DSpace at VNU: Công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí tại Thư viện Tỉnh Thanh hóa: thực trạng và giải pháp

Xuất phát từ những lý do nêu trên, thông qua quá trình khảo sát thực tiễn về kho tài liệu địa chí tại TVTH, tôi đã chọn đề tài: “Công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí tại

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn thầy cô trong khoa và ngoài khoa Thông tin

– Thư viện, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân Văn đã giảng dạy và

tận tình giúp đỡ, chỉ bảo, cung cấp những kiến thức khoa học, những kĩ năng

cơ bản trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Đặc biệt, Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Th.S Nguyễn Thị

Trang Nhung đã tận tình hướng dẫn, chỉ dẫn tôi trong suốt quá trình học tập

tại trường cũng như trong quá trình thực hiện Khóa luận Tốt nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn tới GĐ Thư viện Tỉnh Thanh Hóa và các

Cán bộ Thư viện Tỉnh Thanh Hóa, đã tạo điều kiện giúp đỡ tận tình trong quá

trình tìm hiểu cà khảo sát thực tế tại Trung tâm

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, song điều kiện

thời gian và khả năng có hạn nên Khóa luận chắc không tránh khởi những

thiếu sót Vì vậy rất mong sự đóng góp của quý thầy cô và các bạn cùng

chuyên ngành để được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 08 tháng 02 năm 2012

Sinh viên

Vũ Thị Hải Yến

TVTH Thư viện Thanh Hóa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Đóng góp thực tiễn của đề tài 3

6 Cấu trúc của khóa luận 3

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TỈNH THANH HÓA VÀ CÔNG TÁC ĐỊA CHÍ TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TỈNH THANH HÓA 4

1.1 Khái quát về Thư viện Tỉnh Thanh Hóa 4

1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Thư viện Tỉnh Thanh Hóa 4

1.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Thư viện Thanh Hóa 5

1.1.2.1 Chức năng 5

1.1.2.2 Nhiệm vụ 5

1.1.3.Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ của Thư viện tỉnh Thanh Hóa 6

1.1.4 Nguồn lực thông tin của Thư viện tỉnh Thanh Hóa 7

1.2 Một số tác động về điều kiện tự nhiên – xã hội tỉnh Thanh Hóa tới công tác địa chí 8

1.3 Vai trò của công tác địa chí trong hoạt động Thư viện tỉnh Thanh Hóa 10 1.3.1 Những vấn đề chung về Công tác địa chí 10

1.3.2 Vai trò của công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí trong hoạt động Thư viện Tỉnh Thanh Hóa 12

CHƯƠNG 2 CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KHO TÀI LIỆU ĐỊA CHÍ TẠI THƯ VIỆN TỈNH THANH HÓA 15

2.1 Nguồn tư liệu địa chí 15

2.2 Đối tượng sử dụng tài liệu địa chí 18

2.3 Hoạt động của công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí 20

2.3.1 Tiêu chí lựa chọn tài liệu 21

2.3.2 Công tác sưu tầm, bổ sung tài liệu địa chí 23

2.3.3 Xử lý tài liệu địa chí 27

2.3.4 Tổ chức, sắp xếp kho tài liệu địa chí 32

2.3.5 Biện pháp bảo quản kho tài liệu địa chí 34

2.3.6 Tổ chức bộ máy tra cứu 35

2.3.6.1 Xây dựng hệ thống mục lục và hộp phích địa chí 36

2.3.6.2 Kho tài liệu tra cứu địa chí 43

2.3.6.3.Xây dựng cơ sở dữ liệu địa chí 44

2.3.7 Phục vụ thông tin địa chí 45

2.3.7.1 Phục vụ đọc tại chỗ tài liệu địa chí 45

2.3.7.2 Phục vụ thông tin - thư mục địa chí 46

2.3.7.3 Các hình thức tuyền truyền, giới thiệu tài liệu địa chí 50

CHƯƠNG 3 NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC ĐỊA CHÍ TẠI TỈNH THANH HÓA 53

3.1 Nhận xét, đánh giá 53

3.1.1 Ưu điểm 53

3.1.2 Nhược điểm 54

3.2 Một số giải pháp nâng cao công tác địa chí tại thư viện tỉnh Thanh Hóa 55

3.2.1 Nâng cao chất lượng công tác thu thập, bổ sung tài liệu địa chí 56

3.2.2 Hoàn thiện bộ máy tra cứu thông tin địa chí 57

3.2.3 Tăng cường Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác địa chí 57

3.2.4 Đào tạo nguồn nhân lực 59

3.2.5 Tăng cường cơ sở vật chất cho hoạt động địa chí 59

3.2.6 Phối hợp trong việc xây dựng và phát triển vốn tài liệu địa chí 60

3.2.7 Tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực thông tin 60

3.2.8 Tiến hành số hóa và dịch thuật tư liệu địa chí Hán Nôm trong kho tài liệu địa chí 61

3.2.9 Tăng cường tuyên truyền, giới thiệu tài liệu địa chí 61

3.2.10 Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí 61

KẾT LUẬN 63

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 64

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghiên cứu vùng, địa phương đã trở thành mối quan tâm của nhiều

quốc gia trên thế giới hiện nay Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước

Việt Nam, mỗi vùng, địa phương giữ một vị trí chiến lược kinh tế, văn hóa xã

hội và an ninh quốc phòng Đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập và mở

rộng giao lưu với các nước trên thế giới; tiếp thu những giá trị tinh hoa văn

hóa tốt đẹp của nhân loại Vì vậy, đòi hỏi chúng ta phải biết chọn lọc những

giá trị phù hợp với văn hóa và truyền thống của dân tộc mình Để làm được

điều này, đòi hỏi các vùng, miền, địa phương cần bảo tồn và phát huy bản sắc

văn hóa riêng của mình Đây là nhiệm vụ đặt ra cho các Thư viện Tỉnh, Thành

phố trong cả nước Bởi Thư viện Tỉnh, Thành phố là trung tâm văn hóa của

một vùng, là nơi tàng trữ, thu thập và phục vụ thông tin cho nhân dân; góp

phần nâng cao trình độ dân trí; giáo dục lòng yêu quê hương đất nước; góp

phần phát triển văn hóa – kinh tế - xã hội Công tác địa chí có nhiệm vụ cung

cấp đầy đủ thông tin để giải quyết những công việc đó.Có thể khẳng định rằng

công tác địa chí là một hoạt động đặc trưng, tiêu biểu của thư viện tỉnh, thành

phố, thể hiện sự khác biệt của nó với các loại hình thư viện khác

Nếu không có công tác địa chí thì mọi công tác tổ chức của thư viện sẽ

không hoàn chỉnh Gần đây, ngày càng có nhiều công trình khoa học nghiên

cứu về một địa phương nhất định (toàn diện, hoặc từng mặt), những hoạt động

đó rất có ý nghĩa trong việc tìm hiểu, khai thác và phát huy tiềm năng nhiều

mặt của địa phương Quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và sử dụng tài liệu địa chí

về địa phương đã chứng minh vai trò: công tác địa chí trong hoạt động của

thư viện là cần thiết và có giá trị thực tiễn cao

Thanh Hóa là một vùng đất “địa linh nhân kiệt”, có truyền thống lịch

sử, văn hóa lâu đời nên việc thực hiện tốt công tác địa chí sẽ góp phần bảo tồn

và phát huy các giá trị văn hóa, tiềm lực kinh tế - chính trị của địa phương Đó

là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Thư viện Tỉnh Nhận thấy tầm

quan trọng của công tác địa chí trong Thư viện, Thư viện Tỉnh Thanh Hóa từ

lâu đã xây dựng và quan tâm phát triển kho tài liệu địa chí, coi công tác địa

chí là hoạt đông cơ bản của thư viện

Nghiên cứu về mảng công tác địa chí ở Thư viện Tỉnh, thành phố tuy

không còn mới mẻ nhưng vẫn mang tính thời sự và được nhiều người quan

tâm Xuất phát từ những lý do nêu trên, thông qua quá trình khảo sát thực tiễn

về kho tài liệu địa chí tại TVTH, tôi đã chọn đề tài: “Công tác xây dựng và

phát triển kho tài liệu địa chí tại Thư viện Tỉnh Thanh hóa: thực trạng và

giải pháp” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận:

Khóa luận dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và đường lối

chính sách của Đảng và Nhà nước ta về văn hóa nói chung và về công tác

thông tin – thư viện nói riêng

* Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã sử dụng các phương pháp

nghiên cứu sau:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

- Phương pháp quan sát, khảo sát thực tế tại Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

- Phương pháp thống kê

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Kho tài liệu địa chí Thư viện tỉnh Thanh Hóa

* Phạm vi nghiên cứu: Công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu

địa chí tại Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

- Nghiên cứu thực trạng công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu

địa chí tại thư viện tỉnh Thanh Hóa

- Đề xuất các giải pháp nâng cao công tác địa chí tại thư viện tỉnh

Thanh Hóa

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Giới thiệu khái quát về TVTH

