bài ca nhà tranh bị gió thu phá

Đến với thơ Đường người tathường nhắc đến Thi tiên Lý Bạch, Thi Thánh Đỗ Phủ, Thôi Hiệu…với những tác phẩm nổi tiếng như : Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Bài ca nhà tranh bị gió thu phá,

Đề tài:

Một cách tiếp cận văn bản “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá”

( Mao ốc vị thu phong sở phá ca ) của Đỗ Phủ

Đặt vấn đề A

1 Lí do chọn đề tài:

- Thơ Đường là một thành tựu huy hoàng của thơ ca Trung Hoa cổ đại dohơn hai nghìn nhà thơ sống ở triều đại nhà Đường (618- 907) sáng tạo nên ThơĐường được xếp vào hàng thơ ca ưu tú của nhân loại Đến với thơ Đường người tathường nhắc đến Thi tiên Lý Bạch, Thi Thánh Đỗ Phủ, Thôi Hiệu…với những tác

phẩm nổi tiếng như : Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Bài ca nhà tranh bị gió thu

phá, Hoàng Hạc Lâu

- Xuất phát từ thực tế, là những khó khăn của học sinh lớp 7 khi tiếp xúc cácbài thơ Đường Để khám phá hết giá trị nội dung và nghệ thuật của mỗi bài thơĐường, học sinh cần phải nắm vững, am hiểu về luật thơ, hiểu nghĩa Hán của các

từ trong bài, hiểu hoàn cảnh sáng tác và thời đại của các nhà thơ đã sống Điều đóđối với học sinh lớp 7 không dễ dàng gì

- Bài thơ “ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá ” là một tác phẩm hay, qua bút

pháp kết hợp nhiều phưong thức biểu đạt như miêu tả, tự sự để biểu cảm nhà thơ

đã thể hiện sinh động những nỗi khổ cá nhân của bản thân vì căn nhà tranh bị gióthu phá nát Điều đáng quí hơn là, vượt lên bất hạnh của cá nhân để bộc lộ khátvọng cao cả: Ước sao có được ngôi nhà ngàn vạn gian để che chở cho tất cả mọingười nghèo trong thiên hạ Giáo viên cần hướng dẫn học sinh hiểu đúng đặctrưng thể loại và giúp các em cảm thụ được giá trị tư tưởng, nhân văn cao cả củabài thơ

2 Cấu trúc giờ dạy thơ

- Sách giáo khoa yêu cầu giáo viên và học sinh tiếp nhận tác phẩm văn họctheo hướng đọc - hiểu văn bản, chú trọng đến yếu tố tích cực, chủ động tìm hiểu

Giáo viên: Võ Thị Hải 1

kiến thức tác phẩm của học sinh Người dạy định hướng để giúp học sinh tự nhận

ra kiến thức cần học Cụ thể gồm các hoạt động sau:

Hoạt động 1: - Kiểm tra bài cũ: Về những vấn đề có liên quan hoặc bài học trước.Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới: Cần khêu gợi tâm lý cảm thụ và tạo dần tâm thếvăn học cho bài văn

Hoạt động 3: Tổ chức hướng dẫn học sinh nghiên cứu tác phẩm: Giáo viên tổ chức,hướng dẫn học sinh thâm nhập, khám phá chiếm lĩnh văn bản theo kinh nghiệm

và tài năng của mình

- Hướng dẫn học sinh nắm được những nét chính về cuộc đời nhà thơ có ảnhhưởng đến tác phẩm, những nét chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Về hướng dẫn cách đọc: Ở bài thơ “ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá ” của Đỗ

Phủ cần đọc với giọng vừa kể, vừa tả bộc lộ cảm xúc buồn bã, bất lực, cay đắngcủa nhà thơ trong ba khổ đầu, giọng tươi sáng, phấn chấn hơn ở khổ cuối

