hội thảo phòng chống lao

Bệnh lao là nguyên nhân tử vong hàng đầu các bệnh nhiễm trùng ở ng ời Số bệnh nhân tử vong triệu NKHHCT AIDS T... Bệnh lao và đói nghèoĐa số bệnh nhân lao là ng ời nghèo, 75% đang ở lứ

t×nh h×nh bÖnh lao trªn thÕ giíi vµ ë viÖt nam

TS Ph¹m Quang TuÖ BÖnh ViÖn LAO-BÖnh PhæI Trung ¦¬ng

Ch ¬ng Tr×nh Chèng Lao Quèc Gia

* Từ thời Hy lạp cổ đại ng ời ta đã tìm thấy tổn th ơng lao ở các xác

ớp Có thể nói bệnh lao là một trong những bệnh cổ x a nhất ở loài ng ời

* Cuối thế kỷ 19 (1882), R.Berkoch tìm ra nguyên nhân gây bệnh lao đó là vi trùng lao hay còn gọi là vi trùng Koch.

* Từ năm 1944 - 1960, một loạt các thuốc chữa bệnh lao có hiệu quả

đ ợc sản xuất và áp dụng, ngay lập tức bệnh lao bị khống chế ở các n ớc công nghiệp phát triển, từ đó loài ng ời sinh ra chủ quan,

ít chú ý tới căn bệnh lao.

* Từ năm 1985 – 1990 bệnh lao gia tăng trở lại Năm 1993, 1990 bệnh lao gia tăng trở lại Năm 1993, TCYTTG thông báo bệnh lao trở thành vấn đề khẩn cấp toàn cầu.

Sơ l ợc lịch sử bệnh lao

* Từ thời kỳ tiền sử – 1990 bệnh lao gia tăng trở lại Năm 1993, đến đầu thế kỷ 20 bệnh lao đã trở thành bệnh dịch làm chết rất nhiều ng ời ở khắp các châu lục.

Tình hình bệnh lao

1 Tình hình nhiễm lao- hít phảI vi trùng lao:

* 1/3 ds thế giới nhiễm lao (2,2 tỷ ng ời ), trong đó:

- Trên 100 triệu ng ời nhiễm VK Lao kháng thuốc

- Trên 30 triệu ng ời đồng nhiễm Lao/HIV

Cứ 1 giây có thêm 1 ng ời nhiễm lao

Mỗi năm ít nhất 1% dân số thế giới bị nhiễm lao

2 T×nh h×nh m¾c bÖnh lao

► Mçi n¨m cã:

* 8 - 10 triÖu ng êi m¾c lao míi.

Cø 4 gi©y cã 1 ng êi m¾c bÖnh lao

3 T×nh h×nh tö vong do lao

► Mçi n¨m cã gÇn 2 triÖu ng êi chÕt do lao

► Trung b×nh 10 gi©y cã mét ng êi chÕt do lao

► 98% sè ng êi chÕt do lao thuéc c¸c

n íc nghÌo

Nguyªn nh©n lµm gia t¨ng bÖnh lao

Hiv aids

BÖn

h lao

Tác hại của bệnh lao đến sự phát triển

Bệnh lao là nguyên nhân tử vong hàng

đầu các bệnh nhiễm trùng ở ng ời

Số bệnh nhân tử vong (triệu)

NKHHCT AIDS T Chảy LAO S Rét B Nhiệt đới

Bệnh lao là nguyên nhân gây tử vong

hàng đầu đối với phụ nữ

Báo cáo WHO 2000

AIDS S.Rét S Đẻ LAO

Nhiễm trùng khác

10%

Viêm M não

5%

Ung th 6%

Viêm phổi 8%

Nhiễm Toxoplasmose

10%

Nhiễm trùng huyết 11%

Lao 32%

Không xác

định 18%

Bệnh lao là nguyên nhân gây tử vong

hàng đầu cho ng ời nhiễm HIV

3 Bệnh lao và đói nghèo

Đa số bệnh nhân lao là ng ời nghèo, 75% đang ở lứa tuổi lao động làm ra của cảI vật chất và trung bình mỗi BN mất 3-4 tháng không lao động làm giảm 30% thu nhập của gia đình làm cho họ ngày càng nghèo hơn.

Mục tiêu chống lao toàn cầu của TCYTTG

 Phát hiện 70% số bn lao phổi AFB(+) mới xuất hiện hàng năm trong cộng đồng.

 Điều trị khỏi 85% số bn phát hiện đ ợc.

chiến l ợc chống lao toàn cầu của TCYTTG - Chiến l ợc DOTS (Directly Observed Treatment Short course)

Gồm 5 thành tố

 Cam kết chính trị của chính phủ

 Phát hiện nguồn lây bằng soi đờm trực tiếp

 Điều trị bệnh lao có kiểm soát bằng hoá trị ngắn ngày

 Cung cấp thuốc đầy đủ, đảm bảo chất l ợng.

 Hệ thống thống kê báo cáo tốt.

Tình hình bệnh lao và hoạt động chống lao

ở việt nam

T×nh h×nh bÖnh lao ë viÖt nam

22 n ớc chiếm 80% số bệnh nhân tự n lao

trên toàn cầu

VN xếp thứ 13 trong 22 n ớc trên, đứng thứ 3 ở Châu á sau TQ và Phillipine

T×nh h×nh d©n tù Þch tÔ HIV/AIDS ViÖt

Nam 30/9/2008

* Luü tÝch nhiÔm HIV/AIDS: 132.223

* Luü tÝch c¸c tr êng hîp AIDS: 25.661

* Luü tÝch tö vong do AIDS: 15.469

chiÒu h íng nhiÔm HIV trong bÖnh nh©n tù n lao ë VN: 94 – 0’6 ’6 0 6

T×nh h×nh lao kh¸ng thuèc ë BÖnh nh©n tù n lao phæi AFB(+)

Mục tiêu của CTCLQG

 Phát hiện ít nhất 70% nguồn lây mới xuất hiện hàng

năm.

 Điều trị khỏi bệnh ít nhất 85% bằng HTNN.

 Triển khai chiến l ợc DOTS trong phạm vi cả n ớc.

Nếu đạt đ ợc các mục tiêu trên sẽ làm giảm mức độ lây

nhiễm lao trong cộng đồng

Triển khai DOTS trong cả n ớc đến

Ng ời ho khạc trên 2 tuần trong cộng đồng đ ợc Y tế thôn bản chuyển đến

Quy trình phát hiện và quản lý

Những kết quả hoạt động của CTCLQG

Chúng ta đã đạt mục tiêu chống lao do TCYTTG đề

ra cho những n ớc có gánh nặng bệnh lao cao:

- Mỗi năm phát nhiện đ ợc 80 – 95 nghìn bệnh 95 nghìn bệnh nhân lao các thể.

- Đã chữa khỏi cho 95% số bệnh nhân đ ợc phát hiện,

 Tác động của đại dịch HIV/AIDS.

 Sự bùng phát của bệnh lao kháng đa thuốc

Mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n

CÇn biÕt vÒ bÖnh lao

1 Nguyªn nh©n vµ tÝnh chÊt cña bÖnh lao

- Do vi khuÈn lao, bÖnh lao lµ bÖnh nhiÔm trïng m¹n tÝnh.

- Vi khuÈn lao cã thÓ g©y bÖnh ë phæi vµ bÊt kú c¬ quan nµo

ngoµi phæi

Lao phæi hay gÆp nhÊt chiÕm 80 – 1990 bÖnh lao gia t¨ng trë l¹i N¨m 1993, 85% c¸c tr êng hîp

Lao ngoµi phæi chØ chiÕm 20 - 25% ( Lao mµng phæi, lao mµng n·o, lao mµng bông, lao h¹ch, lao x ¬ng khíp …) ).

- BÖnh lao lµ bÖnh l©y, cã thÓ l©y truyÒn tõ ng êi bÖnh sang ng

êi lµnh.

