Tuần 16. Người lái đò Sông Đà

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách Đá bờ sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.” Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy v

Vượt chướng ngại vật

Câu 1

Đây là một tác phẩm trong chương trình Ngữ

Văn lớp 11

Câu 1

Chữ người tử tù

Câu 2

Khi tôi chết hãy thuộc da tôi làm chiếc vali Đó là câu nói

của người theo chủ nghĩa gì?

Câu 2

Chủ nghĩa xê dịch

Nguyễn Tuân

Tiết 37: Người lái đò sông Đà

-Nguyễn

Tuân.-I Tìm hiểu chung

• 1 Tác giả:

-Là người tài hoa, uyên bác, có cá tính độc đáo, giàu lòng yêu

nước và tinh thần dân tộc.

-Ham du lịch, nâng niềm ham thích này thành lý thuyết - “chủ nghĩa xê dịch”, với lối sống tự do, phóng túng, quá khuôn khổ chế độ thuộc địa đương thời.

- Tuy chỉ viết văn nhưng am hiểu nhiều môn nghệ thuật khác: hội họa, điêu khắc, sân khấu, điện ảnh…

-Trước CMT8, ông là nhà văn lãng mạn, đi tìm cái đẹp ở một

thời vang bóng.

-Sau CMT8: trở thành cây bút của nền văn học mới, cái đẹp

được ông tìm kiếm ở cả hiện tại và tương lai.

2 Tác phẩm

• Thể loại tùy bút: tự do, phóng túng,linh hoạt, chủ quan; chất trữ tình bộc lộ cai tôi lý tưởng của nhà văn.

• Xuất xứ: in trong tập tùy bút “Sông Đà”

(1960).

• Hoàn cảnh ra đời: là kết quả của chuyến đi

thực tế gian khổ tới miền Tây Bắc; đi tìm kiếm thứ vàng mười đã qua thử lửa

Thông tin về sông Đà

• Thượng nguồn: Vân Nam, Trung Quốc.

• Độ dài : 910 k,

• Diện tích lưu vực sông 52900km2

• Cung cấp 31% lượng nước cho sông Hồng, là nguồn tài nguyên thủy điện lớn cho ngành

công nghiệp điện Việt Nam.

• Một số nhà máy thủy điện được xây trên sông Đà: Thủy điện Hòa Bình, Sơn La.

II.Đọc- hiểu văn bản

• 1 Đọc.

• 2 Bố cục:

Phần 1: Khắc họa diện mạo, tính cách hung bạo của con sông Đà và ngợi ca phẩm chất trí

dũng, tài hoa của ông lái đò.

Phần 2: Miêu tả vẻ đẹp trữ tình thơ mộng của con sông Đà.

Lời đề từ

-Đẹp vậy thay, tiếng hát trên dòng sông.

-> Ca ngợi con người lao động.

-Chúng thủy giai đông tẩu-Đà giang độc Bắc lưu -> Mọi con sông đều chảy về hướng Đông, chỉ riêng sông Đà chảy theo hướng Bắc

-> Dòng sông có hướng chảy độc đáo, đi ngược với quy luật tự nhiên-> Sông Đà có tính cách độc đáo, riêng biệt.

3 Hình tượng nhân vật sông Đà

3.1: Con sông Đà hung bạo của miền Tây Bắc.

Sự hung bạo của sông Đà được

thể hiện qua những chi tiết nào?

SôngĐáMặtNhữngThác

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

So sánh, liên tưởng

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

So sánh, liên tưởng Độ cao của đá diễn tả sự âm u, lạnh lẽo

của những khúc sông

có đá dựng vách thành

Vẽ ra cảnh tượng hùng vĩ, huyền bí.Hiểm trở, khó khăn ban đầu

Đá trên

sông

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

So sánh, liên tưởng Độ cao của đá diễn tả sự âm u, lạnh lẽo

của những khúc sông

có đá dựng vách thành

Vẽ ra cảnh tượng hùng vĩ, huyền bí.Hiểm trở, khó khăn ban đầu

Đá trên

sông Diện mạo: Mặt hòn đá nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó, xanh lè

Tâm tính hiểm ác, thích khiêu chiếnNhiệm vụ: mai phục trong lòng sông, nhổm dậy vồ lấy thuyền