- Làm sáng tỏ vai trò của công tác địa chí trong hoạt động của TVTH

- Nghiên cứu công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí tại

TVTH

- Đưa ra được ưu điểm, nhược điểm và giải pháp để nâng cao công tác

địa chí tại TVTH

5 Đóng góp thực tiễn của đề tài

- Kết quả nghiên cứu của khóa luận góp phần nâng cao chất lượng và

hiệu quả của công tác xây dựng và phát triện kho tài liệu địa chí TVTH

- Khóa luận đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng của công tác

địa chí tại TVTH

6 Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận

gồm 3 phần:

Chương 1: Khái quát về Thư viện Tỉnh Thanh Hóa và Công tác địa chí

trong hoạt động thông tin thư viện Tỉnh Thanh Hóa

Chương 2: Công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí tại Thư

viện Tỉnh Thanh Hóa

Chương 3: Nhận xét, đánh giá và một số giải pháp nâng cao công tác

địa chí tại Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TỈNH THANH HÓA

VÀ CÔNG TÁC ĐỊA CHÍ TRONG HOẠT ĐỘNG

THƯ VIỆN TỈNH THANH HÓA

1.1 Khái quát về Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

Năm 1956, sau khi hòa bình lập lại, miền Bắc đang trong thời kỳ khôi

phục, cải tạo và phát triển kinh tế thì Thư viện tỉnh Thanh Hóa được thành lập

05/03/1956 Ban đầu, với 3000 bản sách, 3 cán bộ chuyên trách, trụ sở chưa

có được xếp chung với phòng thể dục thể thao thị xã Thanh Hóa, đóng cạnh

Hồ máy đèn (cửa hàng tổng hợp bờ hồ ngày nay) Các hoạt động tuyên

truyền, giới thiệu sách báo bắt đầu được triển khai, thu hút được số lượng bạn

đọc tham gia khá đông

Năm 1960, Tỉnh ủy Thanh Hóa ra chỉ thị 41/TU nhằm nâng cao chất

lượng hoạt động của Thư viện và vận động phong trào sách báo trong toàn

tỉnh Thực hiện mục tiêu trên, Thư viện đã phát động phong trào tìm hiểu về

sách báo và tổ chức xây dựng thư viện kết nghĩa Thanh Hóa – Quảng Nam

Đến năm 1964, kho sách của Thư viện đã lên tới 50.000 bản, thu hút nhiều

bạn đọc đến với Thư viện Các hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách báo

được đẩy mạnh, không khí hoạt động ở Thư viện sôi nổi, mạnh mẽ

Năm 1970, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 178/CP công

tác Thư viện Theo đó năm 1971, Ủy ban hành chính Tỉnh Thanh Hóa ra

Quyết định chuyển Thư viện Thanh Hóa từ “Thư viện đại chúng” lên “Thư

viện Khoa học Tổng hợp” Vì vậy, Thư viện đã tiến hành bổ sung kho sách và

tăng cường thêm phòng địa chí, nhằm đáp ứng sự phát triển kinh tế - xã hội

của Tỉnh Đồng thời, mở các lớp đào tạo trung cấp nghiệp vụ Thư viện để

cung cấp cán bộ chuyên môn

Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất, ngày 21/01/1976, Thường vụ

Tỉnh ủy Thanh Hóa ban hành Nghị quyết 01/TU về việc phát triển sự nghiệp

văn hóa – văn nghệ trong giai đoạn mới Biến Nghị quyết thành hiện thực,

Thư viện KHTH Tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với phòng văn hóa quần chúng

(Ty văn hóa), phát huy sức mạnh tổng hợp, cùng với các cấp, các ngành, dấy

lên phong trào đọc sách báo và xây dựng Thư viện xã

Trong những năm 1990, cùng với cả nước chuyển đổi cơ chế mới, Thư

viện Thanh Hóa đã chú trọng phát triển các hoạt động tuyên truyền phổ biến

như triển lãm, tổ chức đêm thơ…nhằm phục vụ cho nhiệm vụ phát triển mới

Từ năm 1996 đến nay, thư viện đã có 23 vạn bản sách, có trụ sở chính tại số 5

– Hàm Đồng – Thành phố Thanh Hóa, với cơ sở vật chất khang trang, ổn định

về tổ chức và hoạt động Năm 1996, Thư viện KHTH Thanh Hóa vinh dự

được Chủ tịch nước Việt Nam tặng Huân chương lao động hạng Ba

1.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Thư viện Thanh Hóa

1.1.2.1 Chức năng

Thư viện Thanh Hóa là đơn vị trực thuộc Sở Văn hóa – Thể thao và Du

lịch Tỉnh có chức năng tàng trữ, thu thập, bảo quản, tổ chức khai thác và sử

dụng các tài liệu xuất bản tại Tỉnh và nói về Tỉnh

1.1.2.2 Nhiệm vụ

- Tổ chức phục vụ bạn đọc và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người đọc

sử dụng vốn tài liệu thư viện thông qua các hình thức đọc tại chỗ, mượn về

nhà hoặc phục vụ ngoài thư viện phù hợp với nội quy Thư viện

- Tuyên truyền giới thiệu tài liệu bằng các hình thức thông tin – thư mục

và hướng dẫn tra cứu, phát huy triệt để nội dung vốn sách báo phục vụ các

nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của địa phương

- Phục vụ một cách cụ thể và kịp thời những tổ chức nghiên cứu hay sản

xuất, tích cực đưa sách báo đến phục vụ kinh tế mới

- Là trung tâm tàng trữ sách báo của địa phương, Thư viện Tỉnh có

nhiệm vụ: thu thập và tàng trữ các loại sách báo, tài liệu đáp ứng yêu cầu của

địa phương về các nhiệm vụ kinh tế, văn hóa, sự nghiệp giáo dục và phục vụ

lãnh đạo

- Bổ sung các sách báo, tài liệu có liên quan đến ngành kinh tế, đến đặc

điểm và yêu cầu của địa phương

- Thu thập đầy đủ và tàng trữ lâu dài các loại tài liệu địa chí bao gồm các

loại tài liệu in, viết tay, các tài liệu Hán Nôm có liên quan đến địa phương

- Bổ sung có chọn lọc những sách báo của nước ngoài có nội dung phù

hợp với địa phương, đặc biệt là những sách báo về khoa học kỹ thuật, tài liệu

về nông – lâm – ngư nghiệp

1.1.3.Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ của Thư viện tỉnh Thanh Hóa

Hiện nay, Thư viện có tổng số 26 cán bộ, có 24 biên chế chính thức, 2

hợp đồng Trong đó:

- Trình độ cán bộ: 100% cán bộ có trình độ Đại học (trong đó tốt nghiệp

Đại học 12 người, các Đại học khác 14 người)

- Trình độ ngoại ngữ: 30% biết sử dụng tiếng Pháp, 45% biết sử dụng

tiếng Nga, 65% biết sử dụng tiếng Anh

Sơ đồ cơ cấu tổ chức thư viện tỉnh Thanh Hóa

1.1.4 Nguồn lực thông tin của Thư viện tỉnh Thanh Hóa

Từ vốn sách ít ỏi khi mới thành lập, cho tới nay Thư viện Tỉnh Thanh

Hóa có 335.000 bản sách, 270 loại báo và tạp chí Cơ cấu vốn tài liệu trong

thư viện hết sức phong phú với nhiều môn loại khoa học và các loại hình ngôn

ngữ như: Việt văn, Nga văn, Pháp văn, Anh văn, Hán Nôm…Vốn tài liệu tại

thư viện không chỉ đơn thuần là sách, báo, tạp chí mà còn là các sản phẩm

công nghệ thông tin như băng từ, đĩa từ, đĩa CD – ROM, Microfilm, đĩa

quang…

- Sách tiếng Việt: có khoảng 19 vạn bản với khoảng 42 857 tên sách

Được phân chia thành các môn loại sau: Xã hội chính trị (8571 tên sách);

Ngoại ngữ (943 tên sách); Khoa học tự nhiên (4285 tên sách); Khoa học kỹ

thuật (3857 tên sách); Y học (900 tên sách); Nông nghiệp (686 tên sách);

Khoa học xã hội (6514 tên sách); Địa chí (473 tên sách); Tác phẩm văn học

(12857 tên sách); Thiếu nhi (3771 tên sách)

- Sách nước ngoài: có khoảng 3000 cuốn, trong đó chủ yếu là tiếng

Anh (600 cuốn), tiếng Nga (300 cuốn), tiếng Pháp (300 cuốn)

- Tài liệu địa chí: có khoảng 6.600 cuốn sách

- Báo, tạp chí: có hơn 200 loại báo, tạp chí Trong đó, có khoảng 60

loại báo và 145 loại tạp chí

- Tài liệu điện tử: trên 200 ấn phẩm điện tử, gần 40.000 CSDL được

cập nhật trên máy tính; 300 đĩa CD và các phần mềm hỗ trợ học tập, sách điện

tử

1.2 Một số tác động về điều kiện tự nhiên – xã hội tỉnh Thanh

Hóa tới công tác địa chí

Thanh Hóa là một tỉnh nằm ở giữa vùng kinh tế Bắc Trung Bộ, Thanh

Hóa có tổng diện tích 11.168km2 và thềm lục địa 18000km2 Phía Bắc giáp

Sơn La, Hòa Bình, Ninh Bình, phía Nam giáp Nghệ An , phía Tây giáp Lào,

Phía Đông giáp Biển Đông Thanh Hóa có đường Quốc lộ 1A dài 92km,

đường sắt Bắc Nam dài 95km, có cảng Lễ Môn, cảng Nghi Sơn [6, tr.2]

Thanh Hóa có các tài nguyên sau:

 Tài nguyên đất: 1.116.800ha, trong đó đất nông nghiệp 236.740ha,

đất lâm nghiệp 375.439ha, đất chuyên dùng 55.304, đất ở 19.543ha, đất chưa

sử dụng 42.984ha Trong đó, 60% đất thuận lợi trong lương thực [ 6, tr.4]

 Tài nguyên rừng: 405.700ha chiếm 36% tổng diện tích Trong đó

rừng tự nhiên 322.000 ha chiếm 28%, rừng trồng 83.700ha chiếm 7% Rừng ở

đây mang nhiều nét thảm thực vật, tổng trữ lượng gỗ 15,1 triệu m3; luồng 173

triệu cây; tre, nứa vầu 21.300 triệu cây Rừng còn đang ở dạng tiềm năng

chưa được khai thác, sử dụng hợp lý [ 6, tr.7]

 Tài nguyên thủy sản: Vùng biển có diện tích khoảng 17.000km2

bằng 1,5 lần đất nổi của Thanh Hóa Biển có nhiều bãi cá chứa tiềm năng về

khai thác Tổng trữ lượng khai thác hải sản 100 tấn/ năm, khả năng khai thác

40 tấn/ năm Ngoài ra, trữ lượng tôm biển lớn khoảng 2000 với khả năng khai

thác 1200 tấn/ năm Diện tích nuôi thủy sản nước ngọt khoảng 9.593ha Có

tổng diện tích đồng muối 344ha [6, tr.11]

 Tài nguyên khoáng sản: Phong phú và đa dạng gồm: quặng mỏ

cromit, sét cao lanh, quặng Canxi, đá ốp lát, đá quý Tuy nhiên, công tác tìm

kiếm thăm dò chưa được nghiên cứu khai thác nên chưa thể đánh giá được

đầy đủ tiềm năng khoáng sản [6, tr.15]

 Về nhân lực: Thanh Hóa có số dân 3.467.609 người trong đó số

người ở độ tuổi lao động là: 1.652.000 người Trình độ Đại học, Cao đẳng

chiếm 1,67%, thiếu trình độ công nhân kỹ thuật [Ủy ban dân tộc, 2010]

 Về nhân văn: Thanh Hóa là một trong những cái nôi của dân tộc

Việt Nam Nơi đầu tiên của người Việt cổ - chứa nhiều di tích là của người

tiền sử như núi Đọ ( Thiệu Hóa), các công cụ đồ đá ở Quan Yên ( Yên Định),

Đa Bút (Vĩnh Lộc)…và nhiều di tích lịch sử như Lam Kinh, Thành nhà Hồ,

Đền Bà Triệu…Tỉnh Thanh Hóa là nơi phát tích của nhiều triều đại phong

kiến, nhiều bậc đế vương, anh hùng hào kiệt, danh nho võ tướng, nhân lực dồi

dào của cuộc kháng chiến, quê hương Thanh Hóa sản sinh ra nhiều anh hùng

dân tộc như: Lê Lợi, Lê Hoàn, Triệu Thị Trinh…những nhà văn hóa lớn: Đào

Duy Từ, Lê Văn Hưu…[6, tr.53] Đồng thời nơi đây cũng đã sáng tạo ra một

kho tàng văn hóa dân gian giàu có, những tác phẩm nghệ thuật bám sâu trong

cuộc sống người lao động và đấu tranh của nhân dân…Những dấu ấn ấy ngày

nay xứng đáng đứng trong kho tàng di sản văn hóa của dân tộc

Với điều kiện tự nhiên cũng như xã hội, địa lý, kinh tế, lịch sử, văn hóa

cũng như con người Thanh Hóa đây chính là nguồn tư liệu địa chí quý báu

cần được thu thập, bảo quản, lưu giữ để phục vụ cho nghiên cứu, tìm hiểu,

nâng cao sự hiểu biết của về địa phương, thúc đẩu cho sự phát triển của địa

phương

1.3 Vai trò của công tác địa chí trong hoạt động Thư viện tỉnh

Thanh Hóa

1.3.1 Những vấn đề chung về Công tác địa chí

 Khái niệm Địa chí – địa phương:

Khái niệm địa chí với nội dung và ý nghĩa khoa học của nó, được các

cuốn từ điển, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước giải thích như sau:

Theo “Từ điển Từ nguyên” do Nhà xuất bản Thượng Hải (Trung Quốc)

xuất bản năm 1914 thì địa chí là sách ghi chép về địa dư bao gồm hình thể,

núi sông, phong tục, sản vật của một vùng đất

Theo “Giản yếu Hán Việt từ điển”, GS Đào Duy Anh, quan niệm:

“địa” là đất, một khu vực trên mặt đất, miền, nơi chốn, địa phương “Chí” là

ghi lấy, bài văn chép, sách biên chép của sự vật, ghi chép “ Địa chí là sách

biên chép dân phong, sản vật, địa thế các địa phương”

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam thì địa chí là sách ghi chép, biên

soạn về địa dư, phong tục, nhân vật, sản vật hoặc giới thiệu địa lý, địa lý lịch

sử, văn hóa của một địa phương Ngày nay địa chí được hiểu rộng ra là sách

chuyên khảo về địa lý, lịch sử kinh tế, văn hoá của một địa phương

Theo GS Trần Quốc Vượng, địa chí là một loại chuyên khảo về một

vùng có lãnh thổ và bản sắc văn hóa xác định

Địa phương: là một phần nhất định của đất nước, được phân chia theo

khu vực hành chính – lãnh thổ hiện tại (tỉnh, thành phố)

 Tài liệu địa chí:

Tài liệu nghiệp vụ do thư viện Quốc gia biên soạn và xuất bản trong

“Công tác địa chí của Thư viện Tỉnh có đưa ra khái niệm về nay là thuật ngữ

“ tư liệu địa chí”: Tư liệu địa chí có nội dung đề cập đến lịch sử, hiện trình

thuộc lĩnh vực của địa phương, các nhân vật lỗi lạc của địa phương và những

triển vọng phát triển của nó

Trong “Cẩm nang nghề thư viện” của TS Lê Văn Viết định nghĩa tài

liệu địa chí: đó là tất cả các ấn phẩm tài liệu không công bố ( viết tay, đánh

máy, đồ họa), các tài liệu nghe nhìn, các vật mang tin đọc máy (băng từ, đĩa

compac…) hoàn toàn nói về địa phương, vung đất hoặc có nhiều tin tức (theo

khối lượng tri thức) về vùng đó, không phụ thuộc vào loại hình và phương

pháp in ấn (sản xuất), số lượng bản, ngôn ngữ, nội dung xuất bản hay chế tạm,

xu hướng chính trị và tư tưởng

Tại hội nghị công tác địa chí thư viện Tỉnh, thành phố trong thời kỳ đổi

mới được tổ chức tại Phú Yên hai ngày 25 – 26/6, Thư viện Quốc gia Việt

Nam có thông báo kết quả hội nghị, trong đó nhắc lại quan điểm thống nhất

về tài liệu địa chí là: Tài liệu viết về đất nước con người của địa phương được

xuất bản bất cứ đâu trong đất nước và trên thế giới

Tuy nhiên, cho đến nay khái niệm về tài liệu địa chí vẫn chưa được

thống nhất Tóm lại, có thể hiểu tài liệu địa chí là: những tài liệu (xuất bản

phẩm) có nội dung nói về địa phương hoặc liên quan đến địa phương, không

kể chúng do ai viết, được xuất bản, công bố ở đâu, thời kỳ nào, bằng ngôn

ngữ gì

 Khái niệm Công tác địa chí

 Theo nghĩa rộng:

Công tác địa chí là nghiên cứu toàn diện về địa phương, vùng, khu vực

của quốc gia, bao gồm các khâu như: Biên soạn và xuất bản những tài liệu có

nội dung liên quan đến địa phương; sưu tầm bổ sung, tập hợp, xử lý, tổ chức,

bảo quản và khai thác tài liệu địa chí phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu địa

phương; tuyên truyền, phổ biến những kiến thức địa phương cho người dân

Mục đích của nghiên cứu địa phương là tìm ra nét riêng, đặc thù và độc đáo

của mỗi vùng đất Công tác nghiên cứu địa phương chí cho người dân Mục

đích của nghiên cứu địa phương là tìm ra nét riêng, đặc thù của mỗi vùng đất

Công tác nghiên cứu của địa phương không chỉ có ý nghĩa quốc gia mà cả

quốc tế, vì thông qua hoạt động này, các địa phương có thể quảng bá về đất

nước, quê hương của mình đến với bạn bè khắp thế giới [13, 11.tr ]

