Lý 6 ( tiết 6 - 10)

MỤC TIÊU: *Kiến thức: +Chỉ ra được lực đẩy, lực hút, lực kéo…khi vật này tác dụng vào vật khác .Chỉ ra được phương và chiều của các lực đó.. * GV Lưu ý: Trẻ em bắt đầu cảm nhận được lực

Tiết 6: LỰC – HAI LỰC CÂN BẰNG

Ngày soạn:07/10/2006

I MỤC TIÊU:

*Kiến thức:

+Chỉ ra được lực đẩy, lực hút, lực kéo…khi vật này tác dụng vào vật khác Chỉ

ra được phương và chiều của các lực đó

+ Nêu được thí dụ về 2 lực cân bằng + Nhận xét được trạng thái của vật khi chịu tác dụng lực

* Kỹ năng:

+ HS bắt đầu biết cách lắp các bộ phận thí nghiệm sau khi nghiên cứu kênh hình

* Thái độ:

+ Nghiêm túc khi nghiên cứu hiện tượng, rút ra quy luật

II CHUẨN BỊ:

* GV: Tranh vẽ phóng to Hình đầu tiên

* HS: 1 chiếc xe lăn,1 lò xo lá tròn ,1 thanh nam châm ,1 quả gia trọng ,1 giá sắt

III TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY :

1) Ổn định tổ chức: Sĩ số.

2) Kiểm tra bài cũ:

- HS1: Trong bài khối lượng, Em hãy phát biểu phần ghi nhớ.?

- HS2: Chữa BT 5.1và 5.3 SBT

3) Bài mới:

Hoạt động1: Tổ chức tình huống học tập.

- Hằng ngày, vẫn hay dùng các từ sức hay lực Em hãy nêu 1 vài câu trong đó nói đến lực, dùng lực vào 1 việc gì đó ( Kéo xe bằng 1 lực; dùng lực đây xe; Dùng lực của

tay bóp bẹp quả cam ; Người lực sĩ dùng lực nâng quả tạ lên; Dùng lực ném hòn đá đi…)

* Vậy thế nào là lực? Lực có tác dụng gì?

Hoạt động 2: Nhận biết tác dụngkéo, đây của lực.

* GV Lưu ý: Trẻ em bắt đầu cảm nhận được lực là do vận động của cơ bắp; kết quả là có thể kéo, đây vật làm cho vật bị biến dạng hay thay đổi chuyển động Về sau nhận biết lực nhờ dấu hiệu biến dạng hay thay đổi chuyển động Không chỉ cơ bắp mà các vật cũng có thể gay biến dạng hay thay đổi chuyển động của vật khác

a) Trong hình vẽ ở đầu bài, 2HS ai

kéo, ai đây cái tủ? Muốn kéo hay

đây cái tủ thì tay phải tác dụng lên

tủ cái gì?

Nếu HS không nêu đượctừ lựcthì

GV thông báo :khi kéo hay đây cái

-Thảo luận chung ở lớp

- Tay phải tác dụng lên tủ 1 lực I.LỰC: 1) Thí nghiệm:

tủ ,tay ta tác dụng lên tủ 1 lực (do ta

vận động cơ bắp của ta)

b) Bây giờ tay không trực tiếp lên

dây hay kéo mà cầm 1 vẩtắn để

đây.Ví dụ như ở H6.1 SGK Cái gì

đã đây vòng lò xo lá tròn làm nó

bẹp lại?

Cái gì đã tác dụng lực đây vào

vòng làm cho nó bẹp lại?

c) Hãy chỉ ra trong H6.2SGK cái gì

đã trực tiếp tác dụng lực lên cái lò

xo làm cho nó dãn ra?

d) Trên H6.3 SGK lúc đầu chưa có

nam châm thì day treo quả nặng

thẳng đứng Khi đưa nam châm lại

gần thì có hiện tượng gì xảy ra? Căn

cứ vào đâu mà em biết rằng nam

châm hút (kéo) quả nặng bằng sắt?

