đề cương xã hội học

-Xã hội học là khoa học về các quy luật và tính quy luật xã hội chung và đăc thù của sự phát triển và vận hành của các hệ thống xã hội xác định về mặt lịch sử,là khoa học về các cơ chế p

Câu 1.Đâu là đăc trưng của nghiên cứu xã hội học so với các ngành khoa học xã hội khác?

-Xã hội học là khoa học về các quy luật và tính quy luật xã hội chung và đăc thù của sự phát triển và vận hành của các hệ thống xã hội xác định về mặt lịch sử,là khoa học về các cơ chế phát động và các hình thức biểu hiện của các quy luật đó trong hoạt động của các ca

nhân,các nhóm xã hội các giai cấp và các dân tộc

-Đối tượng nghiên cứu xã hội học

+Con người,hiện tượng,sự kiện xã hội là đối tượng nghiên cứu không chỉ riêng xã hội học

mà là của nhiều nghành khoa học xã hội

+ Xã hội học nghiên cứu xã hội con người,trong đó tập trung nghiên cứu mối quan hệ,tương quan xã hội được biểu hiện thông qua hành vi xã hội giữa người với người,giữa các nhóm XH

+ Việc nghiên cứu hành vi XH của con người thông qua quan hệ tương tác =>để tìm ra cơ chế vận hành mang tính quy luật của các hình thái vận động và phát triển XH

+ Xã hộc học nghiên cứu hệ thống XH,nghiên cứu mối quan hệ tương tác của cá nhân với các nhóm XH và với cộng đồng XH diễn ra như thế nào?=>để có thể thấy được cấu trúc của XH,mố liên hệ bên trong của nó,các sự vật,hiện tượng tác động lẫn nhau theo mối quan hệ,cơ chế,hệ thống giá trị chuẩn mực nào?(điều gì đó được xem là chuẩn mực của XH này chưa chắc là chuẩn mực của XH khác)

+ Xã hội học nghiên cứu hệ thống,cấu trúc XH thông qua hệ thống giá trị,chuẩn mực

+ Nghiên cứu các nhóm cộng đồng XH,mối quan hệ của nó,cá nhân và hoạt động để phát hiện những bản sắc đặc thù trong hành vi XH của cá nhân,nhóm,cộng đồng(hành vi chuẩn mực)

Tóm lại, đối tượng nghiên cứu của xã hội học là xã hội loài người, trong đó, quan hệ xã hội được biểu hiện thông qua các hành vi xã hội giữa người với người, giữa một bên là con người với tư cách cá nhân, nhóm, với một bên là xã hội với tư cách là hệ thống xã hội, cơ cấu xã hội, cộng đồng xã hội

Nói cách khác, đối tượng nghiên cứu của xã hội học là các sự kiện, các hiện tượng xã hội, các quy luật chung, riêng của sự vận động và biến đổi của các hình thái kinh tế xã hội được biểu hiện trong hoạt động của mỗi cá nhân, nhóm và cộng đồng xã hội

• Các chức năng cơ bản của Xã hội học:

- Chức năng nhận thức:

Trang bị cho nhà nghiên cứu những nhận thức khoa học về sự phát triển của xã hội và những quy luật của sự phát triển đó, đồng thời góp phần bổ sung, hoàn thiện và không ngừng nâng cao trình độ lí luận, phương pháp luận tong các công tình nghiên cứu xã hội nói chung và nghiên cứu xã hội học nói riêng

Trên cơ sở nhận thức rõ bản chất của các hiện tượng xã hội, các quá tình xã hội,xã hội học cũng góp phần xây dụng những tiền đề để nhận thức những nhu cầu phát triển và triển vọng

phát triển hơn nữa của xã hội.

