TRƯỜNG ĐẠI HSINH VIÊN: LÊ TH PHÂN TÍCH PHÂN B TRONG TRƯ KHÔNG KHÍ L I HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ N KHOA KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN ------ SINH VIÊN: LÊ THỊ NGỌC LAN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI H
SINH VIÊN: LÊ TH
PHÂN TÍCH PHÂN B
TRONG TRƯ
KHÔNG KHÍ L
I HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ N KHOA KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN
- -
SINH VIÊN: LÊ THỊ NGỌC LAN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
PHÂN TÍCH PHÂN BỐ MƯA KHI BÃO ĐỔ BỘ VÀO MIỀ
TRONG TRƯỜNG HỢP BÃO ĐỔ BỘ CÓ TÁC ĐỘNG C
KHÔNG KHÍ LẠNH VÀ BÃO ĐỔ BỘ THÔNG THƯ
HÀ NỘI – 6/2015
NG HÀ NỘI
C LAN
ỀN TRUNG
NG CỦA ƯỜNG
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI H
SINH VIÊN: LÊ TH
PHÂN TÍCH PHÂN B
TRONG TRƯ
KHÔNG KHÍ L
CHUYÊN NGÀNH: KHÍ T CÁN BỘ
I HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ N KHOA KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN
- -
SINH VIÊN: LÊ THỊ NGỌC LAN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
PHÂN TÍCH PHÂN BỐ MƯA KHI BÃO ĐỔ BỘ VÀO MIỀ
TRONG TRƯỜNG HỢP BÃO ĐỔ BỘ CÓ TÁC ĐỘNG C
KHÔNG KHÍ LẠNH VÀ BÃO ĐỔ BỘ THÔNG THƯ
CHUYÊN NGÀNH: KHÍ TƯỢNG HỌC
Ộ HƯỚNG DẪN: THS TRẦN QUANG NĂNG
HÀ NỘI – 6/2015
NG HÀ NỘI
C LAN
ỀN TRUNG
NG CỦA ƯỜNG
ĂNG
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy hướng dẫn khóa luận - Thạc sĩ Trần Quang Năng công tác tại phòng Dự báo khí tượng hạn ngắn, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương, thầy đã tạo mọi điều kiện, động viên và giúp đỡ em trong suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này
Em xin cảm ơn Khoa Khí tượng Thủy văn - Trường đại học Tài nguyên và Môi trường
Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để chúng em tiến hành tốt bài khóa luận
Em cũng xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô trong khoa Khí tượng Thuỷ văn, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã tận tình truyền đạt kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt quá trình học tập Với vốn kiến thức được tiếp thu trong quá trình học không chỉ là nền tảng cho quá trình thực tập mà còn là hành trang quí báu
để em vững bước trên con đường tương lai
Mặc dù đã nhiều cố gắng nhưng khóa luận này vẫn không thể tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy rất mong thầy cô và các bạn có những ý kiến đóng góp cho bài khóa luận được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn
Hà Nội, ngày 15 tháng 6 năm 2015 Sinh viên
Lê Thị Ngọc Lan
Trang 4Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC BẢNG BIỂU i
DANH MỤC HÌNH i
PHẦN MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ BÃO VÀ ÁP THẤP NHIỆT ĐỚI 3
1.1.Khái niệm về bão và áp thấp nhiệt đới 3
1.2 Phân loại 3
1.3 Cấu trúc của bão, áp thấp nhiệt đới 5
1.3.1 Cấu trúc ngang 5
1.3.2 Cấu trúc thẳng đứng 6
1.4 Những điều kiện hình thành bão 7
1.5 Các giai đoạn phát triển của bão 8
1.5.1 Giai đoạn hình thành 8
1.5.2 Giai đoạn phát triển 9
1.5.3 Giai đoạn trưởng thành 9
1.5.4 Giai đoạn tan rã 9
1.6 Sự di chuyển của bão 10
1.6.1 Quỹ đạo parabole 10
1.6.2 Quỹ đạo hướng cực 11
1.6.3 Quỹ đạo Đông Bắc 11
1.6.4 Quỹ đạo Tây Nam 12
1.6.5 Quỹ đạo của bão đôi 12
CHƯƠNG II: MƯA LỚN Ở TRUNG BỘ DO BÃO, ÁP THẤP NHIỆT ĐỚI KẾT HỢP VỚI KHÔNG KHÍ LẠNH 14
2.1 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 14
Trang 5Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
2.1.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới: 14
2.1.2.Tình hình nghiên cứu trong nước 15
2.2.Hình thế gây mưa lớn ở miền Trung do không khí lạnh và Bão/ATNĐ 17
2.2.1 Mô hình mưa lớn miền Trung gây ra bởi Không khí lạnh đơn thuần 17
2.2.2 Mô hình mưa lớn miền Trung gây ra bởi Bão,ATNĐ đơn thuần 18
2.2.3 Mô hình mưa lớn miền Trung gây ra bởi Bão,ATNĐ kết hợp với KKL 20
CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH DIỄN BIẾN VÀ PHÂN BỐ MƯA KHI BÃO ĐỔ BỘ VÀO MIỀN TRUNG TRONG MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP ĐIỂN HÌNH KẾT HỢP VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA KHÔNG KHÍ LẠNH 22
3.1 Trường hợp Bão đổ bộ vào miền Trung có sự kết hợp với KKL Bão 22
số 11 (Mirinae) 22
3.1.1 Diễn biến bão Mirinae 22
3.1.2 Phân tích phân bố mưa lớn do không khí lạnh kết hợp với bão đổ bộ 23
3.2 Trường hợp Bão đổ bộ vào miền Trung không kết hợp với không khí lạnh Bão số 10 (Wutip) năm 2013 27
3.2.1 Diễn biến bão số 10 (Wutip) 27
3.2.2 Phân bố mưa của bão số 10 Wutip 28
KẾT LUẬN 32
TÀI LIỆU THAM KHẢO 33
Trang 6Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
i
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1 Phân loại bão theo tốc độ gió mạnh nhất và mức độ ảnh hưởng 3
DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Cấu trúc ngang của bão 6
Hình 1.2: Cấu trúc thẳng đứng của bão 7
Hình 1.3: Quỹ đạo parabole (mực 500mb) 10
Hình 1.4a: Quỹ đạo hướng cực (mực 500mb) 11
Hình 1.4b: Quỹ đạo hướng cực (mực 500mb 11
Hình 1.5b: Đường đi của bão Sanba (2012)-Quỹ đạo hướng cực 13
Hình 1.5a: Đường đi của bão Neoguri(2014)-Dạng Parabol [12] 13
Hình 1.5c: Đường đi của bão Hagibis(2007)-Quỹ đạo Đông Bắc [12] 13
Hình 1.5d: Đường đi của bão Wukong(2012)-Quỹ đạoTây Nam [12] 13
Hình 2.1: Bản đồ trung bình trường gió của hình thế KKL gây mưa cho khu vực miền Trung 18
Hình 2.2: Bản đồ mực 850mb cùa hình thế sóng lạnh gây mưa ở miền Trung 18
Hình 2.3: Bản đồ mực 850mb của hình thế XTNĐ gây mưa lớn ở Bắc Trung Bộ.19 Hình 2.4: Bản đồ trung bình khí áp và gió mực mực mặt đất của hình thế XTNĐ gây mưa ở TTB 19
Hình 2.5 : Bản đồ trung bình khí áp mực mặt đất và phân bố gió của hình thế KKL tương tác với vùng XTNĐ khu vực biển TTB 21
Hình 2.6: Bản đồ mực 850mb của hình thế KKL tương tác với vùng XTNĐ khu vực biển T T B 21
Hình 3.1 Đường đi của bão số 11 năm 2009 23
Hình 3.2 Số liệu quan trắc trạm Bạch Long Vĩ cho thấy có sự xâm nhập của không khí lạnh lúc 10 giờ ngày 01/11/2009 [8] 24
Hình 3.3 Số liệu quan trắc khí tượng khu vực Quảng Bình – Huế chiều tối 01-02/11/2009 25
Trang 7Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
