BDTX mod 1_phat

* Kết luận sư phạm cần rút ra là thay đổi cách ứng xử người lớn với trẻ em, thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi phù hợp với sự phát triển tâm lí của các em, đối xử tôn trọng, lắng ngh

TRƯỜNG THCS NAM ĐỊNH BÀI THU HOẠCH

BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN

Năm học 2014-2015

TỔ : TOÁN – LÝ - TIN

Họ và tên: Phạm Tấn Phát

Chức vụ: Giáo viên

A.Nội dung 1: Trả lời câu hỏi theo yêu cầu của tổ và các yêu cầu trong tài liệu BDTX.

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái quát về giai đoạn phát triển của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

*Vị trí:

-Lứa tuổi học sinh THCS là những em có độ tuổi từ 11 đến 15 tuổi (các em học từ lớp 6 đến lớp 9)

-Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển của trẻ em

* Ý nghĩa:

-Tuổi thiếu niên có vị trí và ý nghĩa trong quá trình phát triển của cả đời người

+ Đây là thời kỳ quá độ của tuổi thơ sang tuổi trưởng thành Trong thời kỳ này, nếu sự phát triển được định hướng đúng, được tạo thuận lợi, thì trẻ em sẽ trở thành cá nhân thành đạt, công dân tốt, ngược lại, nếu không được định hướng đúng, bị tác động bởi các yếu tố tiêu cực, xuất hiện nguy cơ lệch lạc về nhận thức, thái độ, hành vi và nhân cách

+ Thời kì mà tính tích cực của trẻ em được phát triển mạnh mẽ, thiết lập các quan hệ bình đẳng với người lớn và bạn ngang hàng ở nhiều lĩnh vực của xã hội

+ Thời kì phát triển về thể chất, xuất hiện yếu tố mới của sự trưởng thành, tạo nên đặc thù riêng của lứa tuổi này

+ Tuổi thiếu niên là giai đoạn khó khăn, phức tạp và đầy mâu thuẫn trong quá trình phát triển

* Điều kiện ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của học sinh THCS

-Sự phát triển rất sâu sắc về cơ thể, về sinh lí Tốc độ phát triển cơ thể nhanh, mạnh mẽ, quyết liệt nhưng không cân đối Đồng thời xuất hiện yếu tố mới mà ở lứa tuổi trước chưa có (sự phát dục) Tác nhân quan trọng ảnh hưởng đến sự cải tổ thể chất và sinh lí ở tuổi thiếu niên là các hormone, chế độ lao động và dinh dưỡng

-Sự phát triển của chiều cao và trọng lượng: trung bình các em gái cao thêm 5-6 cm/năm, các em trai cao thêm 7-8 cm/năm, trọng lượng các em tăng từ 2-5kg/năm, sự tăng vòng ngực của thiếu niên trai và gái

-Sự phát triển của hệ xương: thiếu niên lớn lên rất nhanh, xương sọ và phần mặt phát triển mạnh, các em gái diễn ra quá trình phát triển xương chậu và kết thúc vào tuổi 20-21 Đến cuối tuổi thiếu niên (tuổi 14-15) sự phát triển đạt mức tối đa

- Sự phát triển của hệ cơ

- Sự phát triển của cơ thể thiếu niên diễn ra không cân đối:

- Sự phát triển của tuyến sinh dục (hiện tượng dậy thì):

+ Sự phát triển về mặt sinh dục là yếu tố quan trọng nhất của sự phát triển cơ thể ở lứa tuổi thiếu niên

+ Dấu hiệu dậy thì: các em gái xuất hiện kinh nguyệt và sự phát triển tuyến vú, các em trai

vỡ giọng, tinh hoàn phát triển mạnh bắt đầu có thể có hiện tượng mộng tinh ở một số em Tuổi dậy thì các em gái Việt Nam từ 12 đến 14, các em trai trễ hơn 1,5 đến 2 năm Các em trai cao rất nhanh, giọng nói ồm ồm, vai to, có ria mép, Các em gái lớn nhanh, thân hình duyên dáng, da dẻ hồng hào, tóc mượt mà, môi đỏ, giọng nói trong trẻo…