- Chức năng thực tiễn:

Dựa vào sự phân tích hiện trạng của xã hội, xã hội học sẽ góp phần làm sáng tỏ triển vọng vận động của xã hội của các lĩnh vực trong đời sống xã hội, phản ánh đời sống tâm tư, tâm hồn và ý chí của cả một dân tộc Xã hội học không phải chỉ để giải thích quá khứ, mà còn dự kiến tương lai một cách mạnh dạn và thực hiện dự kiến ấy bằng một hành động dũng cảm

- Chức năng giáo dục:

Giáo dục, định hướng xã hội chủ nghĩa cho quần chúng Góp phần trau dồi thế giới quan, phương pháp tư duy khoa học, trau dồi khả năng nghiên cứu, phát hiện, phê phán góp phần xây dựng xã hội công bằng, văn minh

Có thái độ nghiêm túc, nhất quán trong nhận thức, vận dụng và phát triển các tri thức khoa học của xã hội học Mac – Lê nin trong giai đoạn hiện tại Tiếp thu có phê phán, không “phủ nhận sạch trơn” các tri thức của xã hội học tư sản, mà luôn đánh giá một cách khách quan, khoa học mọi sự vật, hiện tượng

• Nhiệm vụ của xã hội học đối vơi nước ta trong giai đoạn hiện nay:

- Nhiệm vụ nghiên cứu lí luận:

Nhiệm vụ hang đầu của xã hội học là xây dụng, phát triển và làm phong phú them hệ thống

lí luận, các khái niệm, phạm trù khoa học mang tính đặc thù của nó Cố gắng tích lũy tri thức, tạo nên những bước nhảy vọt về chất trong lí luận và phương pháp luận nghiên cứu

- Nhiệm vụ nghiên cứu thực nghiêm:

Nhằm kiểm nghiệm, chứng minh các giả thuyết khoa học trong nghiên cứu Phát hiện, xây dụng những bằng chứng làm cơ sở cho việc sửa đổi, hoàn thiện các khái niệm, lí thuyết và phương pháp luận nghiên cứu kích thích hình thành và phát triển tư duy khoa học mới

- Nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng:

Vận dụng tri thức xã hội học vào thực tiễn nhằm giải quyết những vấn đề xã hội mới Đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng để mau chóng rút ngắn khoảng cách giữa tri thức thực nghiệm với đời sống xã hội Quan tâm đặc biệt tới những nghiên cứu ứng dụng liên quan tới những vấn đề lí luận và thực tiễn của Chủ nghĩa xa hội, Ý nghĩa của sự ra đời xã hội học:

- Nghiên cứu xã hội học giúp chúng ta nhận biết được sự vận động của hệ thống các mối quan hệ xã hội, đồng thời trang bị những tri thức, biện pháp cải tạo hiện thực phục vụ đời sống con người

- Ngày nay xã hội học được áp dụng vào tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đóng góp vào sự pht triển kinh tế, xã hội và các ngành khoa học khác, do đó xã hội học trở thành ngành khoa học có vai trò hiện thực tô lớn

Câu 2:Tại sao nói Xh ra đời mang tính tất yếu lịch sử XH? ý nghĩa của sự ra đời XH học?tiền đề tinh tế, chính trị

+ Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, xã hội tư bản ra đời thay thế xã hội phong

kiến là một bước tiến bộ, cách mạng trong lịch sử phát triển nhân loại Chủ nghĩa tư bản ra đời đã thực sự cách mạng hóa những quan hệ sản xuất và do đó, đã cách mạng hóa toàn bộ những quan hệ xã hội, đã tạo ra những lực lượng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lượng sản xuất của tất cả các thế hệ trước kia gộp lại Lực lượng sản xuất mà chủ nghĩa tư bản tạo

ra chính là nền đại công nghiệp và gắn liền với nó là giai cấp vô sản Đó là lực lượng sản xuất có tính xã hội Sự ra đời của nền đại công nghiệp đã quyết định sự thắng lợi của chủ nghĩa tư bản đối với phong kiến C.Mác đã phát hiện ra mâu thuẫn cơ bản của xã hội tư bản

là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân

tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Mâu thuẫn đó là cơ sở sâu xa của các mâu thuẫn khác

