Nghiên cứu này nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị bệnh loét dạ dày tá tràng ở trẻ em, trong đó đặc biệt chú ý tới tỉ lệ đề kháng các loại kháng sinh của Helicobacter
Trang 1LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG DO HELICOBACTER PYLORI Ở TRẺ EM TẠI BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 1 TP.HỒ CHÍ MINH TỪ 06.2013 ĐẾN 01.2014
Nguyễn Phúc Thịnh, Hoàng Lê Phúc, Nguyễn Việt Trường, Phạm Trung Dũng*,
Nguyễn Anh Tuấn**
*Bệnh viện Nhi đồng 1 Tp.Hồ Chí Minh, ** Đại học y dược Tp.Hồ Chí Minh
Tác giả liên lạc: ThS.BS Nguyễn Phúc Thịnh, ĐT: 0983997053,
Email: bsnguyenphucthinh@gmail.com
TÓM TẮT
Mục tiêu: Loét dạ dày tá tràng ở trẻ em tương đối hiếm so với người lớn, 97% loét dạ
dày tá tràng là do Helicobacter pylori (Hp) Nghiên cứu này nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị bệnh loét dạ dày tá tràng ở trẻ em, trong đó đặc biệt chú ý tới tỉ lệ đề kháng các loại kháng sinh của Helicobacter pylori
Đối tượng và phương pháp: Tất cả trẻ được chẩn đoán loét dạ dày tá tràng qua nội
soi Xác định nguyên nhân loét dạ dày bằng giải phẫu bệnh Riêng với nguyên nhân
Hp nếu giải phẫu bệnh âm tính, phải làm thêm ít nhất: kháng nguyên Hp trong phân, xét nghiệm hơi thở, huyết thanh tìm Hp Tất cả bệnh nhân sẽ được điều trị theo phác
đồ chuẩn Đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng, nội soi và điều trị được ghi nhận lại qua phiếu thu thập dữ liệu Chỉ những bệnh nhi thất bại điều trị lần 1 mới được nội soi lần 2 xác định lại tình trạng loét và nhiễm Hp đồng thời làm kháng sinh đồ
Kết quả: Trong 396 trường hợp nội soi dạ dày tá tràng trong 7 tháng có 53 trường
hợp loét: gồm 51 loét tá tràng và 2 loét dạ dày, không có trường hợp phối hợp cả 2 Nam giới chiếm 85%, tuổi trung bình là 11 tuổi Nguyên nhân nhập viện có 71,1% do xuất huyết tiêu hóa trên, 26,6% là do đau bụng mạn tính Kết quả giải phẫu bệnh có 98,2% tìm thấy Hp và tất cả các trẻ đều nhiễm Hp Có 51% thất bại với phác đồ điều trị tiệt trừ Hp đầu tiên trong đó, tỉ lệ đề kháng với kháng sinh của với Clarithromycin, Metronidazole, Tetracycline, Amoxicillin và Levofloxacin lần lượt là 87,5%; 66,7%; 29,2%; 20,8% và 25% ở các bệnh nhân thất bại điều trị với phác đồ chuẩn lần 1
Kết luận: Loét dạ dày tá tràng ở trẻ em hầu hết là loét tá tràng, nam chiếm chủ yếu
Nguyên nhân loét dạ dày tá tràng toàn bộ là do Hp Điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori thất bại rất cao chiếm tới 51% và ở các bệnh nhân thất bại điều trị, tỉ lệ đề
kháng với kháng sinh của Helicobacter pylori rất đáng quan tâm
Từ khóa: Helicobacter pylori , loét dạ dày tá tràng, tiệt trừ Hp
ABSTRACT
CLINICAL MANIFESTATIONS AND MANAGEMENT OF PEPTIC ULCER DISEASES IN CHILDREN AT CHILDREN’S HOSPITAL 1 FROM JUNE
2013 TO JANUARY 2014
Objectives: Peptic ulcer disease (PUD) is considered relatively uncommon,
Helicobacter pylori infection causes 97% peptic ulcer disease (PUD) in children The aim of this study was to describe clinical, paraclinical presentations of PUD, in which
we especially focused on antibiotic resistance rate against Helicobacter pylori (Hp)
Methods: All children were diagnosed PUD after endoscopy Causes of PUD were
based on positive histology findings If Hp histiology finding is negative, then it must
