sinh hoc 10 cb moi nhat

GV: Yêu cầu HS quan sát tranh cho biết cấu tạo và chức năng của nhân tế bào?. Để giải quyết vấn đề trên chúng ta sẽ tìm hiểu cấu trúc và chức năng của hai bào quan quan trọng trong tếbào

- Mô tả được cấu tạo phù hợp với chức năng của tế bào nhân sơ.

- Nêu được điểm kém tiến hoá của TB nhân sơ

- Nghiên cứu bài ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1/ Ổn dịnh tổ chức lớp

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài cũ

+ Nêu sự khác biệt về cấu trúc giữa AND và ARN?

+ ARN, AND có chức năng quan trọng như thế nào?

3/ Bài mới:

a, Đặt vấn đề: Tế bào đơn vị cấu tạo cơ thể sinh vật có cấu trúc như thế nào? Tìm

hiểu chương II: “Cấu trúc của tế bào” Vi khuẩn Ecoli, Xạ khuẩn…thuộc giới nào? (giới khởi sinh- Đơn bào) Tế bào cấu tạo nên chúng có đặc điểm ra sao? Bài “ Tế bào

nhân sơ”.

b, Bài mới:

GV: Hãy quan sát hình vẽ tế bào vi khuẩn

và cho biết tế bào vi khuẩn có cấu tạo như

I Cấu tạo của tế bào nhân sơ.

- Gồm 03 phần chính: Màng sinh chất, tế

GV: Yêu cầu HS đọc mục II.1 SGK và trả

lời câu hỏi: Thành tế bào vi khuẩn có đặc

điểm gì?

+ Vi khuẩn chia làm mấy loại? cơ sở phân

chia?

+ Vì sao khi khám bệnh do vi khuẩn gây ra,

người ta phải xác định do VK Gram âm

hay Gram dương gây nên?

HS: Nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét

GV: Màng sinh chất có đặc điểm gì?

Lông và roi có tác dụng gì với VK?

HS: Trả lời câu hỏi

GV: Vị trí TBC trong tế bào?

+ Thành phần tế bào chất?(khác tế bào

điển hình ở điểm nào?)

+ Vai trò của ribôxôm là gì?

HS: Quan s¸t h×nh ¶nh vµ nghiªn cøu néi

dung SGK tr¶ lêi c©u hái

- Tế bào VK có nhân không? AND khu trú

+ Mỗi loại VK Gram có loại thuốc kháng sinh đặc hiệu để tiêu diệt

+ Chức năng: Giữ cho tế bào có hình dáng

- Nằm giữa màng sinh chất và vùng nhân

- Là chất keo bán lỏng chứa nhiều chất hữu

cơ và vô cơ

- Bào quan: chỉ có ribôxôm là bào quan được cấu tạo từ protein và ARNr,không có màng bao bọc, là nơi tổng hợp nên các loại protein của tế bào

+ Tế bào nhân sơ có đặc điểm gì?

+ Kích thước nhỏ đem lại ưu thế gì cho tế

bào nhân sơ

II Đặc điểm chung của tế bào nhân sơ.

- Kích thước nhỏ chưa hoàn chỉnh dao động trong khoảng 1-5 micromet

- Không có các bào quan có màng bao bọc

2/ Học sinh:

- Học bài cũ

- Nghiên cứu bài ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1/ Ổn dịnh tổ chức lớp

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài cũ

+ Trình bày cấu tạo và chức năng thành tế bào?

+ Nêu đặc điểm chung tế bào nhân sơ? vẽ sơ đồ cấu tạo một TB nhân sơ?

3/ Bài mới:

a, Đặt vấn đề: Tế bào của VK có gì khác với TB của thực vật, TB động vật, TB đông

vật nguyên sinh?( TB VK chưa có nhân chính thức) Vậy TB nhân thực có cấu tạo có gìkhác TB nhân sơ? Tìm hiểu bài 8-10

b, Bài mới:

GV: treo trang 2 TB thực vật và động vật.

Các TB nhân thực có đặc điểm gì chung?

HS: Quan sát và rút ra đặc điểm chung củ

TB nhân thực

GV: ta sẽ nghiên cứu lần lượt các thành

phần cấu tạo qua các bài 8, 9, 10

GV: Yêu cầu HS quan sát tranh cho biết

cấu tạo và chức năng của nhân tế bào?

HS:Quan sát tranh, phân tích hình vẽ và

trả lời câu hỏi

GV: bổ sung và giải thích thªm

GV: Bên ngoài nhân là tế bào chất Hãy

quan sát tranh cấu tạo tế bào, kể tên các

bào quan trong tế bào chất

I Đặc điểm chung của TB nhân thực

- Có kích thước lớn hơn TB nhân sơ và gồm:

+ Màng sinh chất + Tế bào chất: Có hệ thống màng và nhiều bào quan

+ Chất nhân: Có nhiều NST(gồm AND vàprôtêin) mang thông tin di truyền

+ Nhân con: Không có màng riêng, là nơi tổng hợp nên ribôxôm

- Chức năng: Là trung tâm điều khiển mọihoạt động sống của tế bào Nơi diễn ra các quá trình sao chép,phiên mã tổng hợp ARN

2 Tế bào chất:

a, Lưới nội chất:

- Là một hệ thống màng tạo nên hệ thống

HS: Kể tên các bào quan trong tế bào

chất

GV: Quan sát tranh, mô tả lưới nội chất?

HS: quan sát + nghiên cứư SGK mô tả

cấu trúc lưới nội chất

GV: Ribôxom đính trên lưới nội chất hạt,

có có cấu trúc như thế nào?

HS: số lượng nhiều, nhỏ………

GV: Mô tả cấu tạo bộ máy Gôngi?