và chi phối sự vận động, phát triển của xã hội tư bản Chủ nghĩa tư bản càng phát triển thì mâu thuẫn đó càng tăng lên và đòi hỏi phải thủ tiêu chế độ này Chính vì vậy, sự ra đời của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản không phải là ý muốn chủ quan mà là một tất yếu khách quan trên cơ sở của những tiền đề vật chất do chủ nghĩa tư bản tạo ra, đồng thời cũng

là kết quả của việc giải quyết các mâu thuẫn vốn có trong lòng xã hội tư bản

=>Từ sau khi chủ nghĩa xã hội bị sụp đổ ở Liên Xô và Đông Âu, còn chủ nghĩa tư bản vẫn tiếp tục phát triển và đạt được nhiều thành tựu trong kinh tế, khoa học và công nghệ, v.v đã xuất hiện những quan điểm phủ nhận chủ nghĩa xã hội, lý tưởng hóa chủ nghĩa tư bản Trong

số đó, ngoài những thế lực thù địch với chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội, còn có một số người do sai lầm về nhận thức, về phương pháp tiếp cận nên đã đồng nhất chủ nghĩa xã hội nói chung với mô hình xã hội tập trung quan liêu, quy toàn bộ những thành tựu mà nhân loại

đã đạt được trong thời đại lịch sử hiện nay cho riêng chủ nghĩa tư bản Thực ra, chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô (cũ) và các nước Đông Âu đã được xác lập trong một hoàn cảnh lịch

sử đặc biệt và nó đã đóng vai trò quan trọng trong điều kiện lịch sử đó Khi điều kiện lịch sử thay đổi, mô hình đó không còn phù hợp nữa, nhưng lại không sớm được đổi mới, do đó đã dẫn đến khủng hoảng và sụp đổ Tất nhiên, ở đây còn nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nữa, nhưng về thực chất, đó là hậu quả của sự chậm đổi mới về tư duy, vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin một cách cứng nhắc, máy móc, giáo điều Sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô (cũ) và Đông Âu là sự sụp đổ của một mô hình cụ thể, chứ không phải là sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội với tính cách là giai đoạn đầu của hình thái cộng sản chủ nghĩa Việc xây dựng một hình thái kinh tế - xã hội mới là công việc hết sức khó khăn Những vấp váp, thậm chí đổ vỡ tạm thời là điều khó tránh khỏi Đó không phải là luận cứ để bác bỏ một

xu hướng phát triển tất yếu của xã hội Những thành tựu đạt được ở các nước tư bản trong thời gian qua là thành tựu chung của văn minh nhân loại, nó không hề chứng minh chủ nghĩa

tư bản là vĩnh viễn Chính những thành tựu đó lại trở thành cái đối lập với chủ nghĩa tư bản Chúng chính là những tiền đề vật chất cho sự ra đời chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Nếu như cuộc cách mạng công nghiệp ở các nước Tây Âu thế kỷ XVII – XIX đã tạo ra nền tảng vật chất cho chủ nghĩa tư bản chiến thắng chế độ phong kiến, thì ngày nay cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang tạo ra những tiền đề vật chất cần thiết để thay thế chủ nghĩa tư bản bằng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Chủ nghĩa tư bản đương đại bằng

những thủ đoạn hết sức tinh vi đang ra sức che giấu bản chất bóc lột của mình, nhưng không thể phủ nhận một điều là giai cấp tư sản vẫn nắm giữ hoàn toàn lĩnh vực kinh tế trọng yếu của xã hội, hình thành những tập đoàn tư bản lớn chi phối đời sống kinh tế, chính trị đất nước Thực chất, chủ nghĩa tư bản vẫn là nó Giai cấp tư sản vẫn giữ địa vị thống trị, người công nhân vẫn bị bóc lột giá trị thặng dư Điều đó là một sự thật không thể phủ nhận Giai cấp công nhân phải được giải phóng, chế độ công hữu về tư liệu sản xuất phải được thiết lập trên thực tế, phù hợp với tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất Vì vậy, vấn đề quá độ lên chủ nghĩa xã hội vẫn là một xu hướng tất yếu không thể đảo ngược được của thời đại

=>Dựa trên cơ sở phân tích xu hướng của thời đại và điều kiện cụ thể của nước ta, Đảng ta vẫn kiên định con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội với mục tiêu: ''Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta đã đưa ra nhận định: “Chủ nghĩa tư bản hiện đang nắm ưu thế về vốn, khoa học và công nghệ, thị trường, song nó không thể khắc phục nổi những mâu thuẫn vốn có của xã hội tư bản, đặc biệt là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, mâu thuẫn giữa các nước tư bản phát triển và các nước đang phát triển…

+ Ý nghĩa của sự ra đời XH học.

Chúng ta có khả năng nhận thức về XH theo một cách hoàn toàn khác mà trước đó chúng ta chưa hề biết

Xh giúp ta nhìn nhận XH một cách khách quan và không thành kiến trong cách đánh giá của mình

Phương pháp nghiên cứu khoa học XH học đã giúp chúng ta trong việc tổ chức các quá trình hoạt động XH và xây dựng các khuôn mẫu XH có hiệu quả,vạch các kế hoạch,các chính sách trong tương lai

Những kết luận,ý tưởng của các nhà XH học mang lại giá trị to lớn cho các nhà hoạt động thực tiễn(các nhà chính trị,giáo dục,y học,quản lý kinh doanh,thương mại )

+ Tiền đề kinh tế chính trị chưa có thời kỳ nào khoa học lại phát triển rực rỡ như thời kỳ này.khoa học tự nhiên đã tĩm ra quy luật của sự hình thành và phát triển quy chế tự nhiên

=>kiều kiện bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Thuyết tế bào

Thuyết tiến hóa

Khoa học XH:các vấn đề XH được mổ sẽ phân tích dưới nhiều gốc độ khác nhau

+Triết học cổ điển Đức(hegel)

Trào lưu khai sáng(vico,A.hymm,Beckely )

Chủ nghĩa Xh Pháp(volaire,routeaau,simon )

các ký thuyết kinh tế học,chính trị hoc ở Anh

Các nhà triết học và tư tưởng Xh Pháp cho rằng

-Con người bị tri phối bởi các hoàn cảnh XH

Con người "tự nhiên"(tự do)mà các nhà thiết kế XH bảo vệ=>hành thành tư tưởng về sự cần

thiết xóa bỏ áp lực bất công.

=>Thay thế trật tự XH cũ bằng trật tự XH mới

-Cách mạng khoa học kỹ thuật đã làm thay đổi thế giới quan và phương pháp luật khoa học Lần đầu tiên, đời sống Xh được xem như một thể thống nhất,vận động và biến đổi theo quy luật => Các quy luật của XH có thể giải thích

Câu 3: CÁCH THỨC TIẾN HÀNH MỘT CUỘC ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC

Một cuộc điều tra xã hội học thường được tiến hành qua 3 giai đoạn: Chuẩn bị; Thu thập

thông tin; Xử lý thông tin và trình bày kết quả điều tra

1 GIAI ĐOẠN CHUẨN BỊ: (4 bước)

Bước 1) Xây dựng khung lý thuyết: (4 nội dung)

a, Xác định vấn đề nghiên cứu: Được diễn đạt bằng ngôn ngữ viết gọn gàng, chuẩn xác,

không thừa, không thiếu Và triển khai được những vấn đề sau đây:

• Tính cấp thiết của vấn đề (hay đề tài):

• Phạm vi nghiên cứu của vấn đề (đề tài):

• Cấp độ nghiên cứu của đề tài

• Ví dụ: Một đề tài tiểu luận tốt nghiệp CCLL giải quyết khác với đề tài của một luận văn cử

nhân chính trị về yêu cầu phạm vi n/c, độ sâu Một đề tài n/c cấp cơ sở phải khác về nội dung và phạm vi n/c với vấn đề giải quyết trong một đề tài cấp nhà nước, kinh phí nhiều và thời gian nghiên cứu dài hơn (“cấp độ nào thì đề tài nấy”)

b, Xác định mục đích, mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài:

Ví dụ: Mục đích nghiên cứu về ly hôn ở các thành phố lớn ở Việt Nam hiện nay là những

kiến nghị và các giải pháp đối phó với tình hình ly hôn gia tăng hiện nay Từ đó, đề ra các mục tiêu như: mô tả thực trạng ly hôn, phân tích các nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng ly hôn, vạch ra xu hướng của ly hôn, chỉ rõ hậu quả của nó, và cuói cùng là các giải pháp và kiễn nghị cụ thể Mỗi mục tiêu là một nhiệm vụ của đề tài nghiên cứu

c, Xây dựng các giả thuyết nghiên cứu:

• 3 loại giả thuyết nghiên cứu:

+ Giả thuyết mô tả:.

+ Giả thuyết giải thích:

+ Giả thuyết xu hướng:

Ví dụ: Khi nghiên cứu ly hôn ở các thành phố lớn, từ các quan sát, nghiên cứu và kiến

thức ban đầu tác giả có thể đưa ra các giả thuyết:

Gt mô tả:

Gt giải thích

Gt xu hướng:

d, Thao tác hóa khái niệm, xác định chỉ báo, xây dựng mô hình lý thuyết:

• Mục đích của thao tác hóa khái niệm.

Ví dụ: Thao tác hóa hay cụ thể hóa khái niệm bình đẳng nam nữ, người ta triển khai được

các chỉ báo liên quan có thể đo được như: Tỷ lệ học sinh gái so với học sinh trai; tỷ lệ người lao động nữ hoạt động những lĩnh vực kinh tế - xã hội quan trọng; tỷ lệ phụ nữ tham gia vào hệ thống chính trị, lãnh đạo, quản lý; thu nhập của phụ nữ so với nam giới ở cùng một loại công việc; thời gian làm việc của phụ nữ,Việt Nam.v.v Thông qua các chỉ báo

đó, nhà nghiên cứu có thể đo được mức độ bình đẳng nam nữ mà một quốc gia, một cộng đồng dân cư đạt được

Ví dụ: Chỉ số phát triển con người (HDI)

• Xây dựng mô hình lý thuyết:

Bước 2) Chọn phương pháp thu thập thông tin:

 XÂY DỰNG BẢNG HỎI:

Bảng hỏi là một trong những công cụ chính yếu trong nghiên cứu xã hội học

Ví dụ: Khi nghiên cứu về các giải pháp tăng cường hiệu quả chương trinh fxóa đói giảm

nghèo ở nông thôn có câu hỏi đóng phức tạp:

Theo ông (bà), Để tăng cường hiệu quả xóa đói giảm nghèo ở địa phương cần phải tập trung giải quyết những vấn đề nào sau đây Ông (Bà) hãy đánh số 1,2,3 theo mức độ quan trọng vào các phương án trả lời có sẵn:

- Nâng cấp hệ thống giao thông liên làng, liên xã

- Phát triển giáo dục, nhanh chóng phổ cập THCS

- Tạo thêm nhiều ngành nghề phi nông nghiệp

- Xây dựng cơ sở chế biến nông sản

- Phát triển hợp tác xã nông nghiệp để hỗ trợ nông dân trong SX KD

- Thường xuyên tổ chức tập huấn kỹ thuật SX cho nông dân

Bước 3) Chọn mẫu điều tra:

Ví dụ: Với một tổng thể 100.000 người, có cơ cấu giới là nam 48%, nữ 52%; dưới 18 tuổi

là 30%; từ 18-60 là 62%; trên 60 là 8%; Ta có một nhóm mẫu 1000 người gồm 480 nam (48%) và 520 nữ (52%) Trong đó, nhóm Nam gồm: dưới 18 tuổi là 144 người (30%), từ

18 đến 60 là 298 người (62%), trên 60 tuổi 38 người (8%); nhóm nữ gồm: dưới 18 tuổi là

156 người (30%), từ 18 đến 60 là 322 người (62%), trên 60 tuổi là 42 người (8%)

Bước 4) Lập phương án xử lý thông tin, điều tra thử, hoàn thiện bước chuẩn bị:

2 GIAI ĐOẠN THU THẬP THÔNG TIN:

→ Chọn thời điểm điều tra

→ Chuẩn bị kinh phí đầy đủ để tiến hành điều tra.