be determined by rapid urease test or Hp antigens in stool or UBT All children were treated by standard triple therapy Medical history, clinical features and following efficacy of the first-line therapy in Hp eradication in all these children were noted in data form If failure with the first-line therapy, children would have been second upper endoscoped to confirm ulcer statis, Hp determination, culture and antibiotic resistance
to Hp
Results: From 396 endoscopy examinations, 53(13.38%) children with 54 duodenal
Trang 2ulcer and 2 gastric ulcer, no case of both They were mean 11 years old, 85% cases were boy Almost cases (71.1%) are admitted with upper gastrointestinal bleeding, 26.6% cases with abdominal pain Fifty one (98.2%) of them has Hp infection in histology All of them has Hp infection 51% cases were failed of first-line Hp eradication Among the patients failed of first-line Hp eradication, the resistance rates
of Hp to Clarithromycin, Metronidazole, Tetracycline, Amoxicillin và Levofloxacin were 87.5%, 66.7%, 29.2% , 20.8% và 25%, respectively
Conclusions: Almost Peptic ulcer disease is duodenal ulcer Cause of PUD is
Helicobacter pylori Failure with first-line Hp eradication is very high, 51% peptic ulcer patients and in patients who failed to Hp eradicate with first triple therapy, the
resistance rate to antibiotic of Hp were very important
Keyword: Helicobacter pylori, peptic ulcer in children, Hp eradication
ĐẶT VẤN ĐỀ
Loét dạ dày tá tràng là bệnh tương đối không thường gặp nhưng có tiềm năng ảnh hưởng tới tính mạng trong các bệnh đường tiêu hóa của trẻ em Loét dạ dày tá
tràng là bệnh đa yếu do nguyên nhân khác nhau Nhiễm Helicobacter pylori là nguyên
nhân chính gây 97% loét dạ dày tá tràng ở trẻ em(8) Điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori ở bệnh nhi loét tá tràng có thể ngăn chặn sự tái phát ổ loét Trên thế giới, có
không nhiều các nghiên cứu về loét dạ dày tá tràng ở trẻ em và cũng rất ít các nghiên cứu mới gần đây về loét dạ dày tá tràng, nếu có cũng là các nghiên cứu hồi cứu(4,5,7)
Ở Việt Nam, những nghiên cứu về loét dạ dày tá tràng do H.pylori còn chưa
có ở trẻ em Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 Tp.Hồ Chí Minh, theo quan sát của chúng tôi tại phòng nội soi khoa Tiêu Hóa trong 2 năm qua, bệnh loét dạ dày tá tràng ngày càng nhiều Điều trị thành công với tỉ lệ ngày càng thấp dù điều trị theo đúng phác đồ
Vậy, câu hỏi nghiên cứu đặt ra là: Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và
điều trị của bệnh nhi loét dạ dày tá tràng do H pylori ở Bệnh viện Nhi Đồng 1 như thế
nào?
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu tổng quát:
Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị của bệnh nhi loét dạ dày tá tràng do
H pylori ở Bệnh viện Nhi Đồng 1 từ tháng 6/2013 đến tháng 1/2014
Mục tiêu chuyên biệt
Xác định tỉ lệ đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhi loét dạ dày tá tràng do H
pylori
Xác định tỉ lệ đặc điểm điều trị và tỉ lệ thất bại điều trị tiệt trừ H.pylori theo phác đồ
lần đầu
Xác định tỉ lệ kháng với các loại kháng sinh trên kết quả cấy kháng sinh đồ ở bệnh nhi
loét dạ dày tá tràng do H pylori sau thất bại điều trị lần 1
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu mô tả tiền cứu hàng loạt ca
Dân số mục tiêu
Bệnh nhi loét dạ dày tá tràng được chẩn đoán qua nội soi dạ dày tá tràng tại Bệnh viện
