật chăn nuôi nhím Sau khi chương trình được phát sóng thì khắp nơi trong
cả nước biết đến một con vật nuôi mới trong phát triển kinh tế Cũng thời gian này, phong trào nuôi nhím tại Sơn La phát triển rất mạnh mẽ.
Nhím phù hợp với thời tiết môi trường khí hậu Sơn La, thức ăn cho nhím đơn giản,
dễ kiếm Nhím ít bệnh tật, dễ nuôi, chuồng trại không cầu kỳ Vì vậy phong trào nuôi nhím ở Sơn La phát triển nhanh, bền vững, có chiều sâu và vững chắc Mới qua 3 năm phát triển, song tốc độ phát triển đàn nhím khá nhanh Toàn tỉnh hiện nay có 3 chi hội nuôi nhím Chỉ tính riêng năm 2008 Sơn La đã có 578 hộ nuôi nhím với trên 5.770 con, xuất bán được 1.852 con, số tiền thu về cho các hộ chăn nuôi nhím cũng đã đạt trên 10 tỷ đồng Trong phong trào
đã xuất hiện các điển hình tiên tiến như: ông Lưu Văn Hùng, bà Vũ Thị lợi, ông Lành Văn Khoa (thị trấn Sông Mã); ông Bùi Văn Thiệp, Trịnh Xuân Quang, Lò Văn Ức (Thuận Châu), Các hộ chăn nuôi nhím có thu nhập khá ổn định Nhu cầu mua giống nhím của các tỉnh khác rất lớn nên nhím giống được các hộ sản xuất tại Sơn La bán rất chạy Đây là động lực thúc đẩy nhanh quá trình phát triển nuôi nhím của tỉnh Sơn La.
Song có một nguyên nhân cơ bản đang làm chậm quá trình tăng số lượng đàn nhím trong cả nước cũng như tại Sơn La là giá nhím giống còn quá cao do cung chưa đủ cầu Tuy nhiên, theo xu hướng chung của nền kinh tế thị trường, hiện nay giá nhím giống đang giảm dần, đó là tín hiệu mừng cho nghề nuôi nhím phát triển Hội nuôi nhím Sơn La đánh giá và
dự báo trước được sự giảm giá này và xác định rõ định hướng lâu dài của nghề nuôi nhím là sản xuất theo hướng nhím thịt do nhu cầu nhím thịt của thị trường trong nước và ngoài nước hiện nay và trong tương lai là rất lớn.
Nuôi nhím một nghề dễ làm
Bạn đọc thân mến vừa qua trong một chuyến đi công tác GSTS Nguyễn Lân Hùng và đoàn công tác nghé vào một quán ăn vô tình đã phát hiện ra giá của con nhím 5 kg là 1 triệu đồng Tính tiền song chủ quán còn nói:
“nhím càng ngày càng hiếm vì nhiều người thích ăn nhưng chẳng ai nuôi nó” sau đó TS đã đưa ý tưởng nuôi nhím vào thử nghiệm ở Lạng Sơn Chỉ trong vòng thời gian ngắn số người nuôi nhím đã tăng nhanh Không một người nào bị thất bại Chứng tỏ nhím rất dễ nuôi Chỉ cần khu đất nhỏ để nuôi nhím đã cho thu nhập hàng chục triệu mỗi năm Hiện nay nghề nuôi nhím đã lan rộng ra cả nước
2, Giá trị kinh tế
hiện nay nhím được xếp vào loại thú quý hiếm Thịt nhím nạc và ngọt thịt nó được chế biến thành nhiều món hấp dẫn được nhiều khách ưa thích Ngoài việc ăn ngon nó còn là loại thuốc chữa nhiều bệnh : chữa đau mắt, chữa vết thương, chữa đau lưng, chữa bệnh phong nhiệt Đặc biệt là chữa đau dạ dày (bao tư) Nhím còn là một mặt hàng đặc sản xuất khẩu có giá trị kinh tế cao và thị trường rất rộng mở
Giá trị kinh tế
hiện nay nhím được xếp vào loại thú quý hiếm Thịt nhím nạc và ngọt thịt nó được chế biến thành nhiều món hấp dẫn được nhiều khách ưa thích Ngoài việc ăn ngon nó còn là loại thuốc chữa nhiều bệnh : chữa đau mắt, chữa vết thương, chữa đau lưng, chữa bệnh phong nhiệt Đặc biệt là chữa đau dạ dày (bao tư) Nhím còn là một mặt hàng đặc sản xuất khẩu có giá trị kinh tế cao và thị trường rất rộng mở
Trang 103, kỹ thuật nuôi:
A, chuồng trại:
chuồng nhím có thể tận dụng các ô chuồng lợn bỏ không để nuôi Muốn nuôi nhiều ta xây riêng biệt theo kiểu trại lợn dãy chuồng 2 bên lối đi và vận chuyển thức ăn ở giữa Qua kinh nghiệm nhiều cơ sở nuôi, ta nên làm chuồng bằng lưới thép mỗi ô chuồng rộng từ 1 mét đến 1,5 mét, chiều cao lưới1 đến 1,2 mét Nền chuồng lát xi măng nghiêng về rãnh nước từ 3 đến 5 độ để thoát nược, có mái cao ráo che mưa nắng, chọn hướng phù hợp không nắng vào mùa hè không gió vào lạnh lùa vào mùa đông Phía sau có rãnh thoát nước Hàng ngày dùng vòi phun nước để rửa chuồng không để thức ăn thừa, phân nhím trong chuồng, luôn luôn giữ cho chuồng được sạch sẽ
