Tuần 17. Đọc thêm: Thơ Hai-cư của Ba-sô

Tuần 17. Đọc thêm: Thơ Hai-cư của Ba-sô tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả c...

Th¬ hai-c (NhËt B¶n)

a, Giới thiệu chung

Đây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là y là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là nhà thơ tiêu biểu của thể loại thơ Hai-c

- Hình thức: Một bài thơ Hai-c th ờng có 17 ây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là m tiết (5,7,5)

- Muốn hiểu thơ Hai-c phải tìm hiểu về hoàn

cảnh ra đời và điển tích làm nền cho bài thơ

- Thơ Hai-c th ờng không có tiêu đề, th ờng đ ợc gọi theo hình ảnh ấn t ợng nhất bài

 Hai-c là thơ ca của kinh nghiệ th ờng ngày,

của thẩm mĩ và của trực giác tây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là m linh

Đặc điểm của thơ Hai-cư:ặc điểm của thơ Hai-c :

- Là sự cô đọng đi vào chiều sây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là u

- Là khoảng khắc bừng ngộ của thi nhây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là n tr ớc đất trời

- là sự phát triển của cái vô th ờng, cái khác lạ t ởng nh rất bình th ờng

 Thơ Hai-c đã tạo nên cho ng ời những triết lí

đơn giản nh ng đầy ý nghĩa

-Thơ Hai-c chỉ chấm phá, gợi mà không tả

giả về những quy luật lớn lao và bí ẩn của

tự nhiên

- Thơ Hai-c để dành khoảng không cho t

ởng t ợng, cảm nghĩ, suy t ởng của độc giả tiếp tục làm đầy.

- Thơ Hai-c ít dùng các mĩ từ pháp, cũng rất

ít dùng tính từ, trạng từ.

- Trong thơ Hai-c yếu tố “mùa” đ ợc sử dụng nh một cách thức xác định không gian và thời gian các t ngữ tạo ấn t ớng về mùa đ ợc gọi là quý

ngữ(kigo) hoặc quý đề(kidai)

=>Hình ảnh về mùa cho ta thấy quan hệ về một

chỉnh thể mang tính lí t ởng gắn bó chặt chẽm, xác lập và biểu hiện sự tồn tại của con ng ời

giữa đất trời: “ không gian- thời gian- Con ng ời”

- Lối đối thơ nghiêng về sự cây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là n bằng bất đối

xứng

b, Các bài thơ Hai-c đ ợc trích dẫn trong sách giao khoa

1, Đất khách m ời mùa s ơng

về thăm quê ngoảnh lại

Ê-đô là cố h ơng.

- Quê Ba-sô ở Mi-ê ông chuyển đến sống ở

Ê-đô(tô-ki-ô) từ năm1672 đến thời điểm làm bài thơ này 1682 là m ời năm mới có dịp trở lại Mi-ê

- Tứ thơ: đất khách, đất lạ hoa thành quê khi đã

có một thời gian sống, gắn bó và xa cách

- Quý ngữ của bài: mùa s ơng- mùa thu

2, Chim đỗ quyên hót

ở kinh đô

mà nhớ kinh đô

- Chim đỗ quyên(chim thời điểu) một loài chim

đặc tr ng trong văn hóa Nhật Bản

- Sự chuyển đổi cảm giác: ây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là m thanh tiếng chim gợi nhớ về kinh đô

- ở kinh đô mùa hè- hiện tại mà nhớ kinh đô

ngày x a- kỉ niệm đã qua

Bài thơ nói tới tình cảm gắn bó sây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là u nặng với

mảnh đất mình đã và đang sống

- Quý ngữ: Chim đỗ quyên-mùa hè

3, Lệ trào nóng hổi

tan trên tóc mẹ

là s ơng thu

- 1684, Ba-sô 40 tuổi Từ xa trở về thăm nhà về

đến nơi mới hay tin mẹ mất Ng ời anh đ a cho

em di vật của mẹ: mái tóc bạc Ông viết bài

Hai-c này

- Quý ngữ: làn s ơng thu-làn tóc mẹ, làn s ơng

thu, cuộc đời ngắn ngủi, mong manh nh s ơng, hay là dòng n ớc mắt sót th ơng của ng ời con?

4, Tiếng v ợn hú não nề

hay tiếng trẻ bị bỏ rơi thanh khóc?

gió mùa thu tái tê

- 1685, Ba-sô có lần đi qua một cánh rừng, nghe rõ

tiếng v ợn hú thê thảm, ông làm bài thơ này.

- Thực tế Nhật Bản vào thời ấy vào những năm mất

mùa đói kém, nhiều gia đình nghèo túng quá, không nuôi nổi con cái đành phải đ a chúng bỏ vào trong

rừng hoặc thậm chí phải giết cgúng khi mới sơ sinh

Đó là những ma-ki-bu, những đ a trẻ bị tỉa bớt

- Tiếng v ợn hay tiếng trẻ con bị bỏ rơi than khóc Liên t ởng bắt nguồn từ thực tế ấy

- Quý ngữ: Làn s ơng thu

5, M a đông giăng đầy trời

chú khỉ con thầm ớc

có một chiếc áo tơi

- Đi ngang qua rừng, chợt tình cờ thấy chú khỉ

nhỏ đang run lên trong m a lạnh Nhà thơ t ởng t ợng và viết thành thơ Đó chính là mơ ớc của tác giả cho chú khỉ, cho trẻ em, cho những ng

òi cơ nhỡ trong căn hoạn nạn-mà mùa đông chỉ

là một cách biểu hiện t ợng tr ng và hiện thực

- Quý ngữ: Mùa đông

6, Từ bốn ph ơng trời xa

cánh hoa đào lả tả

gợn sóng hồ Bi-oa

- Hoa anh đào rụng lả tả nh mây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là y hoa rơi suống làm làn n ớc hồ gợn sóng

- Triết lí sây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là u sắc:sự t ơng giao các sự vật, hiện t ợng trong vũ trụ, thiên nhiên

- Quý ngữ: Hoa đào- mùa xuây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là n

7, Vắng lặng u trầm

thấm sâu vào đá

tiếng ve ngâm

- Từ cảm hứng trong lần đi chùa Riu-sa-ku-ji

- Tiếng ve, ây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là m thanh, đá, sự vật, có thật Trong cảnh u tịnh vắng lặng đến tuyệt đối có thể

nghe rõ tiếng ve rền rĩ nh nhiễm vào, thấm vào

đá Sự liên t ởng, t ởng t ợng và chuyển đổi cảm giác thật kì diệu

- Quý ngữ; tiếng ve- mùa hè

8, Nằm bệnh giữa cuộc lãng du

mộng hồn còn phiêu bạt

những cánh đồng hoang vu.

- Viết 8-10-1684,ở Ô-sa-ka

- Cả cuộc đời Ba-sô lang thang đây là thể thơ độc đáo của Nhật Bản và Ba-sô là y đó, lên lúc sắp phải rời bỏ thế giới này, ông vẫn mơ thấy những cuộc lãng du trên những cánh đồng

hoang vu Ông vẫn yêu, vẫn l u luyến cuộc

sống vô cùng Cảm giác của cái vắng lặng, u huyền tràn ngập trong bài thơ

- Quý ngữ: Cánh đòng hoang vu- chỉ mùa đông