Bài 30. Ôn tập phần Văn

Bài 30. Ôn tập phần Văn tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

Tiết 120+ 121:

ÔN TẬP VĂN HỌC

Nguyễn Thị Huyền - THCS Bưng Bàng

I/ ĐỊNH NGHĨA VỀ CÁC LOẠI VĂN BẢN ĐÃ HỌC

Ca

dao,

dân

ca

Chú

thích*

trang

35.T1

Thơ Trữ tình Ghi nhớ Bài 16 Tr.182 Tập1

Thơ Thất ngôn

tứ tuyệt Chú thích*

sgk/63 Tập 1

Thơ Ngũ ngôn tứ tuyệt Chú thích*

sgk/63 Tập1

Thơ Thất ngôn bát cú Chú thích*

sgk/

102 Tập1

Thơ Lục bát Chú thích*

sgk Tr.156 Tập1

Thơ Song thất lục bát Chú thích*

Tr 92 Tập1

Tục ngữ Chú thích*

sgk/3 Tập2

Phép tương phản Sgk Tr.81 Tập2

Tăng cấp Tả

từ thấp lên cao.

II/ TÌNH CẢM, THÁI ĐỘ THỂ HIỆN TRONG CÁC BÀI CA DAO

Câu hỏi:

Những tình cảm,những thái

độ thểhiện trong cácbài ca dao, dân ca đã học

là gì?

Những tình cảm, những thái độ được thể

hiện trong các bài ca dao đã học là:

-Tình cảm gia đình: yêu kính, biết ơn ông,

bà, cha, mẹ, tình cảm anh em ruột thịt.

-Tình yêu quê hương, đất nước, con người.

- Thương cho số phận người nghèo khổ,

phê phán xã hội phong kiến bất công.

-Châm biếm thói hư, tật xấu, hủ tục lạc hậu.

III/ KINH NGHIỆM, THÁI ĐỘ CỦA NHÂN DÂN TRONG TỤC NGỮ

Câu hỏi:

Các câu tục ngữ

đã được học thể hiện những kinh nghiệm, thái độ của nhân dân đối với thiên nhiên, lao động sản xuất,con người

và xã hội như thế nào?

Kinh nghiệm, thái độ của nhân dân thể hiện

qua các câu tục ngữ:

- Nhìn hiện tượng thiên nhiên để dự báo

thời tiết, chủ động trong cuộc sống; phòng

chống thiên tai, bảo vệ tính mạng, tài sản.

- Y+êu quí đất, yêu quí lao động, yêu quí con

người.

-Ý chí xây dựng bảo vệ và xây dựng quốc

gia đôc lập, tự chủ, vững bền.

-Đề cao giá trị con người và những truyền

thống tốt đẹp của toàn dân tộc.

IV/ TƯ TƯỞNG TÌNH CẢM TRONG THƠ TRỮ TÌNH ĐÃ HỌC

Câu hỏi:

Những giá trị lớn

về tư tưởng, tình cảm thể hiện

trong các bài thơ đoạn thơ trữ tình của Việt Nam và Trung Quốc ( thơ Đường ) đã được học là gì?

1 Lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất

nước,con người.

2 Ý chí bảo vệ và xây dựng quốc gia tự chủ

vững bền.

3 Lòng nhân đạo cao cả, phê phán tội ác

chiến tranh.

4 Tình bạn trong sáng, cao cả.

5 Khao khát tự do.

6 Ước mơ về một thế giới đại đồng.

……

V/ GIÁ TRỊ NỘI DUNG, NGHỆ THUẬT CỦA CÁC TÁC PHẨM

• Hãy lập bảng thống kê về giá trị nội dung, nghệ thuật của các tác

phẩm văn xuôi theo mẫu sau:

STT Nhan đềvăn bản Giá trị về nội dung Giá trị về nghệ thuật

STT Nhan đề Giá trị nội dung Gia trị nghệ thuật

1 Cổng trường

mở ra ( Lí lan )

Lòng yêu con của người

mẹ và vai trò to lớn của trường học.

- Dòng nhật kí tâm tình, sâu lắng.

- Miêu tả tâm trạng

2 Mẹ tôi( Ét-môn

đơ A-mi-xi )

Tình yêu thương cha mẹ

là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật xấu hổ cho ai dẫm đạp lên tình cảm đó.

Truyện ngắn có cấu tạo đặc biệt.

3 Cuộc chia tay

của những

con búp bê.

