Bài 14. Chuẩn mực sử dụng từ

Bài 14. Chuẩn mực sử dụng từ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực...

NGUYỄN THỊ THUỲ NỮ

Giáo viên: NGUYỄN THỊ TUYẾT

KIỂM TRA BÀI CŨ :

1 Em hiểu như thế nào về câu : "Mồm

bò không phải mồm bò mà là mồm bò"

Đó có phải là một lối chơi chữ không?

Nếu phải, hãy nêu tác dụng của lối chơi

chữ đó.

2 Kể tên các lối chơi chữ thường gặp

Chọn và cho 2 ví dụ.

a Anh ấy biểu diễn thật dễ hiểu.

b Anh ấy diễn đạt thật dễ hiểu.

(Đọc đúng : Đi Hà Nội mua cai nồi nấu cơm nếp).

(Biểu diễn : Nhận biết đối tượng bằng thị giác) -> Sai.

(Diễn đạt : Nhận thức bằng tư duy)

2 So sánh 2 câu sau :

1) Sử dụng đúng âm, đúng chính tả.

a Một số người sau một thời gian dùi đầu vào làm ăn nay đã

khấm khá.

b Em bé đã tập tẹ biết nói.

c Đó là những khoảng khắc sung sướng nhất trong đời em.

Em hãy đọc 3 câu dưới đây và cho biết các từ in màu đỏ dùng sai như thế nào? Sửa lại cho đúng.

⇒ Do viết sai về chính tả -> Sửa lại:

a Một số người sau một thời gian vùi đầu vào làm ăn nay đã

khấm khá.

b Em bé đã bập bẹ (hoặc: tập tọe ) biết nói.

=> Do liên tưởng sai (khoảnh -> khoảng), do ảnh hưởng từ địa phương,

do ngọng -> Sửa lại:

c Đó là những khoảnh khắc sung sướng nhất trong đời em.

Vậy dùng từ phải đảm bảo điều kiện nào?

Sử dụng đúng âm, đúng chính tả.

Phát âm sai dẫn đến tác hại nào?

Sai về nghĩa.

Ví dụ :

chiều - chìu

làn - làng

mặc - mặt

ngang - ngan

tiết - tiếc

trường - trườn

1) Sử dụng đúng âm, đúng chính tả 2) Sử dụng từ đúng nghĩa

Em đọc 3 câu dưới đây và cho biết các từ in màu đỏ dùng sai

như thế nào? Hãy thay những từ ấy bằng những từ thích hợp.

a Đất nước ta ngày càng sang sủa .

b Ông cha ta đã để lại cho chúng ta những câu tục ngữ

cao cả để chúng ta vận dụng trong thực tế.

c Con người phải biết lương tâm.

=>Không phù hợp, không đúng nghĩa -> Thay thế:

Đất nước ta ngày càng tươi đẹp .

b Ông cha ta đã để lại cho chúng ta những câu tục ngữ sâu sắc để

chúng ta vận dụng trong thực tế.

c Con người phải có lương tâm.

1 Đọc lại các câu đã thay từ Em thấy nghĩa các câu ấy như

thế nào?

Đúng nghĩa.

Vậy sử dụng từ đòi hỏi phải thế nào?

- Đúng nghĩa.

1) Sử dụng đúng âm, đúng chính tả

2) Sử dụng từ đúng nghĩa

3) Sử dụng từ đúng tính chất ngữ phap của từ

Em đọc 4 câu dưới đây và cho biết các từ in màu đỏ dùng sai như thế nào? Hãy tìm cách chữa lại cho đúng.

a Nước sơn làm cho đồ vật thêm hào quang .

b Ăn mặc của chị thật giản dị.

c Bọn giặc đã chết với nhiều thảm hại: máu chảy thành

sông ở Ninh Kiều Thây chất đầy nội ở Tụy Động, Trần Hiệp phải bêu đầu, Lí Khánh phải bỏ mạng.

d Đất nước phải giàu mạnh thực sự chứ không phải là sự

giả tạo phồn vinh .

a hào quang : danh từ.

b ăn mặc : động từ.

c thảm hại : tính từ.

d giả tạo phồn vinh : trái qui tắc trật tự tiếng Việt.

=> - Danh từ không dùng làm vị ngữ như tính từ.

- Động từ, tính từ không dùng như danh từ.

- Không đảo trật tự vj trí từ đã theo quy tắc.