+ Như vậy ,không chỉ có tay ta mới

tác dụng lực lên các vật khác ,mà

các vật đều có thể tác dụng lực lên

vật khác

Trả lời C4

Rút ra kết luận

Vậy khi nào ta nói rằng vật này

tác dụng lên vật kia 1 lực?

- Không phải là tay trực tiếp mà tay đây cái xe rồi cái xe đây cái vòng lò xo

- Ở đây xe đã trực tiếp đây vào vòng lò xo, xe dã tác dụng lên vòng 1 lực

_Xe trực tiếp tác dụng lực lên lò xo

_Quả nặng đang đứng yên chuyển động về phía nam châm, làm dây bị lệch

_ HS làm việc cá nhân

-Gọi 2 HS đọc to, các HS khác góp ý nếu có ý kiến khác

_ Khi vật này đây hay kéo vật kia

a) H6.1

b) H6.2

* C2 c) H6.3

* C3

* C4:

a) 1) lực đẩy 2)lực ép b) 3) lực kéo 4) lực kéo c) 5) lực hút

2) Kết luận:

* Tác dụng đây, kéo của vật này lên vật khác gọi là lực

Hoạt động 3: Tìm hiểu phương và chiều của lực

+ Làm lại TN ở H6.2 SGK và quan

sát kỹ xem lò xo dãn ra theo phương

nào, chiều nào?

Tại sao không dãn ra theo phương

khác?

Lò xo dãn ra theo phương và chiều

_Theo phương nằm ngang, chiều từ phải sang trái

-Phụ thuộc phương và chiều kéo

II.PHƯƠNG VÀ CHIỀU CỦA LỰC:

nào, phụ thuộc vào cái gì?

Đúng, lò xo dãn ra theo phương,

chiều tay kéo đây, tay tác dụng,

nghĩa là theo phương, chiều của lực

tác dụng của tay lên vật

Thông báo: Mỗi lực đều có phương

và chiều xác định, đó là phương và

chiều kéo hay dây

+ Hãy chỉ ra phương và chiều của

lực tác dụng của nam châmlên quả

nặng trong thí nghiệm ở H6.3 SGK

của tay

*C5:

- Phương S_N

- Chiều hướng từ vật vào nam châm

Hoạt đôïng 4: Hình thành khái niệm lực cân bằng.

Quan sát trò chơi kéo co trên H6.4

SGK.Hai đội chơi đều tác dụng lực

lên dây

Hãy dùng mũi tên để chỉ ra phương

và chiều của lực tác dụng của mỗi

lực lên dây

GVtreo hình lên bảng Gọi 1 HS lên

bảng vẽ mũi tên, sau đó mô tả bằng

lời phương và chiều của 2 lực.Yêu

cầu HS trả lời C6

GV nhấn mạnh: Nếu 2 đội mạnh

như nhau (chưa dùng thuật ngữ

cường độ) thì dây sẽ đứng yên như

khi chưa có lực tác dụng

Thông báo: Khi 2 lực cùng tác dụng

Vào 1 vật mà vật vẫn đứng yên như

khi không có lực tác dụng thì ta nói

rằng :hai lực cân bằng nhau(gọi tắt

là hai lực cân bằng)

Yêu cầu HS trả lời C8

Chỉ cần mũi tên chỉ phương, chiều, chưa nói đến mũi tên dài hay ngắn

- Gọi 1 HS trả lời, các HS khác bổ sung

_ Đội A mạnh hơn thì đây sẽ chuyển động về phía A Hai đội mạnh ngang nhau thì dây sẽ đứng yên

_HS làm việc cá nhân

_ Gọi 1HS đọc to.Các HS khác bổ sung

III HAI LỰC CÂN BẰNG:

C6:

C7: Phương nằm ngang; chiều 2 lực ngược nhau

C8:

a) 1)cân bằng 2) đứng yên b) 3) chiều c) 4) phương 5) chiều

Hoạt động 5: Vận dụng và Củng cố.

Yêu cầu HS làm việc cá nhân: Trả

lời C9; C10

* Lưu ý điều hay quên: Hai lực cân bằng phải tác dụng vào cùng IV.VẬN DỤNG: C9: a) lực đây

* GV hỏi thêm:

-Thế nào là 2 lực cân bằng?

- Khi nào thì 2 lực cân bằng

nhau

1 vật

- HS trả lời

b) lực kéo

4) Hướng dẫn về nha ø:

a) Bài vừa học : + Học thuộc phần ghi nhớ

+ Làm bài tập 6.1và6.3 SBT

b) Bài sắp học : Tiết 7: TÌM HIỂU KẾT QUẢTÁC DỤNG CỦA LỰC + Đọc trước phần thí nghiệm trong tiết 7

Ngày soạn:14/10/2006

I MỤC TIÊU:

* Kiến thức:

+ Biết đước thế nào là sự biến đổi của chuyển động và vật bị biến dạng, tìm được thí dụ để minh hoạ

+Nêu được 1 số thí dụ về lực tác dụng lên 1 vật làm biến đổi chuyển động của vật đó hoặc làm vật đó biến dạng hoắc làm vật đó vừa biến đổi chuyển động vừa biến dạng

* Kỹ năng:

+Biết lắp ráp thí nghiệm +Biết phân tích thí nghiệm,hiện tượng để rút ra quy luật của vật chịu tác dụng lực

* Thái độ:

+ Nghiêm túc nghiên cứu hiện tượng vật lý, xử lý các thông tin thu thập được

II CHUẨN BỊ:

*GV: 1 cái cung

* HS: xe lăn, máng nghiêng, lò xo xoắn , 2 hòn bi, sợi day

III TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1) Ổn định tổ chức: Sĩ số

2) Kiểm tra bài cũ:

-HS1: Lấy ví dụ về tác dụng lực? Nêu kết quả của tác dụng lực? -HS2: Chữa BT 6.3 và 6.4 SBT

3) Bài mới:

Hoạt động1: Tổ chức tình huống.

Thường thì dựa vào sự co duỗi của

tay hay chân mà ta biết rằng mình

đang kéo hay đây vật, nghĩa là tác

dụng lên vật 1 lực

Nhưng bây giờ giả sử không trông

thấy tay đây xe ở H 6.1 SGK thì căn

cứ vào đâu mà biết được rằng xe tác

dụng vào lò xo 1 lực?

Ta hãy xét kĩ xem lực có thể gây

ra những kết quả gì?

Hoạt động 2: Tìm hiểu những kết quả

tác dụng của lực.

a) Xét ảnh hưởng của lực đến chuyển

động của vật

- Trả lời C3

Nói rõ hơn câu hỏi:Tác dụng của lò

xo lá tròn lên xe gay ra biến đổi gì ở

* Trao đổi trong nhóm

- Lò xo bị bẹp lại

- Xe chuyển động về phía lò

xo, đây 1 bên lò xo

- Chưa cần phân rõ đúng sai

Một HS trình bày, cả lớp bổ sung

- Xe đang đứng yên chuyển động

I

NHỮNG HIỆN TƯỢNG CẦN CHÚ Ý QUAN SÁT KHI CÓ LỰC TÁC DỤNG: 1)Những sự biến đổi của chuyển động:

2) Những sự biến dạng:

II: NHỮNG KẾT QUẢ TÁC DỤNG CỦA LỰC:

1)

Thí nghiệm:

Nếu HS không trả lời được thì hỏi

thêm: Tác dụng của lò xo ảnh hưởng

thế nào đến chuyển động của xe?

- Trả lời C4 Xe đang chuyển động

bị dừng lại

- Trả lời C5.Làm bi chuyển động

ngược lại

Nhận xét chung:Trong cả 3 trường

hợp trên, kết quả tác dụng của lực lên

1 vật là gì?Làm thay đổi cái gì ở vật :

b) Xét ảnh hưởng của lực đến hình

dạng của vật bị lực tác dụng

Quan sát thí nghiệm ở H6.2 SGK

hãy cho biết, khi xe lăn tác dụng vào

lò xo 1 lực kéo thì hình dạng của lò xo

thế nào?