B, con giống:
Ta có thể nuôi thuần dưỡng nhím bắt từ rừng về hoặc mua nhím ở các trại Nhím lấy từ các trại dạn hơn ít có trạng thái hốt hoảng Nhím nuôi trong một tháng thì tách khỏi mẹ Ta nuôi chúng ra một ô khác Mỗi ô có thể nuôi 2 đến 3 con Nuôi chúng thêm một tháng nữa là bán giống Ta có thể dùng vột bằng day gai hoặc dùng rọ
để lùa bắt nhím con đi Nhím giống hiện nay rất hiếm nếu muốn mua bạn phải đặt hàng trước với các cơ sở sản xuất giống
C, thức ăn của nhím:
Thức ăn của nhím rất phong phú :lá, rễ cây, củ quả, măng rừng,một số côn trùng, ốc, sâu bọ, và giun đất Ta có thể dự trữ trong vườn như cây có quả, củ ngoài ta có thể dự trữ bí ngô, khoai , sắn,ngô hạt, các loại lá xanh phơi khô cất vào bao tải Thỉnh thoảng cho nhím ăn vài khúc xương chunhg1 rất thích ăn xương một con trưởng thành ăn một ngày:
- thức ăn thô 0.5 kg/ con/ ngày ( lá xung, lá vả, thân cây laic, ngô, khoai lang, lá mít, chè, các loại cỏ chăn nuôi…)
- thức ăn tinh: 0.3kg ( ngô, khoai, sắn, hạt dẻ, bí ngô…)
- thức ăn giàu vitamin: ngoài lá cây ta cho ăn thêm trái cây ổi xanh, chuối xanh, mơ, mận, quả sung, me
- thức ăn khoáng: muối: 2- 3 gram /con/ngày
Chúng ăn thư nào nhiều thì cho ăn thư đó Ngoài ra còn có chế độ nước phù hợp Tập quán chúng thích ăn đêm nên ta cho ăn bữa chiều là bữa chính còn bữa trưa là bữa phụ
d, chăm sóc:
luôn giữ vệ sinh chuồng trại, thức ăn đủ chất, đủ lượng ăn nhiều thì mau lớn Lúc mới nuôi vào chuồng nhím nên mang ủng đề phòng chạm phải lông nhím Thỉnh thoảng vuốt ve chúng cho quen và cho ra khỏi chồng chúng sẽ không đi mà bám theo chủ
Can giữ iên tĩnh khi nuôi không làm chúng giựt mình hoảng sợ dẫn đến chậm lớn Can giữ iên giấc ngủ vào ban ngày Qua nhiều năm nuôi thư nghiệm chưa phát hiện nhím bị bệnh tật gì Chúng rất dễ nuôi
Điều đáng quan tâm là nuôi nhím sinh sản ần ngăn cánh giữa các đôi cẩn thận Đề phòng con đực của đôi khác cắn con con
4,sinh sản:
Trong tự nhiên mỗi năm sinh sản một lần vào tháng 4-5 hoặc tháng 10- 11 mỗi năm chúng đẻ từ 1- 3 con Thời gian mang thai từ 90- 95 ngày Sau 1 năm là nhím con đã thành thục
Ta cần phân biệt đực cái để bố trí chỗ nuôi Cách phân biệt tốt nhất là bắt nhím lên , lấy ngón tay gãi nhẹ vào các cơ quan sinh dục Nếu dương vật lòi ra là con đực, còn nếu không là con cái
Ta nên nuôi con đực riêng cái riêng khi nào phát dục mới thả vào ở chung với nhau Thời gian này ta cho chúng
ở chung với nhau 1 tuần là đủ Ta chỉ cần 1 con đực cho nhiều con cái
Cần theo dõi để sác định ngày nhím đẻ và có kế khoạch chăm sóc Nhím nuôi một năm có trọng lượng xấp xỉ 10
kg nếu nuôi 2 năm có thể đạt tới 15- 16 kg trọng lượng con đực 20 kg, con cái 17- 18 kg đặc biệt nhím bờm con nặng nhất tới 26 kg
5, Kết luận:
Nhím rất dễ nuôi và là loài cho hiệu quả kinh tế cao Ơ đâu cũng có thể nuôi nhím Tuy nhiên, cần đảm bảo đủ các điều kiện thì mới có thể nuôi tốt
Khó khăn lớn nhất của bà con là nhím giống Vì chưa có nhiều cơ sở nuôi nên rất hiếm Chúng tôi xin nêu ra một số địa chỉ có giống nhím để bà con ta tiện liên hệ và đặt cọc
1, bác sỹ thú y Phùng Quang Trường
Trạm nghiên cứu động vật hoang dạ – trung tâm nghiên cứu bò và đồng cỏ ba vì đt: 034881834/ dđ
09120233974
2, trung tâm nghiên cứu khoa học và sản xuất lâm nghiệp vùng tây bắc
Cây số 6 thị xã sơn la đt: 022 855 508