HS:

các ống và xoang dẹp thông với nhau

- Có hai loại lưới nội chất:

+ Lưới nội chất trơn: Không có ribôxôm,

có nhiều enzim tổng hợp lipit, chuyển hoáđường và phân giải các chất độc hại đối với cơ thể

+ Lưới nội chất hạt: Nối liền nhân với nộichất trơn, có nhiều Ribôxôm.Tổng hợp protein

b, Ribôxôm

- Không có màng bao bọc, gồm một số loại ARNr và protein, trong TB có vài triệu Ribôxôm

c, Bộ máy Gôngi

- Là một chồng túi dẹp xếp cạnh nhau, nhưng tách biệt nhau

- Chức năng: là nơi lắp ráp, đóng gói và phân phối các sản phẩm của tế bào

- Mô tả được cấu trúc của ti thể, lục lạp phù hợp với chức năng của nó

- Nêu được điểm khác nhau giữa ti thể và lục lạp

- Trình bày được các chức năng của không bào, lizôxôm.

- Nghiên cứu bài ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1/ Ổn dịnh tổ chức lớp:

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài cũ

+ Mô tả cấu trúc của nhân?

+ Ribôxôm, líi néi chÊt cña tế bào có cấu t¹o phù hợp với chức năng như thế nào?

3/ Bài mới:

a, Đặt vấn đề: năng lượng cần cho các quá trình do bào quan nào trong tế bào cung

cấp?( Ti thể).Tại sao tế bào thực vật lại thực hiện quang hợp được? Để giải quyết vấn

đề trên chúng ta sẽ tìm hiểu cấu trúc và chức năng của hai bào quan quan trọng trong tếbào: ti thể, lục lạp và một số bào quan khác

- Chất nền của ti thể là nơi xảy ra các

phản ứng của chu trình Crep

+ Số lượng ti thể có giống nhau ở các tế

bào không? Tế bào nào trong cơ thể

chứa nhiều ti thể?

HS: Trong cơ thể nơi nào cần nhiều

năng lượng nơi đó tế bào có nhiều ti thể

+ Thực hiện lệnh trong SGK trang 40

HS: nghiên cứu bài trả lời

+ Ti thể thực hiện chức năng gì?

HS: Nêu chức năng của ti thể

GV: Nhận xét và khái quát lại

Hoạt động 2:

GV: yêu cầu HS thực hiện lệnh SGK

trang 41

HS: Màu xanh khác nhau

GV: Giới thiệu sơ đồ cấu trúc siêu hiển

vi của lục lạp

Yêu cầu:

+ Lục lạp có bao nhiêu lớp màng?

+ Tilacôit có cấu tạo như thế nào?

+ Grana có cấu trúc như thế nào?

GV: Mô tả cấu trúc của không bào

- Không bào có chức năng gì?

- Bên trong là chất nền có chứa AND vàRibôxôm

- Trong cơ thể nơi nào cần nhiều nănglượng nơi đó tế bào có nhiều ti thể

- Ti thể có nhiều trong các tế bào tíchcực chuyển hoá năng lượng VD: TBgan, TB cơ

2 Chức năng:

- Chuyển hoá đường và các chất hữu cơ

khác thành ATP.Là “ nhà máy điện”

cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống của tế bào(Do chứa nhiều enzim hô hấp)

- Grana: Gồm các tilacôit xếp chồng lên nhau Các grana trong lục lạp được nối với nhau bằng hệ thống màng

- Chất nền strôma là khối cơ chất không màu, có AND và ribôxôm

2 Chức năng

- Thực hiện chức năng quang hợp ở tếbào thực vật Nhờ khả năng chuyển hoánăng lượng ánh s¸ng thành năng lượnghoá học tích trữ dưới dạng tinh bột

- Lục lạp sử dụng năng lượng ATP và hệenzim trong chất nền để tổng hợpcacbonhiđrat

VII Mét sè bµo quan kh¸c

1 Không bào

- Cấu trúc: có 1 lớp màng bao bọc, dịch

HS:

GV: Nhận xÐt và kết luận

GV: Vì sao ở tế bào thực vật lúc còn

non có nhiều không bào?

GV: Trình bày cấu trúc và chức năng

HS: Bình thường enzim trong lizôxom ở

trạng thái bất hoạt Khi có nhu cấu sử

dụng thì enzim này mới được hoạt hoá

bằng cách thay đổi độ pH, nếu lizôxom

2 Lizôxôm

- Cấu trúc: dạng túi nhỏ có một lớp

màng bao bọc Chứa enzim thuỷ phân

- Chức năng: tham gia thuỷ phân các tế

bào già, các tế bào bị tổ thương khôngcòn khả năng phục hồi, bào quan già.Gớp phần tiêu hoá nội bào

Tiết: 9 Ngày dạy:

- Mô tả được cấu trúc và chức năng của khung xương tế bào và màng sinh chất

- Trình bày được các chức năng của thành tế bào và chất nền ngoại bào

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện một số kĩ năng: quan sát, phân tích, so sánh, tổng hợp kiến thức

- Kỹ năng hoạt động độc lập và hoạt động nhóm

- Hình ảnh: cấu trúc khung xương TB, sơ đồ cấu trúc siêu hiển vi của màng sinh chất

- Phiếu học tập: Cấu trúc và chức năng của màng sinh chất

2/ Học sinh:

- Học bài cũ

- Nghiên cứu bài ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1/ Ổn dịnh tổ chức lớp

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài cũ

+ Mô tả cấu trúc của ti thể?chức năng của ti thể là gì?

+ Lục lạp có cấu trúc thế nào phù hợp với chức năng của nó?

GV: Điều gì sẽ xảy ra nếu TB

không có khung xương?

HS: Hình dạng bị méo mó Các bào

quan bị dồn lại hoặc hỗn loạn trong

VIII Khung xương tế bào

1 Cấu tạo:

+ Thành phần là protein

+ Hệ thống vi ống vi sợi, sợi trung gian

+ Vi ống: là ống hình trụ dài

+ Vi sợi: là sîi dài mảnh

+ Sợi trung gian: hệ thống các sợi bềnnằm giữa vi ống và vi sợi

2 Chức năng:

+ Là giá đỡ cơ học cho tế bào.

+ Tạo hình dáng của tế bào

tế bào.

Hoạt động 2:

GV: yêu cầu HS quan sát hình 10.2

SGK trang 45 trả lời câu hỏi:

+ Màng sinh chất được cấu tạo từ

những thành phần nào?

