- Xác định được trọng tâm của một vật mỏng, phẳng bằng phương pháp thực nghiệm.. Trước tiên ta sẽ tìm hiểu điều kiện cân bằng của một vật rắn chịu tác dụng của hai lực không song song..
Trang 1GIÁO ÁN BÀI 17 (SGKCB10)
Sinh viên thực hiện: TRẦN THỊ XUÂN HUẾ
Ngày làm : 25/11/2017
CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT RẮN CHỊU TÁC DỤNG CỦA HAI LỰC
VÀ BA LỰC KHÔNG SONG SONG (Tiết 1)
I Mục tiêu
1-Kiến thức:
- Phát biểu được điều kiện cân bằng của vật chịu tác dụng của hai lực không song song
- Biết cách xác trọng tâm của một vật bằng phương pháp thực nghiệm
2-Kỹ năng:
- Xác định được trọng tâm của một vật mỏng, phẳng bằng phương pháp thực nghiệm
- Vận dụng được các điều kiện cân bằng và quy tắc tổng hợp lực có giá đồng quy để giải bài tập
3-Thái độ:
- Hứng thú, say mê với bài học, tích cực tư duy, lắng nghe ý kiến
- Tạo cho học sinh thái độ học tập nghiêm túc, khoa học, cẩn thận, tỉ mỉ
II Chuẩn bị
1- Giáo viên :
- Các thí nghiệm Hình 17.1, 17.2, 17.3 SGK
- Các tấm bìa mỏng, phẳng (bằng nhôm, nhựa cứng, …) theo hình 17.4 SGK
2- Học sinh :
- Ôn lại điều kiện cân bằng của một chất điểm
III Hoạt động dạy học
1- Ổn định tổ chức: (1’ )
2- Kiểm tra bài cũ
3- Bài mới: (1’ ) Trong đời sống và trong kĩ thuật ta thường gặp những vật rắn Việc xét cân bằng của những
vật rắn mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn Trước tiên ta sẽ tìm hiểu điều kiện cân bằng của một vật rắn chịu tác dụng của hai lực không song song
Hoạt động 1 : Xác định điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực
25’ GV: Thông báo các khái niệm mới,
vật rắn có kích thước đáng kể, hầu
như không bị biến dạng dưới tác
dụng của ngoại lực
+ Em hãy nhắc lại khái niệm giá của
lực ?
+ Khi biểu diễn các lực tác dụng tác
lên vật rắn thì có gì khác so với một
chất điểm?
GV:Tác dụng của lực đối với vật rắn
sẽ không thay đổi nếu ta di chuyển
vectơ lực trên giá của nó
+ Phát biểu điều kiện cân bằng của
một chất điểm ?
GV: Đặt vấn đề: với vật rắn thì điều
kiện cân bằng có gì khác so với một
chất điểm ? Trước hết ta xét vật chịu
tác dụng của hai lực
GV: Giới thiệu thí nghiệm hình17.1
HS ôn tập lại kiến thức
TL: Giá của lực là đường thẳng mang véctơ lực
TL: Vì vật rắn kích thước lớn nên các lực tuy cùng tác dụng vào một vật nhưng có thể không cùng điểm đặt
HS : Lắng nghe , suy nghĩ và tìm hiểu vấn đề
TL: Chất điểm cân bằng khi hợp lực của các lực tác dụng vào vật bằng không
HS : Quan sát thí nghiệm , suy
I Cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực
1 Thí nghiệm:
2 Điều kiện cân bằng :
Muốn cho một vật chịu tác dụng của hai lực ở trạng thái cân bằng thì hai lực đó phải cùng giá cùng độ lớn và ngược chiều
Fuur1= −Fuur2 (1)
2
P r 1
P r
2
T r 1
T r
2
F r 1
F r
Trang 2SGK Nêu những điểm đặt biệt của
thí nghiệm :
-Vật phải nhẹ để bỏ qua trọng lượng
- Vai trò của dây vừa là để truyền lực
vừa là cụ thể hoá giá của lực
GV tiến hành làm thí nghiệm
+ Trả lời câu hỏi C1 SGK ?
+ Hãy vẽ ra giấy giá và chiều của hai
lực tác dụng vào vật ?
+ Nhận xét gì về độ lớn và giá của hai
lực uur r
1, 2
F F thông qua trọng lực P Pur uur1, 2
? + Vậy hãy phát biểu điều kiện cân
bằng của một vật chịu tác dụng của
hai lực ?