Hoạt động 3: Rút ra kết luận.

- Trả lời C7

Trả lời C8 Khi tác dụng 1 lực lên vật

thì có thể gay ra kết quả gì?

Hoạt động 4: Chỉ ra những trường

hợp khác của 2 dạng biến đổi trên,

đồng thời vận dụng.

a) Chỉ ra những kiểu biến đổi của

chuyển động, mỗi kiểu cho 1 ví dụ

(thay C9)

Nếu HS không chỉ ra được thì GV

lần lượt nêu ra 5 kiểu biến đổi chuyển

động như trong SGK rồi yêu cầu HS

cho ví dụ

b) Chỉ ra những kiểu biến dạng

Yêu cầu HS dựa vào các thí

nghiệm ở phần trên của bài nêu ra

các kiểu biến dạng

GV bổ sung thêm:

- Trao đổi trong nhóm rồi thảo luận chung ở lớp

Thảo luận chung ở lớp, làm thay đổi (hay biến đổi) chuyển động của vật

- Bị dãn ra, kéo căng ra

- Hình dạng bị thay thay đổi(bị biến dạng)

Một HS đọc to câu kết luận hoàn chỉnh Cả lớp bổ sung nếu có ý kiến khác

- HS làm việc cá nhân

- Phát biểu ý kiến ở lớp

- Vật bị nén lại

- Vật bị dãn ra

* C3:

* C4:

* C5:

* C6:

2) Rút ra kết luận:

* C7:

a)(1) biến đổi chuyển động của b)(2) biến đổi chuyển động của c) (3) biến đổi chuyển động của d) (4) biến dạng

* C8:

(1): biến đổi chuyển động của ( 2) : biến dạng

III VẬN DỤNG:

* C9:

*C10:

*C11:

- Vật bị cong đi.

- Vật bị vỡ gãy

Yêu cầu HS nêu ví dụ với mỗi kiểu

biến dạng

c) Chỉ ra trường hợp lực gay ra cả 2

kết quả

Hoạt động 5: Củng cố.

Yêu cầu HS đọc to phần ghi nhớ

- Nêu thêm câu hỏi: Căn cứ vào

dấu hiệu nào để nhận biết được

rằng có lực tác dụng lên 1 vật ?

- Trả lời câu hỏi nêu ra ở đầu bài

- Tay uốn cong thước nhựa

- Bẻ gãy cái đũa tre

H6.1SGK: Một phần lò xo vừa chuyển động vừa bị méo đi

- Uốn cong thước nhựa

- Kéo căng day cung

- Thảo luận : Cần phải biết rõ lúc đầu cung có hình dạng thế nào thì mới xác định được

4) Hướng dẫn về nhà:

a) Bài vừa học:

+ Học thuộc phần ghi nhớ

+ Làm BT 7.2; 7.3; 7.4 SBT

b) Bài sắp học: Tiết 8: TRỌNG LỰC – ĐƠN VỊ LỰC

+ Xem trước phần thí nghiệm

Ngày soạn:21/10/2006

I MỤC TIÊU :

* Kiến thức:

+ Hiểu được trọng lực hay trọng lượng là gì?

+Nêu được phương và chiều của trọng lực + Nắm được đơn vị đo cường độ của lực là Niutơn

* Kỹ năng:

+ Biết vận dụng kiến thức thu nhận được vào thực tế và kỹ thuật:Sử dụng day dọi để xác định phương thẳng đứng

* Thái độ:

+ Có ý thức vận dụng kiến thức vào cuộc sống

II CHUẨN BỊ:

* GV: Quả địa cầu

* HS : Một lò xo dài; Hai quả nặng 50g; 1 giá đỡ; Hai sợi day chỉ

III TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1) Ổn định tổ chức: Sĩ số

2) Kiểm tra bài cũ:

-HS1: Chữa BT 7.1 và 7.2 -HS2: Chữa BT 7.3 và 7.4

3) Bài mới:

Hoạt động 1: Tạo tình huống học tập.