Sửa lại:

• Nước sơn làm cho đồ vật thêm hào nhoang .

b Sự ăn mặc của chị thật giản dị./ Chị ăn mặc thật là giản dị./

Trang phục của chị thật giản dị.

c Bọn giặc đã chết rất thảm hại : máu chảy thành sông ở Ninh

Kiều Thây chất đầy nội ở Tụy Động, Trần Hiệp phải bêu đầu, Lí Khánh phải bỏ mạng.

d Đất nước phải giàu mạnh thực sự chứ không phải phồn vinh giả tạo .

Đọc lại các câu theo như đã sửa Em thấy thế nào?

cầu nào?

- Đúng tính chất ngữ pháp của từ.

I.BÀI HỌC:

1) Sử dụng đúng âm, đúng chính tả 2) Sử dụng từ đúng nghĩa

3) Sử dụng từ đúng tính chất ngữ phap của từ

4) Sử dụng từ đúng sắc thai biểu cảm, hợp phong cach

a Quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị lãnh đạo sang xâm lược nước ta.

b Con hổ dùng những cái vút nhọn hoắt cấu vào người, vào mặt Viên [ ] Nhưng Viên vẫn rán sức quần nhau với chú hô .

(Dẫn theo Nguyễn Đức Dân)

Em đọc 2 câu dưới đây và cho biết các từ in màu đậm sai như thế nào? Hãy tìm những từ thích hợp để thay thế.

+ Lãnh đạo - Từ Hán Việt -> không hợp vì từ lãnh đạo có sắc thái trang trọng.

+ Chú hô - Nhân hóa -> Từ chú mang sắc thái đáng yêu.

b Con hổ dùng những cái vút nhọn hoắt cấu vào người, vào mặt Viên [ ] Nhưng Viên vẫn rán sức quần nhau với con hô .

(Dẫn theo Nguyễn Đức Dân)

Đọc lại các câu đã sửa So sánh với ý nghĩa của 2 câu của Bài tập / SGK.

.

Vậy, sử dụng từ phải đảm bảo điều kiện nào nữa?

Đúng sắc thái, hợp phong cách.

I.BÀI HỌC:

1) Sử dụng đúng âm, đúng chính tả

2) Sử dụng từ đúng nghĩa

3) Sử dụng từ đúng tính chất ngữ phap của từ

4) Sử dụng từ đúng sắc thai biểu cảm, hợp phong cach

- Gây khó hiểu.

- Chỉ dùng trong thơ, văn để biểu hiện màu sắc địa phương.

Trong trường hợp nào không dùng từ địa phương?

Có một số lượng khá lớn từ Hán Việt đã được bổ sung vào vốn từ vựng tiếng Việt góp phần làm phong phú tiếng Việt Nhưng tại sao ta không lạm dụng từ Hán Việt?

5) Không lạm dụng từ địa phương, từ Han Việt

Không đúng hoàn cảnh

thực hiện đúng những yêu cầu nào?

5 yêu cầu

Lệnh : Đọc Ghi nhớ / SGK / tr.167.

3 Theo em, từ "niên thiếu" khác nghĩa hay cùng

nghĩa với từ "thiếu niên"?

1 Tại sao nói : "Danh lam thắng cảnh"? mà không nói : "Danh chùa thắng cảnh"?

2 Tại sao nói : "Đoàn ca múa nhạc" mà không nói :

"Đoàn ca vũ nhạc"?

1) Sử dụng đúng âm, đúng chính tả.

2) Sử dụng từ đúng nghĩa

3) Sử dụng từ đúng tính chất ngữ phap của từ

4) Sử dụng từ đúng sắc thai biểu cảm, hợp phong cach

5) Không lạm dụng từ địa phương, từ Han Việt

Ghi nhớ /SGK/ tr.167

Hướng dẫn về nhà:

1 Học thuộc Ghi nhớ.

2 Làm bài tập :

a Đặt câu với từ : bình tĩnh, bình thản

chú tâm, chủ tâm dìu dắt, dìu dặt.

b Tìm thêm một số lỗi khác khi dùng từ Cho ví dụ

cụ thể

3 Chuẩn bị bài mới:

- Ôn tập văn biểu cảm: Đọc 4 đoạn văn : Hoa hải

đường, Về An Giang, Hoa học trò, Cây sấu Hà Nội;

bài Kẹo mầm - Trả lời các câu hỏi / SGK / tr.168.