( Khánh Hoài )

Tổ ấm của gia đình rất quí giá, quan trọng, cần bảo

vệ, không được làm tổn hại đến tình cảm đó.

Dẫn truyện hợp lí, miêu tả tâm lí nhân vật thành công.

4 Một thứ quà

của lúa non:

cốm ( Thạch

Lam )

Cốm là sản vật đồng quê

đã làm nên nét đẹp văn hóa trong ẩm thực Việt Nam.

Tùy bút giàu tính trữ tình, tinh tế, sinh động.

5 Mùa xuân của

tôi( Vũ Bằng )

Lòng quê hương,đất nước thể hiện trong nỗi nhơ của người con xaquê

Tùy bút trữ tình sâu lắng.

6 Sài Gòn tôi

yêu ( Minh

Hương )

Tình yêu Sài Gòn của Minh Hương.

Tùy bút trữ tình, sâu lắng.

7 Sống chết

mặc bay

( Phạm Duy

Tốn )

Lên án quan phủ vô lương tâm, vô trách nhiệm,

thương xót dân nghèo trong cơn bão lũ.

Phép đối lập và tăng cấp.

8 Những trò

hay là Va-ren

và Phan Bội

Châu

( Nguyễn Ái

Quốc )

Va-ren bỉ ổi- đại diện cho thực dân Pháp ở Đông Dương Phan Bội Châu – đứng anh hùng xả thân cứu nước, đại diện cho nhân dân Việt Nam,

Hư cấu phản ánh đúng bản chất nhân vật, dùng phép đối lập, tắng cấp.

9 Ca Huế trên

sông Hương

( Hà Ánh Minh )

Ca Huế là một hình thức sinh hoạt độc đáo làm nên nét đẹp văn hóa của dân tộc, cần giữ gìn.

Thuyết minh kêt hợp biểu cảm.

10 Quan Âm

Thị Kính

Phẩm chất tốt đẹp, nỗi oan

bi thảm, sự bế tắc của người phụ nữ và xung đột giai cấp trong gia đình ở xã hội phong kiến.

Chèo truyền thống, xây dựng xung đột chèo thành công.

VI/ PHÁT BIỂU VỀ SỰ GIÀU ĐẸP CỦA TIẾNG VIỆT

• Tiếng Việt là một thứ tiếng đẹp – đẹp từ trong lời ăn tiếng nói hàng ngày đến các tác phẩm văn học nghệ thuật:

Ví dụ:

“ Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi”.

( Ca dao )

“ Long lanh đáy nước in trời

Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng”

( Kiều - Nguyễn Du )

Tiếng Việt đẹp vì có hệ thống nguyên âm, phụ âm phong phú, giàu thanh điệu, khiến người Việt nói mà nghe như hát.

Dựa vào bài Sự giàu đẹp của tiếng Việt kết hợp với việc học các tác phẩm văn học Việt, hãy phát biểu suy nghĩ về tiếng Việt.

• Tiếng Việt là một thứ tiếng hay có khả năng giúp con người diễn tả mọi điều suy nghĩ, mọi tâm tư tình cảm bằng nhiều cách nói khác nhau và ngày càng phát triển:

Ví dụ:

- Khi bày tỏ nỗi nhớ ông bà:

“ Ngó lên nuộc lạt mái nhà

Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu”.

( Ca dao )

- Lúc thể hiện thân phận đắng cay của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, người ta có thể sử dụng nhiều cách diễn dạt khác nhau:

“ Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu?”

( Ca dao )

Có khi lại diễn đạt bằng hình tượng chiếc bánh trôi nước trong bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương hay bằng một vở chéo như Quan Âm Thị Kính, hoặc bằng tác phẩm văn xuôi như truyện Người con gái Nam Xương ( Nguyễn Dữ ).

………

VII/ PHÁT BIỂU VỀ Ý NGHĨA CỦA VĂN CHƯƠNG

• Nguồn gốc của văn chương là lòng thương người, rộng ra là thương cả muôn vật, muôn loài.

Ví dụ:

- Những câu hát than thân ra đời là xuất phát từ lòng yêu

thương những con người nghèo khổ trong xã hội phong kiến “ Thương thay con cuốc giữa trời

Dẫu kêu ra máu có người nào nghe”

( Ca dao )

- Xuất phát từ lòng yêu thương những trẻ thơ vô tội, anh em

phải chia lìa nhau mà Khánh Hoài viết nên truyện ngắng Cuộc chia tay của những con búp bê.