GV: Nêu lại chính xác điều kiện cân
bằng của một vật chịu tác dụng của
hai lực cho HS nắm được kiến thức
nghĩ và trả lời câu hỏi
TL:Vật đứng yên thì phương của hai lực nằm trên một đường thẳng , hay giá của hai lực trùng nhau
TL: P1 = F1 ; P2 = F2
và F1 = F2
TL: Muốn cho một vật chịu tác dụng của hai lực ở trạng thái cân bằng thì hai lực đó phải cùng giá cùng độ lớn và ngược chiều
HS: Ghi nhớ và ghi vào vở
Hoạt động 2 : Xác định trọng tâm của vật phẳng, mỏng bằng phương pháp thực nghiệm.
13’
Từ điều kiên cân bằng của vật rắn
chịu tác dụng của hai lực không song
song và đặc điểm của trọng lực, em
hãy nêu cách xác định trọng tâm của
vật rắn phẳng, mỏng ?
GV gợi ý:
+ Trọng tâm là gì?
+ Vậy khi treo một vật mỏng phẳng
trên sợi dây thì trọng tâm của vật
được xác định như thế nào ?
+ Em hãy xác định các lực tác dụng
vào vật treo trên sợi dây?
+ Hãy xác định giá của trọng lực?
+ Em hãy tìm phương án xác định
trọng tâm của vật bằng thực nghiệm?
GV giao cho mỗi nhóm các tấm bìa
có hình dạng đặc biệt, sợi dây treo
GV làm thí nghiệm xác định trọng
tâm của các vật có hình que như
thước thẳng, que củi hoặc một vật có
hình dạng bất kì Bằng cách đặt vật
lên hai ngón tay và di chuyển hai
ngón tay vào giữa cho đến khi chúng
chạm nhau thì thanh thước vẫn nằm
yên vì trọng tâm của nó đang đặt tại
vị trí của tay Khi đó trọng lực và
Cá nhân HS trả lời câu hỏi
TL: Trọng tâm là điểm đặt của trọng lực
TL: Vì khi vật cân bằng thì giá của lực căng dây ( phương của sợi dây ) là giá của trọng lực nên trọng tâm của vật cũng nằm trên đường thẳng này
TL:Các lực tác dụng vào vật treo trên sợi dây gồm: trọng lực và lực căng dây treo
TL: Giá của trọng lực đi qua trọng tâm của vật
TL: Tìm phương án xác định trọng tâm của vật bằng thực nghiệm
HS làm việc theo nhóm xác định trọng tâm của một vật mỏng phẳng có hình dạng khác nhau Rút ra nhận xét về trọng tâm của vật xác định bằng thực nghiệm và bằng hình học đã biết
3 Cách xác định trọng tâm của một vật phẳng, mỏng bằng phương pháp thực nghiệm:
- Đối với vật mỏng phẳng có dạng khối hình học thì trọng tâm nằm tại tâm đối xứng của vật
- Đối với vật mỏng phẳng có dạng bất kì ta xác định trọng tâm bằng thực nghiệm : Treo vật bằng dây mảnh ở những điểm khác nhau thì trọng tâm của vật
là giao điểm của các đường thẳng vẽ trên vật đi qua giá của trọng lực
P r
T r A A
B
G
Trang 3phản lực cùng có giá đi qua điểm tiếp
xúc với tay
Hoạt động 3: Vận dụng , củng cố
4’ + Em hãy làm như hình 17.3 SGK và
cho biết trọng tâm của thước dẹt ở
đâu ?
+ Trả lời câu hỏi C2 SGK ?
GV: Thí nghiệm cho thấy, trọng tâm
G của các vật phẳng , mỏng và có
dạng hình học đối xứng nằm ở tâm
đối xứng của vật
TL: Thí nghiêm và rút ra kết luận: “Trọng tâm tại tay đỡ vật”
TL: Trọng tâm nằm ở điểm đặt ngón tay và ở chính giữa thước
4 Bài tập về nhà,dặn dò ( 1’)
- Về nhà học bài và làm các bài tập liên quan đến phần này , xem trước nội dung phần cân bằng của một vật chịu tác dụng của ba lực không song song, hôm sau ta sẽ tiếp tục nghiên cứu
- Ôn lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy
IV Rút kinh nghiệm
2
P r
1
P r
2
T r
1
T r
2
F r
1
F r