- Từ nội dung bài thơ cần hướng dẫn cho học sinh hiểu những giá trị sâu sắc của

bài thơ ở đây có thể là : Bài thơ không chỉ giúp ta hiểu về hịên thực của xã hộiđương thời mà còn cho ta thấy rõ tấm lòng nhân đạo của nhà thơ, dù ông sống cáchthời của chúng ta rất xa nhưng giá trị ấy vẫn còn nguyên đến ngày hôm nay

- Giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh phát hiện những yếu tố nghệ thuật đặc sắccủa bài thơ như kết hợp nhiều phương thức biểu đạt tự sự, miêu tả, biểu cảm…Hoạt động 4: Kết thúc bài giảng: giáo viên hướng dẫn học sinh tổng kết nội dung

đã phân tích để tạo cách nhìn tổng thể về văn bản ở hoạt động này ấn tượng hiểu biết về tác phẩm được nâng lên một bước về chất lượng Sau đó củng cố cho họcsinh cách đọc – hiểu một tác phẩm thơ Đường

Hoạt đông 5: Hướng dẫn luyện tập có nhiều hình thức để tiến hành như trả lời câuhỏi bằng miệng, viết hoặc trò chơi…

Hoạt động 6 : Hướng dẫn HS học ở nhà.Củng cố và phát triển kết quả học trên lớp

Giáo viên: Võ Thị Hải 2

B NỘI DUNG

I HIỂU VỀ BÀI THƠ “ BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ”

1 Cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ Đỗ Phủ

Đỗ Phủ ( 712- 770 ) là nhà thơ nổi tiếng đời Đường của Trung Quốc, tự là

Tử Mĩ, hiệu Thiếu Lăng, quê ở tỉnh Hà Nam Nếu Lý Bạch là nhà thơ lãng mạn vĩđại –Thi tiên (ông tiên làm thơ) thì Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại – Thi thánh(ông thánh làm thơ) Cuộc đời ông long đong lận đận khốn khổ, nghèo đói, bệnhtật mặc dù có một thời gian ngắn ông làm quan Ông để lại gần 1500 bài thơ trầmuất, buồn đau nhưng sáng lên tinh thần nhân ái, bao la

Trong lần đi sứ Trung Quốc, nhà thơ Việt Nam vĩ đại Nguyễn Du đã ghéthăm mộ nhà thơ Trung Quốc vĩ đại Đỗ Phủ – sống cách thời ông hơn một nghìnnăm Nguyễn Du xúc động viết :

Văn chương nghìn đời, bậc thầy của nghìn đời,

Bình sinh khâm phục không lúc nào quên.

Chỗ gần gũi nhau giữa hai thiên tài Trung - Việt ấy chính là tấm lòng vị tha,nhân ái bao la hướng tới những con người khốn khó… Tấm lòng ấy trải mở trongnhững bài ca tuyệt tác

2 Hoàn cảnh sáng tác của bài thơ.

Năm 755, tướng An Lộc Sơn nổi dậy chống triều đình Để tránh hiểm hoạ, vảlại cũng không được nhà vua tin dùng, năm 759, ông từ quan, đưa gia đình vềvùng Tây Nam, một thời gian sống ở Thành Đô, thủ phủ Tứ Xuyên Mùa xuân nămthứ hai niên hiệu Thượng Nguyên (Năm 760) nhờ người thân và bạn bè giúp đỡ,

Đỗ Phủ đã dựng được ngôi nhà tranh cạnh khe Cán Hoa ở phía tây Thành Đô, từđây ông có thể xem là đã có chỗ nương thân Nào ngờ mới ở nhà mới được mấytháng thì đến tháng Tám, gió thu lớn đã phá nát ngôi nhà Đêm đến, mưa lớn lạinối gót ào tới… Đêm dài, nhà thơ không sao ngủ được, cảm xúc tuôn trào, ông đãviết ra bài thơ này và mãi mãi “ lưu danh cho hậu thế ”