→ Trước khi điều tra phải đi tiền trạm đặt vấn đề cũng như nắm tình hình trước

→ Lập biểu đồ điều tra, lựa chọn và tập huấn điều tra viên.

→ Đi điều tra và tiến hành thu thập thông tin thực địa.

3 GIAI ĐOẠN XỬ LÝ THÔNG TIN, KIỂM ĐỊNH GIả THUYẾT, TRÌNH BÀY BÁO CÁO VÀ XÃ HỘI HÓA KẾT QUẢ ĐIỀU TRA:

 Tập hợp tài liệu, xử lý và phân tích thông tin:

 Trình bày báo cáo và xã hội hóa kết quả:

Câu 4: Thế nào là quá trình Xã hội hóa? Quá trình XHH đã hình thành ntn? Ảnh hưởng ra sao trong việc hình thành nhân cách cá nhân?

Định nghĩa:XHH là quá trình mà trong đó VH đc truyền đạt làm cho con người từ 1 thực thể sinh vật trở thành thực thể XH Trong quá trình xã hội hóa, cá nhân thu thập kinh nghiệm xã hội và học các chuẩn mực, khuôn mẫu một cách tự nhiên mà không chống đối lại được

Ví dụ: một đứa trẻ được cha mẹ dạy cho cách ăn uống, tư thế ngồi, ăn, giao tiếp như khi

ai cho cái gì phải cảm ơn, nếu không sẽ bị khiển trách Mỗi cá nhân được xã hội mặc cho một chiếc áo văn hóa phù hợp theo cách nhìn của xã hội với từng nơi, từng thời điểm và từng giai đọan của cuộc sống Tuy nhiên, cá nhân không có quyền tự chọn chiếc áo văn hóa đó

Các giai đoạn của quá trình XHH:

 Giai đoạn xã hội hoá ban đầu của đứa trẻ trong gia đình

- Đây là giai đoạn đầu tiên có ảnh hưởng đến quyết định thái đội & hành vi khi lớn lên

- Là GĐ hình thành những hiểu biết năng lực, kĩ năng cơ bản cần thiết cho trẻ

 Giai đoạn xã hội hoá diễn ra trong nhà trường

- Là mt XHH chính yếu trong GĐ đứa trẻ bắt đầu trưởng thành bên ngoài gđình

- Diễn ra bên trong nhà trường Nhà trường đóng vai trò chung đối với XHH hình thành năng lực phẩm chất ở trẻ

- Trẻ làm quen với đời sống XH qua tương tác bạn bè, thầy cô

 Giai đoạn con người thực sự bước vào xã hội

- Thiết lập 1 cách có ý thức và những mục tiêu cụ thể nào đó và theo 1 khuôn mẫu nhất định

- Cá nhân học hỏi đc thong qua nơi làm việc hoặc mt làm việc, các yếu tố mt lao động

- Phạm vi chung nhất: phổ biến chung cho toàn XH 1 cách có tổ chức, có định hướng = thong tin đại chúng

XHH là quá trình vừa dạy vừa học Các gđ XHH không bị gián đoạn mà có sự đan xen nhất định

 XHH rất cần thiết cho sự hình thành nhân cách của con người để con người phát triển thành những chủ thể của XH, cái tôi của XH

 Quá trình XHH của mỗi cá nhân bắt đầu từ khi cá nhân sinh ra  trưởng thành  già nua  chết đi

Vai trò của XHH:

- Quá trình XHH đã trang bị cho cá nhân những kĩ năng cần thiết để cá nhân đó hòa nhập với XH mà họ đang sống

- Qtr XHH đã hình thành ở cá nhân khả năng thong đạt & phát triển khả năng nói đọc viết, diễn tả, tư duy chính kiến của mình trước XH

- Qtr XHH đã làm cho cá nhân thấm nhuần các gtrị XH các chuẩn mực sống & các tiêu chuẩn đạo đức, đồng thời làm cho mỗi cá nhân luôn tin tưởng & hấp thu niềm XH

Câu 5 Qua quá trình xã hội hóa, xã hội và văn hóa chi phối mọi hành vi suy nghĩ con người mặt dù vậy con người có còn tự do không?