Dàn bài thạch trận

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

So sánh, liên tưởng Độ cao của đá diễn tả sự âm u, lạnh lẽo

của những khúc sông

có đá dựng vách thành

Vẽ ra cảnh tượng hùng vĩ, huyền bí.Hiểm trở, khó khăn ban đầu

Đá trên

sông Diện mạo: Mặt hòn đá nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó, xanh lè

Tâm tính hiểm ác, thích khiêu chiếnNhiệm vụ: mai phục trong lòng sông, nhổm dậy vồ lấy thuyền

Dàn bài thạch trận

Tính từ, động từ giàu giá trị tạo hình ,Nhận hóa, liên tưởng tưởng tượng

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

So sánh, liên tưởng Độ cao của đá diễn tả sự âm u, lạnh lẽo

của những khúc sông

có đá dựng vách thành

Vẽ ra cảnh tượng hùng vĩ, huyền bí.Hiểm trở, khó khăn ban đầu

Đá trên

sông Diện mạo: Mặt hòn đá nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó, xanh lè

Tâm tính hiểm ác, thích khiêu chiếnNhiệm vụ: mai phục trong lòng sông, nhổm dậy vồ lấy thuyền

Dàn bài thạch trận

Tính từ, động từ giàu giá trị tạo hình ,Nhận hóa, liên tưởng tưởng tượng

Mỗi hòn đá là một tên lính trong thế trận

Tâm địa hiểm ác của Sông Đà

Phương

diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính cách

Đá bờ

sông “Dựng vách thành/ vách đá chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu.”

Liên tưởng: “Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy vừa tắt phụt đèn,

“Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới thấy mặt trời.”

So sánh, liên tưởng Độ cao của đá diễn tả sự âm u, lạnh lẽo

của những khúc sông

có đá dựng vách thành

Vẽ ra cảnh tượng hùng vĩ, huyền bí.Hiểm trở, khó khăn ban đầu

Đá trên

sông Diện mạo: Mặt hòn đá nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó, xanh lè

Tâm tính hiểm ác, thích khiêu chiếnNhiệm vụ: mai phục trong lòng sông, nhổm dậy vồ lấy thuyền

Dàn bài thạch trận

Tính từ, động từ giàu giá trị tạo hình ,Nhận hóa, liên tưởng tưởng tượng

Mỗi hòn đá là một tên lính trong thế trận

Tâm địa hiểm ác của Sông Đà

Hình ảnh minh họa

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính

cách

Mặt ghềnh Hát

Lóong

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính

cách

Mặt ghềnh Hát

Lóong Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió

Lúc nào cũng gùn ghè suốt năm như đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính

cách

Mặt ghềnh Hát

Lóong Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió

Lúc nào cũng gùn ghè suốt năm như đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào

Điệp từ, điệp cú pháp, nhân hóa,

sử dụng nhiều thanh trắc

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Ý nghĩa

Mặt ghềnh Hát

Lóong Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió

Lúc nào cũng gùn ghè suốt năm như đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào

Điệp từ, điệp cú pháp, nhân hóa,

sử dụng nhiều thanh trắc

Âm hưởng dữ dội dồn dập, nhân hóa con sông như một kẻ đòi nợ dữ dằn Đây là mối đe dọa tiếp theo của người lái đò

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Ý nghĩa

Mặt ghềnh Hát

Lóong Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió

Lúc nào cũng gùn ghè suốt năm như đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào

Điệp từ, điệp cú pháp, nhân hóa,

sử dụng nhiều thanh trắc

Âm hưởng dữ dội dồn dập, nhân hóa con sông như một kẻ đòi nợ dữ dằn Đây là mối đe dọa tiếp theo của người lái đò

Những cái hút

nước Giống như cái ống bê tông, nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc Nước ặc ặc

lên như vừa rót dầu sôi vào

Có những thuyền bị cái hút nước hút xuống , thuyền trồng ngay cây chuối… tan tác ở khuỷnh sông dưới

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Ý nghĩa

Mặt ghềnh Hát

Lóong Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió

Lúc nào cũng gùn ghè suốt năm như đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào

Điệp từ, điệp cú pháp, nhân hóa,

sử dụng nhiều thanh trắc

Âm hưởng dữ dội dồn dập, nhân hóa con sông như một kẻ đòi nợ dữ dằn Đây là mối đe dọa tiếp theo của người lái đò