ii
Hình 3.4.a Số liệu mưa hai ngày 02 và 03/11/2009 – khu vực Ninh Thuận – Bình
Định.[8] 26
Hình 3.4.b Số liệu mưa hai ngày 02 và 03/11/2009 – khu vực Huế – Quảng Ngãi.[8]27 Hình 3.5 Đường đi của bão số 10 (Wutip) năm 2013 28
Hình 3.6: Bản đồ trường gió mực 10m lúc13h ngày 30/09/2013 29
Hình 3.7: Bản đồ trường đường dòng mực 1500m lúc 13h ngày 30/09/2013 29
Hình 3.8: Bản đồ mưa tích lũy 24h ngày 01/10/2013.[8] 30
Hình 3.9: Bản đồ mưa tích lũy 24h ngày 02/10/2013.[8] 30
Trang 8Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Trang 9Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
1
PHẦN MỞ ĐẦU
Bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) ảnh hưởng và tác động tới nhiều quốc gia trên thế giới Tại các quốc gia này hiện đã lập ra các Trung tâm nghiên cứu, dự báo bão nhằm hạn chế tối đa những hậu quả do bão gây ra, nhất là khu vực nhiệt đới, nơi có cường độ, số lượng và tần suất các cơn bão mạnh nhất
Miền trung nước ta hàng năm chịu ảnh hưởng nhiều của bão, ATNĐ Trung bình hàng năm có khoảng 1,2 cơn bão và ATNĐ ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp, thời gian ảnh hưởng tập trung vào tháng 9,tháng 10 Tuy nhiên có năm như 1971, chỉ riêng tháng
7 đã có 3 cơn bão ảnh hưởng đến khu vực này hoặc năm 1989 có 4 cơn bão ảnh hưởng riêng tháng 10 có 3 cơn ảnh hưởng Bởi vậy đã gây tác hại nghiêm trọng về nhiều mặt cho người dân địa phương, một trong những hệ quả nghiêm trọng mà bão gây ra là hiện tượng mưa lớn
Sự phân bố mưa của bão ảnh hưởng đến khu vực này cũng như nhiều khu vực khác đều rất đa dạng và phức tạp, nó không chỉ có quan hệ với tốc độ di chuyển của bão, hướng di chuyển khi bão đi vào đất liền mà còn chịu tác động của địa hình cũng như tác động của hệ thống thời tiết khi bão vào đất liền đặc biệt là khi bão kết hợp với hoạt động của không khí lạnh
Ngày nay, mặc dù khoa học kỹ thuật ngày càng hiện đại, song thực tế con người vẫn chưa thể chinh phục được sức mạnh của tự nhiên trong đó có bão, ATNĐ Do đó, việc nghiên cứu về diễn biến, phân bố mưa của bão, đặc biệt khi bão kết hợp với không khí lạnh có một ý nghĩa quan trọng Quá trình nghiên cứu sẽ giúp chúng ta tìm hiểu được chu kì hoạt động của bão, sự phân bố mưa khi bão đổ bộ vào khu vực, hoạt động của bão, từ đó có thể rút ra kinh nghiệm giúp một phần nhỏ trong công tác dự báo bão
và đưa ra các phương pháp dự phòng, phòng chống và khắc phục hậu quả do bão gây
ra
Xuất phát từ những lý do trên, em đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Phân tích diễn biến và phân bố mưa khi bão đổ bộ vào miền trung trong một số trường hợp điển hình
Trang 10Sinh viên: Lê Thị Ngọc Lan
2
kết hợp với hoạt động của không khí lạnh” Với nội dung nghiên cứu gồm các chương sau:
Chương I: Tổng quan về bão và áp thấp nhiệt đới
Chương II: Mưa lớn ở Trung Bộ do Bão, ATNĐ kết hợp với Không khí lạnh Chương III: Phân tích diễn biến và phân bố mưa khi bão đổ bộ vào các tỉnh Trung
Bộ trong một số trường hợp điển hình kết hợp với hoạt động của không khí lạnh