vat ly 9

4’ - Yêu cầu học sinh nhắc lại điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín - Khi nào xuất hiện dòng điện xoay chiều - Dòng điện mà chúng ta đang dùng trên

- Chuẩn bị cho mỗi nhóm:

+ 1 cuộn dây dẫn kín có 2 bóng đèn LEO mắc //, ngợc chiều vào mạch điện

+ 1 nam châm vĩnh cửu có thể quay quanh 1 trục thẳng đứng

GV: Đặt vấn đề Trên máy thu thanh ở nhà

em có hai chỗ đa điện vào má, một chỗ có kí

hiệu DC 6V, còn chỗ kia có kí hiệu AC

220V Em không hiểu các kí hiệu đó có ý

nghĩa gì ?

HS: Đa ra các dự đoán

GV: Nhận xét, ta đã biết kí hiêụ DC là chỉ

dòng điện một chiều vạy AC là chỉ cái gì ?

Vậy để biết đợc ta đi nghiên cứu bài hôm

nay

Hoạt động 2: (14’) Chiều của dòng điện

cảm ứng

GV: Giới thiệu thí nghiệm hình 33.1

I Chiều của dòng điện cảm ứng

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

HS: Quan sát và nêu các thiết bị trong thí

GV: Vậy khi đa nam châm từ ngoài vào trong

cuộn dây thì hai đèn LED có sáng không ?

HS: Dự đoán

GV: Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm để trả

lời câu hỏi

HS: Tiến hành

GV: Khi kéo nam châm ra thì đèn LED sáng

nh thế nào ?

HS: Làm thí nghiệm trả lời

GV: Qua thí nghiệm em hãy đa ra nhận xét

về chiều dòng điện cảm ứng trong hai trờng

hợp trên

HS: Đa ra nhận xét

GV: Gọi học nêu nội dung kết luận

GV: Vậy dòng điện suất hiện trong thí

nghiệm vừa qua có chiều giống nhau hay

GV: Em hãy dự đoán cách tạô ra dòng điện

xoay chiều dựa thí nghiệm trên

HS: Đa ra cách tạo ra dòng điện xoay chiều

GV: Nhận xét

GV: Hớng dẫn học sinh làm thí nghiệm nh

hình 33.2

GV: Yêu cầu HS giải thích và phải phân tích

kĩ từng trờng hợp khi nào số đờng sức từ

xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn kín

tăng, khi nào giảm ?

HS: Quan sát và trả lời câu hỏi C2

1.Thí nghiệm

C1: Khi đa 1 cực của nam châm từ xa vàogần đầu 1 cuộn dây thì số đờng sức từ xuyênqua tiết diện S của cuộn dây dẫn tăng, 1 đènsáng, sau đó cực này ra xa cuộn dây thì số đ-ờng sức từ giảm, đèn thứ 2 sáng, dòng điệncảm ứng trong khung đổi chiều khi số đờngsức từ đang tăng ,mà chuyển sang giảm

2 Kết luận :

- Khi số đờng sức từ xuyên qua tiết diện Scủa của cuộn dây tăng thì dòng điện cảm ứngtrong cuộn dây có chiều ngợc với chiều dòng

điện cảm ứng khi số đờng sức từ xuyên quatiết diện đó giảm

3 Dòng điện xoay chiều

- Dòng điện luân phiên đổi chiều nh trên gọi

là dòng điện xoay chiều

II

c ách tạo ra dòng điện xoay chiều

1 Cho nam châm quay trớc cuộn dây dẫn kín

C2: Khi cực N của nam châm lại gần cuộndây thì số đờng sức từ xuyên qua tiết diện Scủa cuộn dây tăng - khi cực N ra xa cuộn dâythì số đờng sức từ qua S giảm, khi nam châmquay liên tục thì số đờng sức từ xuyên qua S

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

GV: Nếu cuộn dây quay trong từ trờng thì số

đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn

dây biến thiên nh thế nào ?

HS: Nghiên cứu câu C3, nêu dự đoán

GV: làm thí nghiệm kiểm tra, yêu cầu cả lớp

quan sát kĩ thí nghiệm vì khi quay dòng điện

trong khung đổi chiều rất nhanh,

GV: Giải thích cho học sinh lí do thấy 2 bóng

2 Cho cuộn dây dẫn quay trong từ trờng

C3: Khi cuộn dây quay từ vị trí 1 sang vị trí 2thì số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S củacuộn dây tăng khi cuộn dây từ vị trí 2 quaytiếp thì số đờng sức từ xuyên qua tiết diện Sluân phiên tăng, giảm vậy dòng điện cảmứng xuất hiện trong cuộn dây là dòng điệnxoay chiều

3 Kết luận:

- trong cuộn dây dẫn kín, dòng điện cảm ứngxoay chiều xuất hiện khi cho nam châm quaytrớc cuộn dây hay cho cuộn dây quay trong

từ trờng

III Vận dụng

C4: Khi khung dây quay nửa vòng tròn thì số

đờng sức từ qua khung dây tăng trên nửavòng tròn sau, số đờng sức từ giảm nên dòng

điện đổi chiều, đèn thứ 2 sáng

4 Luyện tập củng cố ( 4’)

- Yêu cầu học sinh nhắc lại điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín

- Khi nào xuất hiện dòng điện xoay chiều

- Dòng điện mà chúng ta đang dùng trên lớp học là dòng điện một chiều hay xoay chiều

- Học sinh đọc phần “ có thể em cha biết”

máy phát điện xoay chiều

I Mục tiêu

1 Kiến thức :

- Nhận biết đợc 2 bộ phận chính của 1 máy phát điện xoay chiều chỉ ra đợc rôto và stato của mỗi loại máy

- Trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều

- Nêu đợc cách làm cho máy phát điện có thể phát điện liên tục

2 Kĩ năng :

- Học sinh nắm đợc cấu tạo của máy phát điện xoay chiều

- nguyên tấc hoạt động của máy phát điện

+ Khi cho cuộn dây dẫn kín quay trong từ trờng của nam châm hay cho nam châmquay trớc cuộn dây thì trong cuộn dây có thể xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều

3 Bài mới

Hoạt động 1: (4’) Đặt vấn đề

GV: Cái đinamô ở xe đạp nhỏ xiíu và nhà

máy thuỷ điện Hoà Bình khỏng lồ đều cho

dòng điện xoay chiều Vậy cấu tạo và chuyển

vận của chúng có gì giống và khác nhau ?

HS: Đa ra dự đoán

GV: Nhận xét và nêu cấu tạo của máy phát

điện xoay chiều ?

Hoạt động 2 : (15’) Cấu tạo và hoạt động

của máy phát điện xoay chiều

GV : Em hãy nêu cách tạo ra dòng điện cảm

ứng ?

I Cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều

HS : Nhớ lại kiến thức bài trớc đa ra các cách

tạo ra dòng điện xoay chiều

GV: Thông báo: ở các bài trớc chúng ta đã

biết cách tạo ra dòng điện xoay chiều

Vậy máy phát điện xoay chiều gồm mấy bộ

phận chính ?

HS : Nêu cấu tạo của máy phát điện

GV : Yêu cầu học sinh quan sát hình vẽ kết

hợp với quan sát mô hình máy phát điện trả

lời câu C1

HS : Trả lời

GV : Dựa vào mô hình máy phát điện và hình

vẽ em hãy nêu sự giống nhau và khác nhau ?

GV : Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

là gì ?

HS : Nêu điều kiện xuất hiện dòng điện cảm

ứng

GV: Hớng dẫn học sinh trả lời câu C2

HS: hoạt động theo nhóm và trả lời câu hỏi

GV: Hai loại máy phát điện xoay chiều có

cấu tạo khác nhau nhng nguyên tắc hoạt

động có khác nhau không ?

HS: Suy nghĩ trả lời

GV: Qua đó em hãy nêu kết luận về cấu tạo

máy phát điện xoay chiều

HS: Nêu kết luận

Hoạt động 3: (8’) Máy phát điện xoay

chiều trong kỹ thuật

GV: Yêu cầu học sinh tự nghiên cứu phầnII

HS : Nêu những đặc điểm kỹ thuật của máy

phát điện xoay chiều trong kỹ thuật nh:

Có thêm bộ góp điện gồm :vành khuyên vàthanh quét

+máy hình 34.2Rô to: nam châm Sta to: cuộn dây

C2: Khi nam châm hoặc cuộn dây quay thì số

đờng sức từ qua tiết diện S của cuộn dây luônphiên tăng giảm

GV: Trong thực tế để tao ra dòng điện xoay

chiều ngời ta sử dụng các dạng năng lợng

nào ?

HS: Vận dụng thực tế trả lời

Hoạt động 4: (7’) Vận dụng

GV : Dựa vào thông tin thu thập đợc trong

bài trả lời câu hỏi C3

GV: yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

+cờng độ dòng điện đến 2000A +hiệu điện thế xoay chiều đến 25000V +tần số 50Hz

+cách làm quay máy phát điện : dùng

độnh cơ nổ , dùng tu bin nớc , dùng cánhquạt gió

2 Cách làm quay máy điện

- Cách làm quay máy phát điện : dùng độngcơ nổ , dùng tua bin nớc , dùng cánh quạt gió

Khác nhau : đi na mô xe đạp có kích thớcnhỏ hơn có công xuất phát điện nhỏ hơn ,hiệu điện thế, cờng độ dòng điện ở đầu ranhỏ hơn

* Ghi nhớ:sgk

4: Luyện tập củng cố : (3’)

- Trong mỗi loại máy phát điện xoay chiều, rôto là bộ phận nào stato là bộ phận nào?

- Vì sao bắt buộc phải có 1 bộ phận quay thì máy mới phát điện

- Tại sao máy lại phát ra dòng điện xoay chiều?

Tiết39Các tác dụng của dòng điện xoay chiều

đo cờng độ và hiệu điện thế xoay chiều

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Nhận biết đợc các tác của dòng điện, tác dụng nhiệt, quang, từ của dòng điện xoay chiều

- Bố trí TN chứng tỏ lực từ đôỉ chiếu khi dòng điện đổi chiều

- Nhận biết đợc kí hiệu của ampekế và vôn kế xoay chiều, sử dụng đợc chúng để đo ờng độ và hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều

GV: Dòng điện xoay chiều đợc dùng phổ

biến trong cuọc sống và trong sản xuất Vậy

dòng điện xoay chiều có gì giống và khác

nhau với dòng điện một chiều ?

- Đo cờng độ và hiệu điện thế của dòng điện

xoay chiều nh thế nào

HS: Suy nghĩ trả lời

Hoạt động 2: ( 5’)Tìm hiểu các tác dụng

của dòng điện xoay chiều.

GV: Làm thí nghiệm biểu diễn nh hình 35.1

Yêu cầu HS quan sát TN và nêu rõ mỗi TN

dòng điện xoay chiều có tác dụng gì ?

GV: Nêu công dụng của mỗi dụng cụ trong

I Tác dụng của dòng điện xoay chiều

C1: Bóng đèn nóng sáng: Tác dụng nhiệt bútthử điện sáng ( Khi cắm vào 1 trong 2 lỗ của

2 lỗ ổ lấy điện ) tác dụng quang, đinh hút sắttác dụng từ

hình 35.1

Hoạt động 3: (10’ ) Tác dụng từ của dòng

điện xoay chiều

GV: Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều

có điểm gì khác so với dòng điện 1 chiều?

HS: Trả lời

GV: Qua thí nghiệm yêu cầu học sinh đa ra

kết luận

HS: Rút ra kết luận

Hoạt động 4: ( 15’) Đo c ờng độ dòng điện

và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều

GV: Mắc vôn kế hoặc am pekế vào mạch

điện xoay chiều yêu cầu HS quan sát và so

sánh với dự đoán

HS: Quan sát thấy kim nam châm đứng yên

GV: Cờng độ dòng điện và hiệu điện thế của

dòng điện xoay chiều luôn biến đổi, vậy các

dụng cụ đó cho ta biết giá trị nào?

GV: Thông báo về ý nghĩa của cờng độ dòng

điện và hiệu điện thế hiệu dụng nh sgk

Khi dòng điện xoay chiều chạy qua ống dâythì cực N của thanh nam châm lần lợt bi hút,

đẩy , nguyên nhân là do dòng điện luân phiên

đổi chiều

2 Kết luận

- Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng

điện tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều

III Đo c ờng độ dòng điện và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều

1 Quan sát giáo viên làm TN (sgk)

đổi Do đó trong cuộn dây B xuất hiện dòng

điện cảm ứng

- Cách đo cờng độ dòng điện và hiệu điện thế xoay chiều

- Làm bài tập trong sách bài tập

Ngày giảng:9A………

9B………

Tiết 40Truyền tải điện năng đi xa

I Mục tiêu

1 Kiến thức.

- Lập đợc công thức tính năng lợng hao phí do toả nhiệt trên đờng dây tải điện

- Nêu đợc 2 cách làm giảm hao phí điện năng trên đờng dây tải điện và lí do vì sao chọn cách tăng hiệu điện thế ở 2 đầu đờng đay

2 Kiểm tra bài cũ: (3’ )

- Câu hỏi: Em hãy nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều

- Đáp án : Dòn điện xoay chiều có các tác dụng : Tác dụng nhiệt, quang, từ

3 Bài mới

Hoạt động 1: (4’) Đặt vấn đề

GV: Đờng dây tải điện Bắc – Nam nớc ta có

hiệu điện thế 5000000 V Đờng dây tải điện

từ huyện đến xã có hiệu điện thế 15000 V

Đó là những đờng dây cao thế ở gần đờng

dây cao thế đó rất nguy hiểm Các dụng điện

trong gia đình chỉ có hiệu điện thế 220 Vậy

tại sao phải xây dựng đờng dây cao thế vừa

tốn kém vừa nguy hiểm ?

HS: Dự đoán vấn đề

Hoạt động 2: (12’) Tìm hiểu sự hao phí

điện năng trên đ ờng dây tải điện

GV: Truyền tải điện năng từ nơi sản xuất tới

nơi tiêu thụ bằng dây truyền tải, dùng dây

dẫn có nhiều thuận lợi hơn so với việc

chuyển các dạng năng lợng khác nh than đá,

dầu lửa…

HS: Đọc mục 1 trong sgk, trao đổi nhóm

tìm công thức liên hệ giữa công suất hao phí

và P, U, R

Hoạt động 3: (13) Cách làm giảm hoa phí

điện năng.

GV: Yêu cầu học sinh đa ra các cáh làm

giảm hao phí điện năng từ công thức 3

HS: Hoạt động nhóm câu C1, đại diện các

nhóm trình bày trớc lớp kết quả làm việc của

nhóm mình

GV: muốn tăng hiệu điện thế U ở 2 đầu đờng

dây tải thì phải quyết tiếp vấn đề gì?

GV: Yêu cầu học đa kết luận

Hoạt động 4: (7’) Vận dụng

GV: Yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân trả

lời các câu hỏi trong sách giáo khoa

I Sự hao phí điện năng trên đ ờng dây tải

C3: tăng U, công suất hao phí sẽ giảm rấtnhiều (tỉ lệ nghịch với U2) phải chế tạo máytăng hiệu điện thế

HS: Hoạt động cá nhân

GV: Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

- Hiệu điện thế tăng 5 lần, vậy công suất haophí giảm 52 = 25 lần

C5:

- Bắt buộc phải dùng máy biến thế để giảm

CS hao phí, tiết kiệm, bớt khó khăn vì dâydẫn quá to, nặng

+ Ghi nhớ ( SGK)

4 Luyện tập củng cố (3’)

- Nguyên nhân nào gây ra hao phí điện năng trên đờng dây tải điện ?

- Cách khắc phục hao phí điện năng

- Làm cách nào để chuyển tải đợc điện năng đi xa ?

- 1 máy biến thế nhỏ, cuộn sơ cấp có 750 vòng và cuộn thứ cấp 15000 vòng

- 1 nguồn điện xoay chiều 0 - 12V

- 1 vôn kế xoay chiều 0 - 15VC.Các hoạt động trên lớp

2 Kiểm tra bài cũ : (3’)

- Câu hỏi: Em hãy nêu cách làm giảm hao phí điện năng trong quá trình chuyển tải

HS: Đi nghiên cứu và trả lời

Hoạt động 2: (12’) Tìm hiểu cấu tạo và

hoạt động của máy biến thế

GV: Yêu cầu học sinh quan sát hình 37.1 và

I Cấu tao và hoạt động của máy biến thế

1 Cấu tạo

quan sát mô hình máy biến thế Em hãy nêu

cấu tạo máy biến thế gồm những bộ phận

nào ?

HS: Quan sát và trả lời

GV: Vậy số vòng dây ở hai cuộn dây dẫn đó

có khác nhau không ? Lõi sắt có cấu tạo

ntn? dòng điện từ cuộn này có sang cuộn kia

đợc không? vì sao ?

HS: Quan sát trả lời

GV: Giới thiệu cho học sinh nguyên tắc hoạt

động của máy biến thế

GV: Yêu câu học sinh trả lời câu hỏi C1

HS: Dự đoán đèn sáng hay không sáng

GV: Tiến hành làm thí nghiệm kiểm tra

GV: Nếu dặt vào 2 đầu cuôn sơ cấp U1 xoay

chiều thì từ trờng của cuộn sơ cấp có đặc

điểm gì?

- Lõi sắt có nhiễm từ không? nếu có thì đặc

điểm từ trờng của lõi sắt đó ntn?

HS: Rút ra kết luận về nguyên tắc hoạt động

của máy biến thế

GV: Yêu cầu học sinh rút ra kết luận

HS: Rút ra kết luận

Hoạt động 3: ( 11’) Tìm hiểu tác dụng làm

biến đổi hiệu điện thế của máy biến thế

GV: Yêu cầu học sinh quan sát thí nghiệm và

ghi kết quả vào bảng 1

- Hia cuôn dây dẫn có số vòng dây khác nhau, đặt cáh diện với nhau

- Một lõi sắt ( hay thép ) có pha silic chung cho cả hai cuộn dây

2 Nguyên tắc hoạt động

- Có 2 cuộn dây: cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp

có số vòng N1, N2 khác nhau

- 1 lõi sắt pha silíc chung

- Dây và lõi sắt đều bọc chất cách điện nên dòng điện của cuộn sơ cấp không truyền trực tiếp sang cuộn thứ cấp

C1: Khi có hiệu điện thế xoay chiều đặt vào 2

đầu cuộn sơ cấp ⇒ bóng đèn sáng ⇒ có xuất hiện dòng điện ở cuộn thứ cấp

C2: Đặt vào 2 đầu cuộn sơ cấp 1 hiệu điện thếxoay chiều thì trong cuộn dây đó có dòng

điện xoay chiều chạy qua, từ trờng trong lõi sắt luôn phiên tăng giảm vì thế số đờng sức từxuyên qua tiết diện S của cuộn thứ cấp luôn phiên tăng giảm, kết quả là trong cuộn thứ cấp xuất hiện 1 dòng điện xoay chiều, 1 dòng

điện xoay chiều phải do 1 hiệu điện thế xoay chiều gây ra bởi vậy ở 2 đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế xoay chiều

3 Kết luận

- Khi đặt vào hai đầu cuộ dây sơ cấp của máybiến thế một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn dây thứ cấp xuất hiện một hiệu

điện thế xoay chiều

II Tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế của máy biến thế

1 Quan sát bảng 1

KQ đo lần TN

U 1 (V) U 2 (V) N1

(vòng) (vòng)N2

GV: Qua kết quả thí nghiệm rút ra kết luận

gì ?

- Nếu N1 ⇒ N2 ⇒ U1 nh thế nào đối với U2

⇒ máy đó gọi là tăng thế hay hạ thế?

HS: Đọc nội dung kết luận : sgk

Hoạt động 4: (5’ ) Lắp đặt máy biến thế ở

hai đầu đ ờng dây tải điện

GV: Hớng dẫn học sinh giải bài tập

GV: Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

2 Kết luận: sgk

III Lắp đặt máy biến thế ở 2 đầu đ ờng dây tải điện

- Dùng máy biến thế lắp ở đầu đờng dây tải

điện tăng hiệu điện thế

- Trớc khi đến nơi tiêu thụ thì dùng máy biến thế hạ hiệu điện thế

54

- Ôn lại cấu tạo và hoạt động của máy phát điện và máy biến thế

- Viết sẵn mẫu báo cáo thực hành bài 38 theo mẫu

Ngày giảng:9A………

9B………

Tiết 42

Thực hành vận hành máy phát điện và máy biến thế

I Mục tiêu

1 Kiến thức :

- Luyện tập vận hành máy phát điện xoay chiều

- Nhận biết loại máy ( nam châm quay hay cuộn dây quay) các bộ phận chính của máy

- Cho máy hoạt động, nhận biết hiệu quả tác dụng của dòng điện do máy phát ra không phụthuộc vào chiều quay ( đèn sáng) chiều quay của kim vôn kế xoay chiều

- càng quay nhanh thì hiệu điện thế ở 2 đầu cuộn dây của máycàng cao

- Tìm hiểu hiệu điện thế ở 2 đầu cuộn thứ cấp khi mạch hở

- Tìm hiểu tác dụng của lõi sắt

- Mẫu báo cáo

III Tiến trình tổ chức dạy học

Hoạt động 1: (5’) ô n lại cấu tạo và hoạt

động của máy phát điện xoay chiều và

máy biến thế.