Tiết 57- Văn học- Văn bảnPhan Bội Châu A- Mục tiêu cần đạt đ ợc : Giúp học sinh - Cảm nhận đợc vẻ đẹp của những chí sĩ yêu nớc đấu thế kỉ XX, những ngời mang chí lớn cứu nớc, cứu dân, d
Trang 1Tiết 57- Văn học- Văn bản
Phan Bội Châu
A- Mục tiêu cần đạt đ ợc : Giúp học sinh
- Cảm nhận đợc vẻ đẹp của những chí sĩ yêu nớc đấu thế kỉ XX, những ngời mang chí lớn cứu nớc, cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ đợc phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc
- Hiểu đợc sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả
B- Các hoạt động dạy - học:
1 - ổn định : 2- Kiểm tra bài cũ
GV: Tại sao cần phải hạn chế sự gia tăng dân số?
HS: Suy nghĩ trả lời trên bảng Lớp nhận xét
GV: Bổ sung
3- Bài mới
GV: Giới thiệu bài: Một trong những bài thơ Nôm đặc sắc trong tập “Ngục trung th” thể hiện khí phách hiên ngang bất khuất của ngời cách mạng là bài thơ “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác” của Phan Bội Châu
* Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về tác giả, hoàn cảnh ra đời, thể thơ và từ khó.
GV: Đọc VB 1 lần
HS: 2 em đọc lại Vb
HS: 1 em đọc chú thích SGK, trang 146
GV: Hớng dẫn h/s ghi chép nét cơ bản
GV: Giới thiệu tranh châm
dung Phan Bội Châu cho h/s quan sát.
GV: Em hãy cho biết hoàn cảnh
ra đời của bài thơ?
HS: Độc lập suy nghĩ, trả lời
GV:
GV: Em chio biết tác phẩm viết theo thể thơ gì?
HS: Đọc phần chú thícch
từ khó bằng mắt (Đọc thầm)
* Hoạt động 2: Đọc hiểu 2
câu thơ đầu.
GV: Em hãy cho biết, 2 câu thơ
có điểm gì nổi bật về nghệ thuật?
HS: Suy nghĩ, trả lời
I- Đọc tìm hiểu chú thích.
1- Tác giả:
- PBC (1867- 1940), tên thủa nhỏ là Phan Văn San tên hiệu chính Sào Nam
- quê làng Đan Nhiệm (xã Nam Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An)
- Là nhà yêu nớc, nhà cách mạng lớn nhất dân tộc ta trong vòng 25 năm đầu thế kỉ XX Từng xuất dơng Nhật Bản, trung Quốc, Thái Lan mu đồ sự nghiệp cứu nớc
- Sự nghiệp sáng tác khá đồ sộ
- Tác phẩm nhiều thể loại: Hải ngoại huyết th (thơ chữ Hán), Sào Nam thi tập (chữ Hán) và chữ Nôm, "Trùng Quang tâm sử" (T2 chữ Hán), Văn tế Phan Châu trinh
2- Hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
- Là bài thơ Nôm trong tác phẩm "Ngục trung th" (Th viết trong ngục) sáng tác đàu năm 1814, khi P.B.C bị bọn quân phiệt tỉnh Quảng Đông (TQuốc) bătts bài tho này bộc lộ cảm xúc của mình trong những ngày đầu mới vào ngục
3- Thể thơ và từ ngữ khó.
- Thể thơ: Thát ngôn bát cú (Đờng luật)
- Từ ngữ khó: SGK trang 147
II- Đọc hiểu văn bản:
1- Hai câu thơ đầu (Đề)
Vẫn là haò kiệt vẫn phong lu Chạy mỏi chân thì hẵng ở tù giọng thơ có chút đùa vui Tạo sự khẳng
định Tuy bị kẻ thù đẩy vào vòng tù tội,
nh-Chữ "vẫn" lặp lại 2 lần
Trang 2- Lớp nhận xét.
GV: Bổ sung
GV: Hai câu thơ đầu đã dựng
lên hình ảnh Phan Bội Châu- ngời
chí sĩ yêu nớc nh thế nào?
(Phong thái, tinh thần)
HS: Suy nghĩ, trả lời
- Lớp nhận xét, bổ sung
GV: Kết luận
* Hoạt động 3: Đọc- hiểu
câu 3-4.
HS: Đọc lại2 câu này
GV: Đặc điểm gì thể hiện của thể
thơ th t ngôn bát cú trong 2 câu thơ ất ngôn bát cú trong 2 câu thơ
này? Giọng thơ ở 2 câu thơ này có
gì khác so với 2 câu trớc?
HS: Suy nghĩ, trả lời
- Lớp nhận xét
GV: Bổ sung
GV: Liên tởng với cuộc đời
của P.B.C, nhận xét về bút
pháp của câu thơ?
- Em thấy tầm vóc của
h/a' con ngời hiện lên nh thế
nào qua 2 câu thơ này?
HS: Thảo luận nhóm, đại
diện nhóm trả lời Lớp nhận
xét
GV: Bổ sung
* Hoạt động 4:
GV: Gọi h/s đọc 2 câu luận
này
GV: Biện pháp tu từ gì biểu hiện
trong 2 câu thơ? BP nghệ thuật
này có tác dụng gì trong việc
khắc họa h/a' ngời anh hùng hào
kiệt?
HS: Suy nghĩ, trả lời
Lớp nhận xét
GV: Bổ sung
* Hoạt động 5: Đọc, hiểu 2
câu thơ cuối.