Giáo viên: Võ Thị Hải 3

3 Cảm nhận về bài thơ nói chung và về tâm hồn cao đẹp của nhà thơ.

Bài thơ gồm bốn phần với những bút pháp khác nhau, khá linh hoạt

Phần một, năm câu đầu miêu tả cảnh gió làm tốc mái nhà, những mảnh tranhbay tan tác mỗi nơi một mảnh, mảnh bay sang sông, mảnh treo trên ngọn cây rừng,lại có mảnh nhào xuống lòng mương nước Cảnh tương thật kinh hoàng Thơ tả làchính, song vẫn toát ra nỗi khiếp sợ của nhà thơ Năm câu này, câu nào cũng gieo

vần , năm thanh bằng hào , mao, giao, sao, ao mở miệng đọc to sẽ như truyền

tiếng gió từng trận, từng trận thổi tới

Tháng Tám thu cao gió thét già, Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.

Thế gió ngay từ đầu đã nhanh chóng, mãnh liệt Ba chữ Gió thét già (Phong

nộ hào), âm hưỏng lớn rộng, đọc lên như nghe tiếng gió thu gào Chữ nộ ( Nghĩa là

giận, bản dịch thơ dù đã dịch khá sát song vẫn chưa truyền đạt được cái thần củachữ này) nhân cách hoá gió thu, khiến cho câu thơ dưói đó không chỉ giàu tínhhành động mà còn giàu màu sắc biểu cảm nồng đượm Khó khăn lắm nhà thơ mớidựng được ngôi nhà tranh này, vừa mới ở ổn định, gió thu lại như cố ý chống đốinhà thơ, gào thét giận dữ kéo tới, cuốn bay hết lớp tranh này đến lớp tranh khác,

làm sao không khiến nhà thơ cháy bỏng cả gan ruột? Chữ bay trong Tranh bay

sang sông rải khắp bờ là tiếp nối sát chữ cuộn ở câu trên, tranh bị cuốn đi không

rơi xuống cạnh nhà mà lại bay theo gió, bay qua bên kia sông, sau đó rơi rải rác

như mưa khắp vùng lân cận: Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa – rất khó lấy xuống;

Mảnh thấp quay lộn vào mương sa – cũng thật khó thu về Cuộn , bay, sang sông, treo tót, quay lộn – những động thái liên tiếp không chỉ hợp thành một bức tranh rõ

nét mà còn kéo căng thị tuyến của nhà thơ, làm chấn động tâm khảm của nhà thơ.Tài nghệ của nhà thơ là ở chỗ không biểu lộ tình cảm, diễn đạt ý nghĩa một cáchtrừu tượng mà gửi tình ý vào việc miêu tả một cách khách quan Đọc mấy câu thơnày chúng ta thấy rõ một ông già gầy đét, mặc bộ quần áo cũ mỏng manh, ráchrưới, chống gậy, đứng ngoài ngôi nhà, mắt chăm chăm nhìn gió thu gào thét đang

Giáo viên: Võ Thị Hải 4

cuốn đi lần lượt từng lớp tranh của mái nhà mình thổi bay bên kia sông, rơi vãilung tung khắp chốn; và tâm trạng sốt ruột, nỗi ai oán phẫn nộ trước cảnh cuồngphong phá nát ngôi nhà của mình Lòng ta chợt dấy lên nỗi cảm thông với tác giả Phần hai gồm năm câu, vừa kể việc, vừa bộc nỗi xót xa đau đớn Đó là phươngthức tự sự kết hợp với biểu cảm Hai hình ảnh đối lập được kể ra, thật đáng thươngtâm: Trong khi lũ trẻ thôn nam đua nhau cướp những tấm tranh, chạy đi, thì mộtông già - nhà thơ Đỗ Phủ – tay chống gậy, miệng thét gào thảm thiết mà chẳng đòi

lại được tranh, cuối cùng đành mang “ lòng ấm ức ” trở về nhà Nỗi đau vì cơn gió

dữ mùa thu mỗi lúc một tăng Như vậy phần này là sự phát triển của phần đầu,cũng là sự bổ sung cho nó Phần đầu đã tả những mái tranh rải rác ven sông khôngthể thu về Thế những lớp tranh chỉ rơi xuống đất có lấy lại được không? Đúng là

có những lớp tranh như thế nhưng lại bị lũ trẻ thôn nam vơ chạy mất Những chữ “

khinh ta già không sức ” thật đáng lưu ý Nếu nhà thơ còn khoẻ thì tất nhiên không

thể bị coi khinh như vậy Nỡ nhè trước mặt xô cướp dật, lũ trẻ thật nhẫn tâm làm

kẻ đạo tặc ngay trước mặt nhà thơ ( Nguyên văn là vi đạo tặc ) Phải chăng đó chỉ

là biểu hiện sự bực bội của nhà thơ Vì già không sức mà bị coi khinh, chứ khôngphải đưa tội danh “ đạo tặc ” ấn lên đầu lũ trẻ mà chẳng qua là muốn đến của quan

luận tội… Bởi vậy mới bất lực “ Môi khô miệng cháy gào chẳng được ” Đó chính

là “Bất vị khốn cùng ninh hữu thử ” ( Nên chẳng khốn cùng đâu đến thế ), (Lời trong bài thơ Lại gửi Ngô Lang của tác giả ) Nếu nhà thơ quả không khốn cùng thì

dầu cuồng phong cuốn mất mái nhà tranh cũng không cháy bỏng cả ruột gan nhưthế; nếu lũ trẻ không khốn cùng cũng không phải mạo hiểm lao vào giữa trậncuồng phong để nhặt nhạnh những lớp tranh chỉ có giá trị ít ỏi như thế Phải chăngtất cả những điều đó để cuối bài ngọn bút của tác giả vút lên ước mơ khao khát

cháy bỏng “Ước đựơc nhà rộng muôn ngàn gian, che khắp thiên hạ kẻ sỹ đều hân

hoan …” Nguyện vọng cao cả đó nẩy sinh trên cơ sở hiện thực “ bốn biển đều cùng khổ ” Câu Quay về chống gậy lòng ấm ức đã gói lại phần một và hai

(Nguyên văn câu này là: Qui lai ỷ trượng tự thán tức – nghĩa là “ Trở về

chống gậy tự than thở ”) Có lẽ nghe tiếng gió thu gào rú, lo cho mái nhà lợp

Giáo viên: Võ Thị Hải 5

chẳng lấy gì làm chắc chắn, sẽ xẩy ra điều nguy hiểm, nhà thơ đã chống gậy rakhỏi nhà, đến khi gió thổi nhà nát, tranh không thể thu về mới quay về nhà Chữ tựtrong tự than thở thật đau xót Gặp điều bất hạnh đến thế mà nhà thơ chỉ biết thanthở một mình, chẳng có ai giúp đỡ, đồng cảm, đủ thấy thói đời đen bạc Đến đây,nhà thơ liên tưởng đến những người nghèo đang ở tình trạng giống mình: Gặp khókhăn hoạn nạn mà chẳng ai giúp đỡ.

Phần ba, tám câu tiếp theo miêu tả tình cảnh khổ cực khi nhà bị phá nát lại

gặp trận mưa phũ phàng hành hạ nhà thơ Hai câu Giây lát, gió lặng, mây tối mực,

trời thu mịt mịt đêm đen đặc đã dùng nét bút tô đậm bức tranh không gian đen tối,

ảm đạm và đáng sợ Hai câu thơ cũng mang giá trị tả thực đồng thời cũng gợi liêntưởng đến một xã hội đen tối bế tắc lúc bấy giờ Bên cạnh đó ta cũng cảm nhậnđược điều dự báo là những hạt mưa dày trên bầu trời thì mù mịt sẽ trút đầy mặtđất… Không trải qua cuộc sống nghèo khổ, hẳn nhà thơ không thể viết được

những câu thơ như: “Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,

Con nằm xấu nết đạp lót nát.”