+ Đến 15-16 tuổi tuổi dậy thì kết thúc, các em có thể sinh sản được, các em không có sự cân đối giữa việc phát dục và bản năng tương ứng, những tình cảm và ham muốn tình dục với mức độ trưởng thành về xã hội và tâm lí Người lớn cần khéo léo, tế nhị hiểu đúng vấn đề

về bạn khác giới ở độ tuổi dậy thì Các em cảm giác thấy mình đã lớn có quyền quan tâm bạn khác giới

- Đặc điểm về hoạt động của não và thần kinh cấp cao của thiếu niên: quá trình hưng phấn chiếm ưu thế rõ rệt, ức chế phân biệt bị kém đi, hưng phấn phát triển mạnh, lan tỏa cả vùng dưới vỏ Vì vậy thiếu niên dễ bị hậu đậu; có nhiều động tác phụ của đầu, tay, chân trong khi vận động hay tham gia các hoạt động

- Vị thế của thiếu niên tong xã hội: các em mở rộng quan hệ xã hội, kinh nghiệm sống phong phú hơn, ý thức xã hội được nâng lên

- Vị thế của thiếu niên trong gia đình: Được gia đình giao một số nhiệm vụ như chăm sóc

em nhỏ, nấu ăn, dọn dẹp, các em có thể lao động phụ giúp gia đình Các em quan tâm, có ý thức và trách nhiệm với gia đình tích cực hơn

- Vị thế của thiếu niên trong nhà trường THCS: các em được học nhiều thầy cô, các em không còn phụ thuộc nhiều vào thầy cô, các em hình thành phương thức nhận thức người khác

* Bài tập tình huống: Hai bà mẹ tâm sự với nhau

Một bà mẹ nói: “Đứa con gái nhà tôi mới 13 tuổi mà đã cao gần bằng mẹ Cháu ăn được, ngủ thì sét đánh ngang tai chẳng dậy Nhưng sao trông nó còm còm thế nào ấy”

Bà mẹ thứ hai hưởng ứng: “Con bé nhà tôi cũng thế Nó cũng tuổi với con gái nhà chị đấy

Nó cao vổng lên, chân tay thì dài hẳn ra, làm gì hậu đậu ơi là hậu đậu Rửa bát thì bất vỡ, cắt bìa đậu thì nát cả đậu”

Vận dụng kiến thức về sinh lý học lứa tuổi thiếu niên nói chuyện với các bà mẹ để họ yên tâm

- Sự phát triển thể chất của thiếu niên phát triển nhanh, mạnh mẽ, quyết liệt nhưng không cân đối Điều này khiến các em, đặc biệt là các em gái cao nhanh, chân tay dài ra nhưng hệ

cơ phát triển chậm hơn làm các em cao vổng lên, chân tay dài ngoẵng Mặt khác do sự phát triển của hệ xương thì xương chân và xương tay phát triển nhanh nhưng xương cổ tay và các đốt ngón tay chưa hoàn thiện nên thao tác, hành vi ở các em còn lóng ngóng làm gì thì hậu đậu , rửa bát thì bát vỡ, cắt bìa đậu thì nát cả đậu… Tuy nhiên sự mất cân đối trên chỉ diễn ra trong thời gian ngắn Đến cuối tuổi thiếu niên, sự phát triển thể chất sẽ diễn ra êm ả hơn Do đó các bà mẹ nên hiểu và thông cảm với khó khăn của con em, không chế giễu, trách mắng các em và hướng dẫn giúp học sinh thcs tự tin vượt qua khó khăn của lứa tuổi

Hoạt động 2: Tìm hiểu hoạt động giao tiếp của học sinh THCS

* Những nét đặc trưng của học sinh THCS trong giao tiếp với người lớn?

- Các em luôn đòi hỏi được bình đẳng, tôn trọng, được đối xử như người lớn, được hợp tác, cùng hoạt động với người lớn Các em có nhu cầu được tôn trọng cao trong quá trình giao tiếp với người lớn Các em không thích bị kiểm tra, giám sát chặt chẽ của người lớn trong cuộc sống và trong học tập Nếu đươc thỏa mãn, các em sung sướng, hài lòng Ngược lại

các em bị ức chế, phản ứng tiêu cực, xung đột với người lớn biểu hiện qua các thái độ như: không nghe lời, cải lại người lớn, bảo vệ quan điểm riêng bằng lời nói, việc làm, chống đối người lớn hoặc bỏ nhà ra đi

