Kiến thức Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần nắm đợc: - ý đồ xâm lợc của thực dân phơng Tây, cụ thể là Pháp, có từ rất sớm.. Dẫn dắt vào bài : Lịch sử Việt Nam cuối thế kỉ XIX đan
Trang 1Tiết 23.24 (13/2/2009) Bài 19
Nhân dân Việt Nam kháng chiến
Chống pháp xâm lợc (từ 1885 đến trớc 1873)
I mục tiêu bài học
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần nắm đợc:
- ý đồ xâm lợc của thực dân phơng Tây, cụ thể là Pháp, có từ rất sớm
- Qúa trình xâm lợc Việt Nam của thực dân Pháp từ 1858 – 1873
- Cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lợc của nhân dân ta từ 1858 – 1873
2 T tởng
- Giúp HS hiểu đợc bản chất xâm lợc và thủ đoạn tàn bạo của chủ nghĩa thực dân
- Đánh giá đúng mức nguyên nhân và trách nhiệm của triều đình phong kiến nhà Nguyễn trong việc tổ chức kháng chiến
- Giáo dục tinh thần yêu nớc, ý thức tự tôn sự kiện
3 Kỹ năng
- Củng cố kỹ năng phân tích, nhận xét, rút ra bài học lịch sử
- Sử dụng lợc đồ trình bày diễn biến các sự kiện
II thiết bị, tài liệu dạy học–
- Lợc đồ Mặt trận Gia Định
- T liệu về cuộc kháng chiến ở Nam Kì
- Tranh ảnh về các nhân vật lịch sử có liên quan đến bài học
- Văn thơ yêu nớc cuối thế kỉ XIX
III tiến trình tổ chức dạy học
1 ổn định lớp:
2 Dẫn dắt vào bài :
Lịch sử Việt Nam cuối thế kỉ XIX đang đứng trớc những thử thách cực kì nghiêm trọng.Thực dân Pháp xâm lợc nớc ta,triều đình Nguyễn trợt dài trên con đờng thoả hiệp.Phong trào đấu tranh của nhân dân ta gặp nhiều khó khăn.Để hiểu rõ hơn về vấn đề này.Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
3 Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp.
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần truyền đạt
GV: Trớc khi tìm hiểu cuộc kháng chiến I Liên quân Pháp Tây–
Trang 2chống Pháp của nhân dân ta, chúng ta sẽ tìm
hiểu về cuộc xâm lựơc Việt Nam của thực
dân Pháp Trớc hết tìm hiểu tình hình Việt
Nam giữa thế kỉ XIX trớc cuộc xâm lợc của
thực dân Pháp
* Hoạt động 1: Cả lớp-cá nhân:
- GV: Em hãy cho biết tình hình chính trị,
kinh tế, xã hội của Việt Nam thời này có
điểm gì nổi bật?
- HS theo dõi SGK, kết hợp với kiến thức đã
học để trả lời:
-GV bổ sung chốt ý và hớng dẫn HS tìm hiểu
tiếp:
? Tình hình trên đã nói lên điều gì?
-HS:Chế độ PK lâm vào khủng hoảng ttầm
trọng
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV nêu câu hỏi ? Đặt Việt Nam trong bối
cảnh châu á và thế giới, lúc đó em có suy
nghĩ gì?
-HS dựa vào phần kiến thức đã học ở chơng I
để trả lời
-GV làm rõ cho HS hiểu vì sao VN từ lâu đã
nằm trong tầm ngắm của các nớc Phơng tây:
Trong lúc Việt Nam đang suy yếu, khủng
hoảng thì chủ nghĩa t bản Âu – Mĩ đang đẩy
mạnh xâm lợc thuộc địa ở khắp nơi trên thế
giới Việt Nam và Đông Nam á là khu vực
quan trọng, giàu tài nguyên Chế độ phong
kiến đang khủng hoảng, vì vậy tất yếu Việt
Nam trở thành đối tợng xâm lợc của thực dân
phơng Tây (Việt Nam cũng nh các nớc châu
Ban Nha xâm l ợc Việt Nam Chiến sự ở Đà Nẵng 1858.
1 Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX, trớc khi thực dân Pháp xâm lợc.
