Bên cạnh đó, học phần trang bị các kiến thức về kiến trúc một số dạng mạng neuron khác nhau như: Hamming, Hopfield, MLP … Ngoài ra, cung cấp các kiến thức về quy tắc học tương ứng với từ
Trang 1HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰ
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
MẠNG NEURON
1 Thông tin về giáo viên
TT Họ tên giáo viên Học hàm Học vị Đơn vị công tác (Bộ môn)
2 Nguyễn Việt Hùng GV TS Bộ môn Khoa học máy tính
Thời gian, địa điểm làm việc: Bộ môn Khoa học máy tính - khoa Công nghệ thông tin
Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Khoa học máy tính- Khoa CNTT - HVKTQS
Điện thoại, email: 0912-071428, viethung.mta@gmail.com
Các hướng nghiên cứu chính: Trí tuệ nhân tạo, Mạng nơron nhân tạo và các ứng dụng; Xử lý ảnh và video; Tính toán song song
2 Thông tin chung về học phần
- Tên học phần: Mạng neuron
- Mã học phần:
- Số tín chỉ: 3
- Học phần:
Bắt buộc:
Lựa chọn:
- Các học phần tiên quyết: Lý thuyết xác suất thống kê, Trí tuệ nhân tạo
- Các học phần kế tiếp:
- Các yêu cầu đối với học phần (nếu có):
- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:
Nghe giảng lý thuyết: 45 tiết
Làm bài tập trên lớp:
Thảo luận:
Thực hành, thực tập (ở PTN, nhà máy, thực tập ):
Hoạt động theo nhóm:
Tự học: 90 tiết
- Địa chỉ Khoa/ Bộ môn phụ trách học phần: 100 Hoàng Quốc Việt – Bộ môn Khoa học máy tính – Khoa Công nghệ thông tin – Học viện Kỹ thuật Quân sự
3 Mục tiêu của học phần
- Kiến thức: Trang bị cho người học một số hiểu biết ban đầu về mạng Neuron
Trang 2- Kỹ năng: Người học viên có thể ứng dụng mạng neuron để giải quyết các vấn đề trong khoa học, bài toán thực tế
- Thái độ, chuyên cần: Cần có thái độ nghiêm túc trong nghe giảng và làm bài tập đầy đủ
4 Tóm tắt nội dung học phần (khoảng 150 từ)
Đây là học phần thuộc chuyên ngành Khoa học máy tính Học phần giới thiệu về
sự hình thành hướng nghiên cứu mạng neuro cũng như điểm mạnh, điểm yếu của mạng neuron Bên cạnh đó, học phần trang bị các kiến thức về kiến trúc một số dạng mạng neuron khác nhau như: Hamming, Hopfield, MLP … Ngoài ra, cung cấp các kiến thức về quy tắc học tương ứng với từng loại mạng như: Perceptron, Hebb, Widrow-Hoff,… Phần cuối của học phần giới thiệu một số ứng dụng của mạng neuron trong nhiều lĩnh vực như: nhận dạng, kinh tế xã hội… Để học tốt học phần, người học cần có khái niệm về trí tuệ nhân tạo, xác suất thống kê và ngôn ngữ lập trình
5 Nội dung chi tiết học phần (tên các chương, mục, tiểu mục)
tiết
TLT
K
1
Giới thiệu chung về mạng neuron
1.1 Lịch sử hình thành mạng neuron
1.2 Giới thiệu một số khái niệm cơ bản
1.3 Điểm mạnh, điểm yếu của mạng neuron
3 1,2,3
2
Mô hình neuron và kiến trúc mạng
2.1 Mô hình neuron
2.2 Kiến trúc mạng
2.3 Perceptron
2.4 Mạng Hamming
2.5 Mạng Hopfield
2.6 Tổng kết chương 2
2.7 Xây dựng ứng dụng mạng Hopfield
6 1,2,3
3
Quy tắc học Perceptron
3.1 Các quy tắc học
3.2 Kiến trúc của Perceptron
3.3 Quy tắc học của Perceptron
3.4 Perceptron nhiều đầu ra
3.5 Quy tắc học của Perceptron nhiều đầu ra
3.6 Tổng kết chương 3
3 1,2,3,4
,5,6
4 Quy tắc học Hebb
1,3,4,5 ,6
Trang 3Chương Nội dung Số
tiết
TLT
K 4.2 Quy tắc Hebb
4.3 Quy tắc giả nghịch đảo
4.4 Các ứng dụng
4.5 Các biến dạng của quy tắc học Hebb
4.6 Tổng kết chương 4
5
Quy tắc học Widrow-Hoff
5.1 Mạng ADALINE
5.2 Lỗi bình phương trung bình
5.3 Thuật toán bình phương tối thiểu
5.4 Phân tích sự hội tụ
5.5 Các lọc thích nghi
5.6 Tổng kết chương 5