Hai câu thơ đó không chỉ tả chăn vải vừa cũ vừa rách mà còn tạo thế cho haicâu dưới tả cảnh nhà dột mưa dày Tháng tám ở Thành Đô đâu phải đã lạnh, chính

do Đầu giường nhà dột chẳng chừa đâu, dày hạt mưa, mưa chẳng dứt nên mới

cảm thấy lạnh Như vậy đoạn thơ vừa miêu tả vừa kể chuyện về cuộc đời trôi nổi

rồi buông lời thở than, biểu cảm Hai câu thơ Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê, đêm dài

ướt át sao cho trót khái quát cảnh đời và nỗi đau thân phận đến thê thảm của một

kiếp người tài hoa mà bất hạnh Cảnh trước mắt hiện ra với mọi nếm trải cực khổ

từ chạy loạn An Lộc Sơn cho đến bay giờ, từ ngôi nhà tranh bị mưa gió làm cho

hư hỏng, ướt át đến cảnh đất nước loạn lạc triền miên, tàn phá đổ nát… rồi lạiquay về với hiện thực đêm dài ướt át Hình ảnh đêm dài vừa tả thực cái đêm đenmưa gió lúc bấy giờ vừa ẩn dụ cho tình hình đất nước và cuộc đời nhà thơ - phảilưu lạc, ly hữu vì nội chiến Lo nước, thương dân, lại thêm đêm dài ướt át làm saongủ được Nhà thơ mong sao đêm qua nhanh, trời chóng sáng để thoát khỏi mưalạnh cũng như ước mong đất nước sao qua khỏi cơn ly loạn, nhân dân khỏi khốn

Giáo viên: Võ Thị Hải 6

khổ Câu thơ vừa dãi bày nỗi đắng cay của nhà thơ vừa ngầm lên án giai cấp thốngtrị hèn kém để xẩy ra nạn binh đao khiến nhân dân khổ cực.

Như vậy qua ba khổ thơ, tác giả đã kể về nỗi khổ của mình khi căn nhà bị gióthu phá, hình ảnh những đứa trẻ thôn nam cướp tranh, cảnh sống cực khổ trongđêm đen của gia đình mình, ta thấy được bức tranh xã hội đầy li loạn thời kỳTrung Đường bấy giờ Bài thơ mang giá trị hiện thực sâu sắc là vì thế Nỗi xót xacủa thân phận nhà thơ cũng là của muôn người Mỗi dòng thơ như một dòng nướcmắt cứ tuôn rơi mãi

Nhưng bài thơ không chỉ có giá trị hiện thực mà còn có giá trị nhân đạo Khổcuối bài thơ, bất ngờ thay, nhà thơ không ước một ngôi nhà cho riêng mình mà ướcmột ngôi nhà cho muôn người, để che cho khắp thiên hạ, kẻ sỹ nghèo

Ước được nhà rộng muôn ngàn gian, Che khắp thiên hạ kẻ sỹ nghèo đều hân hoan.

Bởi từ nỗi khổ của ông, ông hiểu nỗi khổ của muôn người, đặc biệt là những

kẻ sỹ nghèo trong xã hội bấy giờ Hai câu cuối thật xúc động mãnh liệt với niềm

Giáo viên: Võ Thị Hải 7

4 Tâm hồn cao đẹp của nhà thơ qua tiêu đề

Tiêu đề của bài thơ là “ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá ”( Mao ốc vị thu