Con người vẫn được tự do thông qua quá trình hình cái tôi Quá trình xã hội hóa trải qua 3 giai đoạn: trong gia đình, nhà trường và xã hội Quá trình hình thành cái tôi gồm cái tôi chủ động và cái tôi bị động Trong đó, ngay từ khi con người được sinh ra và nuôi dưỡng trong gia đình chịu ảnh hưởng từ sự giáo dục của gia đình, những quy tắc gia phong trong gia đình bắt buộc đứa trẻ phải thực hiện (cái tôi bị động) Đến tuổi đi học, cái tôi con người chịu ảnh hưởng từ sự giáo dục ở nhà trường (bị động) ngoài ra con người còn được tiếp xúc với thầy

cô, bạn bè và tự chọn quá trình phát triển nhân cách, cái tôi Sự phát triển cái tôi mang tính chất tự ý thức và đòi hỏi có tư duy Mặc dù bị chi phối nhưng vẫn nhận thức được

Câu 6: Cho VD để minh họa mối tương quan giữa định chế/ thiết chế giáo dục (hay định chế thiết chế gia đình) với các định chế thiết chế khác trong XH:

Chức năng cơ bản của TC:

- TC đảm bảo cho cá nhân có những ứng xử XH đc chấp nhận

- TC quyết định phần lớn các vai trò của các cá nhân để nhận biết rằng nó có phù hợp hay không trong quá trình XHH

- TC mang lại cho các thành viên trong XH tính ổn định

- Các TC nói chung đều kiểm soát & điều tiết các ứng xử để chúng phù hợp với sự mong muốn của XH

Ngay từ khi sinh ra, đứa trẻ được gia đình (thiết chế gia đình) dạy dỗ phải biết kính trọng người lớn, nhường nhịn em nhỏ, dạy trẻ những bước đầu cuộc đời, cũng như hình thành và xác định giới tính của trẻ

Lớn hơn chút nữa, trẻ đc kiểm soát bởi thiết chế của gia đình và nhà trường Trong đó nhà trường đảm bảo cho sự chuẩn bị nghề nghiệp cho XH, giúp trẻ làm quen với các giá trị XH cũng như truyền bá chuyển giao các di sản Văn hóa

Bên cạnh đó, thiết chế tôn giáo giúp con người tìm kiếm niềm tin trong cuộc sống, giải thích những vấn đề về môi trường tự nhiên, XH, hay chính con người, thúc đẩy sự hòa đồng, gắn kết trong XH

Ngoài ra, thiết chế Nhà nước tạo điều kiện để các thiết chế kia đảm bảo cho các cá nhân có ứng xử XH đc chấp nhận, thiết chế hóa hiến pháp, bộ luật, thực thi điều lệnh đã thông qua,

và giải quyết những xung đột XH

Câu 7: Bất bình đẳng là gì? Có fải hiện tượng không thể tránh khỏi? Làm thế nào để giảm tình trạng bất bình đẳng

bất bình đẳng:

- Muốn hiểu đúng chúng ta phải xuất phát từ cách hiểu thế nào là bình đẳng

- Bình đẳng được xem xét và biểu hiện trên 2 bình diện có quan hệ quan hệ mật thiết với nhau: bình diện tự nhiên và bình diện xã hội

- Mặt tự nhiên con người sinh ra không có những năng lực thể chất và tinh thần giống nhau; chúng khác nhau ngay từ bẩm sinh-> do đó quan điểm bình đẳng tự nhiên không được chấp nhận

- Trên bình diện xã hội, bình đẳng hay bất bình đẳng(về kinh tế, về chính trị, về văn hóa, về chủng tộc…) đều có nguồn gốc nguyên nhân từ xã hội

- Trước nay hai quan điểm về bình đẳng xã hội luôn luôn đấu tranh phủ định lẫn nhau

