Thực hành tính toán thủy lực cấp thoát nước, ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý mạng lưới cấp thoát nước, mô phong thủy lực mạng lưới. Mô hình hóa tính toán thủy lực thiết kế mạng lưới. Kế thừa bản vẽ mạng lưới hoàn công vận hành tính toán thủy lực sát thực tế
Trang 1Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
1
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG PHẦN MỀM
BENTLEY WATERCAD
Trang 2Chương 1: XÂY DỰNG MẠNG LƯỚI VÀ MÔ PHỎNG MÔ
HÌNH THEO THỜI GIAN
Lưu ý: Trong quá trình thực hành bài học này nếu máy tính gợi ý rằng bạn nên
cài đặt lại tất cả các kết quả tính toán thì bạn hãy chọn NO
WaterCAD là một công cụ vô cùng hữu hiệu để thiết lập mạng lưới phân
phối nước Việc thiết lập mô hình dưới dạng biểu đồ hoặc theo các bản vẽ có tỷ lệ
trở nên vô cùng dễ dàng và nó cho phép phần mềm WaterCAD tự chăm sóc các nút
liên kết
Đối với việc thiết lập mạng lưới phân phối nước trong bài học này, bạn
không cần phải dán nhãn nhận dạng (label) cho các đường ống và các nút (node) vì
WaterCAD sẽ tự động gán nhãn nhận dạng Khi thiết lập mô hình dưới dạng biểu
đồ, chúng ta phải tự nhập các số liệu về chiều dài đường ống Trái lại, khi thiết lập
mô hình theo các bản vẽ có tỷ lệ thì các số liệu về chiều dài đường ống sẽ được tính
tự động từ các vị trí ống gấp khúc tới các nút bắt đầu và kết thúc mô hình
Lưu ý: Trong mạng lưới này, mô hình bể chứa kết nối với máy bơm sẽ mô phỏng
một nhánh ống đấu vào hệ thống phân phối nước chính Việc đơn giản
hoá mạng lưới theo cách này có thể điều hoà áp lực cấp vào hệ thống tại
ống nhánh ống này có thể điều hoà áp lực cấp vào hệ thống tại nhánh
ống này với nhiều nhu cầu sử dụng nước khác nhau Việc điều hoà áp lực
theo kiểu này không phải lúc nào cũng áp dụng được, và khi lập mô hình
mạng lưới theo kiểu này, chúng ta cần phải hết sức cẩn thận Sẽ chính xác
hơn nếu chúng ta có thể xác định được nguồn cấp vào mạng lưới
Trong bài học này, bạn có thể tạo ra và phân tích mạng lưới dưới đây Bạn sẽ
sử dụng một bản vẽ nền đã có tỷ lệ cho toàn mạng lưới Tuy nhiên, có bốn đường
ống chưa được căn chỉnh kích thước và chúng ta sẽ phải chấp nhận chiều dài mà
chúng ta đề xuất
Trang 3
Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
3
GIAO DIỆN WATERCAD TRÊN AUTOCAD 2007
GIAO DIỆN WATERCAD STAND-ALONE
Trang 4Phần 1 – TẠO MỘT TẬP TIN (FILE) DỰ ÁN MỚI
Bài học này có một số chỉ dẫn về cách sử dụng giao diện WaterCAD
Stand-Alone và giao diện AutoCAD
Đối với giao diện Stand-Alone:
1 Double-clickvào biểu tượng WaterCAD trên màn hình để vào WaterCAD
Stand-Alone
2 Chọn Create New Project
3 Chọn Tools > Options > Units Vì bạn sẽ làm việc trong SI units, hãy chọn
4 Ở mục Default Unit System for New Project, chọn hệ đơn vị mặc định là
SI Tìm dòng Pressure (áp lực tự do) và chọn đơn vị là m H2O
Trang 5Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
5
5 Ở thẻ Drawing mục Drawing Mode là Scaled chỉnh Scale Factor 1 cm =
40m (tùy tỷ lệ bản vẽ bạn chọn )
Trang 66 Chọn OK
7 Chọn File > Project Properties cài đặt thuộc tính cho dự án Đặt tên cho dự
án là Lesson 1—Steady State Analysis, chọn OK
8 Chọn File > Save as Trong hộp thoại Save File As nhấp đúp chuột vào thư
mục Lesson Nhập tên tập tin MYLESSON1 WTG cho đề án của bạn, và
chọn Save
Trang 7Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
7
Đối với giao diện AutoCAD:
1 Nhấp đúp chuột vào biểu tượng WaterCAD trên màn hình để vào
WaterCAD for AutoCAD Chọn WaterCAD > Tools > Options
2 Vì bạn làm việc trong SI units, hãy chọn Unit System, sau đó chọn System
International, chọn OK
3 Chọn File > Open Chọn một file AutoCAD có sẵn LESSON1.DWG từ thư
mục Lesson\AutoCAD
4 Khi bản vẽ mở ra, chọn File > Save as Trong hộp thoại Save Drawing As,
nhấp đúp chuột vào thư mục Lesson, nhập tên thư mục với tiêu đề
MYLESSON1.DWG và chọn Save để lưu giữ tập tin trong thư mục
\Bentley WaterCAD\Lesson\AutoCAD của bạn
Trang 85 Chọn WaterCAD > Project > Project Properties cài đặt thuộc tính cho dự
án Đặt tên cho dự án là Lesson 1—Steady State Analysis trong ô Title,
chọn OK
6 Ở thẻ Drawing mục Drawing Mode là Scaled chỉnh Scale Factor 1 cm =
40m
7 Chọn OK
Trang 9Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
9
Phần 2 – BỐ TRÍ MẠNG LƯỚI
1. Để vẽ được khung sườn mạng lưới phân phối nước như đã đề cập ở trên,
chọn lệnh bố trí đường ống Pipe trên thanh công cụ Layout.
2. Sau đó, di chuyển con trỏ vào trong vùng bản vẽ và nhấp chuột phải để
chọn Reservoir từ Shortcut Menu
3. Để bố trí bể chứa, chọn vị trí cần bố trí bể chứa R-1
4. Sau đó, di chuyển con trỏ tới vị trí máy bơm P-1, nhấp chuột phải và chọn
Pump từ Shortcut Menu
Trang 105. Bố trí nút nối J-1 bằng cách nhấp chuột phải vào Shortcut Menu và chọn
Junction, sau đó chọn vị trí thích hợp
6. Tiếp tục bố trí mạng lưới bằng cách bố trí các nút nối J-2, J-3 và J-4
7. Đóng mạng khép kín bằng cách nhấp vào nối J-1
8. Nhấp chuột phải và chọn Done từ Shortcut Menu
Chỉ dẫn: Để xây dựng đường ống có nhiều điểm gấp khúc trong phiên bản
Stand-Alone, hãy giữ phím Ctrl và nhấp chuột vào vị trí cần bể gấp khúc
Sau đó, thả phím Ctrl và nhập nhân tố (element) tiếp theo
Bạn cũng có thể bể gấp khúc sau khi đã xây dựng xong một đường ống
bằng cách nhấp chuột phải vào đường ống trong phiên bản Stand-Alone
và chọn Bend > Add Bend Sau đó, kéo rê góc bẻ tới vị trí thích hợp
Trang 11Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
11
9. Tạo nút nối J-5
a Chọn lại lệnh Pipe Layout
b Chọn nút nối J-3
c Di chuyển con trỏ tới vị trí của J-5, và nhấp chuột để chèn vào
d Nhấp chuột phải và chọn Done
10. Chèn van giảm áp PRV (PRV trên Shortcut Menu) và nối J-6 bằng cách
chọn lệnh Pipe và xếp đặt các van vào vị trí thích hợp
Nhớ là phải bố trí các đường ống theo thứ tự số đếm (P-7 tới P-9) để các
nhãn nhận dạng (label) của mô hình Nhấp chuột phải vào Shortcut Menu
và chọn Done đê kết thúc lệnh Pipe
11 Chèn đài nước T-1, sử dụng lệnh Pipe Đường ống P-10 sẽ nối đài nước với
mạng lưới nếu như bạn bố trí các thành phần theo đúng vị trí của nó
Trang 1212 Lưu mạng lưới WaterCAD bằng cách nhấp Save hoặc chọn File > Save
Trang 13Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
13
Phần 3 – NHẬP DỮ LIỆU
Có bốn cách nhập dữ liệu và chỉnh sửa dữ liệu trong WaterCAD
như sau:
Trong hộp thoại Dialog Boxes, chọn Select và nhấp chuột hai lần
vào đối tượng cần chỉnh sửa
Trong bảng FlexTable, chọn Tabular Reports và bảng hiệu chỉnh
xuất hiện cho phép bạn chỉnh sửa và trình bày số liệu mô hình dưới
dạng bảng biểu Bạn có thể chỉnh sửa số liệu giống như chỉnh sửa
trên một trang giấy phẳng
User Data Extensions - The User Data Extensions cho phép bạn
nhập hoặc lấy dữ liệu ra một cách trực tiếp từ các files XML
Lệnh Alternative Editos, lệnh này được sử dụng để nhập dữ liệu
cho các tình huống “What if?- Chuyện gì sẽ xảy ra nếu?” được sử
dụng trong Scenario Managerment
Trang 14Nhập dữ liệu thông qua các hộp thoại
Để vào một hộp thoại trong giao diện WaterCAD Stand-Alone, nhấp chuột
hai lần vào phần tử (element) cần nhập dữ liệu Trong AutoCAD, trước tiên
chọn Select trên thanh công cụ, sau đó chọn element cần nhập hoặc bổ sung
dữ liệu
Trang 15Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
15
a. Chọn Component > Zones để mở Zone Manager
Trang 16Diameter (m) = 8 Section = Circular
Tạo Zone-1 đặt giá trị cho nó
Để các thông số khác ở dạng giá trị mặc định Chọn OK để thoát ra khỏi hộp
thoại
Nhập Elevation = 193
Trang 17Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
17
b. Chọn Pump Difinitions Chọn Edit Pump Definitions từ danh sách xổ
xuống Hộp thoại Pump Difinition xuất hiện
c Chọn New để tạo một pump definition mới, đặt tên là PMP-1
d. Chọn Standard (3 Point) trong hộp liệt kê các loại máy bơm (Pump
Type)
e Thay đổi các số liệu đầu ra theo đơn vị tính L/min (lít/ phút)
Thay đổi bằng cách nhấp chuột phải vào Flow > chọn Units and
Formatting, và chọn l/min Trong hộp thoại Set Field Options, mục Unit là L/min Click OK
f. Sau khi thay đổi số liệu đầu ra theo đơn vị tính L/min, nhập các thông
tin sau :
Trang 18g. Chọn Close để đóng hộp thoại
h. Trở về hộp thoại Pump Editor, chọn máy bơm vừa mới tạo ra PMP-1
trong danh mục Pump Definition
Elevation =165 Diameter = 150 Pressure = 390 Status = Active Settings = Pressure
Trang 19Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
19
Tạo vùng Zone-2
nối” Để tất cả các hạng mục khác ở dạng mặc định
Trang 21Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
21
Nhập dữ liệu cho các demand, chọn elipsis ở mục Demand Collection để
mở hộp thoại demand, chọn New và nhập số vào ô Demand (Base) Chọn
Pattern (Demand) là Fixed
và P-10, vì các bể chứa (reservoir), bồn chứa (tank), van giảm áp (PRV), và
nút (node) J-5 và J-6 chỉ được đặt tại những vị trí thích hợp…
a. Nhấp chuột hai lần vào P-1 để mở Pipe Editor
b. Chọn hộp User Defined Length để thay đổi chiều dài Sau đó, nhập
giá trị 0.01m trong Length
c Vì bạn đang sử dụng bể chứa và máy bơm để mô phỏng nhánh ông
đấu vào hệ thống phân phối chính nên bạn muốn lượng thất thoát cục
bộ (headloss) trên đường ống này ở mức ít nhất Do đó, chiều dài sẽ rất hạn chế và đường kính phải thật lớn
d Cho đường kính ống P1 là 1000mm Làm lại quy trình này cho các
đường ống khác theo bảng sau:
Trang 22e Từ P-7 tới P-10 sử dụng chiều dài theo số liệu sau :
P7 = 400 P8 = 500 P9 = 31 P-10 = 100
Trang 23Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
23
Nhập dữ liệu qua FlexTables
1 Chọn FlexTables hoặc View > FlexTables
2 Nhấn vào Pipe Table để mở Pipe FlexTable Những vùng màu trắng thì nhập
dữ liệu được, còn màu vàng thì không
Trang 243 Với mỗi pipes, nhập vào đường kính(diameter) và vật liệu (material) theo
bảng sau:
4 Với mỗi kiểu vật liệu cấu tạo ống, nhấn vào ellipsis để mở hộp thoại
thư viện nhấn Material Libraries > Material Libraries.xml và chọn kiểu
vật liệu cấu tạo ống tương ứng trong danh sách
Trang 25Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