5.7 Xây dựng ứng dụng mạng ADALINE
6 1,3,4,5
,6
6
Sự lan truyền ngược
6.1 Perceptron nhiều tầng
6.2 Thuật toán lan truyền ngược
6.3 Các ví dụ
6.4 Sử dụng lan truyền ngược
6.5 Các biến dạng của lan truyền ngược
6.6 Tổng kết chương 6
6 1,3,4,5
,6
7
Quy tắc học liên kết
7.1 Mạng liên kết đơn
7.2 Quy tắc Hebb không giám sát
7.3 Mạng nhận dạng đơn giản
7.4 Các quy tắc hình sao
7.5 Mạng tái hiện đơn giản
7.6 Tổng kết chương 7
3 1,3,4,5
,6
8
Mạng cạnh tranh
8.1 Mạng Hamming
8.2 Tầng cạnh tranh
8.3 Các tầng cạnh tranh trong sinh học
8.4 Các ánh xạ đặc tính tự tổ chức
8.5 Học kiểu lượng tử hoá véc tơ
6 1,3,4,5
,6
Trang 4Chương Nội dung Số
tiết
TLT
K 8.6 Tổng kết chương 8
8.7 Xây dựng ứng dụng mạng cạnh tranh
9
Mạng hồi quy
9.1 Kiến trúc mạng hồi quy
9.2 Mạng Jordan và mạng Elman
9.3 Huấn luyện mạng hồi quy
9.4 Mạng Hopfield
9.5 Hàm năng lượng và sự hội tụ của mạng Hopfield
9.6 Huấn luyện mạng Hopfield
6 1,3,4,5
,6
10
Mạng hàm cơ sở bán kính (RBF) 10.1 Kiến trúc mạng RBF
10.2 Các loại hàm bán kính cơ sở
10.3 Thuật toán huấn luyện RBF
10.4 Các ứng dụng sử dụng mạng RBF
3 1,3,4,5
,6
6 Giáo trình, tài liệu tham khảo
Tình trạng tài liệu
Có trên thư viện
Giáo viên hoặc Khoa
có, cho mượn để TV pho tô hoặc
có File Điện
tử
Đề nghị mua mới
Đề nghị biên soạn mới
1 Neural Network Design; Hagan, Demuth,
Beale; PWS Publishing Company, USA; 1996 x
2 Mạng Nơ ron nhân tạo; Lê minh Trung,
Trương Văn Thiện; Nxb Thống kê; 1999 x
3 Neural Neworks; Eric Davalo, Patric Naim;
4 Neural Network Toolbox (R12.1); The
5 Neural and Adaptive Systems: Fundamentals
through Simulations; NeuroSolutions, Wiley;
2000
x
6 Artificial Neural Networks in Real Life
Applications (395 pp); e-books; 2006 x
Trang 57 Hình thức tổ chức dạy học
7.1 Lịch trình chung: (Ghi tổng số giờ cho mỗi cột)
Nội dung
Hình thức tổ chức dạy học học phần
Tổng
Lên lớp
Thực hành, thí nghiệm, thực tập
Tự học,
tự nghiên cứu
Lý thuyết Bài tập Thảo luận
Giới thiệu
chung về
mạng
neuron
Mô hình
neuron và
kiến trúc
mạng
Quy tắc
học
Perceptron
Quy tắc
Quy tắc
học
Widrow-Hoff
Sự lan
truyền
ngược
Quy tắc
học liên
kết
Mạng
Mạng hồi
Mạng hàm
cơ sở bán
kính
7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể
Bài giảng 1: Giới thiệu chung về mạng neuron Chương I
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 1
Trang 6- Mục đích, yêu cầu:
Nắm sơ lược về Học phần, các chính sách riêng của giáo viên, địa chỉ Giáo viên, bầu lớp trưởng Học phần
Nắm được lịch sử hình thành mạng neuron;
Tìm hiểu quá trình phát triển mạng nơron;
Phân tích các ứng dụng mạng nơron; điểm mạnh, yếu của mạng nơron
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
1.1 Lịch sử hình thành mạng neuron (1t)
1.2 Giới thiệu một số khái niệm cơ bản.(1t)
1.3 Điểm mạnh, điểm yếu của mạng neuron.(1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Mượn tài liệu phục vụ cho học phần và copy tài liệu giáo viên giao
Bài giảng2: Mô hình neuron và kiến trúc mạng Chương II
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 2
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm được các tham số của neuron nhân tạo;
Hiểu được mô hình mạng nơron nhân tạo, kiến trúc mạng;
Hiểu mô hình, kiến trúc Perceptron
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
2.1 Mô hình neuron (1t)
2.2 Kiến trúc mạng (1t)
2.3 Giới thiệu mô hình Perceptron (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Trang 7Bài giảng 3: Mô hình neuron và kiến trúc mạng (tiếp) Chương II
Tiết thứ: 4 - 6 Tuần thứ: 3
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm được các phương pháp huấn luyện mạng;
Hiểu được mô hình mạng cạnh tranh Hamming;
Hiểu mô hình mạng hồi quy Hopfield
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
2.1 Tổng quan về huấn luyện mạng (1t)
2.2 Giới thiệu mạng Hamming (1t)
2.3 Giới thiệu mạng Hopfield (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Bài giảng 4: Quy tắc học Perceptron Chương III
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 4
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm được mô hình, kiên trúc Perceptron;
Nắm chắc quy tắc học Perceptron 1 đầu ra;
Hiểu quy tắc học Perceptron nhiều đầu ra
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
3.1 Các quy tắc học (0.5t)
3.2 Kiến trúc của Perceptron (0.5t)
Trang 83.3 Quy tắc học của Perceptron (1t)
3.4 Perceptron nhiều đầu ra (0.5t)
3.5 Quy tắc học của Perceptron nhiều đầu ra (0.5t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Làm bài tập về nhà
Bài giảng 5: Quy tắc học Hebb Chương IV
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 5
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm được mô hình, kiên trúc bộ liên kết tuyến tính;
Nắm chắc quy tắc học Hebb;
Nắm chắc quy tắc giả nghịch đảo;
Hiểu các biến dạng của quy tắc học Hebb
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
4.1 Bộ liên kết tuyến tính (0.5t)
4.2 Quy tắc Hebb (0.5t)
4.3 Quy tắc giả nghịch đảo (1t)
4.4 Các ứng dụng (0.5t)
4.5 Các biến dạng của quy tắc học Hebb (0.5t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Làm bài tập về nhà, gửi giáo viên vào tuần tới
Bài giảng 6: Quy tắc học Widrow-Hoff Chương V
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 6
Trang 9- Mục đích, yêu cầu:
Nắm được mô hình, kiên trúc mạng ADALINE;
Hiểu phương pháp tối ưu nhờ hàm lượng giá; Lỗi bình phương trung bình
Tìm hiểu thuật toán bình phương tối thiểu
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
5.1 Mạng ADALINE (1t)
5.2 Lỗi bình phương trung bình (1t)
5.3 Thuật toán bình phương tối thiểu (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Bài giảng 7: Quy tắc học Widrow-Hoff (tiếp) Chương V
Tiết thứ: 4 - 6 Tuần thứ: 7
- Mục đích, yêu cầu:
Tìm hiểu thuật toán bình phương tối thiểu (tiếp)
Nắm chắc quy tắc học Widrow-Hoff
Xây dựng được ứng dụng mạng ADALINE phân lớp dữ liệu
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
5.3 Thuật toán bình phương tối thiểu (tiếp – 1t)
5.4 Phân tích sự hội tụ (1t)
5.5 Xây dựng ứng dụng mạng ADALINE (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Xây dựng ứng dụng và gửi lại cho giáo viên vào tuần tới
Bài giảng 8: Mạng MLP và thuật toán lan truyền ngược
Trang 10Chương VI
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 8
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm được điểm yếu của Perceptron 1 lớp và sự cần thiết của Perceptron nhiều lớp
Hiểu kiến trúc của Perceptron nhiều lớp
Tìm hiểu thuật toán lan truyền ngược
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
6.1 Tồn tại của perceptron 1 lớp (1t)
6.2 Perceptron nhiều tầng (1t)
6.3 Thuật toán lan truyền ngược (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Bài giảng 9: Mạng MLP và thuật toán lan truyền ngược (tiếp)
Chương VI
Tiết thứ: 4 - 6 Tuần thứ: 9
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm chắc thuật toán lan truyền ngược
Nắm được một số phương pháp cải tiến thuật toán lan truyền ngược
Nắm được các vấn đề của lan truyền ngược
Xây dựng ứng dụng sử dụng MLP và thuật toán lan truyền ngược
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
6.3 Thuật toán lan truyền ngược (1t – tiếp)
6.4 Các ví dụ (1t)
6.5 Các biến dạng của lan truyền ngược (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Trang 11Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Xây dựng ứng dụng dự đoán chuỗi thời gian sử dụng MLP và thuật toán lan truyền ngược
Bài giảng 10: Quy tắc học liên kết Chương VII
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 10
- Mục đích, yêu cầu:
Hiểu kiến trúc mạng liên kết đơn, mạng nhận dạng đơn giản và tái hiện đơn giản
Nắm quy tắc Hebb không giám sát
Nắm quy tắc hình sao
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
7.1 Mạng liên kết đơn.(0.5t)
7.2 Quy tắc Hebb không giám sát (0.5t)
7.3 Mạng nhận dạng đơn giản (1t)
7.4 Các quy tắc hình sao (0.5t)
7.5 Mạng tái hiện đơn giản (0.5t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Xây dựng ứng dụng nhận dạng đơn giản
Bài giảng 11: Mạng cạnh tranh và quy tắc học thi đấu Chương VIII
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 11
- Mục đích, yêu cầu:
Hiểu hình thái cạnh tranh trong sinh học
Nắm được kiến trúc mạng cạnh tranh
Tìm hiểu thuật toán học thi đấu
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
Trang 12- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
8.1 Mạng Hamming (1t)
8.2 Tầng cạnh tranh (1t)
8.3 Các tầng cạnh tranh trong sinh học (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Bài giảng 12: Mạng cạnh tranh và quy tắc học thi đấu (tiếp) Chương VIII
Tiết thứ: 4 - 6 Tuần thứ: 12
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm chắc mô hình ánh xạ đặc trưng tự tổ chức và luật học Kohonen
Nắm được kiến trúc mạng LVQ và quy tắc học lượng tử hóa vector
Xây dựng ứng dụng phân cụm dữ liệu dùng SOM
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
8.4 Ánh xạ đặc trưng tự tổ chức (1t)
8.5 Học kiểu lượng tử hoá véc tơ (1t)
8.6 Xây dựng ứng dụng mạng cạnh tranh (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Xây dựng ứng dụng phân cụm dữ liệu dùng SOM
Bài giảng 13: Mạng hồi quy Chương IX
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 13
- Mục đích, yêu cầu:
Hiểu kiến trúc hồi quy của mạng nơron nhân tạo
Nắm chắc kiến trúc của mạng Jordan và mạng Elman
Trang 13 Nắm được phương pháp huấn luyện mạng hồi quy
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
9.1 Kiến trúc mạng hồi quy (1t)
9.2 Mạng Jordan và mạng Elman (1t)
9.3 Huấn luyện mạng hồi quy (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Bài giảng 14: Mạng hồi quy (tiếp) Chương IX
Tiết thứ: 4 - 6 Tuần thứ: 14
- Mục đích, yêu cầu:
Nắm chắc kiến trúc mạng Hopfield
Hiểu khái niệm năng lượng mạng Hopfield và chứng minh được sự hội tụ của mạng Hopfield
Nắm chắc quy tắc huấn luyện mạng Hopfiled
- Hình thức tổ chức dạy học: Lý thuyết, thảo luận, tự học, tự nghiên cứu
- Thời gian: Lý thuyết, thảo luận: 3t; Tự học, tự nghiên cứu: 6t
- Địa điểm: Giảng đường do P2 phân công
9.4 Mạng Hopfield (1t)
9.5 Hàm năng lượng và sự hội tụ của mạng Hopfield (1t)
9.6 Huấn luyện mạng Hopfield (1t)
- Yêu cầu SV chuẩn bị:
Chuẩn bị trước nội dung học tập theo slide
Xây dựng ứng dụng mạng Hopfield
Bài giảng 15: Mạng hàm cơ sở bán kính Chương X
Tiết thứ: 1 - 3 Tuần thứ: 15
- Mục đích, yêu cầu: