Bài 29. Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy

Bài 29. Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả cá...

TIẾT: 120

DÊu chÊm löng vµ dÊu chÊm phÈy

I DẤU CHẤM LỬNG

(1) Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ

vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê

Lợi, Quang Trung,

(Hồ Chí Minh)

(2) Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp,

quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào thở không ra lời:

- Bẩm quan lớn đê vì mất rồi!

(Phạm Duy Tốn)

(3) Cuốn tiểu thuyết được viết trên bưu thiếp.

(Báo Hà Nội mới)

Trường hợp (1): Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng tương tự chưa đựơc liệt kê hết

Trường hợp (2): Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng do hoảng hsợ hãi

Trường hợp (3): Làm giãn nhọp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước, châm biếm

 Dấu chấm lửng dùng để:

+ Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng tương tự chưa được liệt kê hết

+ Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng

+ Làm giàu nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước, chầm biếm

1/ Em hãy cho biết dấu chấm lửng trong trường hợp sau đây được dùng để làm gì?

a.Tùng…tùng…tùng… Một hồi trống vang lên

b Ba giây…bốn giây…năm giây… Lâu quá!

2/ Đọc câu ca dao sau cho biết dấu chấm lửng được

dùng trong trường hợp nào?

“Quan đi kinh lí trong vùng Đâu có… gà vịt thì lùng về xơi”

II DẤU CHẤM PHẨY

a) Cốm không phải thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.

(Thạch Lam)

b) Những tiêu chuẩn đạo đức của con người mới

phải chăng có thể nêu lên như sau: yêu nước, yêu

nhân dân; trung thành với sự nghiệp xây dựng chủ

nghĩa xã hội và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà; ghét bóc lột, ăn bám và lười biếng; yêu lao động, coi lao động là nghĩa vụ thiêng liêng của mình; có

tinh thần làm chủ tập thể, có ý thức hợp tác, giúp

nhau; chân thành và khiêm tốn; quý trọng của công

và có ý thức bảo vệ của công; yêu văn hoá, khoa học

và nghệ thuật; có tinh thần quốc tế vô sản.

(Theo Trường Chinh)

Trong câu (1), dấu chấm phẩy được dùng để phân tách hai vế của một câu ghép Trường hợp này có thể thay dấu chấm phẩy bằng dấu phẩy

Trường hợp (2), dấu chấm phẩy nhằm giúp người đọc hiểu được các bộ phận, các tầng bậc ý trong khi liệt kê Trường hợp này kh«ng nªn thay b»ng dÊu phÈy v× cã thÓ hiÓu sai ý

* Dấu chấm phẩy có tác dụng:

- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép có cấu tạo phức tạp.

- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp.

Bài tập 1: (SGK/123)

a) Dấu chấm lửng có tác dụng: Diễn tả sự ngập

ngừng, sợ hãi, lúng túng trong lời nói của tên lính

b) Dấu chấm lửng có tác dụng: Tỏ ý chưa nói hết điều định nói

c) Tỏ ý chưa nói hết, chưa đầy đủ điều liệt kê gây ra sự “bó buộc”

Bài tập 2: (SGK/123)

- a), b) dấu chấm phẩy dùng để ng¨n c¸ch c¸c vÕ

cña nh÷ng c©u ghÐp cã cÊu t¹o phøc t¹p.

- c) dấu chấm phẩy dùng để ngăn cách hai thành

phần sau:

+ từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh nói non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp.

+ từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối

chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối

nghe mới hay

1 Học thuộc công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy.

2 Làm bài tập 3/Sgk/123.

3 Chuẩn bị bài mới “Văn bản đề nghị”