HS: Nghiên cứu SGK kết hợp hình

vẽ, trao đổi thống nhất ý kiến, đại

diện nhóm trả lời Các nhóm khác

theo dõi nhận xét và bổ sung

GV: Đánh giá và bổ sung kiến

thức

GV: giảng giải: các phân tử

phôtpholipit có thể chuyển dịch

trong 1 khu vực nhất định giữa các

phân tử colesteron trong phậm vi

mỗi lớp

+ Các phân tử protein có thể dịch

chuyển vị trí trong phạm vi 2 lớp

phôtpholipit

+ Prôtêin xuyên màng tạo nên kênh

để dẫn một số chất đi vào và đi ra

khỏi tế bào

GV: Tại sao lại có tên là khảm

động?

GV: Dựa vào cấu trúc màng, có dự

đoán gì về chức năng của màng?

HS: nêu các chức năng chính của

màng sinh chất

GV: Bổ sung

GV: Vì sao khi ghép các mô và cơ

quan từ người này sang người khác

thì cơ thể người nhận có thể nhận

biết các cơ quan lại đó?

HS: Chủ yếu là do “ dấu chuẩn” có

thành phàn glicô protein đặc trưng

Phân tử phôtpholipit gồm hai lớp màngliên kết với nhau bằng liên kết yếu nên dễdàng di chuyển.(bảo vệ và vận chuyểnthụ động các chất)

+ Prôtêin gồm prôtêin xuyên màng(Vậnchuyển các chất ra vào tế bào tích cực) vàprôtêin bám màng(tiếp nhận thông tin từbên ngoài)

- Các phân tử colesteron xen kẽ trong lớpphotpholipit(Tăng tính ổn địng củamàng)

- Glic«protªin (nhận biết TB lạ hay quen)

- TB thực vật có cấu tạo bằng xelulôzơ

- Vì sao TB là đơn vị cấu tạo và chức năng của cơ thể sống?

(Ôn lại tất cả các bào quan về cấu tạo và chức năng giúp TB thực hiện chức năng sống)

V Dặn dò:

- Làm bài tập cuối bài và học thuộc bài

- Lập bảng so sánh cấu tạo TB nhân thực và nhân sơ Nêu điểm tiến hoá của TB nhânthực

- Tiếp nhận thông tin từ bên ngoài.

- Các phân tử colesteron xen kẽ trong lớp - Tăng tính ổn địng của màng.

- + LớpPhôtpholipit kép: Luôn quay 2

đầu kị nướcvào nhau, 2 đầu ưa nước ra

phía ngoài

Phân tử phôtpholipit gồm hai lớp màng

liên kết với nhau bằng liên kết yếu nên dễ

dàng di chuyển

- Bảo vệ và vận chuyển thụ động các chất

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Lớp : 10

Tiết: 11 Ngày so¹n:

- Rèn luyện một số kĩ năng: phân tích h×nh ¶nh ph¸t hiÖn kiến thức, so s¸nh, kh¸i qu¸t

- VËn dông kiÕn thøc gi¶i thÝch c¸c hiÖn tîng thùc tÕ

- Tranh trùng biến hình bắt mồi, trùng đế giày đang bắt và tiêu hoá mồi

- Lọ nước hoa, cọng rau muống đã ngâm trong nước muối

- Phiếu học tập

2/ Học sinh:

- Học bài cũ

- Nghiên cứu bài ở nhà

III Tiến trình lên lớp:

1/ Ổn dịnh tổ chức lớp

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài cũ.

+ Mụ tả cấu trỳc và nờu chức năng của màng sinh chất ?

3/ Bài mới:

a, Đặt vấn đề: tại sao khi ta ngâm cọng rau muống vào nớc muối thì nó bị cong lại,

trùng đế giày có thể tiêu hóa đợc con mồi hoặc nồng độ các chất dinh dỡng trong ruộtthấp mà nó lại đi vào máu nơi nồng độ chất đó cao hơn? Tất cả các hiện tợng trên liênquan tới sự vận chuyển các chất qua màng sinh chất Để giải quyết vấn đề đó ta tìm hiểubài: “ Vận chuyển các chất qua màng sinh chất”

b, Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu vận chuyển thụ

động qua màng sinh chất.

GV: Giới thiệu một số hiện tợng:

+ Mở nắp lọ nớc hoa

+ Ngâm cộng rau muống vào nớc muối

+ Nhỏ vài giọt mực vào cốc nớc

- Nêu và giải thích các hiện tợng?

HS: Quan sát và nêu, giải thích hiện tợng

GV: Thế nào là khuếch tán? Do đâu có sự

khuếch tán đó?

HS: Vận dụng hiểu biết các kiến thức về

vật lí… trả lời

GV: Đối với màng sinh chất tế bào sự vẩn

chuyển thụ động các chất cũng theo

HS: nghiên cứu thông tin SGK mục I và

quan sát hình 11.1, thảo luận và hoàn

thành vào phiếu học tập Đại diện nhóm

- Nguyên lí vận chuyển thụ động là sự khuếch tán các chất từ nơi có nồng độ cao

đến nơi có nồng độ thấp

2 Các kiểu vận chuyển qua màng Kiểu vận chuyển Đặc điểm

- Khuếch tán trực tiếp qua lớp kép phôtpholipit

- Gồm các chất

không phân cực, hòa tan trong lipit, kích thớc nhỏ:

co2,,O2…

- Khuếch tán qua kênh prôtêin xuyênmàng

- Gồm các chất

phân cực, các ion, kích thớc phân tử lớn: glucô,

axitamin…đợc vận

GV: Tốc độ khuếch tán các chất ra vào tế

bào phụ thuộc vào những yếu tố nào?

HS: nêu một số yếu tố sau khi nghiên cứu

SGK

GV: kết luận

GV: phân biệt các loại môi tròng?

HS: Phân biệt, lấy ví dụ minh họa

GV: hãy giải thích một số hiện tợng:

+ Tại sao khi muối rau quả, lúc đầu rau bị

quắt lại, sau mấy ngày nó lại trơng lên

+ Ngâm mơ chua vào đờng sau 1 thời gian

Hoạt động 2: Tìm hiểu vận chuyển chủ

động qua màng sinh chất.

GV: Tại sao khi nồng độ glucô trong ruột

thấp hơn ở trong máu nhng nó vẫn đợc hấp

thu từ ruột vào máu?