Gọi 1 HS đọc to câu đối thoại giữa bố

và con ở đầu bài

Hỏi thêm : Em có đồng ý với lời giải

thích của ông Bố không? Tại sao em biết

là Trái đất hút các vật ?

Bây giờ ta xét kỹ vấn đề này

Hoạt động 2:Tìm hiểu khái niệm trọng lực

Đặt vấn đề :Ta coi lời giải thích của ông

bố như 1 dự đoán Chúng ta hãy làm thí

nghiệm để chứng tỏ rằng đúng là trái đất

tác dụng lên vât một lực hút ,nghĩa là 1

lực kéo vật về phía trái đất

Ta đã biết khi treo 1 vật nặng vào đầu

dưới của 1 sợi day thì sợi day tác dụng

lên vật 1 lực hướng từ dưới lên trên giữ

cho vạt không rơi Bây giờ em hãy giải

thích kĩ hơn vì sao vật chịu tác dụng của

lực kéo của day mà vẫn đứng yên(cân

bằng)?

-Để HS trao đổi, chưa cần kết luận

-HS thảo luận nhóm

* Cần vận dụng kiến thức về lực cân bằng để phát hiện ra có lực thứ 2 kéo vật về phía trái đất

I TRỌNG LỰC LÀ GÌ?

1 Thí nghiệm:

Nếu HS lung túng thì gợi ý thêm như sau

-Hãy nhớ lại xem trong trường hợp nào

vật chịu tác dụng của lực mà vẫn đứng

yên?

- Trong bài trước ta đã học về lực cân

bằng ,hãy nhắc lại điều kiện để vật đứng

cân bằng khi có 2 lực tác dụng lên vật

Từ đó suy ra :Ngoài lực tác dụng của

day hướng từ dưới lên trên ,phải có 1 lực

thứ 2 Hãy xác định phương và chiều của

lực thứ 2 đó

* GV trả lời C1 và C2

- GV nên dùng 2 mũi tên để biểu diễn

2 lực mà không cần giải thích đó là

các véctơ lực

* Đặt vấn đề tiếp.Vật nào đã tác dụng

lên quả nặng lực P để kéo vật xuống

dưới?

* Thảo luận chung ở lớp

- Lực thứ 2 cân bằng với lực của day treo Vậy lực thứ 2 này có phương là phương của day treo , hướng từ trên xuống dưới và mạnh bằng lực kéo của day

 C1:

 C2:

Ta đã biết Trái đất hình cầu Người ta làm thí nghiệm treo vật lên giá như H8.1ở mọi

vị trí khác nhau trên Trái đất đều thấy quả nặng chịu tác dụng của 1 lực hướng về phía Trái đất Do đó người ta suy ra rằng chính Trái đất đã hút các vật ở xung quanh nó

Có thể gợi ý như sau :

Người ta làm thí nghiệm treo quả nặng ở

nhiều vị trí xung quanh trái đất như hình

vẽ bên thì thấy ở mọi vị trí quả nặng đều

chịu tác dụng của 1 lực kéo quả nặng về

phía Trái đất Vậy ta có thể suy ra là vật

nào đã sing ra lực hút đó ?

Ngày nay khoa học đã chứng minh được

rằng ,đúng là trái đất đã tác dụng 1 lực

hút lên mọi vật ở xung quanh nó và gọi

lực đó là trọng lực.

Yêu cầu HS trả lời C3 sau đó đọc to kết

luận

GV lưu ý HS quy ước :Trọng lực tác

* Thảo luận chung ở lớp

- Có thể là trái đất đã hút quả nặng 1 lực

- Thảo luận chung ở lớp

* C3:

- (1):cân bằng (2) trái đất

- (3) biến đổi (4) lực hút

dụng lên vật còn gọi là trọng lượng của

vật

Hoạt động 3:Vận dụng kết luận vừa thu

được

- Nếu bây giờ ta cắt đứt đây treo thì quả

nặng sẽ chuyển động thế nào ?Vì sao?