Các kiểu quan hệ của người lớn với thiếu niên

- Các em mâu thuẫn, có nhu cầu thoát li khỏi sự kiểm soát của người lớn, muốn độc lập Do địa vị xã hội còn phụ thuộc, chưa có nhiều kinh nghiệm ứng xử và giải quyết các vấn đề liên quan trực tiếp tới hoạt động và tương lai cuộc sống, nên các em vẫn có nhu cầu được người lớn gần gũi, chia sẽ và định hướng cho mình, làm gương để mình noi theo Nhưng người lớn thường có thái độ và cách ứng xử với các em như trẻ nhỏ

- Trong giao tiếp với người lớn các em thường có xu hướng suy diễn, thổi phồng, cường điệu quá mức tầm quan trọng của các tác động liên quan đến danh dự và lòng tự trọng của các em Vì vậy chỉ cần người lớn làm tổn thương chút ít coi như là xúc phạm lớn, nghiêm trọng dẫn đến phản ứng tiêu cực với cường độ mạnh

* Kết luận sư phạm cần rút ra là thay đổi cách ứng xử người lớn với trẻ em, thay đổi nhận

thức, thái độ và hành vi phù hợp với sự phát triển tâm lí của các em, đối xử tôn trọng, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của các em, không nên coi các em là trẻ nhỏ và đối xử các em như người lớn Người lớn và các em sẽ có sự đồng cảm, hợp tác theo tinh thần dân chủ, đây

là kiểu quan hệ người lớn -người bạn

* Đặc trưng trong giao tiếp của học sinh THCS với nhau

- Giao tiếp với bạn bè đã trở thành một hoạt động riêng và chiếm vị trí quan trọng trong đời sống các em, nhiều khi giá trị này cao đến mức đẩy lùi hoạt động học tập xuống vị trí thứ hai Giao tiếp giữa thiếu niên với bạn ngang hàng là hệ thống bình đẳng khác với giao tiếp với người lớn thường diễn ra bất bình đẳng

- Chức năng giao tiếp với bạn ngang hàng ở tuổi thiếu niên bao gồm chức năng;

+ Chức năng thông tin

+ Chức năng học hỏi

+ Chức năng tiếp xúc xúc cảm

+ Chức năng thể hiện và khẳng định nhân cách cá nhân

+ Bạn bè giúp nâng cao lòng tự trọng của thiếu niên

- Một số đặc điểm giao tiếp của thiếu niên với bạn ngang hàng

+ Nhu cầu giao tiếp với bạn ngang hàng phát triển rất mạnh, trở thành nhu cầu cấp thiết, giao tiếp với bạn để khẳng định mình, để trao đổi những nhận xét, tình cảm, tâm tư, khó khăn của mình trong quan hệ với bạn và với người lớn Nhu cầu có bạn thân, bạn tin cậy trở nên cấp bách với thiếu niên

+ Sự tẩy chay của bạn bè, của tập thể có thể thúc đẩy các em sửa chữa để hòa nhập với bạn, cũng có thể các em gia nhập nhóm bạn khác ngoài trường với những hành vi tiêu cực cần được lưu ý

+ Quan hệ với bạn của thiếu niên là hệ thống độc lập và bình đẳng

+ Quan hệ với bạn của thiếu niên là hệ thống yêu cầu cao và máy móc chẳng hạn như coi trọng thành tích trong học tập, sự tu dưỡng của bản thân, sự chăm chỉ, nhiệt tình, sự thông minh và có trách nhiệm với công việc chung của nhóm

+ Sự dậy thì kích thích các em quan tâm nhiều hơn với bạn khác giới, xuất hiện những rung động và những cảm xúc về bạn khác giới Đặc biệt là lớp 8,9 sự gắn bó của các em có thể sâu sắc Sự quan tâm với bạn khác giới có ý nghĩa đến sự phát triển nhân cách học sinh, có thể động viên những khả năng của thiếu niên, gợi lên những nguyện vọng tốt, cùng thi đua học tập, giúp đỡ lẫn nhau và bảo vệ lẫn nhau

* Kết luận sư phạm

- Giao tiếp là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi thiếu niên Sự phát triển trong giao tiếp của thiếu niên nói lên bước quá độ từ giao tiếp của trẻ con sang giao tiếp của người trưởng thành Trong đó diễn ra sự thay đổi qua lại giữa thiếu niên với người lớn, đặc biệt với cha

mẹ Trong giao tiếp với người lớn có thể nảy sinh những khó khăn, xung đột do thiếu niên chưa xác định đầy đủ giữa mong muốn về vị trí và khả năng của mình Trong giao tiếp thiếu niên định hướng đến bạn bè rất mạnh mẽ Giao tiếp với bạn chiếm vị trí quan trọng trong đời sống và có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của thiếu niên

- Tình huống 1 “Em năm nay 15 tuổi, em học khá và cũng có … đẹp một chút, Em nói thật, chị đừng bảo em kiêu nhé Được nhiều bạn quý mến nhưng em chưa muốn ai trồng cây si vội Thế nhưng các bạn cứ đến Hễ có tiếng còi xe là mẹ em xông ra, có lần mẹ đã đuổi thẳng cánh hai bạn trai làm em ngượng quá Thế là em bị các bạn ấy tẩy chay Bây giờ em thấy cô đơn quá, học hành không vào nửa Nhà em khá giả, em chẳng thiếu thứ gì Em chỉ thiếu tình bạn Sống bên mẹ mà em cứ tưởng là Thúy Kiều ở lầu Ngưng Bích, bên cạnh sự giám sát của mẹ

+ Con gái của mình bước vào tuổi người lớn, cha mẹ cần khéo léo xử lý, tránh gây ra những bức xúc, cha mẹ phải thật sự là người bạn của con mình, có như vậy con mới tâm sự với cha

mẹ và từ đó cha mẹ mới hiểu được con và chọn phương pháp giáo dục phù hợp Đừng như trong tình huống “Hễ có còi xe là mẹ em xông ra, có lần mẹ đã đuổi thẳng cánh hai bạn trai làm em ngượng quá”, con nghĩ rằng mẹ đã xúc phạm đến lòng tự trong của con và bị các bạn tẩy chay

+ Lứa tuổi này có nhu cầu giao tiếp với bạn và bạn khác giới, nhưng mẹ không đặt mình vào hoàn cảnh của con, kiên quyết không cho các bạn đó gặp con gái mình, các bạn trai cảm thấy bị xúc phạm nên không chơi với bạn gái này nữa, thế là em bị tẩy chay và mẹ em xem em là trẻ nhỏ

+ Bà mẹ đã không thông thông cảm với con gái mình, ảnh hưởng đến lòng tự trọng của cô con gái, khiến cô buồn bã và chán nản “Bấy giờ em thấy cô đơn, học hành không vào nữa”

Mẹ em nên thay đổi cách đối xử với em như người lớn, nếu tình trạng kéo dài có thể ảnh hưởng đến tâm lí của em

- Tình huống thứ hai:

+ Giống như tình uống 1, ông Bố không thông cảm với con, không tôn trọng với con, ứng

xử với con như trẻ nhỏ mặc dù “Cháu học thông minh, học giỏi và thích đọc sách Cháu thường thức khuya để đọc sách”

+ Người cha quá cứng nhắc, độc đoán, kiên quyết làm theo ý mình nghĩ là tốt cho sức khỏe con “Cả nhà quy ước tắt đèn đi ngủ chậm nhất là 22h30, cháu xin thêm 30 phút nhưng Bố không cho và tắt đèn ở bàn học của cháu…”, tình huống này làm con rất buồn”Lớn một chút, con nhất định sẽ ra khỏi nhà” Ông Bố nên lắng nghe và giải thích cho con trước tình huống này, để tránh gây hiểu nhầm làm con trẻ suy nghĩ tiêu cực

- Cả hai tình huống trên cách ứng xử của cha mẹ với con trong độ tuổi học sinh THCS là không đúng, xem con mình là trẻ nhỏ, dẫn đến mau thuẩn và xung đột tronghai tình huống trên cha mẹ và và các em nên gặp chuyên viên tư vấn tâm lý học đường để được chia sẽ, trợ giúp cách ứng xử với con trong độ tuổi này

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phát triển nhận thức của học sinh trung học cơ sở

- Sự phát triển nhận thức của học sinh THCS:Đặc điểm đặc trưng là hình thành và phát triển các tri thức lý luận, gắn với các mệnh đề và phương pháp logic gắn với các môn học Toán, Vật lí, Hóa học và Giáo dục công dân

- Sự phát triển các hành động nhận thức của học sinh như tri giác, trí nhớ và chú ý