phong sở phá ca ) Tại sao ngôi nhà tranh của mình bị gió thu phá, không còn nơitrú thân, che mưa, che nắng mà nhà thơ lại cất lên bài ca? Đặt tên cho bài thơ củamình là “bài ca …” phải chăng nhà thơ muốn cất cao tiếng hát vì con ngưòi ,khích lệ con người vượt lên mọi đau khổ hiện tại để hướng tới một tương lai tươisáng Ông đã ước mơ có một ngôi nhà muôn ngàn gian để che cho khắp ngườinghèo, giúp họ khỏi khốn khổ vì mưa gió Đó cũng chính là ước mơ nhân dân cómột cuộc sống ấm no hạnh phúc, xã hội thay đổi Ước mơ ấy thật cao đẹp, đángtrân trọng Đỗ Phủ chính là nhà thơ hiện thực mang tâm hồn lãng mạn cao quí Bài

ca yêu thương con người của ông vang mãi ngàn năm Qua tiêu đề phần nào ta cảmnhận được tâm hồn cao đẹp của nhà thơ

II MỘT HƯỚNG TIẾP CẬN VĂN BẢN .

A.Mục tiêu cần đạt :

- Hiểu giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm

- Thấy được đặc điểm bút pháp hiện thực của nhà thơ Đỗ Phủ được thể hiện trong

bài thơ

1 Kiến thức: - Sơ giản về tác giả Đỗ Phủ.

- Giá trị hiện thực: phản ánh chân thực cuộc sống của con người

- Giá trị nhân đạo: thể hiện hoài bão cao cả và sâu sắc của Đỗ Phủ, nhà thơ của những người nghèo khổ, bất hạnh

- Vai trò và ý nghĩa của yếu tố miêu tả và tử sự trong thơ trữ tình; đặc điểm bút phát hiện thực của nhà thơ Đỗ Phủ trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc - hiểu văn bản thơ nước ngoài qua bản dịch Tiếng Việt

- Rèn kỷ năng đọc - hiểu, phân tích bài thơ qua bản dịch tiếng việt

3 Thái độ: - Bồi đắp tình cảm yêu thương, sự quan tâm đến mọi người

B Tiến trình day học

Giáo viên: Võ Thị Hải 8

* Bài cũ : - Đọc thuộc bài thơ “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”?

- Cảm nhận của em về tình yêu quê hương của tác giả qua bài thơ?

* B i m i.ài mới ới

Hoạt động của giáo viên và học sinh

+) Gọi HS đọc chú thích *

H: Em hãy giới thiệu vài nét về tác giả?

Sau khi học sinh trả lời, giáo viên chốt lại

Như vậy bài thơ ra đời lúc xã hội còn rối

loạn, loạn An Lộc Sơn vẫn chưa hết, đất

nứơc chìm trong bạo loạn, nhân dân khốn

- Là nhà thơ hiện thực vĩ đại (so sánhvới Lý Bạch là nhà thơ lãng mạn vĩđại)

- Để lại gần 1500 bài thơ trầm uấtbuồn đau nhưng sáng lên tinh thầnnhân ái

Nhà thơ cũng khốn khó vì nhiều lần chạy

loạn Để tránh loạn An Lộc Sơn và cũng

không được vua tin dùng, năm 759 ông

đưa gia đình về Tây Nam, có thời gian

sống ở Thành Đô, thủ phủ Tứ Xuyên Năm

760 được bạn bè và người thân giúp đỡ,

Đỗ Phủ dựng một ngôi nhà tranh cạnh

khe Cán Hoa ở phía tây Thành Đô Vừa

ở nhà mới được mấy tháng thì căn nhà bị

gió thu phá nát Bài thơ ra đời trong

hoàn cảnh đó.

gv: Là tác phẩm nổi tiếng của Đỗ Phủ.

Bút pháp hiện thực cũng như tinh thần

nhân đạo của bài thơ đã ảnh hưởng khá

sâu rộng đến thơ ca Trung Quốc đời sau

+) Hướng dẫn đọc: Giọng đọc vừa kể vừa

tả, bộc lộ cảm xúc buồn bã, bất lực, cay

đắng trong ba khổ đầu, giọng tươi sáng,

phấn chấn hơn ở khổ cuối

H: Bài thơ được sáng tác bằng thể thơ gì?