-Chính trị: Việt Nam là một
nớc phong kiến có độc lập,
có chủ quyền
- Kinh tế:
+ Nông nghiệp sa sút, mất mùa, đói kém thờng xuyên + Công thơng nghiệp đình
đốn, lạc hậu do chính sách
“bế quan toả cảng”
- Quân sự lạc hậu, đối ngoại
sai lầm: “cấm đạo”, xua đuổi giáo sĩ
- Xã hội: Các cuộc khởi
nghĩa nổ ra khắp nơi
2 Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lợc Việt Nam.
- T bản phơng Tây và Pháp nhòm ngó Việt Nam từ rất sớm
-Pháp đã lợi dụng việc truyền bá đạo Thiên Chúa
để xâm nhập vào Việt Nam
- Cuối TK XVIII Nguyễn
ánh cầu cứu PhápDã tâm của chúng đơc củng cố
- Năm 1857 kế hoạch đánh Việt Nam đã đợc thông qua –> Việt Nam đứng trớc
Trang 3á khác, đứng trớc nguy cơ bị xâm lợc)
*Hoạt động 1 cả lớp-cá nhân:
-GV: Tại sao thực dõn Phỏp chọn Đà
Nẵng là điểm tấn cụng đầu tiờn?
-HS: Dựa vào SGK trả lời
-GV dùng lợc đồ giới thiệu trên lợc đồ vị trí
Đà Nẵng, là một cửa biển nớc sâu, lại gần
kinh đô Huế (cách khoảng 100km)
Tàu chiến có thể hoạt động dễ dàng
Có thể dùng Đà Nẵng làm bàn đạp tấn công
Huế
Đà Nẵng còn là nơi thực dân Pháp xây dựng
đợc cơ sở giáo dân theo Kitô, chúng hy vọng
đợc giáo dân ủng hộ
-GV: Nhõn dõn ta đó chống Phỏp như thế
nào?
-HS: Dựa vào SGK trả lời.
-GV; bổ sung,chốt ý: Kế hoạch “đánh nhanh
thắng nhanh” của Pháp bớc đầu thất bại
*Hoạt động 1: Cả lớp-cá nhân
-GV: Vỡ sao thực dõn phỏp chọn Gia
Định là nơi tấn cụng lần thứ hai?
-HS: Dựa vào SGK trả lời
-GV: Nhân dân Gia Định và quân đội
triều đình đã làm gì để chống Pháp?
-HS: Nhân dân Gia Định anh dũng chiến
đấu, quân triều đình sau khi thất thủ đã án
nguy cơ bị Pháp xâm lợc
3.Chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858.
-Ngày 1/9/1858 Pháp-Tây Ban Nha nổ súng tấn công
ĐN
- Quân dân ta anh dũng
chống trả, thực hiện kế sách
“vờn không nhà trống” -Kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” của Pháp bớc
đầu thất bại
II Khỏng chiến chống thực dõn Phỏp ở Gia Định
và cỏc tỉnh miền Đụng Nam Kỡ từ năm 1859 đến năm 1862:
1 Khỏng chiến ở Gia Định:
-Nguyên nhân: Gia định có
vị trí chiến lợc Quan trọng,là vựa lúa lớn (SGK)…
-17/2/1859, Pháp đánh chiếm thành Gia Định
- Nhân dân chủ động kháng chiến
Trang 4binh bất động.
-GV minh chốt ý và chỉ rõ cho HS thấy sự
đối lập giữa tinh thần chiến đấu của nhân dân
và quân đội triếu đình,Phân tích những khó
khăn của Pháp để HS thấy đợc thái độ nhu
nhợc của triều đìnhTrách nhiệm của nhà
Nguyễn trớc vận mệnh của đất nớc
-GV:Vì sao quân triều đình lại thất bại?
-HS:Do vũ khí thô sơ,bị động khi giặc tấn
công
-GV:Nhấn mạnh cho HS thấy đối lập với sự
hèn nhát của triều đình là tinh thần chiến đấu
anh dũng của nhân dân cả khi quân triều đình
đã thất bại.(Dùng t liệu tờng thuật về trận
đánh của Nguyễn Tung Trực trên sông Vàm
Cỏ Đông)
-GV: Việc triều đình kí hiệp ớc Nhâm
Tuất đã nói lên điều gì?
