60 Bản tin Đại học Quốc gia Hà NộiViện Hàn lâm Khoa học Hồng gia Thụy Điển cơng bố quyết định trao giải thưởng Nobel Hĩa học năm nay cho Eric Betzig thuộc Viện Y học Howard Hughes Mỹ, Wi
Trang 160 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội
Viện Hàn lâm Khoa học Hồng gia Thụy Điển cơng bố
quyết định trao giải thưởng Nobel Hĩa học năm nay
cho Eric Betzig thuộc Viện Y học Howard Hughes (Mỹ),
William E Moerner thuộc Đại học Stanford (Mỹ) và Stefan W
Hell đến từ Viện Hĩa lí sinh Max Planck và Trung tâm Nghiên
cứu ung thư Đức
"Thành tựu mang tính đột phá của họ đã đưa việc sử dụng
kính hiển vi quang học vào phạm vi nano giúp chúng ta hiện
cĩ thể ngắm nhìn thế giới nano", trích tuyên bố của Viện Hàn
lâm Khoa học Hồng gia Thụy Điển
Suốt một thời gian dài, việc sử dụng kính hiển vi quang học
từng gặp phải một trở ngại là khơng bao giờ đạt được độ
phân giải tốt hơn nửa bước sĩng của ánh sáng Bằng cách sử
dụng các phân tử phát huỳnh quang, ba nhà nghiên cứu Eric
Betzig, Stefan W Hell và William E Moerner đã loại bỏ thách
thức này
Cụ thể, bằng kĩ thuật hiện được biết đến với tên gọi
nanoscopy, các nhà khoa học Mỹ và Đức đã làm nổi rõ chuỗi
phản ứng hĩa sinh của các phân tử đơn lẻ bên trong các tế bào
sống Họ cĩ thể quan sát cách các phân tử tạo ra những khớp
thần kinh giữa các tế bào thần kinh trong bộ não như thế nào
và lần theo dấu vết của các protein cĩ dính líu đến các bệnh
Parkinson, Alzheimer và Huntington khi chúng kết hợp lại Họ
cũng theo dõi được các protein đơn lẻ trong các quả trứng đã
thụ tinh khi chúng phân chia thành phơi thai
Giải Nobel Hĩa học 2014 đã vinh danh 2 nguyên lí riêng rẽ Một nguyên lí thúc đẩy phương pháp soi kính hiển vi suy giảm phát xạ cảm ứng (STED), do nhà khoa học Stefan Hell phát triển vào năm 2000 Trong đĩ, hai chùm laser được sử dụng: một kích thích các phân tử phát huỳnh quang tỏa sáng, và một xĩa bỏ mọi huỳnh quang, ngoại trừ huỳnh quang cĩ kích thước nanomét Việc quét mẫu qua từng nanomét đã mang tới hình ảnh với độ phân giải tốt hơn giới hạn 0,2 micromét truyền thống
Nghiên cứu một cách riêng rẽ, 2 nhà khoa học Eric Betzig và William Moerner đã tạo tiền đề cho nguyên lí thứ hai - kĩ thuật
sử dụng kinh hiển vi đơn phân tử Phương pháp này dựa vào khả năng bật và tắt huỳnh quang của các phân tử đơn lẻ Họ
đã mơ tả hình ảnh của cùng một khu vực nhiều lần, để một vài phân tử nằm rải rác phát sáng mỗi lần Việc chồng các hình ảnh này lên nhau tạo ra một siêu hình ảnh phân giải dày đặc
ở cấp độ nano Năm 2006, ơng Betzig đã ứng dụng phương pháp này lần đầu tiên
Ngày nay, kĩ thuật nanoscopy đã được sử dụng rộng rãi khắp thế giới và gĩp phần mang lại những hiểu biết mới, cĩ lợi cho nhân loại
Là đồng chủ nhân của giải Nobel Hĩa học 2014, các nhà khoa học Eric Betzig, Stefan W Hell và William E Moerner sẽ chia nhau khoản tiền thưởng 8 triệu crown Thụy Điển (khoảng 1,1 triệu USD)
Eric Betzi, cơng dân Mỹ và chào đời vào năm 1960, lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Cornell vào năm 1990 Hiện tại ơng làm việc tại Viện Helmholtz ở thành phố Neuherberg, Đức Stefan Hell mang quốc tịch Đức nhưng chào đời vào năm 1962 tại Romania Hiện nay ơng đang làm việc tại Viện Y sinh hĩa Max Planck ở Đức William E Moerner sinh năm 1953 và là cơng dân Mỹ Ơng lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Cornell vào năm 1982 và đang làm việc tại Đại học Stanford ở Mỹ
MỞ CÁNH CỬA VÀO "THẾ GIỚI NANO"