GV giới thiệu thêm– ra đời từ trước thơ

Đường ( Thơ Đường còn gọi là cận thể )

Thơ cổ thể về vần nhịp khá tự do, phóng

khoáng.: Thế mạnh của thơ cổ thể là

không bị công thức khuôn khổ gò bó,

không bị những qui tắc chặt chẽ về niêm

luật và đối ràng buộc Mỗi đoạn bao nhiêu

câu, mỗi câu bao nhiêu chữ, gieo vần như

thế nào là do nhu cầu diễn đạt quyết định

H Theo em, bài thơ có thể chia làm mấy

phần? Nội dung của từng phần?

+ Gv chuyển ý, cho HS đọc lại khổ 1

H ở khổ thơ thứ nhất, tác giả đã dùng

phương thức biểu đạt nào ? Phương thức

biểu đạt ở khổ1: Miêu tả kết hợp với tự

sự.

H Tác giả đã kể, tả về điều gì ?

- Cảnh ngôi nhà bị gió thu phá.

H Cảnh ngôi nhà bị gió thu phá được thể

hiện qua những chi tiết nào?

d Bố cục : 2 phần

Phần 1: 3 khổ đầu -> Những nỗi khổcủa nhà thơ

Phần2: khổ cuối -> Ước vọng cao cả

II Hướng dẫn đọc - hiểu văn bản

1 Những nỗi khổ của nhà thơ

* Khổ 1

- Gió thét già, cuộn mất ba lớp tranh.

Bay sang sông…rải… Tranh: Mảnh cao treo tót … xa Mảnh thấp quay lộn…

mương sa

H: Tác giả sử dụng nghệ thuật gì?

Động từ mạnh, liệt kê, miêu tả, kể sinh

động

H: Những biện pháp nghệ thuật đó giúp

em cảm nhận được trận gió như thế nào?

gợi một cảnh tượng ra sao?

G V: Như vậy trong phút chốc cơn gió

mạnh đã phá mất mái nhà, cuộn mất ba

lớp tranh Những mảnh tranh bay tan tác,

mảnh xa, mảnh cao, mảnh thấp, mỗi nơi

một mảnh thật khó thu về, thật xót xa cho

hoàn cảnh của nhà thơ

>Trận gió mạnh được tái hiện chânthực

-Gợi Sức mạnh tàn phá của thiên thiên Cảnh tan tác tiêu điều củangôi nhà

Giáo viên: Võ Thị Hải 11

H: Ngôi nhà ấy được dựng lên trong điều

kiện hoàn cảnh nào?

- Nhà thơ nghèo, đã bao năm bôn ba xuôi

ngược, chạy loạn mưu sinh, nhờ sự giúp

đỡ của bạn bè, ngừơi thân, nhà thơ mãi

mới dựng được ngôi nhà tranh để có nơi

trú thân Vậy mà thiên nhiên tai ác nỡ làm

hại người nghèo

H: Đến đây em có thể hình dung tâm trạng

của nhà thơ như thế nào?

- Tiếc của, đau xót, bất lực trước thiênnhiên

Khổ 1 đã cho thấy nỗi khổ vật chất của

nhà thơ Sau tai hoạ thiên nhiên ấy, nhà

thơ đã phải chịu đựng những nổi khổ nào

nữa, sự việc gì sẽ xảy ra, ta hãy tìm hiểu

H: Cảnh trẻ con cướp tranh được thể hiện

qua những chi tiết nào?

- Khinh ta già không sức

- Nhè trước mặt xô cướp giật

- Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre…

H: Đó là những hành động như thế nào? - Hành động cướp giật trắng trợn,

ngang nhiên, hỗn láo, quyết liệt,…H: Qua những hành động đó em có nhận -

Giáo viên: Võ Thị Hải 12