-HS: Sự nhu nhợc hèn nhát,lòng tin ngây thơ
của triều đình vào thiện chí của Pháp do cha
nhận thức đợc bản chất xâm lợc của chúng
Nhà Nguyễn muốn sớm chấm dứt chiến
tranh
*Hoạt động 1: Nhúm
-GV chia lớp làm 2 nhúm thảo luận
-N1: Tỡnh hỡnh ở miền Đụng sau Hiệp ước
Nhõm Tuất?
-N2: Trỡnh bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa
của cuộc khởi nghĩa Trương Định?
-GV Gọi đại diện nhúm trả lời, gọi nhúm
khỏc bổ sung, sau đú chốt ý
- Kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh thất bại Pháp buộc phải chuyển sang chinh phục từng gói nhỏ
- Năm 1860 Pháp bị sa lầy.Tuy nhiên triều đình vẫn
án binh bất động
2 Khỏng chiến lan rộng ra cỏc tỉnh miền Đụng Nam
Kỡ Hiệp ước 5-6-1862:
- Ngày 23/2/1861, Phỏp tấn
cụng và chiếm Đại đồn Chớ Hũa,tiếp theo là Định T-ờng,Biên Hoà,Vĩnh Long
- Nhõn dõn ta tiếp tục khỏng chiến và lập nhiều chiến công
-Về phía triều đình:Bị thất bại, triều đình đã kớ Hiệp ước Nhõm Tuất nhợng cho Pháp 3 tỉnh miền Đông Nam Kì.(5/6/1862)
- Nội dung: (SGK)
III Cuộc khỏng chiến của nhõn dõn Nam Kỡ sau Hiệp ước 1862:
1 Nhõn dõn ba tỉnh miền Đụng tiếp tục khỏng chiến sau Hiệp ước 1862:
-Phong trào khỏng chiến của nhõn dõn, vẫn diễn ra sụi nổi, tiờu biểu là phong trào
“tị địa” và khởi nghĩa của Trương Định
- Kết quả, ý nghĩa: Tuy thất bại nhưng nó đã nói lên
Trang 5*Hoạt động1:Cá nhân.
-GV cần phân tích cho HS hiểu dã tâm của
TD Pháp và sự bạc nhợc của triều đình Huế
để HS hiểu rõ bản chất của vấn đề.Với dã
tâm sẵn có,sớm muộn thì Pháp cũng sẽ thôn
tính cả Nam Kì
*Hoạt động2:Cả lớp-Cá nhân
-GV: Vì sao Pháp lại dễ dàng chiếm đợc 3
tỉnh miền Tây Nam Kì?
-HS: Do thái độ nhu nhợc và sự cả tin của
triều đình Huế
*Hoạt động 1: Cả lớp-cá nhân
-GVPhong trào đấu tranh của nhân dân
miền Tây đã nổ ra nh thế nào?
-HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi
-GV Bổ sung và nhấn mạnh những cuộc đấu
tranh tiêu biểu,Có thể cung cấp thêm thông
tin về trận đánh của Nguyễn Trung Trực tiêu
diệt đồn Kiên Giang(6/1868)
tinh thần quật khởi của nhõn dõn Nam Kỡ, là nguồn cổ vũ
to lớn cho nhõn dõn ta
2 Thực dõn Phỏp chiếm
ba tỉnh miền Tõy Nam Kỡ:
-20/6/1867 lợi dụng sự bạc nhợc của triều đình Pháp ép Phan Thanh Giản trao thành Vĩnh Long cho chúng
-Đến 24/6/1867 Pháp đã chiếm đợc 3 tỉnh miền tây Nam Kì mà không cần nổ súng
3.Nhân dân 3 tỉnh miền Tây chống Pháp.
- Tiêu biểu nhất có cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Hữu Huân… -Kết quả ý nghĩa:
+Tuy thất bại nhng phong trào đã nói lên tinh thần yêu nớc ý chí chống ngoại xâm của đồng bào miền Tây và
đồng bào cả nớc nói chung
4 Củng cố: Những cuộc kháng chiến tiêu biểu của nhân dân ta từ
1858 – 1873
- Nhận xột tinh thần chống Phỏp của nhõn dõn ta và của vua quan nhà Nguyễn
-Gv nêu câu hỏi để kiểm tra sự nhận thức của HS:Việc VN bị mất nớc có phải là tất yếu hay không?Vì sao?
5 Dặn dò: HS đọc bài cũ, xem trớc bài mới,làm bài tập đầy đủ.