Hoạt động 4:Tìm hiểu về phương và chiều

của trọng lực,day dọi

GV thông báo về phương của day dọi,coi

như nhắc lại kiến thức HS đã biết ở lớp

dưới

-Có thể yêu cầu HS nhắc lại Ở lớp dưới

ta đã học về day dọi Người ta dùng day

dọi để làm gì? Phương của dây dọi là

phương nào?

Làm thế nào tạo ra 1 quả dọi để xác

định được phương thẳng đứng ?

- Trên cơ sở hiểu biết về phương của

dây dọi,yêu cầu HS chỉ rõ phương và

chiều của trọng lượng Trả lời C4:

* Rút ra kết luận Trả lời C5

Hoạt động 5:Tìm hiểu đơn vị đo lực.

GV thông báo : Độ mạnh hay yếu của

lực,trong vật lý gọi là cường độ của lực

* Muốn đo cường độ của lực ta phải có 1

đơn vị,giống như đo chiều dài có đơn vị là

mét,đo thể tích có đơn vị là mét

khối.Trong Vật lý học, người ta chọn đơn

vị đo cường độ lực là trọng lượng của 1

quả cầu có khối lượng 0,1kg; gọi là 1

Niutơn (N)

Trọng lượng của một quả cân mẫu là

10N

Hoạt động 6:Vận dụng.

a) Trọng lực cũng là 1 lực Trọng lực đo

bằng đơn vị Niutơn Vậy lực kéo của tay

đo bằng đơn vị nào?

- Chỉ còn trọng lực tác dụng Quả nặng đang đứng yên sẽ chuyển động theo phương và chiều của trọng lực xuống dưới

-Một HS trình bày ,cả lớp bổ sung

-Treo 1 quả nặng vào đầu dưới 1 sợidây mềm

- HS làm việc cá nhân

 Gọi 1 HS đọc to C4 ,cả lớp bổ sung

-Cũng là Niutơn

- HS có trọng lượng 300N

Quả cân có trọng lượng

(5)trái đất

II

PHƯƠNG VÀ CHIỀU CỦA TRỌNG LỰC:

1) Phương và chiều của trọng lực:

* C4:

a) (1):cân bằng

(2)dây dọi (3) thẳng đứng b) từ trên xuống dưới

* C5:

(1) thẳng đứng

(2) từ trên xuống dưới

III.ĐƠN VỊ LỰC:

- Đơn vị lực là Niutơn.( N)

- 1kg là 10N.

IV VẬN DỤNG

b) Một HS có khối lượng 30kg thì có

trọng lượng là bao nhiêu?Một quả cân có

khối lượng là 1g thì có trọng lượng bằng

bao nhiêu?

c) Trả lời C6

Hoạt động 7: Củng cố.

Yêu cầu HS đọc to kết luận

Hỏi thêm:

+ Căn cứ vào đâu mà biết được phương

thẳng đứng?

+ Căn cư vào thí nghiệm nào mà xác

định được phương và chiều của trọng lực?

+Đo lực bằng đơn vị nào?

4) Hướng dẫn về nha ø:

a) Bài vừa học : + Học thuộc phần ghi nhớ + Làm BT 8.1;8.2;8.3.SBT

b) Bài sắp học : Tiết 9: KIỂM TRA 1 TIẾT

+ Xem lại các bài đã học từ : Tiết 1 đến Tiết 8 + Làm lại các bài tập đã cho

+ Xem trước bài LỰC ĐÀN HỒI.

-Kẽ bảng 9.1 trang 30 SGK

- Đọc trước phần thí nghiệm

Họ và tên:……… KIỂM TRA 1 TIẾT

Lớp : 6 … ( Thời gian 45 phút )

PHẦN I: Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu mà em cho là đúng

Câu 1: Trong số các thước sau,thước nào thích hợp nhất dùng để đo sân trường ?