- BÖnh lao kh«ng di truyÒn.

2 Nguồn truyền bệnh

* Ng ời mắc bệnh lao phổi ho khạc ra đờm có chứa vi

khuẩn lao là nguồn lây bệnh chủ yếu cho cộng đồng

* Một ng ời mắc bệnh lao phổi nếu không đ ợc điều trị, mỗi năm có thể làm lây bệnh cho ít nhất từ 10 – 1990 bệnh lao gia tăng trở lại Năm 1993, 15 ng

ời khác

3 § êng l©y truyÒn vµ x©m nhËp cña vi

trïng lao vµo c¬ thÓ.

h« hÊp

4 Nhiễm lao

* Khi nào thì nhiễm lao ?

+ Khi hít phải vi khuẩn lao mới chỉ bị nhiễm lao (44% dân

số VN bị nhiễm lao, mỗi năm 1,7% dân số bị nhiễm lao)

+ Khi nhiễm lao th ờng không có biểu hiện gì bất th ờng nên khó phát hiện.

+ Đa số ng ời nhiễm lao không bị mắc bệnh lao, vẫn khỏe mạnh suốt cuộc đời, chỉ có 5 – 1990 bệnh lao gia tăng trở lại Năm 1993, 10% số ng ời nhiễm lao

có thể trở thành mắc bệnh lao do sức đề kháng của cơ thể suy giảm

5 Những yếu tố khiến dễ mắc bệnh lao

* Những yếu tố trên làm suy giảm sức đề kháng của cơ thể tạo

điều kiện cho vi khuẩn lao phát triển và gây bệnh lao, khi

đó sẽ xuất hiện những triệu chứng của bệnh lao tuỳ theo cơ quan bị bệnh.

6 Nh÷ng dÊu hiÖu nghi ngê m¾c bÖnh lao phæi (lµ thÓ bÖnh lao hay gÆp nhÊt)

* DÊu hiÖu toµn th©n:

* DÊu hiÖu cña c¬ quan bÞ bÖnh ( Phæi ):

§au tøc ngùc Khã thë

Ho ra m¸u

7 Khám phát hiện bệnh lao ở đâu ?

* Hiện nay chúng ta đã xây dựng đ ợc mạng l ới chống lao trong cả n ớc lồng ghép trong mạng l ới y tế chung từ tuyến Trung ơng - tuyến tỉnh - tuyến huyện - tuyến xã

* Ng ời có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh lao cần đến Trạm

Y tế xã để đ ợc giới thiệu đến Trung tâm y tế huyện để khám phát nhiện bệnh lao

* Xét nghiệm 3 mẫu đờm là ph ơng pháp phát hiện bệnh lao chính xác, đơn giản và nhanh nhất

8 Chữa bệnh lao

• Bệnh lao chữa đ ợc, thuốc chống lao đ ợc miễn phí

• Để chữa khỏi bệnh lao cần tuân thủ 4 nguyên tắc sau:

• Bệnh nhân cần ăn uống đủ các chất, không uống r ợu, không hút thuốc lá, thuốc lào

* Sau khi dùng thuốc 1-2 tháng, bệnh nhân lao sẽ không còn khả năng lây bệnh cho ng ời khác nữa

9 Chữa bệnh lao không đúng nguyên tắc và hậu quả nguy hiểm.

- Làm cho vi khuẩn lao kháng thuốc

- Bệnh không khỏi và tiếp tục làm lây vi khuẩn lao

10 Bệnh lao và HIV

ng ời, do đó khi nhiễm HIV sức đề kháng của cơ thể suy giảm mạnh tạo điều kiện cho vi khuẩn lao ở ng ời mới bị nhiễm lao có cơ hội phát triển mạnh gây bệnh lao

thành bệnh lao cao hơn 50 lần so với ng ời nhiễm lao

mà không nhiễm HIV

toàn cầu mỗi năm

giấy có nắp đậy rồi đốt đi, th ờng xuyên phơi nắng đồ

Xin tr©n träng c¶m ¬n !

Bé GD&§T

CTCLQG