25
5 Khi đã nhập xong các giá trị, chọn Exit để thoát ra
Trang 26Phần 4 – CHẠY CHƯƠNG TRÌNH MÔ PHỎNG TỨC THỜI
1 Bấm nút để chạy chương trình
2. Nháy đúp hoặc bấm chuột phải để mở “ Properties manager” và kiểm tra
chắc chắn đã phân tích mô hình tức thời “Steady State”
3 Bấm vào nút Validate , và bấm OK khi không có thông báo lỗi
4 Bấm vào Compute để chạy chương trình
5 Sau khi chương trình chạy xong, sử dụng nút Notifications để xem thông
báo
6 Bấm vào nút Save để lưu file
Trang 27Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
27
Phần 5 – CHẠY CHƯƠNG TRÌNH MÔ PHỎNG THEO THỜI
GIAN THỰC
1. Mở cửa sổ Properties để xem thông tin của nút J-1 (nháy đúp vào nút J-1)
và chọn nút Demand Collection để mở hộp thoại Demands
2. Theo mặc định, chế độ dùng nước - demand pattern được cài đặt là Fixed –
Cố định Nhập 23 l/min vào nhu cầu
3. Nháy vào nút Pattern (Demand) để mở cửa sổ Patterns
4. Bấm vào nút New để tạo pattern cho mô hình này
a. Điều chỉnh lại chế độ thủy lực của khu dân cư ( Hydraulic pattern
Residential ) bằng việc bấm chuột phải trên thanh Rename
b. Nhập 0.5 vào ô Starting Multiplier
c. Trong ô Pattern Format chọn Stepwise
d. Trong ô Hourly, nhập số liệu times và multipliers:
Trang 28Time from Start Multiplier
Trang 29Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
29
a. Điều chỉnh lại chế độ thủy lực của khu dân cư ( Hydraulic pattern
Comercial ) bằng việc bấm chuột phải trên thanh Rename
b. Nhập 0.4 vào ô Starting Multiplier
c. Trong ô Pattern Format chọn Stepwise
d. Trong ô Hourly, nhập số liệu times và multipliers:
Time from Start Multiplier
7 Tương tự làm với các nút còn lại J-2, J-3, J-4, J-5 and J-6
a. Sau đó chọn demand pattern cho trường hợp cháy 3 giờ tại nút J-6,
nhập lưu lượng chữa cháy tại nút J-6 là 2000 l/min
b. Tạo pattern mới, đặt tên là 3-Hour Fire
c. Nhập 0.00 vào ô Starting Multiplier
Trang 30d. Bảng Hourly nhập số liệu như sau:
Time from Start Multiplier
8. Bấm vào nút Calculation Options
9. Nháy đúp vào nút Base Calculation Options để mở ô properties manager
và chọn ô EPS từ menu Time Analysis Type
10. Bấm vào nút Validate , và bấm OK khi không có thông báo lỗi
11. Bấm vào Compute để chạy chương trình
12 Sau khi chương trình chạy xong, sử dụng nút Notifications để xem thông
báo
13. Bấm vào nút Save để lưu file
Trang 31Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
31
Chương 2: BÀI TẬP THỰC HÀNH
Bài 1
Một mạng lưới cấp nước có sơ đồ và các thông số kỹ thuật theo bảng dưới đây,
hãy nhập số liệu, tính thủy lực và lựa chọn bơm cho mạng lưới theo yêu cầu sau:
Áp lực tự do tại điểm bất lợi nhất 10m
Trang 32Bảng 1 - Các thơng số nút
Tên nút
Cao trình mặt đất Nhu cầu dùng nước Chế độ dùng nước
Trang 33Hướng dẫn sử dụng chương trình Benley WaterCad V8 XM tính toán mạng lưới cấp nước
33
Bảng 2 - Các thông số nhu cầu dùng nước
Time from Start (hours) Multiplier
Trang 34Bảng 3 Các thơng số của đoạn ống
Tên
đoạn
ống
Chiều dài (m) Nút đầu Nút cuối
Đường kính (mm)
Vật liệu
Hệ số Hazen-Williams
Trang 3535
Bài 2
Trên cơ sở bản đồ (học viên được cung cấp bằng file autocad) có tỷ lệ 1 đơn
vị đo bằng 1 m trên thực tế Hãy tính thủy lực, lựa chọn bơm và vị trí đặt đài
cho mạng lưới theo yêu cầu sau: Áp lực tự do tại điểm bất lợi nhất 10m Biết
các thông số của mạng lưới như sau: