Kiến thức: - Những hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái, về phong trào Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung- Nguyễn Huệ.. - Một trang sử oanh liệt của dân tộc
Trang 1Tuần 5- Tiết 23- 24: Bài 5:
Ngày dạy:
HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
(Hồi thứ mười bốn (trích)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái, về phong
trào Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung- Nguyễn Huệ
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết
chương hồi
- Một trang sử oanh liệt của dân tộc ta: Quang Trung đại phá 20 vạn quân
Thanh, đánh đuổi giặc xâm lược ra khỏi bờ cõi
2 Kĩ năng:
- Quan sát các sự việc được kể trong đoạn trích trên bản đồ
- Cảm nhận sức trỗi dậy kì diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực
nhạy bén, cảm hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện lịch sử trong đại
của dân tộc
3 Thái độ:
Thêm yêu quý tự hào về truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm của DT
ta
II CHUẨN BỊ:
- GV: Sách GK, giáo án
- HS: Đọc trước bài, soạn bài trả lời các câu hỏi SGK
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
*Vào bài:
*HĐ1: Hướng dẫn Đọc - Chú thích:
- HS đọc văn bản, từ đó tìm hiểu từ khó
- HS tìm hiểu tác giả
- HS tìm hiểu tác phẩm:
?Cho biết thể loại của tác phẩm?
?Nêu hiểu biết của em về quyển tiểu thuyết
này?
?Xuất xứ của văn bản?
*HĐ2: HD Đọc - hiểu văn bản
I Đọc - Chú thích:
1 Đọc - từ khó: (SGK)
2 Tác giả:
Ngô gia văn phái gồm những tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì - dòng họ nổi tiếng về văn học lúc bấy giờ - ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai (Hà Nội)
3 Tác phẩm:
- Thể loại: tiểu thuyết chương hồi
- Là cuốn tiểu thuyết lịch sử có quy mô lớn, phản ánh những biến động nước nhà từ cuối thế kỉ XVIII đến những năm đầu thế
kỉ XIX, gồm 17 hồi
- Xuất xứ văn bản: Đoạn trích nằm ở hồi thứ mười bốn
II Đọc - hiểu văn bản:
Trang 2*Nội dung:
*Tìm hiểu hình ảnh người anh hùng
Nguyễn Huệ và sức mạnh dân tộc trong
cuộc chiến đấu chống xâm lược Thanh qua
các sự kiện lịch sử:
?Khi nghe các tướng cấp báo về tình hình
quân Thanh đã đến Thăng Long và việc vua
Lê Chiêu Thống thụ phong, Nguyễn Huệ đã
hành động như thế nào?
?Có nhận xét gì về hạnh động của Nguyễn
Huệ?
?Ngày 29/12, ra đến Nghệ An, vua Quang
Trung đã hội ngộ ai?
?Tại vùng núi Tam Điệp, vua Quang Trung đã
làm những gì? Việc làm đó nói lên điều gì?
(Những lời nói việc làm của QuangTrung
thật hợp tình, hợp lý, hợp với lòng người Xét
đúng công, đúng tội đặt lợi ích quốc gia lên
trên -> quân sĩ cảm phục quan tâm đánh giặc)
Tiết 2
Sau khi đã chuẩn bị tất cả đâu vào đấy, vua
Quang Trung bèn sai…nói khoác -> tổng tấn
công
- Gv trình bày diễn biến
?Em có suy nghĩ gì về tinh thần đánh giặc của
nghĩa quân và tư thế của vua Quang Trung?
*Hình ảnh bọn giặc xâm lược:
?Khi kéo sang nước ta, bọn tướng lĩnh nhà
Thanh rất kiêu căng, tự mãn, chủ quan, khinh
địch nhưng trước sức tấn công mãnh liệt của
quân Tây Sơn, thì kết quả của chúng như thế
nào?
1 Nội dung:
a Hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ và sức mạnh dân tộc trong cuộc chiến đấu chống xâm lược Thanh qua các sự kiện lịch sử:
- Ngày 24 tháng 11, Nguyễn Huệ đắp đàn trên núi Bân, tế cáo trời đất, lên ngôi Hoàng đế đặt niên hiệu là Quang Trung
- Ngày 25/12/1788 (Mậu Thân), xuất quân
ra Bắc
-> rất mạnh mẽ và quyết đoán
- Ngày 29/12, đến Nghệ An, vua Quang Trung gặp “người cống sĩ ở huyện La Sơn (Nguyễn Thiếp)” Quang Trung cho tuyển
mộ quân lính, duyệt binh, phủ dụ tướng sĩ
ở Tam Điệp
-> rất sáng suốt và nhạy bén trong việc
xét đoán và dùng người Một vị tướng có tài mưu lược, nhìn xa trông rộng, dụng binh như thần
- Diễn biến trận chiến Kỉ Dậu (1789) đại phá 20 vạn quân Thanh:
+ Ngày 3/1/1789 tiến sát vùng giáp Thăng Long
+ Bắt sống hết quân do thám của địch ở Phú Xuyên Tạo thế bất ngời vây kín làng
Hà Hồi Quân lính trong đồn “rụng rời sợ hãi, liền xin ra hàng”
+ Công phá đồn Ngọc Hồi, lấy ván ghép phủ rơm dấp nước để làm mộc che, dàn trận tiến đánh, khi giáp lá cà thì quăng ván xuống đất, nhất tề xông tới mà đánh
+Mồng 5 tết Kỷ Dậu QT đánh tan 20 vạn quân Thanh chiếm thành Thăng Long
-> Tinh thần quyết chiến, quyết thắng của
nghĩa quân cùng với tư thế oai phong lẫm liệt hào hùng của vua QT
b Hình ảnh bọn giặc xâm lược:
- Bọn giặc kiêu căng, tự mãn, chủ quan, khinh địch
- Thất bại thảm hại: “Tôn Sĩ Nghị… chạy”, quân giặc xô đẩy, dẫm đạp lên nhau mà
Trang 3?Hình ảnh vua Lê như thế nào?
(Khi giặc Thanh sang xâm lược, khi quân
Thanh tháo chạy)
*Nghệ thuật
?Là một tiểu thuyết lịch sử, tác giả đã kể
chuyện theo trình tự như thế nào?
?Để khắc hoạ các nhân vật lịch sử (Nguyễn
Huệ, bọn giặc ngoại xâm, vua tôi Lê Chiêu
Thống), tác giả đã sử dụng ngôn ngữ kể, tả
như thế nào?
?Qua giọng điệu trần thuật, tác giả có thái độ
như thế nào đối với triều Lê và Tây
Sơn-Nguyễn Huệ?
*Ý nghĩa văn bản:
?Qua văn bản, tác giả muốn ghi lại hiện thực
gì của lịch sử dân tộc?
*HĐ3: HD HS làm bài tập.
chạy, mà chết
c Hình ảnh vua Lê Chiêu Thống:
Là một ông vua đớn hèn, nhục nhã, số phận gắn chặt với bọn giặc xâm lược
2 Nghệ thuật:
- Lựa chọn trình tự kể theo diễn biến các sự kiện lịch sử
- Khắc hoạ nhân vật lịch sử với ngôn ngữ
kể, tả chân thật, sinh động
- Có giọng điệu trần thuật thể hiện thái độ của tác giả ngậm ngùi, chua xót đối với vương triều nhà Lê, tự hào, kính trọng đối với Tây Sơn - Nguyễn Huệ và chiến thắng của dân tộc, khinh bỉ bọn giặc cướp nước
3 Ý nghĩa văn bản:
Văn bản ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng của dân tộc ta và hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ trong chiến thắng mùa xuân năm Kỉ Dậu 1789
IV.CỦNG CỐ- HD HS HỌC Ở NHÀ
*Củng cố: Em có nhận xét gì về hình ảnh anh hùng Nguyễn Huệ?
*HD: Học bài, làm bài tập, chuẩn bị bài Sự phát triển của từ vựng (tt)