+ Trí giác có trình tự, có kế hoạch và hoàn thiện hơn, khả năng phân tích và tổng hợp phức tạp khi tri giác sự vật và hiện tượng Khối lượng tri giác tăng rõ rệt, tuy nhiên cũng có hạn chế như thiếu kiên trì, còn vội vàng và hấp tấp nên giáo viên cần rèn luyện cho các em kỹ năng quan sát trong giờ học lý thuyết, giờ học thực hành và hoạt động ngoài giờ lên lớp, các sinh hoạt tập thể, hoạt động thể dục thể thao và dã ngoại…

+ Ghi nhớ chủ định, ghi nhớ ý nghĩa, ghi nhớ logic đang dần chiếm ưu thế hơn ghi nhớ máy móc, trong tái hiện tri thức dựa vào logic của vấn đề nên ghi nhớ chính xác và lâu hơn Giáo viên nên chú ý phát triển hai loại ghi nhớ trên cho các em

+ Chú ý có chủ định phát triển mạnh hơn các em nhi đồng, mặt khác những ấn tượng mạnh, rung động mạnh mẽ, phong phú lại làm cho chú ý của các em không bền vững Do vậy giáo viên cần tạo ra giờ học phong phú hấp dẫn, đòi hỏi học sinh tích cực hoạt động, tích cực suy nghĩ tham gia xây dựng bài học

+ Sự phát triển tư duy chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừu tượng, đến lớp cuối cấp tư duy trừu tượng phát triển rất mạnh Các em có khả năng phân tích tài liệu tương đối đầy đủ, sâu sắc và biết phân tích các yếu tố bản chất, những mối liên hệ, quan hệ mang tính chất quy luật khi lĩnh hội, giải quyết nhiệm vụ khả năng khái quát hóa và trừu tượng hóa cũng phát triển mạnh, khả năng đề ra những giả thuyết trong suy luận khoa học Thời điểm này các em hình thành tính độc lập và sáng tạo thể hiện qua tính phê phán những kết luận và những phán đoán của người khác, các em không dễ tin, không dễ chấp nhận ý kiến của người khác muốn tranh luận và chứng minh vấn đề một cách xác thực rõ ràng Một số học sinh hoạt động độc lập và tính kiên trì còn yếu, vì vậy giáo viên cần chú ý phát triển tư duy trừu tượng cho học sinh để làm cơ sở lĩnh hội khái niệm khoa học, hướng dẫn các em rèn luyện kỹ năng suy nghĩ độc lập có phê phán

Hoạt động 4: Tìm hiểu sự phát triển nhân cách của học sinh trung học cơ sở

- Sự hình thành tự ý thức là một trong những đặc điểm đặc trưng trong sự phát triển nhân cách của thiếu niên Mức độ phát triển về chất của sự tự ý thức sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống tâm lí của thiếu niên Trên cơ sở nhận thức và đánh giá được mình, các em mới có khả năng điều khiển, điều chỉnh hoạt động của bản thân cho phù hợp với yêu cầu khách quan, giữ được vị trí xứng đáng trong xã hội, Do sự phát triển tuổi dậy thì, các em bắt đầu quan tâm đến nội tâm của mình, đến những phẩm chất riêng, xuất hiện nhu cầu tự đánh giá,

so sánh mình với người khác Giáo viên nên lưu ý các em có nhu cầu tự khẳng định mình trước người lớn, biểu hiện là các em có ý thức, có đủ khả năng tự quyết, để độc lập

- Tự nhận thức về bản thân: các em cảm giác mình trưởng thành, cảm giác mình là người lớn, các em thấy mình không còn trẻ con nửa, các em biết suy nghĩ và thấy mình chưa thật

sự là người lớn nhưng các em sẳn sàng muốn trở thành người lớn Các em bắt đầu phân tích

có chủ định về đặc điểm, trạng thái tâm lí, phẩm chất tâm lí, về tính cách của mình, về thế giới tinh thần nói chung Các em quan tâm đến những xúc cảm mới, chú ý đến khả năng năng lực của mình, hình thành một hệ thống nguyện vọng, các giá trị hướng tới người lớn, bắt chước người lớn về mọi phương diện

- Mức độ tự ý thức: ban đầu các em nhận thức được hành vi của mình, nhận thức được những phẩm chất đạo đức, tính cách và năng lực trong các phạm vi khác nhau Tiếp đến những phẩm chất thể hiện thái độ đối với bản thân khiêm tốn, nghiêm khắc hay dễ dãi, cuối cùng là thể hiện mối quan hệ nhiều mặt của nhân cách như tình cảm trách nhiệm, lương tâm

và danh dự

- Các em có xu thế độc lập tự đánh giá bản thân, khả năng tự đánh giá lại khác biệt với kỳ vọng của người xung quanh đánh giá các em, các em thấy chưa hài lòng về bản thân Sự tự đánh giá của các em thường cao hơn hiện thực trong khi người lớn lại đánh giá thấp khả năng của các em Để phát triển khả năng tự đánh giá, người lớn nên đánh giá công bằng, để

các em thấy được ưu khuyết điểm của mình, biết cách phấn đấu và biết tự đánh giá bản thân phù hợp hơn Các em có thể đánh giá bạn mình dựa vào những phẩm chất nhân cách Sự tự đánh giá cũng có 2 hạn chế sau

+ Các em nhận thức và đánh giá các mẫu hình nhân cách trong xã hội nhưng lại chưa biết cách rèn luyện và đánh giá theo mẫu hình nhân cách đó

+ Thái độ đánh giá hiện thực khách quan thẳng thắn, , mạnh mẽ, chân thành và dứt khoát nhưng chưa biết phân tích mặt phức tạp của đời sống, của quan hệ xã hội Sự đánh giá của người khác cùng với khả năng thực sẽ giúp các em phấn đấu, rèn luyện để tự phát triển bản thân theo hình mẫu đã chọn

- Sự tự giáo dục là phẩm chất nhân cách quan trọng, khả năng tự giáo dục của các em phát triển, các em không chỉ là khách thể mà còn là chủ thể của sự tự giáo dục Với sự động viên, khuyến khích và hướng dẫn của gia đình, nhà trường làm cho sự tự giáo dục có kết quả

- Sự phát triển nhận thức đạo đức và hành vi ứng xử của học sinh trung học cơ sở: tuổi học sinh trung học cơ sở là tuổi hình thành thế giới quan, lý tưởng, niềm tin đạo đức, những phán đoán giá trị,…

+ Do sự phát triển tự ý thức, đạo đức các em phát triển mạnh

+ Do trí tuệ, tự ý thức phát triển các em biết sử dụng các nguyên tắc riêng, các quan điểm, sáng kiến riêng để chỉ đạo hành vi Tri thức đạo đức, tình cảm đạo đức, nghị lực ở các em thay đổi nhiều

+ Do vậy người lớn cần giúp các em hiểu rõ những phẩm chất ý chí và định hướng rèn luyện, phấn đấu theo những phẩm chất ý chí trở thành nhân cách trong xã hội

+ Các em có thể có những ngộ nhận, hiểu biết phiến diện, không chính xác về một số khái niệm đạo đức, những phẩm chất riêng của cá nhân, vì thế các em phát triển những nét tiêu cực trong tính cách Bởi vậy, cha me, giáo viên và những người làm công tác giáo dục cần chú ý điều này để uốn nắn các em trong giáo dục đạo đức

- Xử lý tình huống rút ra nhận xét: các em đang chuyển tiếp từ thế giới trẻ thơ sang thế giới người trưởng thành Trong sự phát triển các em luôn gặp mâu thuẫn cả về thể chất và tâm lí,

xã hội Đặc biệt trong quá trình phát triển nhân cách, lúc thì các em đã gần được như người lớn, có lúc lại giống với trẻ con Do đó người lớn, đặc biệt cha mẹ, giáo viên chủ nhiệm nên gần gũi các em, chia sẽ động viên và uốn nắn kịp thời để các em phát triển nhân cách một cách chuẩn mực

Hoạt động 5: Tổng kết

- Lứa tuổi học sinh THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11 đến 15 tuổi (từ lớp 6 đến lớp 9)

- Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có một vị trí đặc biệt trong thời kì phát triển của trẻ em Vị trí đặc biệt này được phản ánh bằng các tên gọi “thời kì quá độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi bất trị”, “tuổi khủng hoảng”,… Những tên gọi đó nói lên tính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi này trong quá trình phát triển của trẻ em