HS: suy nghí và đa ra lời giải thích

GV: dẫn dắt đó là phơng thức vận chuyển

chuyển qua màng nhờ các prôtêin mang hoặc cổng

mở khi có các chất tín hiệu bám vào cổng

- Khuếch tán qua

kênh prôtêin đặc biệt( thẩm thấu)

- Các phân tử nớc.

3 Các yếu tố ảnh hởng tới tốc độ khuếch tán qua màng.

- Nhiệt độ môi trờng

- Nồng độ chất tan trong và ngoài môi ờng

tr Cấu trúc chất tan

- Một số loại môi trờng:

+ Ưu trơng: nồng độ chất tan ngoài TB caohơn trong TB

+ Nhợc trơng: nồng độ chất tan ngoài TB thấp hơn trong TB

+ Đẳng trơng: nồng độ chất tan ngoài TB

và trong TB bằng nhau

II Vận chuyển chủ động

1 Khái niệm

chủ động.

+ Thế nào là vận chuyển chủ động? Cơ chế

vận chuyển?

HS: Nghiên cứu SGK và trao đổi nhanh, trả

lời câu hỏi

GV: Nhận xét đánh giá

GV mở rộng thêm: Vận chuyển chủ động

tiêu tốn năng lợng vì vậy cần tiến hành

tăng cờng hô hấp nội bào

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự xuất bào và

nhập bào.

GV: treo tranh trùng đế giày đang bắt và

tiêu hóa mồi:

+ Mô tả cách lấy thức ăn và tiêu hóa thức

ăn trên?

HS: Nghiên cứu tranh và vận dụng kiến

thức lớp 7 trả lời câu hỏi

GV: nhận xét và dẫn dắt: kiểu tiêu hóa

thức ăn ở trùng đế giày theo phơng thức

nhập bào và xuất bào

- Thế nào là xuất bào? Nhập bào?

HS: Phân biệt đợc nhập bào và xuất bào

GV: Trong cơ thể chúng ta hiện tợng xuất

bào, nhập bào thể hiện nh thế nào?

HS: Bạch cầu thực bào Vi khuản

- Là sự vận chuyển các chất qua màng

ng-ợc građien nồng độ(thông qua các kênh hoặc chất mang) và cần tiêu tốn năng lợng

2 Cơ chế

Các chất: k+, Na +, H+, glucô…+ prôtêin

đặc chủng cho từng loại + ATP→ vào hoặc

ra khỏi tế bào

III Xuất bào và nhập bào

Hình thức

Đặc điểm

Nhập bào

Thực bào

- TB ĐV ăn hợp chất

rắn có kích thớc lớn

- Màng sinh chất biến

đổi hình thành chân giả bao lấy thức ăn tạo thành bang thực bào → nhờ enzim thủy phân tiêu hóa

ẩm bào

- Các phân tử ở giọt

lỏng, màng lõm xuốngbao lấy vào trong túimàng→ TB → lizoxomtiêu hóa

Xuất bào

- TB bài xuất, chế tiết ra

ngoài các chất trong túinhờ kết hợp với sự thay

đổi của màng

- Xuất bào và nhập bào đòi hỏi phảI có sự

biến đổi của màng và tiêu thụ năng lợng

IV Củng cố:

- Phân biệt vận chuyển chủ động và vận chuyển thụ động

- Giải thích tại sao cá, ếch sống dới nớc mà cơ thể của nó không bị trơng phồng, nhng khichúng chết chúng bị trơng phồng lên?

V Dặn dũ:

- Làm bài tập cuối bài và học thuộc bài

- Hệ thống lại kiến thức chuẩn bị tiết 12 kiểm tra 1 giờ

- 

Lớp : 10

Tiết: 12 Ngày so¹n: 21/11/08

Thùc hµnh: thÝ nhiÖm co vµ ph¶n co nguyªn sinh

I Mục đích yêu cầu:

Sau khi thực hành xong bài này, học sinh phải:

1 Kiến thức:

- Ôn lại và khắc sâu kiến thức về vận chuyển các chất qua màng, vai trò của khí khổng

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kỹ năng sử dụng kính hiển vi và kĩ năng làm tiêu bản hiển vi

- Thc hiện đợc việc điều khiển sự đóng mở của các tế bào khí không thông qua điềukhiển mức độ thẩm thấu ra vào tế bào

- Quan sát và vẽ đợc tế bào đang ở các giai đoạn co nguyên sinh khác nhau

3 Nội dung bài thực hành

GV: Lu ý cho học sinh cách lấy ánh sáng,

cách quan sát tế bào dới kính hiển vi

- Yêu cầu học sinh vẽ lại các tế bào biểu bì

thờng và tế bào lỗ khí khi cha nhỏ nớc

1 Quan sát hiện tợng co và phản co nguyên sinh ở tế bào biểu bì lá cây.

a Tiến hành:

- Tách lớp biểu bì ở lá thài lài tía

- Đặt lớp biểu bì vừa tách lên phiến kính đãnhỏ sẵn giọt nớc cất

- Quan sát để thấy đợc tế bào biểu bì thờng

và tế bào lỗ khí (Khí khổng mở)

- Nhỏ 1 giọt dung dịch nớc muối loãng vào

muối và sau khi nhỏ nớc muối.

HS: Quan sát tế bào biểu bì thờng và tế

bào biểu bì lỗ khí khi cha nhỏ nớc muối và

khí đã nhỏ nớc muối, vẽ tế bào đã quan sát

nghiệm, quan sát hiện tợng phản co

nguyên sinh Quan sát khí khổng xem khí

khổng đóng hay mở?

HS: Tiến hành các bớc thí nghiệm nh giáo

viên đã hớng dẫn

Quan sát tế bào biểu bì để thấy hiện tợng

phản co nguyên sinh và vẽ vào vở

GV: Tại sao khi nhỏ nớc cất -> Khí khổng

c Giải thích:

Khi nhỏ nớc muối, môi trờng ngoài trở nên

u trơng, nớc thấm từ tế bào ra ngoài làm tế bào mất nớc cho nên lỗ khí đóng

2 Thí nghiệm phản co nguyên sinh và việc điều khiển sự đóng mở khí khổng.

a Tiến hành:

- Nhỏ 1 giọt nuớc cất vào rìa của lá kính, dùng giấy thấm đặt ở phía đối diện của lá kính

b Kết quả:

Nớc từ ngoài thấm vào tế bào -> tế bào từ trạng thái co nguyên sinh trở về trạng thái bình thờng (phản co nguyên sinh), khí khổng mở

c Giải thích:

Khi nhỏ nớc cất môi trờng ngoài trở thành nhợc trơng-> nớc thấm vào tế bào -> tế bàochất trở lại bình thờng -> Khí khổng mở

- Hớng dẫn học sinh làm báo cáo thí nghiệm

- Hoàn chỉnh báo cáo thí nghiệm, các hình vẽ về tế bào đã quan sát đợc

- 

Lớp : 10

Tiết: 13 Ngày soạn: 26/11/08

Bài 13: Khái quát về năng lợng

Và chuyển hoá vật chất.

I Mục tiêu: Sau khi học song bài này học sinh phải.

1 Kiến thức

- Trình bày đợc khái niệm về năng lợng, các trạng thái của năng lợng

- Nêu đợc các dạng năng lợng trong tế bào và hoá năng là dạng năng lợng chủ yếu của tếbào

- Trình bày đợc cấu tạo, chức năng của phân tử ATP

- Giải thích đợc tại sao ATP là hợp chất cao năng và là đồng tiền năng lợng của tế bào

- Phân tích đợc quá trình chuển hoá vật chất trong tế bào

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Tranh vẽ hoạt động bắn súng cao su minh hoạ cho khái niệm thế năng,

động năng, tranh cấu trúc ATP Phiếu học tập

2 Học sinh: Nghiên cứu trớc bài khái quát về năng lợng và chuyển hoá vật chất

III Tiến trình bài giảng:

1 ổn định tổ chức.

- GV ổn định lớp và kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ Không kiểm tra.

3 Bài mới

a, Đặt vấn đề: Tế bào động vật và thực vật đều cần chất hữu cơ để thực hiện quá trình

đồng hóa và dị hóa Các chất hữu cơ đó có nguồn gốc từ đâu? Năng lợng trong các hợp chất hữu cơ, trong tế bào sinh vật có sự chuyển hóa nh thế nào?

→ Chơng III: Chuyển hóa vật chất và năng lợng trong tế bào

Bài 13: Khái quát về năng lợng và chuyển hóa vật chất

b, Bài mới:

Hoạt động 1:

GV: Kể một số dạng năng lợng đợc sử

dụng hiện nay?

HS: Dựa vào hiểu biết của mình kể tên một

+ ATP có cấu tạo nh thế nào ?

+ Vì sao ATP đợc xem nh đồng tiền năng

- Tuỳ theo trạng thái có sẵn sàng sinh cônghay không ngời ta chia năng lợng thành hailoại: Đông năng và thế năng

+ Đông năng là dạng năng lợng sẵn sàng sinh công

+ Thế năng là dạng năng lợng dự trữ, có tiềm năng sinh công

- Năng lọng trong tế bào tồn tại dới nhiều dạng khác nhau nh: Điện năng, hoá năng, nhiệt năng.Trong đó hoá năng là dạng năng lợng chủ yếu của tế bào

2 ATP- đồng tiền năng lợng của tế bào.

Định nghĩa Cấu tạo Chức năng

- ATP làhợp chấtcao năng, đ-

ợc xem

nh đồngtiền năng l-ợng của

+ Tổng hợp các chất cần thiết cho

tế bào

+ Vận chuyển các chất

ATP H/S chuẩn bị trong thời gian 4 phút.

HS đại diện nhóm trả lời các câu hỏi

trong phiếu học tập:

+ Nêu định nghĩa ATP

+ Trình bày cấu tạo của ATP

+ Giải thích APT là đồng tiền năng lợng

của tế bào

- Các nhóm học sinh khác bổ sung, nhận

xét

GV: chuẩn hóa kiến thức

Hoạt động 3: Chuyển hoá vật chất.

GV: GV sử dụng sơ đồ sự tiêu hoá thức ăn

( Prôtêin) trong cơ thể phân tích và hớng

dẫn học sinh đọc SGK phần II:

+ Chuyển hoá vật chất là gì ?

+ Bao gồm những quá trình nào ? Phân

biệt các quá trình đó

HS: + Đọc SGK phần II

+ Tìm hiểu thế nào là chuyển hoá vật chất

+ Phân biệt quá trình đồng hoá, quá trình

dị hoá

GV: Nhận xét và lu ý cho học sinh chuyển

hoá vật chất luôn kèm theo chuyển hoá

năng lợng

phôtphat cuối rất

dễ bị phá vỡ và giải phóng năng lợng

qua màng.+ Sinh công cơ học

II Chuyển hoá vật chất.

- Là tập hợp các phản ứng sinh hoá xảy rabên trong tế bào giúp tế bào thực hiện các

Lớp : 10

Tiết: 14 Ngày soạn: 03/12/08

Bài 14: enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hoá vật chất.

I.Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh phải.

1 Kiến thức

- Trình bày đợc khái niệm về enzim

- Nêu đợc cấu trúc cơ bản của enzim và phân tích đựơc tính đặc hiệu của enzim

- Trình bày đợc cơ chế hoạt động của enzim

- Giải thích đợc các yếu tố ảnh hởng đến hoạt tính hoạt động của enzim, giải thích đợccác hiện tợng có liên quan đến hoạt tính của enzim

- Phân tích đợc cơ chế tự điều chỉnh quá trình chuyển hoá vật chất do sự điều chỉnh hoạttính của enzim qua việc tìm hiểu vai trò của enzim

-Tranh veừ phoựng to hỡnh 14.1, 14.2 SGK

- Sụ ủoà caực yeỏu toỏ aỷnh hửụỷng tụựi hoaùt tớnh cuỷa enzim

4 5 6 7 8 9 10 pH

2 Học sinh: Nghiên cứu trớc bài ở nhà

III Tiến trình bài giảng:

2 Kiểm tra bài cũ

- Nêu cấu tạo của ATP? Tại sao nói ATP là vật chất cao năng, là đồng tiền năng lợngtrong tế bào?

- Chuyển hoá vật chất là gì? Chuyển hoá vật chất bao gồm những mặt nào?

3 Bài mới

a, Đặt vấn đề: Tại sao cơm sau khi ta nhai lại có vị ngọt?( Nhờ có enzim amilaza chuyển

hóa tinh bột → đờng glucô) Vậy enzim là gì? có những đặc tính gì, chúng xúc tác cho các phản ứng sinh hóa nh thế nào? Và chịu ảnh hởng của yếu tố nào?

→ “ Enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hoá vật chấ ”.

b, Bài mới:

Hoạt động 1: tỡm hiểu về enzim

* Em hóy giải thớch tại sao cơ thể

người cú thể tiờu hoỏ được đường tinh

bột nhưng lại khụng tiờu hoỏ được

HS: nghieõn cửựu thoõng tin SGK trang

57 vaứ nhụự laùi kieỏn thửực sinh hoùc 8 traỷ

lụứi, y/c neõu ủửụùc:

+ Khaựi nieọm enzim

+Teõn enzim: amilaza, pepsin, lipaza,

trypsin…

- 1 HS traỷ lụứi

- Caực HS khaực nhaọn xeựt, boồ sung

GV: nhaọn xeựt, boồ sung vaứ giuựp HS

khaựi quaựt kieỏn thửực

- Cho HS quan saựt hỡnh 14.1 SGK

phoựng to  hoỷi:

+ Haừy moõ taỷ caỏu truực cuỷa enzim?

HS: nghieõn cửựu thoõng tin SGK keỏt

hụùp quan saựt hỡnh 14.1 traỷ lụứi

- 1 HS leõn trỡnh baứy caỏu truực

enzim treõn tranh

2) Cấu trỳc của enzim:

- Thaứnh phaàn laứ protein hoaởc protein keỏthụùp vụựi chaỏt khaực

- Moói enzim coự vuứng trung taõm hoaùtủoọng:

+ laứ vuứng coự caỏu hỡnh khoõng gian tửụngthớch vụựi caỏu hỡnh cuỷa cụ chaỏt

+ Laứ nụi enzim lieõn keỏt taùm thụứi vụựi cụchaỏt

GV: nhaọn xeựt, boồ sung vaứ giuựp HS

khaựi quaựt kieỏn thửực

GV: Cỏc chất thường được biến đổi

qua 1 chuỗi nhiều phản ứng với sự

tham gia của nhiều hệ enzim khỏc nhau

HS: Hoạt động theo nhóm, ẹd 1 nhoựm

leõn baựo caựo PHT treõn tranh

- Caực nhoựm khaực nhaọn xeựt, boồ sung

- HS theo doừi tửù sửỷa baứi

GV: nhaọn xeựt, boồ sung kieỏn thửực

- Treo baỷng phuù ủaựp aựn PHT (1)

- Giuựp HS khaựi quaựt kieỏn thửực

- GV giaỷng: E xuực taực cho caỷ 2 chieàu

cuỷa phaỷn ửựng theo tổ leọ tửụng ủoỏi cuỷa

caực chaỏt tham gia vụựi SP ủửụùc taùo

thaứnh Vd: A+ B  C

* Neỏu trong dd coự nhieàu A vaứ B thỡ

phaỷn ửựng dieón ra theo chieàu taùo C

* Neỏu nhieàu C hụn A thỡ phaỷn ửựng

dieón ra theo chieàu taùo A + B

GV: Tại sao khi ở nhiệt độ cao thỡ

enzim lại mất hoạt tớnh?Nếu nhiệt độ

thấp?

- GV treo sụ ủoà To aỷnh hửụỷng tụựi hoaùt

tớnh cuỷa enzim

- GV y/c HS: Phaõn tớch aỷnh hửụỷng

cuỷa T o ủeỏn hoaùt tớnh cuỷa E?

3) Cơ chế tỏc động của enzim:

- Enzim liờn kết với cơ chất→ enzim-cơchất→ enzim tương tỏc với cơ chất →enzim biến đổi cấu hỡnh cho phự hợp với

cơ chất→ giải phúng enzim và tạo cơ chấtmới

- Do cấu trỳc của trung tõm hoạt động củaenzim mỗi loại enzim chỉ tỏc động lờn 1loại cơ chất nhất định- Tớnh đặc thự củaenzim

Baỷng phuù ghi ủaựp aựn PHT soỏ 1

Cụ chaỏt

Saccaroõzụ

Caựch taực ủoọng

- E + C E - C

- Enzim tửụng taực vụựi cụ chaỏt

- Enzim bieỏn ủoồi caỏu hỡnh cho phuứ hụùp vụựi cụ chaỏt

Keỏt quaỷ

Taùo saỷn phaồm + Giaỷi phonựg enzim

Keỏt luaọn

- Enzim lieõn keỏt vụựi cụ chaỏt mang tớnh ủaởc thuứ

- Enzim xuực taực caỷ 2 chieàu cuỷa phaỷn ửựng

4) Cỏc yểu tố ảnh hưởng đến hoạt tớnh của enzim:

a Nhiệt độ:

- Trong giới hạn nhiệt hoạt tớnh của enzim

tỷ lệ thuận với nhiệt độ

HS: - quan sát, phân tích đồ thị, kết

hợp với KT đã học ở lớp 8 trả lời,

Yêu cầu nêu được:

+ Khi chưa tới To tối ưu của E thì tăng

To  tăng V phản ứng

+ Khi qua To tối ưu thì tăng To giảm

v p ứng hay E mất hoạt tính

- 1 Đd HS trả lời, lớp bổ sung

GV: nhận xét, bổ sung

- GV y/c HS thảo luận nhóm trả lời:

TaÏi sao khi tăng T o lên quá cao so với

t o tối ưu của 1 E thì hoạt tính E lại bị

giảm thậm chí bị mất?

HS: vận dụng kiến thức vừa học về

cấu tạo enzim và kiến thức bài

protein trao đổi nhóm trả lời

Yêu cầu nêu được:

+ E có thành phần là protein

+ Ở To cao, protein bị biến tính

TTHĐ của E bị biến đổi không khớp

được với cơ chất không xúc tác

được nữa

- Đd 1 nhóm trả lời

- Các nhóm nhận xét, bổ sung

GV: nhận xét, bổ sung

+ Ở giới hạn To của cơ thể sống, tác

động của E tuân theo đl Vanhop

+ To tối ưu của đa số các E là 50 –

60oC, đa số các E ở người, to tối ưu là

35 – 40oC, riêng E của VK suối nước

nóng hoạt động tối ưu ở 70oC

+ Enzim bị làm lạnh không mất hoạt

tính mà chỉ giảm hay ngừng tác

d Chất ức chế hoặc hoạt hố enzim:

- Một số hố chất cĩ thể làm tăng hoặcgiảm hoạt tính của enzim

ñoông To aâm leđn, E lái hoát ñoông bình

thöôøng

- GV lieđn heô:

+ Khi laøm söõa chua caăn ụ men ôû nhieôt

ñoô naøo?

+ Cho bieât bieôn phaùp bạo quạn thòt,

caù, traùi cađy lađu hoûng?

HS: vaôn dúng kieân thöùc vöøa hóc trạ

lôøi:

+ 25 -30oC

+ öôùp ñaù, cho vaøo tụ lánh,…

GV: cho HS quan saùt sô ñoă ạnh höôûng

cụa pH, noăng ñoô E vaø cô chaât - Y/c

HS phađn tích ạnh höôûng cụa pH, noăng

ñoô E, noăng ñoô cô chaât ñeẫn vaôn toâc

phạn öùng?

HS: quan saùt, phađn tích ñoă thò, keât

hôïp vôùi KT cò

GV: nhaôn xeùt, boơ sung

- GV choât lái kieân thöùc vaø y/c HS hóc

múc naøy trong SGK trang 58

Hoạt động 2: Tìm hiểu về vai trò của

Enzim

Tranh hình 14.2

GV:

+ Neâu khođng coù enzim thì ñieău gì seõ

xạy ra?tái sao?

+ Teâ baøo ñieău chưnh quaù trình chuyeơn

hoaù vaôt chaât baỉng caùch naøo?

+ Chaât öùc cheâ vaø hoát hoùa coù taùc

ñoông nhö theâ naøo ñoâi vôùi enzim?

+ Phađn tích hình 14.2 ruùt ra keât luaôn

- HS nghieđn cöùu thođng tin SGK trang

58 vaø hình 14.2, trao ñoơi nhoùm hoaøn

thaønh c¸c noôi dung trªn, yeđu caău neđu

II Vai trò của enzim trong qúa trình chuyển hoâ vật chất:

- Enzim giúp cho câc phản ứng sinh hoâtrong tế băo diễn ra nhanh hơn(khôngquyết định chiều phản ứng) tạo điều kiệncho câc hoạt động sống của tế băo

- Tế băo có thể tự điều chỉnh quâ trìnhchuyển hoâ vật chất để thích ứng với môitrường bằng câch điều chỉnh hoạt tính củacâc enzim

+ Nếu không có enzim  các phản

ứng trong Tb xảy ra chậm Hoạt

động sống của tế bào không duy trì

+ Tế bào điều chỉnh hoạt tính của

Enzim

+ Chất ức chế làm Enzim không liªn

kÕt với cơ chất

+ Chất hoạt hoá làm tăng hoạt tính

Enzim

+ Hình 14.2: chuyển hoá bằng ức chế

ngược

- Đd các nhóm lần lượt trình bày

- Các nhóm nhận xét, bổ sung lẫn

nhau

* Điểu gì xảy ra khi 1 enzim nào đĩ

được tổng hợp quá ít hoặc bất hoạt?

( sản phảm khơng tạo thành và cơ chất

của enzim đĩ cũng sẽ tích luỹ gây độc

cho tế bào hay gây các triệu chứng

bệnh lí )

GV: yêu cầu hs thực hiện lệnh mục 5

sgk

HS: vận dụng kiến thức và sơ đồ hình

14.2 để phân tích, yêu cầu nêu được

+ Xác định được chất có nồng độ tăng

là C

+ Chất C thừa ức chế enzim chuyển

hoá A B, chất A tích lại trong Tb

+ Chất A H gây hại cho tế bào

- øc chế ngược là kiểu điều hồ mà trong

đĩ sản phẩm của con đường chuyển hốquay lại tác động như 1 chât ức chế làm bấthoạt enzim xúc tác cho phản ứng ở đầu conđường chuyển hố

- Khi ăn thịt với nộm đu đủ thỡ đỡ bị đầy bụng( khú tiờu hoỏ)

( Trong đu đủ cú enzim phõn giải prụtờin)

V.H ớng dẫn học ở nhà :

- GV yêu cầu học sinh về nhà đọc phần ghi chú SGK, Hoàn thiện các bài tập cuối sách

- Chuẩn bị trớc bài số 15 và phân công cá nhóm chuẩn bị mẫu vật cho bài thực hành

- Quan sát đợc các hiện tợng xẩy ra trong thí nghiệm và giải thích đợc hiện tợng

- Củng cố thêm vai trò xúc tác của enzim và ảnh hởng của các nhân tố môi trờng tớihoạt tính của enzim

- Quan sát đợc ADN trong tế bào ( Nếu có)

Trong bài giáo viên sử dụng các tiêu bản hiển vi đã làm sẵn về NST trong tế bào

Sử dụng phơng pháp phân nhóm nhỏ thực hành trong phòng thí nghiện

2 Học sinh:

- Một số nguyên liệu theo yêu cầu của giáo viên

IV Tiến trình bài giảng.

1 ổn định tổ chức.

GV ổn định lớp và kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

Câu 1 Enzim là gì? Nêu vai trò của enzim trong tế bào?

3 Bài mới GV đặt vấn đề vào bài mới.

GV chia lớp thành các nhóm nhỏ Mỗi nhóm từ 4 đên 5 học sinh

Hoạt động I: Hoạt động cả lớp.

GV yêu cầu học sinh đọc SGK sử dụng các

câu hỏi

Mục tiêu của bài thực hành là gì?

H/S : trả lời các câu hỏi dựa và thông tin

trong SGK

GV: chuẩn hóa kiến thức

Hoạt động II: Hoạt động cả lớp

GV: Sử dụng các câu hỏi

- Mẫu vật của thí nghiệm là gì?

- Tại sao lại chọn mẫu vật là củ khoai tây ở

các điều kiện khác nhau?

- Dụng cụ cần chuẩn bị những gì?

GV: Hớng dẫn học sinh cách sử dụng

kính hiển vi

GV: Yêu cầu học sinh đọc nội dung thí

nghiệm trong SGK và nêu cách tiến hành thí

Hoạt động III : Hoạt động nhóm.

GV: Yêu cầu các nhóm học sinh tiến hành

thí nghiệm số 1 – Thí nghiệm với enzim

catalaza

HS: tiến hành thí nghiệm theo nhóm

GV: quan sát điều chỉnh, sửa chữa sai sót

GV yêu cầu HS báo cáo thí nghiêm ( Đại

diện nhóm)

GV yêu cầu các nhóm học sinh báo cáo thí

nghiệm, nộp báo cáo

Sau đó giáo viên tổ chức cho cả lớp thảo

luận và chuẩn kiến thức

I mục tiêu.

- Biết cách bố trí thí nghiệm và đánh giá

đ-ợc mức độ ảnh hởng của môi trờng tới hoạttính của enzim catalaza

II

Chuẩn bị

1 Mẫu vật Khoai tây, gan gà, quả rứa

2 Dụng cụ và hóa chất

- Dụng cụ: Kình hiển vi quang học, máyxay sinh tố, rao cắt, giấy thấm

- Hóa chất: Nớc cất, nớc Ôxi già, nớc rửabát

3 Giáo viên hớng dẫn học sinh cách điềuchỉnh và quan sát kính hiển vi

III Nội dung và cách tiến hành.

1 Thí nghiệm với enzim catalaza

- Nhỏ lên mỗi lát khoai tây đó 1 -2 giọt

n-ớc Ôxi già và quan sát hiện tợng xẩy ra

D, Viết thu hoạch

- Nêu hiện tợng quan sát đợc và giải thíchtại sao có sự khác nhau đó?

- Enzim catalaza có ở đâu, cơ chất củaenzim cxatalaza là gì?

- Sản phẩm tạo thành sau phản ứng là gì?

2 Thí nghiện sử dụng enzim trong quả rứa tơi để tách chiết AND.

HS tự nghiên cứu nội dung thí nghiệm số 2

trong SGK Do điều kiện thí nghiệm giáo viên chỉ h-ớng dẫn học sinh về cahs tiến hành và cho

học sinh quan sát hình trạng NST trong tếbào qua tiêu bản có sẵn ( Nếu có thể)

Tiết: 16 Ngày soạn: 7/12/08

Bài 16 hô hấp tế bào

I mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh phải.

1 Kiến thức.

- Trình bày đợc khái niệm về hô hấp tế bào

- Nêu đợc bản chất của của quá trình hô hấp tế bào

- Trình bày đợc các giai đoạn chính trong hô hấp tế bào

- Tính đợc tổng mức năng lợng ATP giải phóng ra trong quá trình hô hấp

Nghiên cứu bài ở nhà và làm theo hớng dẫn của giáo viên giao tiết trớc

III Tiến trình bài giảng.

1 ổn định tổ chức.

GV ổn định lớp và kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ Không kiểm tra

3 Bài mới

Hoạt động I : Hoạt động cả lớp Tìm

hiểu khái niêm hô hấp tế bào

GV yêu cầu học sinh đọc SGK và sử dụng

các câu hỏi:

- Hô hấp tế bào là gì?

- Viết phơng trình hô hấp?

- Bản chất của hô hấp là gì?

HS: đọc SGK và trả lời các câu hỏi

GV: Chuẩn hóa kiến thức

Hoạt động II Hoạt động cả lớp Tìm

hiểu các giai đoạn chính của quá trình

hô hấp tế bào.

GV: Cho học sinh đọc SGK và trả lời các

câu hỏi

- Quá trình hô hấp tế bào xẩy ra theo

những giai đoạn nào?

- Dựa vào hình vẽ 16.2 hãy mô tả vị trí,

diễn biến của quá trình đờng phân?

- Kết quả của đờng phân là gì?

H/S : Đọc SGK và trả lời các câu hỏi

GV chuẩn hóa kiến thức

GV: Cho học sinh đọc SGK và trả lời các

câu hỏi

- Dựa vào hình vẽ 16.3 hãy mô tả vị trí,

diễn biến của chu trình Crep?

- Kết quả của chu trình Crep là gì?

H/S : Đọc SGK và trả lời các câu hỏi

GV chuẩn hóa kiến thức

I Khái niêm hô hấp tế bào.

- Hô hấp tế bào là quá trình chuyển đổi nănglợng rất quan trọng của tế bào Trong quátrình đó các phân tử cacbohỉđat bị phân giải

đến CO2 và H2O đồng thời giải phóng năng ợng dễ sử dụng chứa trong các phân tử ATP

- Phơng trình hô hấp tổng quát:

C6H12O6 + 6O2 6 CO2 + 6 H2O +NL

- Bản chất của hô hấp là một chuỗi các phảnứng ôxi hoá khử xẩy ra trong tế bào

II các giai đoạn chính của quá trình hô hấp

tế bào

1.Đ

ờng phân

- Vị trí : Xẩy ra trong bào tơng

- Nguyên liệu: Đờng glucôzơ và 2 phân tửATP, 2 phân tử NAD+

- Kết quả: Thu đợc 2 phân tử axit piruvicvà

4 phân tử ATP , 2 phân tử NADH

Vậy tóm tắt quá trình đờng phân:

Glucôzơ 2 axitpiruvic +2ATP + 2NADH

1.Chu trình Crep.

- Vị trí : Xẩy ra trong chất nền của ti thể.Xẩy ra qua 2 giai đoạn

* Giai đoạn 1: Tạo nguyên liệu

2 phân tử axit piruvic sẽ đợc vận chuyểnvào trong chất nền của ti thể và đợc biến

đổi thành 2 phân tử axêtyl- CoA và 2NADH, 2 CO2

* Giai đoạn 2: Chu trình Crep:

2 phân tử axêtyl- CoA sẽ tham gia vào chutrình Crep tạo ra 6 NADH, 2 FADH2, 4

CO2 và 2 ATP

Kết quả: Thu đợc 8 NADH, 2 FADH2,