 Theo nghĩa hẹp:

Công tác địa chí trong thư viện là một bộ phận của công tác địa chí,

được hình thành dựa trên hoạt động địa chí và công tác thư viện, có nhiệm vụ

phát hiện, sưu tầm, thu thập, xử lý, tổ chức và phổ biến rộng rãi vốn tài liệu

địa chí và xuất bản phẩm địa phương, khai thác, sử dụng và phổ biến rộng rãi

vốn tài liệu này tới các đối tượng bạn đọc, tuyên truyền kiến thức về địa

phương thông qua các phương tiện thư viện – thư mục,nghiên cứu khoa học

và hướng dẫn phương pháp công tác địa chí cho thư viện địa phương

[13, 12.tr]

1.3.2 Vai trò của công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí

trong hoạt động Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

Tài liệu địa chí là loại tài liệu qúy giá, ghi chép và khắc họa diện mạo

các vùng, các địa phương, phản ánh đa dạng các yếu tố về tự nhiên, kinh tế,

khoa học, phong tục, tập quán và các truyền thống văn hóa quý báu của địa

phương Tài liệu địa chí là cơ sở để chúng ta kiểm tra, khảo sát, quy hoạch,

phân vùng kinh tế để xây dựng và phát triển nền kinh tế, văn hóa của địa

phương Vì vậy, tài liệu địa chí chiếm một vị trí quan trọng trong các hoạt

động của Thư viện Tỉnh, Thành phố Đồng thời, tài liệu này cũng tạo ra sự

gắn bó giữa thư viện với địa phương, khẳng định vị trí quan trọng của thư

viện địa phương

Chính vì vậy, ngay từ đầu thập niên 70 của thế kỷ XX, Thư viện Tỉnh

Thanh Hóa đã ý thức tạo dựng kho sách địa chí độc lập, phục vụ nhiệm vụ

chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội lâu dài của địa phương, đồng thời xác định:

đẩy mạnh công tác địa chí chính là phát triển kinh tế, văn hóa địa phương

Công tác địa chí được bắt đầu, duy trì và phát triển chính là thực hiện chức

năng và nhiệm vụ của sự nghiệp thư viện trong phạm vi từng địa phương

Công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí tại Thư viện Tỉnh

Thanh Hóa đã góp phần phục vụ cho cán bộ nghiên cứu và nhân dân trong

Tỉnh, góp phần giải quyết những yêu cầu và nhiệm vụ do hoạt động kinh tế,

văn hóa – xã hội của Tỉnh đặt ra Cụ thể:

- Đóng vai trò phục vụ cho các chương trình xây dựng và phát triển

kinh tế, văn hóa – xã hội, nghệ thuật ở địa phương như: phân vùng quy

hoạch kinh tế, nhận biết và khai thác đúng mức những tiềm năng thiên nhiên,

đất nước, con người, bảo vệ môi trường…Cung cấp các tư liệu quý giá về địa

phương cho các nhà nghiên cứu, cho học viên cao học, sinh viện, học sinh

thực hiện các đề tài khoa hoc Nhiều đề tài xoay quanh các vấn đề lịch sử đã

được thực hiện như:“ truyền thuyết về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ở Thanh

Hóa”, “Nhân vật nữ trong truyền thuyết dân gian người Việt xứ Thanh…

- Góp phần cho việc xây dựng, bảo tồn và khai thác các di sản văn

hóa địa phương: qua các tài liệu địa chí các nhà nghiên cứu về văn hóa, tín

ngưỡng dân gian sẽ có căn cứ để định ra giá trị văn hóa, giúp cho việc công

nhận “di tích lịch sử văn hóa” ở mỗi địa phương, hướng con người về với cội

nguồn văn hóa Nhiều đề tài đã được thực hiện đóng góp cho địa phương như:

đề: “Tìm hiểu các di tích lịch sử - văn hóa huyện Triệu Sơn, Tỉnh Thanh

Hóa”(Nguyễn Hùng Vương, Học viên Cao học K18, Đại học Vinh); “Đặc

điểm ca dao xứ Thanh” (Vũ Thị Thanh Nhàn, Học viên Cao học K19,

ĐHSPHN); các công trình nghiên cứu: “Ca dao Thanh Hóa” và “ Mường

Thanh Hóa”…Gần đây nhất, nguồn tư liệu ít ỏi, quý giá tại thư viện Tỉnh

Thanh Hóa về “Thành Nhà Hồ” đã góp phần cung cấp cho nước ta hoàn

thành hồ sơ đệ trình lên UNESCO công nhận “Thành Nhà Hồ” là di sản văn

hóa thế giới…

- Giáo dục truyền thống địa phương, tình yêu quê hương, đất nước,

trách nhiệm nghĩa vụ đối với non sông, với Tổ quốc: Công tác này đã được

đẩy mạnh thông qua các cuộc triển làm sách như: “Thanh Hóa với chiến

thắng Hàm Rồng”, “Kỉ niệm Bác Hồ về thăm Thanh Hóa”… các cuộc thi tìm

hiểu về truyền thống của Tỉnh, noi gương các anh hùng lịch sử, có thể kể đến

các cuộc thi: “ Chào mừng đại hội Đảng”, “Bác Hồ với Thanh Hóa”, “Tuổi

nhỏ anh hùng”…Các cuộc thi, triểm lãm sách đã góp phần cho nhân dân địa

phương hiểu hơn về truyền thống lịch sử của địa phương cũng như khơi dậy

lòng tự hào trong nhân dân

Việc xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí tại Thư viện Tỉnh

Thanh Hóa đã góp phần giải quyết những nhiệm vụ kinh tế, văn hóa, xã hội

mà Tỉnh đã đặt ra Đồng thời giáo dục cho nhân dân trong Tỉnh truyền thống

văn hóa, tình yêu quê hương, đất nước, trau dồi nhân cách, nuôi dưỡng tâm

hồn, là động lực đẩy mạnh các công tác nghiên cứu về địa phương Vì vậy,

cần chú trọng xây dựng, phát triển nguồn tài liệu địa chí – địa phương, để thúc

đẩy phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội để phục vụ đắc lực cho công cuộc

“Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa” ở địa phương cũng như trong cả nước

CHƯƠNG 2 CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KHO TÀI LIỆU ĐỊA CHÍ

TẠI THƯ VIỆN TỈNH THANH HÓA

2.1 Nguồn tư liệu địa chí

Thanh Hóa là một tỉnh có bề dày lịch sử, văn hóa với nhiề dân tộc sống

chung từ xưa tới nay Ngoài dân tộc Kinh (Việt) chiếm đa số, có các dân tộc

an em: Mường, Thái, Thổ, Dao, Khơ Mú, H.Mông Diện mạo và sắc thái đều

chứa trong một kho tài liệu phong phú về địa chí Từ trước tới nay, Sở Văn

hóa Thông tin Thanh Hóa đã có chủ trương sưu tầm, khai thác và phát huy

vốn tài liệu qua các đời đưa vào kho sách địa chí Song so với nhu cầu thực tế

và nhu cầu tìm hiểu, sử dụng tài liệu của bạn đọc, cán bộ nghiên cứu thì sự cố

gắng nỗ lực Thư viện Tỉnh Thanh Hóa mới chỉ tái hiện được một phần nhỏ

Kho tài liệu địa chí của Thư viện Tỉnh Thanh Hóa được hình thành từ

năm 1970 đến nay số lượng tài liệu có trên 15.000 bản, có nhiều dạng như:

sách, báo, tạp chí, bản rập văn bia, thư tịch Hán Nôm, tranh ảnh, bản đồ, nhân

vật địa phương, xuất bản phẩm địa phương…song số lượng tài liệu địa chí

vẫn còn nghèo so với thực tế

 Sách tiếng Việt: 8000 bản sách, với 4000 đầu sách

Sách tiếng Viết chiếm phần lớn trong kho tài liệu địa chí, có thể nói số

lượng sách chưa phải là nhiều, nhưng có thể nói đây là một kho tài liệu quý

giá, đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu của bạn đọc Sách tiếng Việt

bao gồm: tài liệu chỉ đạo, tài liệu tra cứu, sách địa lý, văn học, nghệ thuật, lịch

sử, y tế…

 Sách ngoại văn: có khoảng 400 tên sách

Sách ngoại văn trong kho tài liệu địa chí TVTH chủ yếu có Pháp văn

Sách Pháp có những tác phẩm như: Irrigations Thanh Hoa (re’seau du Song

Chu), Darcheologie du Tonkin Fouilles de Dong Son, Notersurle prechis

torique indoihenois…

 Sách Hán – Nôm: có 400 tên, khoảng 700 bản

Trong đó có nhiều tài liệu Hán – Nôm quý hiếm khảo cứu về địa lý,

lịch sử, các nghề truyền thống, phong tục, tập quán…

 Báo, tạp chí địa phương: Báo Thanh Hóa, Báo văn hóa thể thao,

tạp chí Khoa học Kỹ thuật, tạp chí văn nghệ xứ Thanh

 Thư tịch cổ: bao gồm có văn bia, sắc phong, hương ước, gia phả,

thần tích thần sắc…

- Văn bia: Trên 20 văn bia dập mang về để lưu trữ tại thư viện

Văn bia giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu phong tục tập quán, vai trò