………

Dựa vào bài Ý nghĩa của văn chương, kết hợp với việc học các tác

phẩm văn học, hãy phát biểu về ý nghĩa của văn chương.

• Văn chương là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng:

- Không khí ngày khai trường trong tâm trạng người mẹ trẻ ( Cổng trường mở ra – Lí Lan )

- Cảnh Bác Hồ đang làm việc dưới trăng để lãnh đạo cuộc kháng

chiến chống thực dân Pháp ở núi rừng Việt Bắc ( Cảnh khuya, Rằm tháng giêng – Hồ Chí Minh ).

- Cảnh lũ lụt ở đồng bằng sông Hồng và tinh thần đoàn kết chống lũ, bảo vệ xóm làng của người xưa ( Sơn Tinh, Thủy Tinh)

- Lòng yêu nước, quyết tâm tiêu diệt giặc để bảo vệ quốc gia độc lập ( Thánh Gióng, Sông núi nước Nam )

- Cảnh trẻ thơ vô tội phải chia lìa nhau ( Cuộc chia tay của những con búp bê )

- Nỗi khổ của những thân phận nghèo khổ trong xã hội phong kiến ( Những câu hát than thân, bánh trôi nước )

- Chiến tranh phong kiến và nỗi đau của người chinh phụ ( Sau phút chia li ).

- Nỗi cô đơn, buồn vắng giữa núi đèo hoang vu của Bà Huyện Thanh Quan ( Qua Đèo Ngang )

- ……….

• Văn chương gây cho ta những tình cảm không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có.

- Văn chương rèn cho ta những tình cảm ta sẵn có:

+ Tình cảm gia đình: Những câu hát về tình cảm gia đình, Cổng trường mở ra, Mẹ tôi …

+ Tình yêu quê hương, đất nước, con người: Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người, lòng yêu nước, Buổi học cuối cùng …

+ Lòng kính yêu lãnh tụ: Đêm nay Bác không ngủ

+ Tình cảm bạn bè trong sáng không vụ lợi ( Bạn đến chơi nhà ) + Lòng yêu thương những con người nghèo khổ ( Những câu hát than thân, Bánh trôi nước, cuộc chia tay của những con búp bê Quan Âm Thị Kính …).

+ Căm ghét cái xấu, cái ác, đề cao cái thiện, cái đẹp: Thạch

Sanh,Cây bút thần,Những câu hát châm biếm …)

• Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có như ước

mơ về một thế giới đại đồng: Bài học đường đời đầu tiên, Ngôi nhà tranh bị gió thu phá.

VIII/ HỌC VĂN THEO HƯỚNG TÍCH HỢP

• Không tách riêng văn bản, tiếng Việt, Tập làm văn mà kết hợp giữa

các phân môn trong môn Ngữ văn.Học tốt các văn bản để nắm

được cách tạo lập các loại văn bản trong phân Tập làm văn và các ngữ liệu được sử dụng để phân tích rút ra các khái niệm trong

phần tiếng Việt Học tốt phần Tập làm văn và tiếng Việt lầm công

cụ phân tích văn bản.

Ví dụ:

- Vận dụng kiến thức, kĩ năng tạo lập văn bản tự sự được học ở lớp 6 để phân tích các truyện được học ở lớp 7.

- Học tốt các văn bản thuộc thể loại chứng minh để làm cơ sở cho việc làm một bài văn nghị luận chứng minh trong phần Tập làm văn ở lớp 7 ….

• Trên cơ sở kiến thức được học ở bài trước, lớp trước để học bài

mới ở mức độ kiến thức cao hơn

Ví dụ:

Trên cơ sở kiến thức đã học về văn bản tự sự ở lớp 6 để

phân tích, đánh giá các văn bản tự sự ở lớp 7; trên cơ sở các kiến thức về từ câu được học ở bậc Tiểu học để học các kiến thức về

từ, câu ở lớp 6 …

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

• Lập bảng thống kê tên các văn bản, tên tác giả được học trong chương trình lớp 7.

• Thuộc các định nghĩa về các thể loại

• Nắm chắc phần đã được ôn tập.

• Tìm hiểu nghĩa của các yếu tố Hán – Việt trong bảng các yếu tố Hán – Việt sgk/ 151 – 156.

• Soạn bài dấu gạch ngang và bài ôn tập tiếng Việt.

Chúc các em thành công