Nhi Đồng 1 từ tháng 06/2013 đến 01/2014
Dân số chọn mẫu
Bệnh nhi loét dạ dày tá tràng phát hiện qua nội soi và được điều trị theo dõi tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 từ tháng 6/2013 đến 1/2014
Cỡ mẫu: Lấy trọn
Tiêu chí chọn mẫu
Trang 3Bệnh nhi loét dạ dày tá tràng do H.pylori phát hiện qua nội soi, chưa được điều trị H.pylori trước đó và theo dõi tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 từ tháng 06/2013 đến
01/2014 Xác nhận đồng ý tham gia nghiên cứu của thân nhân bệnh nhi
Tiêu chí loại ra khỏi lô nghiên cứu
Bệnh nhân đã được điều trị H.pylori trong vòng 6 tháng trước khi nội soi
Bệnh nhi có thân nhân không đồng ý tham gia nghiên cứu
Bệnh nhi bỏ tái khám và điều trị
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bảng 1: Dữ liệu đặc điểm lâm sàng, nội soi và đặc điểm điều trị ở bệnh nhi loét dạ
dày tá tràng
Đặc điểm Loét dạ dày tá tràng
Tuổi trung bình( năm) 11 ±2,5
Giới tính, nam 45 (85%)
Bệnh sử gia đình
loét dạ dày tá tràng 4(7,5%)
Gia đình nhiễm
Helicobacter pylori 28(52,4%)
Đặc điểm lâm sàng
Đau bụng ( >2 tuần) 14(26,4%)
Xuất huyết tiêu hóa
Thiếu máu
(hemoglobin <10g/dl) 43(81,1%)
Nội soi
Loét tá tràng 51( 96,2%)
Loét dạ dày 2(3,8%)
Hp (+) trên giải phẫu
Đặc điểm dịch tễ
Từ tháng 6-2013 đến 1-2014 tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 Tp.Hồ Chí Minh trong
396 trẻ nội soi tiêu hóa trên phát hiện 56 trường hợp loét dạ dày tá tràng Trong đó, 53 trường hợp đủ điều kiện đưa vào nghiên cứu, trong đó có 51 trường hợp loét tá tràng
và 2 trường hợp loét dạ dày, 45 nam (85%) và 8 nữ (15%) với độ tuổi trung bình là 11 tuổi (SD= ±2,5), trẻ nhỏ nhất là 6 tuổi và lớn nhất là 16 tuổi Đa số các bệnh nhi là ở Tp.Hồ Chí Minh (56,6%), phần còn lại rải rác ở các nhiều tỉnh, chủ yếu là Tây Nam
bộ và Đông Nam bộ
Lí do nhập viện
Trang 4Đa số bệnh nhân nhập viện vì xuất huyết tiêu hóa trên (71,7%), trong đó, tiêu phân đen chiếm 45,3% và ói ra máu chiếm 26,4% Triệu chứng thường gặp còn lại là đau bụng kéo dài trên 3 tháng chiếm 26,4%
Lâm sàng
Bảng 2 : Tỉ lệ các lí do nhập viện của bệnh loét dạ dày tá tràng
Lí do nhập viện Số trẻ Tỷ lệ
Đại đa số các trẻ (81,1% ) đều được điều trị nội trú tại khoa Tiêu hóa trước khi nội soi vì phải nhập viện do xuất huyết tiêu hóa Đa số các bệnh nhân loét dạ dày
tá tràng đều có các tiền sử trước khi được chẩn đoán xác định là đau bụng kéo dài (56,4%) và thiếu máu mạn tính (20,8%) mà chưa được nội soi
Có 18,9% bệnh nhi đã được nội soi dạ dày tá tràng trước đó, trong đó có 9,5% các bệnh nhân đã được chẩn đoán loét dạ dày tá tràng trong lần nội soi trước Có 15%
các bệnh nhi đã được điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori ít nhất 1 lần cách thời điểm
nội soi lần này cách đây hơn 1 năm
Có 2 trường hợp (3,8%) có tiền căn gia đình trực hệ bị ung thư dạ dày đã mất trước khi phát hiện loét dạ dày tá tràng Có 2 (3,8%) trường hợp sốc mất máu do xuất huyết tiêu hóa mức độ nặng trong 4 (7,5%) trường hợp thiếu máu mức độ nặng phải nhập cấp cứu
Cận lâm sàng
Có 73,6 % các trường hợp trước nội soi có Hct thấp hơn 30% khi nhập viện Nội soi: hầu hết là loét tá tràng (96,1%), chỉ có 2 trẻ loét dạ dày (3,8%) Giải phẫu
bệnh tìm Helicobacter pylori có tỉ lệ dương tính (98,1%) Có 1 trường hợp Helicobacter pylori âm tính trên giải phẫu bệnh ở trẻ bị loét dạ dày (1,9%)
Điều trị
PPI sử dụng cho trẻ chiếm nhiều nhất là Omeprazole chiếm 66%, các trường hợp, còn lại được sử dụng Esomeprazole chiếm 34% Phác đồ điều trị tiệt trừ
Helicobacter pylori ở các trẻ này rải rác nhiều phác đồ khác nhau Nhưng trên cơ sở
PPI + 2 kháng sinh, phác đồ OAC chiếm nhiều nhất 43,4% Đáng chú ý là việc sử
dụng Levofloxacin cũng xuất hiện trong phác đồ đầu tay điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori chiếm 22,6% Thời gian điều trị PPI + 2 kháng sinh trung bình là 10 ngày đến
14 ngày chiếm 100% Thời gian sử dụng PPI từ 6 đến 8 tuần
Tỉ lệ đáp ứng điều trị với phác đồ đầu tiên ở các trẻ bị loét dạ dày tá tràng 49%, tỉ lệ thất bại là 51%
Khi điều trị thất bại, chúng tôi tiến hành nội soi lại lần 2 để đánh giá lại tình
trạng loét và tình trạng nhiễm Helicobacter pylori cũng như tiến hành nuôi cấy, làm
PCR và kháng sinh đồ Trong các trẻ được nội soi (26 trường hợp) có 85,7% còn ổ
loét ở tá tràng Khi cấy vi trùng Helicobacter pylori có 88,9% vi trùng mọc được định danh là Helicobacter pylori trong các trường hợp nội soi lần 2 Khi các vi trùng Helicobacter pylori mọc, ta tiến hành làm kháng sinh đồ với kết quả kháng
Clarithromycin, Metronidazole, Tetracycline, Amoxicillin và Levofloxacin lần lượt là 87,5%, 66,7%, 29,2% , 20,8% và 25%
BÀN LUẬN
Trong vòng 7 tháng, chúng tôi có 56 trường hợp loét dạ dày tá tràng, mất mẫu
3 trường hợp, chúng tôi đang theo dõi 53 trường hợp liên tục Tỉ lệ phát hiện ra loét dạ dày tá tràng trong tất cả các bệnh nhân nội soi tiêu hóa trên là 13,38% (56 trên 396
Trang 5trường hợp) Nghiên cứu của chúng tôi, cho thấy tỉ lệ nam: nữ là 5,7: 1 Tất cả bệnh nhi đều là loét dạ dày tá tràng nguyên phát, tuổi trung bình là 11 ± 2,5, nhỏ nhất là 6 tuổi và lớn nhất là 15 tuổi Đây là một con số có ý nghĩa vì những nghiên cứu khác kéo dài nhiều năm mà số bệnh nhi loét ít hơn đồng thời là các nghiên cứu hồi cứu(3,4,7) Năm 2009, tại Bệnh viện Nhi đồng 2 trong 9 tháng, chỉ có 10 trường hợp loét dạ dày tá tràng trong hơn 200 trường hợp viêm dạ dày tá tràng đã được chẩn đoán qua nội soi Điều đó có thể do kỹ thuật nội soi ở trẻ em ngày càng tiến bộ, an toàn hơn và chỉ định nội soi ngày càng rộng rải, số lượng nội soi ngày càng nhiều(9)
Trong khi đó, nghiên cứu ở Đài Loan của Shu Ching Hang kéo đài trong 9 năm từ 1999 đến
2008 chỉ có 67 trường hợp loét dạ dày tá tràng trong 1234 trường hợp nội soi trong đó
chỉ có 32(47,7%) loét dạ dày tá tràng nguyên phát do Hp(7)
Đa số bệnh nhi nhập viện vì xuất huyết tiêu hóa trên (71,7%) trong đó, tiêu phân đen chiếm 45,3% và ói ra máu chiếm 26,4% Triệu chứng thường gặp còn lại là đau bụng kéo dài trên 3 tháng chiếm 26,4% So với các nghiên cứu trước đây tại các nước phát triển, triệu chứng thường gặp nhiều nhất là đau bụng mạn Trong nghiên cứu của Nguyễn Cẩm Tú và cộng sự năm 2011, triệu chứng thường gặp của các bệnh nhi bị loét dạ dày tá tràng là đau bụng (hơn 90%) nhưng khi nghiên cứu đơn thuần trên các bệnh nhi loét, lí do nhiều nhất bệnh nhi đến với chúng tôi là do xuất huyết tiêu hóa trên Nghiên cứu của chúng tôi cũng có một số điểm tương đồng với của Shu Ching Hang ở Đài Loan năm 2010, xuất huyết tiêu hóa chiếm tỷ lệ cao (62,5%)(7)
Cũng chính vì lí do này nên hầu hết các bệnh nhi chúng tôi đã điều trị nội trú tại khoa Tiêu hóa Nhi đồng 1 trước khi được nội soi Đa số các bệnh nhân loét dạ dày tá tràng đều có các triệu chứng trước khi được chẩn đoán xác định là đau bụng kéo dài (56,4%) và thiếu máu mạn tính (20,8%) chưa được nội soi
Có khoảng 15% các bệnh nhi đã được điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori ít
nhất 1 lần cách thời điểm nội soi lần này cách đây hơn 1 năm Đây là số bệnh nhi cần theo dõi vì thật sự chưa biết bệnh nhi đã điều trị đã lành tái phát hay điều trị thất bại
mà không được theo dõi Có 2 trường hợp (3,8%) có tiền căn gia đình trực hệ bị ung thư dạ dày trước khi phát hiện loét dạ dày tá tràng
Có 2 trường hợp sốc mất máu do xuất huyết tiêu hóa mức độ nặng, chiếm 3,8% trong 4 trường hợp thiếu máu mức độ nặng phải nhập cấp cứu (7,5%) Biến chứng của loét dạ dày tá tràng có thể diễn tiến tới sốc mất máu, thiếu máu rất nặng, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời Tính đến thời điểm nội soi, đại đa số các trường hợp được truyền dưới 10 ml/kg hồng cầu lắng (49,1%), có hơn 20% các trường hợp phải truyền hơn 10 ml/kg hồng cầu lắng trước nội soi Cho thấy loét dạ dày tá tràng không phải là bệnh thường gặp nhưng có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ
Có 73,6 % các trường hợp trước nội soi có Hct thấp hơn 30% khi nhập viện vì các bệnh nhân đều nhập viện do xuất huyết tiêu hóa trên Giải phẫu bệnh tìm
Helicobacter pylori có tỉ lệ dương tính (98,1%) Có 1 trường hợp GPB âm tính với Helicobacter pylori ở trẻ bị loét dạ dày (1,9%) Tỉ lệ phát hiện Helicobacter pylori
trên giải phẫu bệnh là rất cao(1)
Kết quả nội soi hầu hết là loét tá tràng (96,1%), chỉ có 2 trẻ loét dạ dày (3,8%) Đây là một dấu hiệu cần phải xem xét và theo dõi thêm, vì theo các nghiên cứu trước đây không có một nghiên cứu nào có tỉ lệ bệnh loét dạ dày và tá tràng lớn đến như vậy(7) Theo nghiên cứu của El Mouzan MI tại Ả rập Saudi, trên 24 trẻ loét thì có 92%
là loét tá tràng(6)
Khi điều trị loét dạ dày tá tràng do Helicobacter pylori ở các bệnh nhi, PPI sử
dụng cho trẻ chiếm nhiều nhất là Omeprazole chiếm 66%, các trường hợp còn lại
được sử dụng Esomeprazole chiếm 34% Phác đồ điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori
Trang 6ở các trẻ này dựa trên nguyên tắc, PPI + 2 kháng sinh, và kháng sinh thay đổi tùy bác
sĩ điều trị Chúng tôi chỉ can thiệp vào đảm bảo bệnh nhi uống thuốc đúng phác đồ, liều và thời gian sử dụng thuốc Nhưng trên cơ sở PPI + 2 kháng sinh, phác đồ OAC chiếm nhiều nhất 43,4% Đáng chú ý là việc sử dụng Levofloxacin cũng xuất hiện
trong phác đồ đầu tay điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori, chiếm 22,6% Thời gian
điều trị PPI+ 2 kháng sinh trung bình là 10 ngày đến 14 ngày chiếm 100%
Biểu đồ 1: Tỉ lệ sử dụng phác đồ 3 thuốc kháng sinh để điều trị tiệt trừ Hp
(O: omeprazole; E: esomeprazole; A: Amoxicillin; M: Metronidazole; L: levofloxacin)
Tỉ lệ đáp ứng điều trị với phác đồ đầu tiên ở các trẻ bị loét dạ dày tá tràng 49%, tỉ lệ thất bại là 51% Dù các bệnh nhân này dùng đúng liều, đúng thời gian và
đúng giờ, chiếm tới 96,3% Vấn đề điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori thất bại đã
được rất nhiều nghiên cứu đề cập đến với tỷ lệ rất khác nhau Sự đề kháng kháng sinh
của Helicobacter pylori là một trong các nhân tố chính ảnh hưởng đến phương thức
điều trị Một nghiên cứu đa trung tâm tiến hành trong 4 năm từ 1-2006 đến 12- 2009,
tỉ lệ kháng Clarithromycin, Metronidazole, Tetracycline, Amoxicillin và Levofloxacin lần lượt như sau: 17,2 %, 26,7%, 5,9 % , 11,2 % và 16,2%(10,2)
Khi điều trị thất bại, chúng tôi tiến hành nội soi lại lần 2 để đánh giá Trong các trẻ được nội soi (27 trường hợp) có 85,7% còn ổ loét ở tá tràng Khi cấy vi trùng
Helicobacter pylori có 88,9% vi trùng mọc được định danh là Helicobacter pylori trong các trường hợp nội soi lần 2 Khi các vi trùng Helicobacter pylori mọc, ta tiến
hành làm kháng sinh đồ với kết quả kháng Clarithromycin, Metronidazole, Tetracycline, Amoxicillin và Levofloxacin lần lượt là 87,5%; 66,7%; 29,2%; 20,8%
và 25%
Trang 7Biểu đồ 2: Biểu độ tỉ lệ nhạy cảm và đề kháng với các loại kháng sinh của
Helicobacter pylori
Sự đề kháng với các loại kháng sinh với tỉ lệ rất cao có thể góp phần là một
trong những nguyên nhân gây thất bại với điều trị tiệt trừ Helicobacter pylori Trong
đó chú ý tới tỉ lệ đề kháng với Clarithromycin cao đến 87,5%, kháng Metronidazole đến 66,7% và kháng Amoxicillin đến 20,8% Đây là đặc điểm cần lưu ý và cần phải nghiên cứu sâu hơn
KẾT LUẬN
Loét dạ dày tá tràng thường gặp ở trẻ khoảng 11 tuổi, nam: nữ= 5,7:1 Triệu chứng thường gặp nhất là xuất huyết tiêu hóa trên Loét tá tràng chiếm đa số các trường hợp khi nội soi Phác đồ điều trị còn chưa thống nhất hoàn toàn Điều trị tiệt trừ với phác đồ 3 thuốc (PPI+ 2 kháng sinh) có tỉ lệ thất bại rất cao Tỉ lệ đề kháng
kháng sinh của vi trùng Helicobacter pylori cao nhưng đòi hỏi phải nghiên cứu với
mẫu lớn hơn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Alarcon T, Martinez-Gomez JM, and Urruzuno P (2013), "Helicobacter pylori in pediatrics", Helicobacter 18 Suppl 1, pp 52-7
2 De Francesco V et al (2010), "Worldwide H pylori antibiotic resistance: a
systematic review", J Gastrointestin Liver Dis 19(4), pp 409-14
3 Drumm B, et al (1988), "Peptic ulcer disease in children: etiology, clinical
findings, and clinical course", Pediatrics 82(3 Pt 2), pp 410-4
4 Ecevit CO, et al (2012), "Peptic ulcer disease in children: an uncommon
disorder with subtle symptomatology", Turk J Gastroenterol 23(6), pp
666-9
5 Egbaria R, et al (2008), "Peptic ulcers and erosions are common in Israeli
children undergoing upper endoscopy", Helicobacter 13(1), pp 62-8
6 El Mouzan MI, Abdullah AM, and Al-Mofleh IA (2004), "Yield of
endoscopy in children with hematemesis", Trop Gastroenterol 25(1), pp
44-6
7 Huang SC et al (2010), "Etiology and treatment of childhood peptic ulcer
disease in Taiwan: a single center 9-year experience", J Formos Med Assoc 109(1), pp 75-81
Trang 88 Koletzko S et al (2011), "Evidence-based guidelines from ESPGHAN and
NASPGHAN for Helicobacter pylori infection in children", J Pediatr Gastroenterol Nutr 53(2), pp 230-43
9 Nguyen Cam Tu, Pham Thi Ngoc Tuyet, Nguyen Anh Tuan (2011), "viêm
loét dạ dày tá tràng do Helicobacter pylori ở trẻ em: đặc điểm lâm sàng, nội soi và hiệu quả tiệt khuẩn của phát đồ OAC", tạp chí y học Thành phố
Hồ Chí Minh, Editor^Editors, pp 194-301
10 Nguyen Thi Viet Ha, Carina Bengtsson, Li Yin, Nguyen Gia Khanh, Hoang Thi Thu Ha, Phung Dac Cam, Mikael So¨rberg and Marta
Granstro¨m (2012), "Eradication of Helicobacter pyloriin Children in Vietnam in Relation to Antibiotic Resistance", Blackwell Publishing Ltd
Helicobacter17, pp 319–325
Ngày nhận bài: 18/6/2014
Ngày phản biện: 30/6/2014
Ngày đăng báo:
