Kiến thức - Phát biểu được định nghĩa công của một lực.. - Biết cách tính công của lực trong trường hợp đơn giản lực không đổi, chuyển dời thẳng.. - GV cho HS quan sát hình ảnh: Nếu khôn
Trang 1Họ và tên : Nguyễn Thanh Triều
Tiết 39 Bài 24: CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Phát biểu được định nghĩa công của một lực
- Biết cách tính công của lực trong trường hợp đơn giản (lực không đổi, chuyển dời thẳng)
- Nêu được ý nghĩa của công âm
2 Kỹ năng
- Vận dụng được công thức tính công để giải các bài tập liên quan
3 Thái độ
- Tích cực tham gia phát biểu xây dựng tiết học.
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
- Xem lại kiến thức tương ứng SGK lớp 8
- Hình ảnh minh họa để HS hiểu rõ hơn về công
2 Học sinh
- Ôn lại khái niệm công ở lớp 8 và vấn đề phân tích lực
III Phương pháp dạy học
- Nêu vấn đề, gợi mở, vấn đáp
- Thảo luận nhóm
IV Tiến trình dạy học
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ (3p)
- Kiểm tra sĩ số lớp
Kiểm tra bài cũ:
- Hệ cô lập là gì? Lấy VD
- Phát biểu định luật bảo toàn động
lượng và viết biểu thức Giải thích các
đại lượng trong biểu thức
- Lớp trưởng báo cáo sĩ số
- Hệ cô lập là hệ nhiều vật khi không có ngoại lực tác dụng lên hệ hoặc nếu có thì các ngoại lực ấy cân bằng nhau VD: Hệ gồm người và xe đang chuyển động
- Động lượng của một hệ cô lập là một đại lượng bảo toàn
Hoạt động 2: Đặt vấn đề vào mục I.Công (10p)
- GV đưa ra câu hỏi: Trong các trường - Đáp án c)
Trang 2hợp sau đây trường hợp nào có công cơ
học:
a) Ông chủ trả công cho người làm thuê
b) Có công mài sắt có ngày nên kim
c) Con ngựa đang kéo xe
d) Công thành danh toại
- Yêu cầu học sinh trả lời: Công trong
ngôn ngữ đời sống khác công cơ học
như thế nào?
- Nhận xét và giải thích
- GV cho HS quan sát hình ảnh: Nếu
không có lực đủ lớn tác dụng lên vật thì
vật có chuyển động không? Khi vật
chuyển động có xuất hiện công cơ học
không?
- Vậy khi nào có công cơ học?
- Chú ý: Công cơ học phụ thuộc 2 yếu
tố:
+ Lực tác dụng
+ Độ chuyển dời (Quãng đường vật
dịch chuyển)
- Viết biểu thức công của lực cùng
phương với đường đi?
- Yêu cầu HS hoàn thành C1
- Đáp án c), b)
- Công thường dùng trong ngôn ngữ đời sống là công sức của con người khi làm một việc gì đó và có được thành quả mong muốn, còn công cơ học là công của một lực tác dụng lên vật làm vật đó chuyển dời
- Nếu không có lực tác dụng vật sẽ không chuyển động Không có công cơ học
- Có công cơ học khi lực tác dụng vào vật làm vật chuyển dời
- Biểu thức: A= F.s (1)
C1:- Người kéo xe hàng
- Người nâng thùng nước lên cao
- Cần cẩu xúc đất
Hoạt động 3: Tìm hiểu công trong trường hợp tổng quát (15p)
Công thức (1) chỉ áp dụng cho các
trường hợp đơn giản khi lực cùng
phương với đường đi Vậy A = ? khi và
s không cùng phương? Chúng ta sẽ tìm
hiểu trong phần 2.Định nghĩa công trong
trường hợp tổng quát
- Cho HS quan sát hình ảnh khi lực tạo
với phương của đường đi một góc
Dựa vào phép phân tích lực cho biết có
- Có thể phân tích thành 2 thành phần:
1 theo phương ngang và 1 theo phương vuông góc với phương dịch chuyển
α
GỖ
Trang 3thể phân tích thành mấy thành phần?
- Khi máy kéo kéo cây gỗ thì lực nào đã
làm cây gỗ dịch chuyển từ M đến N ?
- Vậy lực nào sinh công, lực nào không
sinh công? Viết công thức tính công của
các lực
- Lực hợp với phương chuyển dời MN
một góc Vậy Fs có độ lớn là bao
nhiêu?Viết công thức tính công của lực
F
Hướng dẫn: Dựa vào hình vẽ, áp dụng
hệ thức lượng trong tam giác vuông ta
tính được Fs
- GV nêu định nghĩa công trong trường
hợp tổng quát và giải thích các đại
lượng
- GV vì s phụ thuộc vào hệ quy chiếu
nên giá trị của công cũng phụ thuộc vào
hệ quy chiếu
- Thành phần làm gỗ dịch chuyển
- Thành phần sinh công: As = Fs.s không sinh công: An = 0
- Công của lực : A = As + An
Fs = F.cos
Suy ra:
A = Fscos
Hoạt động 4: Biện luận giá trị của công Ý nghĩa của công âm Đơn vị (15p)
- GV chia lớp thành 3 nhóm để HS tự
tìm hiểu phần kiến thức được giao khi
=900; 0� 900và 90< �1800 sau
đó GV nhận xét, hệ thống và chính xác
hóa kiến thức HS đã nêu
* Hướng dẫn: Dựa vào công thức tính
công vừa tìm được ở trên, thay giá trị
góc α vào công thức đó để đưa ra kết
luận.Dựa vào hình 24.4 để xét trường
hợp 90< �1800
- GV: A <0 gọi là công cản (hay công
âm) Khi lực sinh công âm thì lực có tác
dụng gì?
- Đại điện nhóm trả lời:
+ Khi 0� 900=> A > 0 + Khi 900=> A = 0 + Khi 900=> A < 0 Dựa vào hình 24.4 SGK Vật lý 10 CB:
trong đó vuông góc mặt dốc, song song với mặt dốc
+ An = 0 do không có tác dụng chuyển dời
+ As = Ps.s = Pscos < 0 vì 900 + A = As + An = Pscos < 0
=> công của lực sinh ra là A < 0
+ Lực đó có tác dụng cản trở chuyển dộng
Trang 4*Tìm hiểu về đơn vị của công
- Yêu cầu HS nêu đơn vị của cos , s, F
?Sau đó suy ra đơn vị của công A?
- Dựa vào công thức này cho biết ý
nghĩa của đơn vị Jun?
GV nêu chú ý
GV cho HS xem một số hình ảnh thực tế
có sinh công
- HS trả lời: cos không có đơn vị;
s: (m); F: (N)
Đơn vị của công A: N.m
- TL: 1J=1N.m
Hoạt động 5: Củng cố, nhắc nhở (2p)
- Yêu cầu HS giải thích vấn đề nêu ở đề
bài
Đáp án đúng là b) và c)
- Nhận xét
- Tóm tắt nội dung chính
- Vì con ngựa tác dụng một lực kéo vào
xe làm xe dịch chuyển và tay người tác dụng lực kéo đẩy qua lại làm kim di chuyển nên đó là công cơ học
V Rút kinh nghiệm