của nhân tài trí thức, truyền thống tôn trọng hiền tài quốc gia, lịch sử chống

ngoại xâm: đó là truyền thống anh hùng, nhớ ơn với những người có công với

nước, với dân, ca ngợi tình cảm thiêng liêng hào hùng đối với dân tộc, quê

hương, đất nước, các văn bia có nội dung ca ngợi công xây dựng đất nước của

các vị vua, các văn bia của đình chùa Việt Nam

- Sắc phong: có 120 cái như: tập sắc phong – văn cúng – của dòng họ

Lê Thế…

- Thần tích – thần sắc: có khoảng 10 cái

Thanh Hóa là vùng đất “ địa linh sinh kiệt”, giàu truyền thống yêu

nước, anh dũng kiên cường Khi nhớ về tổ tiên, người dân lại không quên

những người anh hùng đã anh dũng hy sinh, chiến đấu vì sự bình yên của họ

Để thỏa nãm nhu cầu đó, nhân dân nhớ công ơn họ bằng việc xây dựng những

ngôi đình, ngồi đền, để thờ cúng họ Thần tích là văn bia ghi chép lại sự tích

các thần linh, cùng với ngội đình làng thì đây chính là bằng chứng của tín

ngưỡng dân gian Thần tích – thần sắc có trong kho tài liệu địa chí như: tập

thần Quản Gia Đô Bác Trịnh ra Quân khổ thời Cao Biền (Sưu tầm ở Vĩnh

Ninh – Vĩnh Lộc); tập thần phả sự tích cổ truyền ở trang Chân Lỡ - Sau đổi

Tân Ngữ (Sưu tầm ở Quán Láo, Huyện Yên Định )…

- Gia phả - tộc phả: có 30 bản

Đây là một loại hình thư tịch có giá trị: nghiên cứu các nhân vật xưa, là

nguồn sử liệu quan trọng, nghiên cứu chế độ tông tộc…Gia phả - tộc phả là

hình thái thư tịch đặc biệt dùng hình thức biểu phả để ghi chép sự phông diễn

thân thế hệ và sự tích nhân vật quan trọng của một gia tộc lấy quan hệ huyết

thống là sợi dây xuyên suốt Hiện nay kho tài liệu địa chí có gia phả của các

dòng họ: Nguyễn tộc, đại tộc, tiểu tong, trưởng thứ (gia phả dòng tộc ông

Thái úy Dương); Mai tộc gia phả: gia tộc họ Mai (ở xã Thọ Hải, huyện thọ

Xuân, Thanh Hóa – bản chép tay)…

* Nhìn chung, cơ cấu thành phần kho tài liệu địa chí bao gồm:

- Sách lịch sử chiếm khoảng: 20%

- Sách văn học chiếm khoảng: 32%

- Sách Chính trị - Xã hội chiếm khoảng: 28%

- Sách Kinh tế chiếm khoảng: 28%

- Các loại tài liệu khác chiếm khoảng: 10%

Hình 1: Biểu đồ thể hiện cơ cấu thành phần kho tài địa chí

Qua hơn 40 năm hoạt động và từ hướng đi đúng đắn ban đầu đến nay,

kho tài liệu địa chí Thư viện Tỉnh Thanh Hóa đã có một bước tiến dài: Nguồn

kinh phí bổ sung được ưu tiên, kho địa chí có 11 giá, 1 tủ phích mục lục, 1

phòng đọc có hơn 20 chỗ ngồi đọc, có trang bị điều hòa Thường thì mỗi năm

có 100 - 120 bạn đọc đăng ký đọc và nghiên cứu, tài liệu đa phần là sinh viên

các trường đại học, nghiên cứu sinh, các nhà nghiên cứu từ trung ương đến

địa phương và nước ngoài như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan

2.2 Đối tƣợng sử dụng tài liệu địa chí

Để có thể phục vụ tốt và đáp ứng được nhu cầu tin của người dùng tin,

thư viện tỉnh Thanh Hóa phân loại bạn đọc kho tài liệu địa chí thư viện tỉnh

Thanh Hóa có thể chia thành bốn nhóm cơ bản như sau:

 Đối tƣợng làm công tác lãnh đạo, quản lý của tỉnh:

Đối tượng người dùng tin sử dụng tài liệu địa chí làm công tác lãnh đạo,

quản lý ở địa phương muốn đưa ra một quyết định đúng đắn phải nắm được

các thông tin địa chí – địa phương Bởi mỗi một con người, một địa phương

có phong tục, tập quán riêng

Đối tượng nhóm này gồm: các cán bộ lãnh đạo địa phương, các nhà

hoạch định chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, các nhà đầu tư, các

doanh nhân Đối tượng bạn đọc thuộc nhóm này cần tìm hiểu về địa phương,

những yếu tố liên quan đến địa phương và các vùng lân cận như: địa lý kinh

tế, văn hóa, xã hội…Họ cần các thông tin chiến lược có tính dự báo, đầy đủ,

cụ thể cũng như những biến động đang diễn ra tại Thanh Hóa

Đối tượng nhóm này quan tâm đến: kết quả của các công trình nghiên

cứu khoa học, các đề tài đã và đang tiến hành, các công trình nghiên cứu

chuyên ngành hoặc các chuyên ngành liên quan Đòi hỏi thông tin tài liệu địa

chí được cung cấp phải có nội dung phản ánh toàn diện, đầy đủ, chính xác, cụ

thể và kịp thời

 Đối tƣợng làm công tác nghiên cứu khoa học, công tác giảng dạy,

học sinh, sinh viên:

Đối tượng bạn đọc nhóm này có trình độ học vấn cao, khả năng khai thác

thông tin và sử dụng thư viện cao Họ thường tìm đọc những tài liệu, vấn đề

liên quan đến các vấn đề về Thanh Hóa: văn hóa, xã hội, lịch sử…

Nhu cầu thông tin của nhóm bạn đọc này thường tìm hiểu về đề tài

nghiên cứu cụ thể ở những lĩnh vực khác nhau về Thanh Hóa, nhu cầu của họ

rất đa dạng, bao trùm nhiều lĩnh vực mà họ quan tâm Đặc biệt tài liệu hồi cố

về địa phương có giá trị rất lớn đối với những người tham gia các đề tài cấp

Bộ, cấp Nhà nước về địa phương và với người nghiên cứu khoa học xã hội và

nhân văn Tài liệu xám là một trong những tài liệu họ rất cần, để kế thừa và

tránh sự trùng lặp trong nghiên cứu

 Nhân dân trong Tỉnh:

Đối tượng người dùng tin là nhân dân trong tỉnh có nhu cầu thông tin

địa chí phổ thông, chủ yếu để nâng cao trình độ nhận thức, hiểu biết và giải

trí của mình Bao gồm: nông dân, học sinh, sinh viên, bộ đội, cán bộ hưu trí…

Trình độ văn hóa ở mức độ trung bình

Nhu cầu sử dụng tài liệu địa chỉ của học rất đa dạng, không ổn định, họ

có thể đọc tất cả những tài liệu về mọi lĩnh vực nào của địa phương, nhưng

không chuyên sâu, thường là những thông tin mang tính chất phổ thông

Nhằm mục đích chủ yếu mở mang tri thức và những vấn đề về địa phương

mình đang sống như: sự kiện diễn ra hang ngày trong đời sống xã hội địa

phương, những danh lam thắng cảnh, di tích văn hóa, điểm du lịch tại Thanh

Hóa Cán bộ địa chí cần theo dõi, nắm bắt nhu cầu tin của họ để có thể điều

chỉnh, định hướng cho đối tượng bạn đọc này nâng cao trách nhiệm với địa

phương

 Nhà nghiên cứu địa phương:

Đối tượng người dùng tin nghiên cứu địa phương là những chuyên gia

muốn nghiên cứu sâu về địa phương hoặc nghiên cứu để có kế hoạch đầu tư

phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội của Tỉnh Các nhà nghiên cứu địa phương

đóng vai trò quan trọng trong việc khai thác có hiệu quả vốn tài liệu địa chí

Số lượng bạn đọc nhóm này sẽ quyết định đến số lượng sản phẩm địa chí của

địa phương

 Đối tượng ngoại tỉnh và một số ít bạn đọc nước ngoài:

Những tài liệu mà họ sử dụng có thể là những tài liệu tổng quát về tỉnh

Thanh Hóa nhằm giúp họ tăng thêm sự hiểu biết về Thanh Hóa Đối tượng

ngoại tỉnh và người nước ngoài chủ yếu là: sinh viên các trường đại học,

nghiên cứu sinh, các nhà nghiên cứu trung ương và người nước ngoài như:

Nhật bản, Đài Loan, Hàn Quốc Nhu cầu tin của bạn đọc đối tượng này cũng

khá phong phú và đa dạng bao quát tất cả các lĩnh vực như: phong tục, tập

quán, lễ hội dân gian truyền thống, các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh…

2.3 Hoạt động của công tác xây dựng và phát triển kho tài liệu địa chí

Nói đến Thanh Hóa, tiến sỹ người Pháp tên là Charles Robequain (1938)

đã từng viết: “ Thanh Hóa không phải một tỉnh, đó là một xứ” và cái tên xứ

Thanh đã đi sâu vào tiềm thức của muôn triệu người dân Thanh Hóa Nói đến

Thanh Hóa, chúng ta nghĩ ngay đến một vùng đất ở đầu phía Bắc miền Trung,

vùng đất “địa linh sinh người hào kiệt” vốn có truyền thống lịch sử văn hóa

lâu đời, gắn với nền văn hóa Đông Sơn nổi tiếng ngay từ buổi đầu dựng nước

Không những như vậy, nhắc đến xứ Thanh, người ta nhớ ngay đến quê

hương của nhiều bậc đế vương trong các triều đại lịch sử: tiền Lê, hậu Lê,

chúa Trịnh và chúa Nguyễn Đồng thời, Thanh Hóa còn là cái nôi sản sinh ra

nhiều bậc anh tài hào kiệt như: Lệ Hải bà vương Bà Triệu, Khương Công Phụ,

Trần Khát Trân… Góp phần tô sắc thắm cho những trang sử hào hùng của

dân tộc Chính vì vậy, ngay từ những thập niên 70 của thế kỷ XX, thư viện

tỉnh Thanh Hóa đã ý thức tạo dựng kho sách địa chí độc lập phục vụ nhiệm vụ

chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội lâu dài của địa phương, đồng thời xác định:

đẩy mạng công tác địa chí là để phát triển kinh tế, văn hóa của địa phương

Khi mới bắt tay vào xây dựng kho tài địa chí của Thư viện Tỉnh Thanh

Hóa vốn sách báo tư liệu địa phương còn rất ít ỏi, số cán bộ chỉ có 1 người

Đến nay Thư viện Tỉnh đã mạnh dạn tổ chức tiến hành sưu tầm, quyên góp,

bổ sung và dịch thuật các tài liệu Hán Nôm, tài liệu tiếng Pháp, tạo nên kho

sách phong phú, nhằm phục vụ các đối tượng nghiên cứu khác nhau về một

Thanh Hóa cội nguồn, tiềm năng

2.3.1 Tiêu chí lựa chọn tài liệu

Dưới đây là một số tiêu chí được căn cứ vào nguyên tắc, tiêu chí chung

lựa chọn tài liệu của kho tài liệu địa chí:

 Theo ngôn ngữ và loại hình tài liệu: Tất cả các ngôn ngữ và loại

hình tài liệu có đề cập viết về Thanh Hóa

 Theo ranh giới địa lý:

Khi lựa chọn tài liệu địa chí, lấy ranh giới địa lý – hành chính toàn bộ

nội dung nói về Thanh Hóa Những tài liệu có liên quan đến Thanh Hóa đã

từng thay đổi tên gọi nhưng trước nay nhưng vẫn thuộc ranh giới hành chính

của địa phương Những tài liệu có liên quan đến một vùng lãnh thổ rộng lớn

gồm nhiều Tỉnh, Thành phố trong đó có Tỉnh, thành phốThanh Hóa

 Theo nội dung đề cập:

Theo nội dung đề cập có nghĩa là lựa chọn những tài liệu phải có nội

dung đề cập trực tiếp những vấn đề với địa chí đúng tên địa danh, của quê

hương đó

- Các tài liệu có nội dung về tất cả hay phần lớn về khía cạnh của Tỉnh

Thanh Hóa: có thể là khía cạnh như kinh tế, văn hóa, xã hội…đặc biệt chú

trọng tới các tài liệu chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ đề cập về địa

phương Tài liệu này hết sức quan trọng cho việc nghiên cứu về địa phương,

lịch sử, hiện trạng và mục tiêu phát triển kinh tế - văn hóa, xã hội của địa

phương

- Các tài liệu đề cập đề cập trực tiếp một khía cạnh nào đó của Thanh

Hóa: lịch sử, văn hóa, giáo dục đây là tài liệu chiếm phần lớn trong kho tài

liệu địa chí của bất cứ thư viện nào vì vấn đề phản ánh hết sức phong phú, đa

dạng: đời sống văn hóa, sản xuất, sinh hoạt hằng ngày…

- Các tài liệu nói về nhân vật địa phương: Nhân vật địa phương: là những

người sinh ra ở địa phương nhưng sống, lập nghiệp, công tác, hoạt động gắn

bó mật thiết cả đời người và có những đóng góp cho địa phương

Như vậy, có những nhân vật không phải địa phương của một tỉnh mà

nhiều tỉnh, thành phố khác nhau Chính vì vậy việc tìm kiếm và thu thập tài

liệu rất khó khăn và phức tạp Ngoài ra nhân vật địa phương bao gồm cả

những nhân vật mang tính phản diện: cần nghiên cứu để thấy so sánh, đối

chiếu và đưa ra những kết luận phù hợp

- Sự kiện địa phương: là những sự kiện hình thành và diễn biến ở địa

phương, có ảnh hưởng đến đời sống mọi mặt của địa phương Tuy nhiên, việc

xác định các sự kiện này rất phức tạp Bởi vì, có những sự kiện mang tính

chất chung nhưng ảnh hưởng sâu sắc đến địa phương và ngược lại, có sự kiện

riêng của địa phương lại lan rộng tới toàn quốc

- Các tài liệu liên quan tới khoa học tự nhiên: phần lớn các tài liệu có liên

quan tới những bộ môn tri thức nghiên cứu các vấn đề trong khía cạnh địa lý

- Các tài liệu có nội dung liên quan gián tiếp tới địa phương: đó là những

tài liệu không đề cập đến địa phương nhưng có liên quan đến địa phương thì

vẫn được coi là tài liệu địa chí của địa phương đó

2.3.2 Công tác sưu tầm, bổ sung tài liệu địa chí

Thư viện Tỉnh Thanh Hóa coi việc xây dựng và phát triển kho tài liệu địa

chí là một trong những nhiệm vụ cơ bản có tính nền tảng của mình Thư viện

Tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành sưu tầm bổ sung tài liệu địa chí từ rất sớm –

năm 1971 ngay từ khi phòng địa chí được thành lập

Công tác sưu tầm, bổ sung tài liệu địa chí là công việc vô cùng khó khăn,

bởi tài liệu địa chí thường nằm rải rác nhiều nơi Tài liệu địa chí ảnh hưởng

quy luật gia tăng, số lượng xuất bản phẩm trong nước và phạm vi địa phương

ngày càng phong phú Tài liệu địa chí cũng tuân theo quy luật phân tán thông

tin Trong xu hướng phát triển tài liệu như ngày nay, số lượng ngày càng tăng

nhưng thông tin lại bị phân tán Tài liệu địa chí không tuân theo quy luật lỗi

thời, nhất là các tài liệu địa chí thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, tài liệu càng

cổ thì giá trị của tài liệu càng tăng

Quá trình xây dựng, sưu tầm, bổ sung vốn tài liệu địa chí của Thanh Hóa

dựa trên những tiêu chí đã được thống nhất để vận dụng, thông qua các

nguyên tắc, quy định như: nguyên tắc tính Đảng, bổ sung có kế hoạch… Để

xây dựng kho tài liệu địa chí thật hoàn chỉnh, tìm kiếm, bổ sung những tài liệu

có hoặc chưa đầy đủ ở trong kho, TVTH không chỉ chú trọng bổ sung những

tài liệu địa chí mới xuất bản mà còn đặc biệt chú ý tới những tài liệu từ trước

đây

 Bổ sung hiện tại vốn tài liệu địa chí:

 Tiếp nhận tài liệu nộp lưu chiểu ấn phẩm địa phương:

Để bổ sung đầy đủ vốn tài liệu địa chí, những ấn phẩm mới xuất bản thì

phải sử dụng hợp lý nhiều nguồn bổ sung khác nhau, trong đó nguồn lưu

chiểu xuất bản phẩm địa phương giữ vị trí chủ yếu Vì vậy, nộp lưu chiểu xuất

bản phẩm địa phương có tầm quan trọng bậc nhất đối với việc bổ sung tài liệu

cho kho tài liệu địa chí Thông thường thì số lượng tài liệu địa chí nộp qua lưu

chiểu chiếm 60% tổng số tài liệu

Chế độ nộp lưu chiểu xuất bản phẩm địa phương đã quy định trong một

số văn bản của Nhà nước theo Sắc lệnh 18/SL do chủ tịch Hồ Chí Minh ngày

31/01/1946, thông tư số 83 VHTT/VP của Bộ Văn hóa - Thể thao – Du lịch,

đặc biệt là chỉ thị số 79/CP của chính phủ ngày 06/11/1993 có quy định: “Đối

với các nhà xuất bản địa phương, các tổ chức, cơ quan nhà nước được phép

xuất bản ngoài việc nộp cho Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch còn phải nộp

cho Sở Văn hóa Thông tin hai bản Ngoài ra, các cơ sở in của Trung ương

đóng tại địa phương cũng phải nộp cho Sở Văn hóa – Thông tin chuyển cho

Thư viện để tăng cường nguồn sách, báo phục vụ tại địa phương” Theo văn

bản này thư viện tỉnh Thanh Hóa đã thu thập được khá nhiều xuất bản phẩm

địa phương

Trước những năm 90, Thư viện vẫn nhận lưu chiểu từ ba nhà xuất bản:

Nhà xuất bản Thanh Hóa, nhà in Ba Đình – Thanh Hóa và Báo Thanh Hóa

Nhưng hiện nay, Thư viện Tỉnh Thanh Hóa chỉ còn nhận lưu chiểu từ Báo

Thanh Hóa và Báo Văn hóa Thông tin Thanh Hóa, vì vậy thư viện chưa có

đầy đủ các xuất bản phẩm địa phương

 Mua bằng kinh phí bổ sung hàng năm của thƣ viện:

Thư viện cũng đã tiến hành thu thập, bổ sung tài liệu địa chí bằng cách

đặt mua của các cơ quan phát hành sách, mua trực tiếp của các nhà xuất bản

hoặc các cơ quan khoa học có xuất bản nói về địa phương Cán bộ bổ sung

thực hiện nhiệm vụ này Khi bổ sung thì cán bộ bổ sung phải nắm rõ được

nhu cầu của độc giả địa chí

 Trao đổi, biếu tặng:

Tăng cường công tác thông tin trao đổi giữa các kho sách địa chí của thư

viện trong khu vực để phát hiện, sao chụp những tài liệu (ảnh, tranh, bản vẽ)

có liên quan đến địa phương Thư viện Tỉnh Thanh Hóa đã và đang tiến hành

trao đổi sách báo với các thư viện trong Liên hiệp Thư viện các tỉnh Bắc miền

Trung Trong thời gian qua, Thanh Hóa là một trong bốn địa phương (cùng

với Nghệ An, Hà Tĩnh, và Thừa Thiên Huế ) đã làm tốt công tác trao đổi ấn

phẩm và xuất bản phẩm địa phương Tuy nhiên, hoạt động này vẫn chưa

thường xuyên, liên tục nên chưa khai thác triệt để các tài liệu hiện có

Thư viện ngoài ra còn được thu nhận thêm được những tài liệu địa chí

nhưng số lượng không nhiều: các huyện trong Tỉnh mỗi khi biên soạn địa chí

của huyện đều gửi tặng Thư viện tỉnh Nhiều độc giả tặng thư viện những tài

liệu vô cùng quý giá như: “ Bộ báo Thanh Hóa từ năm 1962 – 1985”…

 Bổ sung hoàn bị vốn tài liệu:

Thư viện Tỉnh Thanh Hoá không chỉ chú trọng bổ sung những tài liệu địa

chí mới xuất bản mà còn đặc biệt chú ý tới những tài liệu từ trước đây Thư

viện còn sưu tầm hoặc sao chụp lại các tài liệu cổ, quý hiếm có giá trị nghiên

cứu lịch sử và địa chí văn hóa làng xã như gia phả, thần phả, văn bia, sắc

phong…hiện nay còn được lưu giữ nhiều trong nhân dân

Phòng địa chí được hành lập, quy trình hoạt động đảm bảo như một thư

viện trong thư viện Trong kế hoạch kinh phí hàng năm phải ưu tiên (dành

riêng) một phần cụ thể để thực hiện bổ sung thường xuyên các tài liệu địa chí

Đặc biệt Thư viện coi trọng việc bổ sung thường xuyên các tài liệu địa chí tạo

điều kiện thời gian cho cán bộ chuyên trách chủ động tìm nguồn tài liệu địa

chí thông qua thăm dò, qua các thư mục sách báo, trao đổi thông tin…để khai

thác tài liệu; có thể bằng các hình thức: thuê sao chụp, hoặc chép lại, dịch (các

tài liệu Hán Nôm và tiếng Pháp) và đặt mua…Thư viện cũng phải có khoản

kinh phí khoảng từ 30.000.000đ – 50.000.000đ/ năm cho bổ sung tài liệu địa

chí

Phối hợp với Chi hội văn nghệ Dân gian địa phương, các nhà nghiên cứu,

các nghệ nhân, đội ngũ hưu trí (am tường về văn hóa), các phòng văn hóa

thông tin, Thư viện Huyện, Xã, các cơ quan, trường học, tổ chức phát hiện,

sưu tầm, khai thác các tài liệu địa chí theo từng địa bàn, thời gian và có kế

hoạch cụ thể, đảm bảo khoa học, hiệu quả Trong thời gian nhất định, có thể

kết hợp khai thác, sưu tầm nhiều loại với việc kiểm tra đối chứng các tài liệu

còn chưa xác định nguồn gốc, niên đại trong các kho…Sự hợp tác, phối hợp

này tận dụng được nhân lực, thời gian và đỡ tốn kém cho thư viện

Công tác sưu tầm, bổ sung của Thư viện Tỉnh Thanh Hóa còn thông qua

các thư mục, mục lục ở các thư viện viết về Thanh Hóa: như Thư viện Quốc

Gia, Thư viện Viện Thông tin Khoa học Xã hội…Thông qua các thư mục

sách mới, các chuyên đề về lịch sử, địa lý, danh nhân…các xuất bản phẩm

dịnh kỳ hoặc không định kỳ Duy trì công tác trích báo, tạp chí tạo thêm

nguồn tài liệu địa chí cho kho (trích những bài viết, nghiên cứu có giá trị từng

mặt, từng lĩnh vực về địa phương)

Đặt vấn đề với các địa phương, ngành tổ chức biên soạn các loại sách

truyền thống, địa chí, lịch sử, danh nhân…Dựa vào chủ trương làm sách cấp

ủy (hoặc ngành) phát động đông đảo người dân, cán bộ, đoàn thể tham gia

sưu tầm, đóng góp tài liệu cho công tác biên soạn, qua đó thẩm định, lựa chọn

các tài liệu có giá trị đưa vào kho địa chí

Như vậy, sưu tầm và bổ sung vốn tài liệu địa chí của Thư viện Tỉnh

Thanh Hóa được thực hiện qua hai phương pháp: bổ sung hiện tại và bổ sung

hoàn bị Thư viện vẫn đang nỗ lực thu thập, bổ sung đầy đủ các tài liệu địa chí

cần thiết, ưu tiên những tài liệu quý hiếm để hoàn thiện vốn tài liệu địa chí

của mình, giúp cho việc phục vụ các yêu cầu tìm hiểu, nghiên cứu về Thanh

Hóa vùng đất “ địa linh nhân kiệt” của bạn đọc một cách nhanh chóng

2.3.3 Xử lý tài liệu địa chí

Kho tài liệu địa chí Thư viện Tỉnh Thanh Hóa có 03 cán bộ: 01 cán bộ

sưu tầm, bổ sung; 01 cán bộ biên mục, thông tin thư mục; 01 cán bộ phục vụ

và theo dõi các đề tài nghiên cứu khoa học của bạn đọc Vì vậy, cán bộ biên

mục và thông tin thư mục là người phụ trách và chịu trách nhiệm xử lý tài

liệu

Quy trình thực hiện được tuân thủ theo các quy trình, quy tắc nghiệp vụ

đã đề ra về công tác địa chí tại thư viện Bao gồm các khâu:

- Mô tả tài liệu địa chí

- Phân loại tài liệu địa chí

- Vào sổ ĐKCB của phòng địa chí để quản lý tài sản, và tạo ký hiệu

xếp giá theo giá theo số ĐKCB

- Xây dựng CSDL

- In phích

- Xếp tài liệu vào kho…

 Mô tả tài liêu địa chí ( biên mục tài liệu địa chí):

Kho tài liệu địa chí Thư viện Tỉnh Thanh Hóa mô tả tài liệu địa chí theo

những yếu tố mô tả nhất định, theo quy định của IFLA, áp dụng mô tả theo

tiêu chuẩn Quốc tế ISBD (Internationnal Standard Bibliographic Desciptions),

theo thứ tự mô tả trên phích (12,5 x 7,5cm)

Quy tắc mô tả tài liệu theo tiêu chuẩn quốc tế ISBD

Tiêu đề mô tả

Nhan đề chính = nhan đề song song: Thông tin liên quan đến nhan đề/ Thông tin trách nhiệm.- Thông tin về lần xuất bản.- Nơi xuất bản: Nhà xuất bản, Năm xuất bản.- Khối lượng: Hình bản; Khổ sách + Tài liệu kèm theo.-(Nhan đề tùng thư/ Thông tin về trách nhiệm của tùng thư, ISSN; Số tập)

Phụ chú ISBN: Giá tiền, số lượng in

*Ví dụ: Mẫu phiếu mô tả tài liệu sách tiếng Việt

HOÀNG ANH NHÂN

Văn hóa làng và làng văn hóa xứ Thanh.-H.:KHXH, 1996.-108 tr.;19cm

 Phân loại tài liệu địa chí:

Từ năm 1970 – 1971, kho tài liệu địa chí Thư viện tỉnh Thanh Hoá về

được chia tàm thành 4 mục: Kinh tế, chính trị, văn hóa, lịch sử Khi có bảng

phân loại của Thư viện Quốc gia về địa chí năm 1972 thì Thư viện Tỉnh dựa

vào bảng phân loại này để phân loại tài liệu Tài liệu địa chí ở trong kho được

xếp theo môn loại tri thức Từ năm 1993 đến nay, thư viện sử dụng bảng phân

loại của Vụ thư viện – Bộ văn hóa Thể thao và Du lịch do hai tác giả Lê Gia

Hội và Nguyễn Hưu Viêm biên soạn: “Bảng phân loại tài liệu địa chí – Dùng

cho hệ thống thư viện công cộng” Trong mục lục phân loại tài liệu địa chí

được chia làm 10 lớp chí ký hiệu từ ĐC.1 đến ĐC.0

ĐC.1 Tỉnh, thành phố (trực thuộc Trung ương) Thành phố (trực thuộc

tỉnh) Các Quận, huyện, thị xã Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đảng bộ và nhân

dân tỉnh, thành phố Đảng và nhà nước với nhân dân trong tỉnh, thành phố

ĐC.2 Đảng bộ tỉnh, thành phố Các Đảng bộ Các cơ quan chính quyền

và cơ quan quản lý địa phương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh,

thành phố Tình hình chính trị, xã hội hiện tại của tỉnh, thành phố (từ

30/04/1975 đến nay)

ĐC.3 Thiên nhiên và các nguồn tài nguyên thiên nhiên của tỉnh, thành

phố

ĐC.4 Kinh tế, thành phố Kế hoạch hóa nền kinh tê tỉnh, thành phố

ĐC.5 Đời sống khoa học tỉnh, thành phố Công tác văn hóa, giáo dục

của tỉnh, thành phố Công tác báo chí

ĐC.6 Công tác y tế của tỉnh, thành phố Công tác bảo vệ sức khỏe cho

nhân dân Công tác thể dục thể thao

ĐC.7 Nghệ thuật Tỉnh, thành phố trong các tác phẩm nghệ thuật

ĐC.8 Đời sống văn hóa tỉnh, thành phố Tỉnh thành phố trong các tác

phẩm văn hóa Văn học dân gian Ngôn ngữ Thổ ngữ của các dân tộc it

người

ĐC.9 Lịch sử tỉnh, thành phố Đặc điểm nhân chủng các di tích lịch sử,

danh lam thắng cảnh của tỉnh, thành phố

ĐC.0 Tài liệu về các nhân vật nổi tiếng của tỉnh, thành phố( hộp phích

Tài liệu:“Thanh Hóa thế và lực mới trong thế kỷ XXI” được xếp vào

môn loại ĐC.4

Bảng phân loại địa chí không được cập nhật thường xuyên nên tồn tại

nhiều bất cập Tuy nhiên, chưa có bảng chỉnh lý bổ sung nên các thư viện

tỉnh, thành phố ở Việt Nam vẫn sử dụng bảng phân loại này Để phân loại và

tổ chức mục lục phân loại Một số thư viện đã chuyển chữ địa chí thành tên

viết tắt của tỉnh, thành phố của mình Nội dung của các môn loại cũng có sự

điều chỉnh cho phù hợp với tỉnh, thành phố của mình Như Thư viện Hà Nội

hiện nay đang sử dụng bảng phân loại này Ký hiệu địa chí đã được chuyển

thành H (chữ viết tắt của từ Hà Nội) từ H1 đến H0

 Định chủ đề, định từ khóa tài liệu địa chí:

Để tạo lập nên các hộp phiếu chuyên đề hay mục lục bài trích các tài liệu

địa chí Thư viện đã rất chú trọng đến công tác định chủ đề tài liệu Công tác

định chủ đề tài liệu địa chí cũng tuân theo những quy tắc và phương pháp của

định chủ đề tài liệu nói chung Tuy nhiên, để xây dựng mục lục bài trích, cần

phải tiến hành định chủ đề bài trích Khác với định chủ đề tài liệu là sách

thông thường, các bài trích được lựa chọn có chủ đề gắn với những vấn đề

liên quan đến địa phương Để định chủ đề bài trích, cần chú ý đến bài trích và

văn bản bài trích

Song song với định chủ đề, công tác định từ khóa tài liệu địa chí cũng

được Thư viện đặc biệt quan tâm Công việc này gắn liền với việc xây dựng

các CSDL địa chí Công tác định từ khóa tài liệu địa chí cũng tuân theo những

quy tắc và phương pháp của định từ khóa tài liệu nói chung Đối với những tài

liệu địa chí, có thể lấy thêm từ khóa “địa chí”, tùy theo quy định của từng thư

viện

Đối với loại sách viết tổng hợp về lịch sử, văn học, kinh tế, xã hội của

một địa phương hay một nước, khi xử lý ngoài những nội dung cơ bản cần

thêm từ khóa địa chí đối với loại sách nói về địa phương và quốc chí với loại

 Tóm tắt, chú giải tài liệu địa chí:

Để biên soạn được CSDL thư mục địa chí, thư viện tiến hành làm tóm

tắt, chú giải tài liệu địa chí theo phương pháp tóm tắt, chú giải thông thường

với mục đích giúp người dùng tin không cần đọc chính văn mà vẫn có thể

nắm bắt được nội dung của tài liệu địa chí

*Ví dụ:

- Cuốn “ Ba Đình Nga Sơn” được tóm tắt như sau:

Tóm tắt: Gồm nhiều bài văn, bút ký, thơ ca, bản nhạc và kịch phản ánh

gương chiến đấu hy sinh của nhiều thế hệ từ khởi nghĩa Ba Đình, đến kháng

chiến chống Pháp và Mỹ, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở huyện Nga Sơn Thanh

Hoá; giới thiệu mảnh đất, con người cùng một số nghề thủ công truyền thống

ở Nga Sơn

- Tài liệu Thần phả: “Tư thần Phả cập các lệ tiết tế văn” được tóm tắt

như sau:

Tóm tắt: Ghi chép bậc tôn thần tên là Hậu Lê, là con thứ của Lê Cốc (Lê

Ngọc) có công trấn giữ giặc loạn dưới thời nhà Tùy (603 – 617) Khi mất

được bạn tên hiệu là Hiếu Quốc Nhân dân ở 18 thôn, 9 xã, 2 tổng lập đền thờ

thần

2.3.4 Tổ chức, sắp xếp kho tài liệu địa chí

Việc thu thập, bổ sung vốn tài liệu địa chí là nhiệm vụ không thể thiếu

được trong hoạt động phục vụ tại liệu địa chí của Thư viện Tỉnh Thanh Hóa

Khi Thư viện đã có được vốn tài liệu thì việc tổ chức, sắp xếp vốn tài liệu như

thế nào cho khoa học, phù hợp với điều kiện của thư viện giúp bạn đọc sử

dụng một cách thuận lợi, triệt để vốn tài liệu có trong kho, hay mục đích cuối

cùng là thỏa mãn nhu cầu bạn đọc một cách hiệu quả là điều hết sức quan

trọng

Kho tài liệu địa chí là kho đặc trưng nhất của các Thư viện Tỉnh, Thành

phố nên cách tổ chức sắp xếp tài liệu cũng mang tính đặc thù Bởi tài liệu địa

chí cũng giống như các tài liệu tham khảo tra cứu khác, là loại nguồn tin giá

trị, cần thiết cho người dùng tin nghiên cứu, khai thác những vấn đề lịch sử,

văn hóa, xã hội, những tiềm năng đất nước, con người một địa phương Hiện

nay, ở các thư viện tỉnh trong toàn quốc có hai cách tổ chức kho tài liệu địa

chí:

- Tài liệu địa chí được bảo quản trong kho chung

- Tài liệu địa chí được tổ chức trong kho riêng

Nhận thức được tầm quan trọng của vốn tài liệu địa chí, ngay từ đầu

những năm 70, Thư viện Tỉnh Thanh Hóa đã tạo lập kho địa chí riêng, độc lập

(ngoài kho chính) đề xây dựng vốn tài liệu, tăng cường khâu bảo quản, hoạt

động phát huy hết khả năng của vốn sách báo sưu tầm, bổ sung trong kho

Việc tổ chức thành kho riêng không những thỏa mãn nhanh các yêu cầu của

bạn đọc mà còn giảm được cường độ lao động của cán bộ phục vụ, tốn ít thời

gian tìm kiếm tài liệu

Tổ chức tài liệu địa chí thành một kho riêng biệt sẽ mang lại lợi ích trong

bảo quản, trong phục vụ, giúp cán bộ địa chí tích lũy kiến thức hiểu biết về

địa phương, nắm vững nội dung kho tài liệu và nhu cầu người dùng tin Đồng