GV: Qua 2 câu thơ cuối, tác
giả khẳng định điều gì? ý nghĩa
2 câu kết nh thế nào?
HS: Độc lập, suy nghĩ, trả
lời
ng vẫn là ngời hào kiệt, phong lu, là ngời tài năng, lịch sự, phong đọ Ta vào tù vì chạy nhiều mỏi chân Mình không phải đi
tù mà là chủ động nghỉ ngơi Hai câu thơ làm nổi bật hình ảnh ngời chí sĩ CM yêu
n-ớc trong hoàn cảnh đặc biệt vẫn toát lên một phong thái tự tin, ung dung thanh thản của 1 con ngời tài năng đờng hoàng Đây
là con ngời hoàn toàn tự do về tinh thần, luôn giữ t thế chủ động kẻ thù chỉ có thể giam hãm đợc thể xác, còn tinh thần vẫn thuộc ngời c/sĩ
2- Hai câu 3- 4 (thực)
"Đã/khách không nhà/trong bốn biển Lại/ngời có tội/giữa năm châu"
tâm sự, trầm lắng, bút pháp tả thực
Liên tởng đến cuộc đời của cụ P.B.C, ta thấy câu tho có nét tả thực Vì sự nghiệp cứu nớc mà Phan Bội Châu đã bỏ lại gia
đình, từ giã vợ con, quê hơng đi làm CM Khoảng 10 năm bôn ba khắp nơi: Nhật, Trung Quốc, Thái Lan, lăn lộn nơi đất khách, đến đâu cũng bị kẻ thù truy đuổi và khoắc cho cái án tử hình vắng mặt
Đây là tầm vóc của 1 con ngời phi th-ờng, con ngời của trời đất của vũ trụ, của năm châu bốn biển Câu thơ ghi lại 1 nỗi
đau, nhng là nỗi đau của ngời anh hùng thất thế nhng vẫn hiên ngang"
3- Câu 5-6 (luận)
Bủa tay/ôm chặt bồ kinh tế,
Mở miệng/cời tan/cuộc oán thù khoa trơng Khắc họa đợc hình ảnh con ngời khong còn vẻ bình thờng mà mang tầm vóc và khẩu khí lớn lao, thần thánh, gây ấn tợng mạnh, tạo ra đợc sức truyền cảm Câu thơ cho thấy sức mạnh tinh thần của ngời anh hùng hào kiệt PBC: Cho
dù tình trạng thực tế có bi đát đến mức nào thì chí khí CM không bao giờ thay đổi
4- Hai câu cuối (kết)
Chân ấy vẫn còn, còn sự nghiệp, Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu
kỳ hiểm nguy nào cũng không sựo hãi
ý nghĩa:
Khẳng định t thế hiên ngang của ngời anh hùng luôn sắt đá 1 niềm tin bất diệt: Sự nghiệp CM cứu nớc luôn sống mãi
III- Ghi nhớ:
- Bài thơ mang tính sử thi hào hứng
NT đối giọng
NT đối, biện pháp tu
từ nói quá
Khẳng
định bất ngôn bát cú trong 2 câu thơt
Trang 3* Hoạt động 6: Ghi nhớ sgk
trang 148.
HS: Đọc SGK
GV: Nhấn mạnh lại, hớng
dãn h/s ghi vắn tắt
* Hoạt động 7: Luyện tập
GV: Ôn lại những kiến thức
đã học về thể thơ thất ngôn
bát cú Đờng luật, em hãy
nhận dạng thể thơ của bài
"Vào ngục Quảng Đông
cảm tác" về các phơng
diện số câu, số chữ, cách
gieo vần
HS: Thảo luận nhóm, trả lời
do đại diện nhóm
Lớp nhận xét
GV: Chốt lại
GV: Hớng dẫn, gợi ý h/s
làm BT ở nhà
Đọc chọn 2 câu thơ em
cho là biểu hiện rõ nhất và
hay nhất chí khí của các
nhà nhio yêu nớc & CM đầu
TK XX, phân tích những câu
thơ đó? (Bài thơ "Vào ngục
Quảng Đông cảm tác") của
P B C
- Giọng điệu hào hùng, có sức lôi cuốn mạnh mẽ
- Thể hiện phong thía ung dung, đờng hoàng, khí phách kiên cờng, bất khuất vợt lên trên cảnh tù ngục khốc liệt của P.B.C
IV- Luyện tập
- Cả bài thơ theo thể thất ngôn bát cú
- Có 8 câu thơ
- Mỗi câu có 7 chữ
- Đối nhau theo cặp (3-4) và (5-6) bắt buộc phải đối ý, đối lời
* Bài tập về nhà; Số 2- BT Ngữ văn trang 47
4 – Củng cố
"Bủa tay ôn chặt bồ kinh tế
Mở miệng cời tan cuộc oán thù"
Biểu hiện khẩu khí của bậc anh hùng, hào kiệt, cho dù cở tình trạng bi kịch đến mức nào thì chí khí vẫn không dời đổi, vẫn một lòng theo đuổi sự nghiệp cứu nớc cứu
đời, vẫn có thể ngão nghễ cời trớc mọi thủ
đoạn khủng bố tàn bạo của kẻ thù
Hai câu thơ là kết tinh cao độ cảm xúc lãng mạn hào hùng của tác giả
5 – Dặn dò
HS: - Về nhà làm BTVN Chuẩn bị ôn tập về dấu câu