- Đây là thời kì chuyển từ thời thơ ấu sang tuổi trưởng thành

- Nội dung cơ bản và sự khác biệt ở lứa tuổi học sinh với các lứa tuổi khác là sự phát triển mạnh mẽ, thiếu cân đối về trí tuệ đạo đức Xuất hiện những yếu tố mới của sự trưởng thành,

do kết quả của sự biến đổi cơ thể, của sự tự ý thức, của các kiểu giao tiếp với người lớn, với bạn bè, của hoạt động học tập, hoạt động xã hội Yếu tố đầu tiên trong sự phát triển nhân cách là tính tích cực xã hội mạnh mẽ của các em nhằm lĩnh hội những giá trị những chuẩn mực nhất định Sự phát triển tâm lí lứa tuổi này diễn ra không đồng đều về mọi mặt Điều

đó quyết định sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn” của lứa tuổi này

- Sự phát triển thể chất của học sinh THCS rất nhanh, mạnh mẽ, quyết liệt nhưng không cân đối, sự thay đổi về hệ thống thần kinh liên quan đến nhận thức của thiếu niên

- Sự phát triển giao tiếp của học sinh THCS có nhiều thay đổi cơ bản trong giao tiếp với người lớn và bạn ngang hàng, sự cải tổ lại quan hệ giữa người lớn với trẻ em, hình thành quan hệ đặc trưng của tuổi thiếu niên, đặt cơ sở cho việc thiết lập quan hệ giữa người lớn và người lớn trong tương lai Giao tiếp với bạn chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống và

có ý nghĩa đến sự phát triển nhân cách của tuổi thiếu niên, khi giao tiếp với người lớn thường diễn ra bất bình đẳng, còn với bạn ngang hàng diễn ra sự bình đẳng

- Sự phát triển nhận thức của học sinh trung học cơ sở là các quá trình nhận thức, tri giác, chú ý, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng phát triển mạnh, đặc biệt là phát triển mạnh tư duy hình tượng và tư duy trừu tượng

- Sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở là sự phát triển của tự ý thức, nhận thức đạo đức và các chuẩn mực hành vi ứng xử

- Vấn đề giáo dục học sinh trong xã hội hiện đại là phức tạp và khó khăn, bởi lứa tuổi thiếu niên biến đổi quan trọng trong sự phát triển đời người về thể chất, về xã hội và mặt tâm lí, điều kiện sống thay đổi, để giáo dục cần tính đến những thuận lơi và khó khăn của lứa tuổi này Do sự bùng nổ về khoa học công nghệ, lượng thông tin đến các em rất phong phú, cha

mẹ có điều kiện chăm sóc các em Xã hội, nhà trường và gia đình rất quan tâm đến sự phát triển của các em, sự kết hợp giáo dục ba nhà sẽ giúp cho các em có cơ hội và điều kiện giáo dục toàn diện hơn

- Một số lưu ý trong công tác giáo dục học sinh trung học cơ sở

+ Nhà trường và gia đình nên gần gũi và chia sẽ với các em, tránh để các em thu nhận những thông tin ngoài luồng, tránh tình trạng phân hóa thái độ với môn học, học lệch để các

em có sự hiểu biết toàn diện và phong phú

+Giúp các em hiểu được khái niệm đạo đức một cách chính xác, khắc phục những quan điểm không đúng ở các em

+ Nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động tập thể lành mạnh và phong phú, để lôi cuốn các em, hình thành những kinh nghiệm đạo đức đúng đắn, để các em phát triển nhân cách toàn diện

+ Người lớn nên tôn trọng tính tự lập của các em và hướng dẫn, giúp đỡ các em để các em xây dựng mối quan hệ đúng mực, tích cực với người lớn và mối quan hệ trong sáng, lành mạnh với bạn bè

+Có thể thành lập phòng tâm lí học đường trong trường để trợ giúp thường xuyên về tâm lí

và những khó khăn của lứa tuổi

B PHẦN 2: Vận dụng module 1 vào giáo dục học sinh với các ý sau:

-Thay đổi cách ứng xử người lớn với trẻ em, thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi phù hợp với sự phát triển tâm lí của các em, đối xử tôn trọng, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của các em, không nên coi các em là trẻ nhỏ và đối xử các em như người lớn Người lớn và các

em sẽ có sự đồng cảm, hợp tác theo tinh thần dân chủ, đây là kiểu quan hệ người lớn -người bạn

- Giao tiếp là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi thiếu niên Sự phát triển trong giao tiếp của thiếu niên nói lên bước quá độ từ giao tiếp của trẻ con sang giao tiếp của người trưởng thành Trong đó diễn ra sự thay đổi qua lại giữa thiếu niên với người lớn, đặc biệt với cha

mẹ Trong giao tiếp với người lớn có thể nảy sinh những khó khăn, xung đột do thiếu niên chưa xác định đầy đủ giữa mong muốn về vị trí và khả năng của mình Trong giao tiếp thiếu niên định hướng đến bạn bè rất mạnh mẽ Giao tiếp với bạn chiếm vị trí quan trọng trong đời sống và có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của thiếu niên

-Thời điểm này các em hình thành tính độc lập và sáng tạo thể hiện qua tính phê phán những kết luận và những phán đoán của người khác, các em không dễ tin, không dễ chấp nhận ý kiến của người khác muốn tranh luận và chứng minh vấn đề một cách xác thực rõ ràng Một số học sinh hoạt động độc lập và tính kiên trì còn yếu, vì vậy giáo viên cần chú ý phát triển tư duy trừu tượng cho học sinh để làm cơ sở lĩnh hội khái niệm khoa học, hướng dẫn các em rèn luyện kỹ năng suy nghĩ độc lập có phê phán

- Xử lý tình huống rút ra nhận xét: các em đang chuyển tiếp từ thế giới trẻ thơ sang thế giới người trưởng thành Trong sự phát triển các em luôn gặp mâu thuẫn cả về thể chất và tâm lí,

xã hội Đặc biệt trong quá trình phát triển nhân cách, lúc thì các em đã gần được như người lớn, có lúc lại giống với trẻ con Do đó người lớn, đặc biệt cha mẹ, giáo viên chủ nhiệm nên gần gũi các em, chia sẽ động viên và uốn nắn kịp thời để các em phát triển nhân cách một cách chuẩn mực

- Vấn đề giáo dục học sinh trong xã hội hiện đại là phức tạp và khó khăn, bởi lứa tuổi thiếu niên biến đổi quan trọng trong sự phát triển đời người về thể chất, về xã hội và mặt tâm lí, điều kiện sống thay đổi, để giáo dục cần tính đến những thuận lợi và khó khăn của lứa tuổi này Do sự bùng nổ về khoa học công nghệ, lượng thông tin đến các em rất phong phú, cha

mẹ có điều kiện chăm sóc các em Xã hội, nhà trường và gia đình rất quan tâm đến sự phát triển của các em, sự kết hợp giáo dục ba nhà sẽ giúp cho các em có cơ hội và điều kiện giáo dục toàn diện hơn

+ Nhà trường và gia đình nên gần gũi và chia sẽ với các em, tránh để các em thu nhận những thông tin ngoài luồng, tránh tình trạng phân hóa thái độ với môn học, học lệch để các

em có sự hiểu biết toàn diện và phong phú

+Giúp các em hiểu được khái niệm đạo đức một cách chính xác, khắc phục những quan điểm không đúng ở các em

+ Nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động tập thể lành mạnh và phong phú, để lôi cuốn các em, hình thành những kinh nghiệm đạo đức đúng đắn, để các em phát triển nhân cách toàn diện

+ Người lớn nên tôn trọng tính tự lập của các em và hướng dẫn, giúp đỡ các em để các em xây dựng mối quan hệ đúng mực, tích cực với người lớn và mối quan hệ trong sáng, lành mạnh với bạn bè

+Có thể thành lập phòng tâm lí học đường trong trường để trợ giúp thường xuyên về tâm lí

và những khó khăn của lứa tuổi

C Những nội dung đề nghị giải đáp, kiến nghị:

D Tự chấm điểm của giáo viên:

Nội dung 1: 5 /05 điểm

Nội dung 2: 3 /05 điểm

Tổng điểm: 8 /10 điểm

ĐIỂM ĐÁNH GIÁ CỦA TỔ

Nội dung 1: /05 điểm

Nội dung 2: /05 điểm

Tổng điểm: /10 điểm

Xếp loại:

Tổ trưởng

ĐIỂM ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG GIÁM KHẢO

Nội dung 1: /05 điểm

Nội dung 2: /05 điểm

Tổng điểm: /10 điểm

Xếp loại:

Trưởng ban