- Có trường phái xem bình đẳng xã hội là cơ may ban đầu(nhờ được tạo ra điều kiện xã hội bình đẳng khi con người bước vào cuộc sống), trường phái khác lại quan niệm rằng bình đẳng là nhớ sự phân phối của cải ở những mức độ giống nhau cho mọi người

- Những nhà xã hội học maxcsxit quan niệm sự bất bình đẳng bắt nguồn từ sự phân chia giai cấp thì cũng có nghĩa là sự tồn tại tình trạng bất bình đẳng xã hội

- Muốn có bình đẳng đích thực, phải đấu tranh xóa bỏ sự phân chia giai cấp trong dời sống xã hội

- Những nhà maacsxit chủ trương xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa( đó là thời kỳ quá

độ để tiến lên cộng sản chủ nghĩa),

- Đó là xã hội công bằng hợp lý, bất bình đẳng xã hội sẽ được xóa bỏ hoàn toàn

- Các công trình nghiên cứu xã hội học ngày nay cho thấy việc xóa bỏ bất bình đẳng xã hội là việc cực kì phức tạp cả về mặt lý luận cũng như mặc thực tiễn tuy nhiên đấu trnnh xóa bỏ bất bình đẳng vẫn là một trong những nội dung chủ yếu, rất cơ bản của những phong trào xã hội tiến bộ trên thế giới

Câu 8: Cơ sở của phân tầng XH? Vận dụng quan điểm Max Weber giải thích địa vị phụ nữ xưa và nay.

Sự PTXH là sự xếp hạng 1 cách ổn định các vị trí trong XH xét từ góc độ quyền lực, uy tín

& các đặc quyền, đặc lợi không ngang nhau

Cơ sở PTXH: Sự phân tầng “mở” hoặc phân tầng “đóng”

- Trong hệ thống phân tầng “đóng” hay có đẳng cấp, ranh giới giữa các tầng lớp rất rõ rệt và con người rất khó có thể thay đổi địa vị của mình (vị thế XH đc gán 1 cách đương nhiên cho 1 cá nhân ngay từ khi sinh ra, dường như bất biến, ko thay đổi)

- Trong hệ thống PT “mở” hay có giai cấp, ranh giới giữa các tầng uyển chuyển linh hoạt hơn (địa vị cá nhân đạt đc = nỗ lực chính bản thân)

Theo Weber, nguyên nhân đầu tiên của bất bình đẳng trong xã hội tư bản là khác biệt về khả năng thị trường Điều đó có nghĩa là khả năng chiếm lĩnh thị trường của các cá nhân phụ thuộc vào sự hiểu biết, bản lĩnh và kỹ năng nghề nghiệp

Ông phân biệt hai tình huống giai cấp chính: một là tình huống của những người sở hữu tài sản và sử dụng tài sản đó để thu lợi nhuận; hai là tình huống của những người không

có tài sản phải bán sức lao động, tay nghề, dịch vụ lấy tiền công hoặc tiền lương

Trong đó, thời xưa, phụ nữ không đc xem trọng, càng không được đi học nên trình độ kém, phải sống phụ thuộc vào người chồng, hoặc người chủ (nếu bị bán cho nô lệ) Ko có tài sản,

ko có hiểu biết, cũng ko được đào tạo nghề nghiệp, người phụ nữ càng không có “quyền” trong XH

Ngày nay, KHKT tiến bộ, vai trò của người phụ nữ ngày càng rõ rệt hơn Đặc biệt họ có thể chu toàn giữa công việc và nội trợ Phụ nữ trở nên hiện đại, hiểu biết hơn Tầm quan trọng được nâng cao  Yêu cầu về bình đẳng trong XH càng lớn Phụ nữ đc đối xử công bằng hơn, có thể tự mình đi làm việc Đc cả XH công nhận Đã có những luật bảo vệ người phụ

nữ (đặc biệt là người mẹ, người vợ trong gia đình) Phụ nữ có đầy đủ quyền đc thừa hưởng kết quả lao động cũng như giải trí