Những cái hút

nước Giống như cái ống bê tông, nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc Nước ặc ặc

lên như vừa rót dầu sôi vào

Có những thuyền bị cái hút nước hút xuống , thuyền trồng ngay cây chuối… tan tác ở khuỷnh sông dưới

So sánh, liên tường độc đáo

Phương diện Chi tiết, hình ảnh Nghệ thuật Tâm địa, tính

cách

Mặt ghềnh Hát

Lóong Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió

Lúc nào cũng gùn ghè suốt năm như đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò nào

Điệp từ, điệp cú pháp, nhân hóa,

sử dụng nhiều thanh trắc

Âm hưởng dữ dội dồn dập, nhân hóa con sông như một kẻ đòi nợ dữ dằn Đây là mối đe dọa tiếp theo của người lái đò

Những cái hút

nước Giống như cái ống bê tông, nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc Nước ặc ặc

lên như vừa rót dầu sôi vào

Có những thuyền bị cái hút nước hút xuống , thuyền trồng ngay cây chuối… tan tác ở khuỷnh sông dưới

So sánh, liên tường độc đáo Thể hiện sự nguy hiểm, dữ

dội, tàn nhẫn của những cái hút nước

Hình ảnh minh họa cho mặt ghềnh

Hình ảnh Dẫn chứng Nghệ thuật Tâm địa, tính cách.

Thác nước

Hình ảnh Dẫn chứng Nghệ thuật Tâm địa, tính cách.

Thác nước Âm thanh: nghe như

là oán trách, lúc thì van xin, khi thì khiêu khích, giọng gằn như chế nhạoRồng lên như một ngàn con trâurừng tre nứa nổ lửa

mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu,

Hình ảnh Dẫn chứng Nghệ thuật Tâm địa, tính cách.

Thác nước Âm thanh: nghe như

là oán trách, lúc thì van xin, khi thì khiêu khích, giọng gằn như chế nhạoRồng lên như một ngàn con trâurừng tre nứa nổ lửa

mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu,

Nhân hoá so sánh, lấy lửa tả nước

Hình ảnh Dẫn chứng Nghệ thuật Tâm địa, tính cách.

Thác nước Âm thanh: nghe như

là oán trách, lúc thì van xin, khi thì khiêu khích, giọng gằn như chế nhạoRồng lên như một ngàn con trâurừng tre nứa nổ lửa

mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu,

Nhân hoá so sánh, lấy lửa tả nước sinh thể dữ dằn, biết gào thét, oán

trách và tạo ra những âm thanh ghê sợ

Qua tất cả những tìm hiểu ở trên, em có cảm

nhận gì về con sông Đà.

Bằng những biện pháp nghệ thuật: so sánh, nhân hóa, liên tưởng tưởng tượng kết hợp với khả năng dùng từ điêu luyện, tác gải đã cho ta thấy Sông Đà như một loài thủy quái, vừa nham hiểm hung dữ, vừa khôn ngoan mưu trí và nó đa trở thành kẻ thù số một

của con người.

3.2 Vẻ đẹp trữ tình của sông Đà

Vẻ TừTừ

Hình ảnh trên cao của dòng sông Đà

Từ HìnhCáiMàu CáiÁngMùaÁngMùa

So sánh liên tưởng bất ngờ, quan sát tinh tế tạo nên hình ảnh sông Đà giống

như một thiếu nữ yêu kiều

Từ SôngMặtMàuBờ

Nghệ thuật so sánh

Sông Đà như một cố nhân thân thiện, người bạn cố tri đằm thắm, thân quen khi

gặp lại

Từ Bờ CảnhGiữaCảnhHoang DòngCon Hoang DòngCon

Cảnh vật xung quanh yên bình, vắng lặng, đậm chất họa, chất thơ

Tiểu kết

• Tiểu kết : Sông Đà hiện lên là con người có cá tính, lúc hung bạo, lúc trữ tình.Qua đó ta thấy được cái nhìn tinh tế, cảm xúc sâu sắc của tác giả với dòng sông và tình yêu thiên nhiên đất nước của Nguyễn Tuân Cái tài hoa của tác giả cũng được thể hiện qua cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật; cách liên tưởng độc đáo và các tri thức về điện ảnh được vận dụng sáng tạo.