Bài 10. Đồng chí

Trong khi ốm, nằm tại nhà sàn heo hút, tôi làm bài thơ “ Đồng chí” …Trong bài thơ, có những chi tiết không phải là của tôi, mà là của bạn, nhưng cơ bản thì là của tôi.. “ Quê hương an

Trong số các tác phẩm văn học trung đại

đã học em thích nhất tác phẩm( nhân vật) nào? Vì sao ? Nêu đặc sắc về nghệ thuật, nội dung của tác phẩm đó?

KIỂM TRA BÀI CŨ

-Tên thật là Trần Đình Đắc(1926- 2007) quê ở huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

- Năm 1946, ông gia nhập Trung

đoàn Thủ đô và hoạt động trong quân đội suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

- Ông bắt đầu làm thơ năm 1947, thơ ông hầu như chỉ viết về người lính và chiến tranh.

- Ông được nhà nước trao tặng giải

thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000.

TÁC PHẨM CỦA CHÍNH HỮU

- Sáng tác vào đầu năm

1948, in trong tập "Đầu súng trăng treo”

Vận dụng kiến thức môn Lịch sử để làm rõ thời điểm và hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

Lược đồ chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947.

* Chính Hữu nói về sự ra đời của bài thơ “Đồng chí”

“ …Cuối năm 1947, tôi tham gia chiến dịch chiến dịch Việt Bắc -Thu đông (1947) Chúng tôi phục kích từng chặng đánh…, phải nói là gian khổ.Bản thân tôi phong phanh trên người một bộ áo cánh, đầu không mũ,

chân không giày Đêm ngủ phải rải lá khô để nằm,

không chăn, màn….Sau đó tôi ốm, phải nằm lại điều trị; đơn vị cử một đồng chí ở lại săn sóc tôi Trong khi

ốm, nằm tại nhà sàn heo hút, tôi làm bài thơ “ Đồng

chí”

…Trong bài thơ, có những chi tiết không phải là của tôi, mà là của bạn, nhưng cơ bản thì là của tôi Tất cả những hình ảnh gian khổ của đời lính thiếu ăn, thiếu mặc, sốt rét, bệnh tật… bạn và tôi đều cùng trải qua Trong những hoàn cảnh đó,chúng tôi là một, gắn bó trong tình đồng đội….”

Bố cục của bài thơ

- 7câu đầu: cơ sở của tình đồng chí

- 10 câu tiếp: biểu hiện của tình đồng chí

- 3 câu còn lại: biểu tượng đẹp về người lính

“ Quê hương anh nước mặn đồng chua Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau”



HĐCĐ– 3’ bỏo cỏo, chia sẻ – dựa vào bốn cõu thơ đầu – trả lời cõu hỏi

H1 Hình ảnh n ớc mặn đồng chua, đất cày lên sỏi đá gợi em liên t ởng đến những vựng miền nào của nước ta ? Điểm chung của những

miền quờ đú ?

H2 Em cú nhận xột gỡ về ngụn ngữ và

biện phỏp nghệ thuật được tỏc giả sử

dụng trong 4 cõu thơ đầu ?

H3 Qua lời giới thiệu chỳng ta biết gỡ về hoàn cảnh xuất thõn của người lớnh?

- Nước mặn đồng chua : Miền đồng

bằng ven biển quanh năm nhiễm phèn nhiễm mặn

- Đất cày lên sỏi đá : vùng đồi núi

trung du đất bạc màu, khô cằn

-> Vùng quê nghèo khổ, khó canh

tác



“ Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau ”

- Cấu trúc song hành đối xứng ( câu 1- câu 2),

- Sử dụng sáng tạo thành ngữ ( nước mặn đồng chua, đất cày lên sỏi đá)

“ Súng bên súng đầu sát bên đầu Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”



“ Súng bên súng đầu sát bên đầu Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”

HĐCN – 2’ báo cáo, chia sẻ - thực hiện yêu cầu

H1 Chỉ rõ biện pháp nghệ thuật tác giả sử dụng trong hai câu thơ trên?

( Gợi ý: Chú ý những từ ngữ in đậm)

H: Qua đó khẳng định, cơ sở tiếp theo của tình đồng chí là gì?

“ Đồng chí”



Cùng chung khó khăn, thiếu thốn

Xa lạ quen nhau tri kỉ Đồng chí: Cơ sở vững chắc, thiêng liêng, cao đẹp

1 Học thuộc lòng bài thơ.

2 Viết một đoạn văn 10 đến 15 dòng cảm nhận cơ sở hình thành tình

đồng chí qua bảy câu đầu.

3 Tìm hiểu tiếp nội dung :

- Biểu hiện và sức mạnh tình đồng chí (10 câu tiếp)

- Bức tranh về tình đồng chí (3 câu cuối)

4 S u tầm thơ viết về ng ời lính trong kháng chiến chống Pháp.

Tiết 46: Văn bản Đồng chí ( Chính Hữu)

2: Biểu hiện của tình đồng chí

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không mặc kệ gió lung lay

Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính

Nhân hóa , hoán dụ

=> Quyết tâm hi sinh quyền lợi của bản thân vì lợi ích của tập thể

Cảm thông sâu xa tâm tư hoàn cảnh của nhau Chia sẻ nỗi nhớ quê hương

Xa lạ Cùng chung mục đích

Tri kỉ Đồng chí

Tiết 46: Văn bản Đồng chí ( Chính Hữu)

Tiết 46: Văn bản Đồng chí ( Chính Hữu)

2: Biểu hiện của tình đồng chí

Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Những câu thơ sóng đôi đối xứng, hình ảnh thơ chân thực gợi cảm.

Cùng phải trải qua khó khăn thiếu thốn.

Truyền hơi ấm cho nhau Động viên nhau=> Thể hiện tinh thần đoàn kết.

-Cùng phải chịu đựng bệnh tật

- Xem thường gian khổ, thiếu thốn.=> Lạc quan

Tiết 46: Văn bản Đồng chí ( Chính Hữu)

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo.

• Khí hậu: Tuy nằm trong vùng khí hậu cận

nhiệt đới ẩm nhưng vì địa hình cao, lại có

nhiều dãy núi hình cánh cung mở ra ở phía

bắc, chụm đầu về Tam Đảo, vào mùa Đông có gió Bắc thổi mạnh, rất lạnh, còn mùa hè mát

mẻ, do đó vùng này có đặc khí hậu ôn đới

Vùng núi ở Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng,

Lạng Sơn có thể có lúc nhiệt độ xuống dưới 0°C và có băng giá, đôi khi có tuyết rơi Các vùng ở đuôi các dãy núi cánh cung cũng rất

lạnh do gió Nhà thơ Tố Hữu trong bài "Phá đường" từng nhắc đến cái rét ở đây: "Rét Thái Nguyên rét về Yên Thế".

Tiết 46: Văn bản Đồng chí ( Chính Hữu)

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

-Thời tiết khắc nghiệt-Tư thế sẵn sàng chiến đấu.-Sát cánh bên nhau, vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ

Đầu súng trăng treo

TrăngSúng

hòa bình (mơ mộng, mang tính chất trữ tình)

chiến tranh (thực tại, mang tính chất chiến đấu ) ><

 Hình ảnh đẹp thể hiện tâm hồn thi sĩ trong con

ng ời chiến sĩ (tâm hồn lãng mạn của ng ời lính)

ảnh anh bộ đội Cụ Hồ với những phẩm chất tốt đẹp của

ng ời chiến sĩ cách mạng thời kì đầu kháng chiến chống Pháp

- Nội dung:

* Ghi nhớ ( sgk/ tr 131 )

Tiết 46: Văn bản Đồng chớ ( Chớnh Hữu)

Câu hỏi thảo luận:

- Nhóm 1: Bài thơ thành công bởi những biện pháp nghệ thuật nào?

- Nhóm 2, 3: Khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư

duy?

- Nhóm 4: Qua bài thơ “Đồng chí” em có cảm nhận gì về

hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ thời kháng chiến chống Pháp.

Ca ngợi vẻ đẹp của người lính

cụ Hồ thời

chống

Pháp

Ca ngợi vẻ đẹp của người lính

cụ Hồ thời

chống

Pháp

mạn

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Học thuộc lòng bài thơ

- Viết một đoạn văn tổng phân hợp từ 8 đến 10 câu

trình bày cảm nhận của em về đoạn cuối bài thơ.

- Sưu tầm những bài thơ viết về người lính trong

kháng chiến chống Pháp, Mỹ.

- Ôn tập văn học trung đại, tiết sau kiểm tra một tiết.