on tap lich su hoc thuyet kinh te

Đê cương ôn tập môn: Lịch sử các học thuyết kinh tế PHẦN A – Mỗi câu 5 điểm – thời gian làm bài mỗi câu: 45 phút Câu 1:Từ việc nghiên cứu học thuyết Trọng thương và Trọng nông anh (chị) hãy chứng minh tính lịch sử của tư tưởng kinh tế. 1>Khái niệm : Tư tưởng kinh tế: những quan hệ kinh tế được phản ánh vào trong ý thức của con người, được con người quan niệm, nhận thức. Tư tưởng kinh tế là kết quả của quá trình nhận thức của con người, mang tính giai cấp và lịch sử. Nó tuân theo các quy luật về nhận thức luận: mỗi bước phát triển của tư tưởng kinh tế là một bước tiến gần đến chân lý khoa học. Tính lịch sử :ở những thời điểm lịch sử khác nhau thì tư tưởng kinh tế khác nhau. 2>Minh chứng từ học thuyết Trọng thương và trọng nông : 2.1>CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG: a+ HOÀN CẢNH RA ĐỜI: Đây là học thuyết kinh tế đầu tiên của giai cấp tư sản, ra đời và tồn tại từ thế kỷ XV – XVII. 1.Về kinh tế Sản xuất hàng hóa phát triển mạnh. + Sản xuất hàng hóa phát triển đã đặt ra yêu cầu phải mở rộng thị trường => nhiều phát kiến địa lý. Những cuộc phát kiến địa lý đó đã đem lại kết quả: Phát hiện ra những con đường, vùng đất, nền văn minh mới. Mang về cho quý tộc và thương nhân châu Âu một khối lượng của cải và thị trường buôn bán rộng lớn. Thương nghiệp phát triển: Các nước châu Âu thu được những món lợi lớn do cuớp bóc và trao đổi không ngang giá với người dân bản xứ => Họ cho rằng sự giàu có là do thương mại mang lại. + Đẩy nhanh quá trình phân hoá giàu nghèo => Tạo tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa tư bản. Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa bắt đầu hình thành: Cuối thế kỷ XV, trong lòng xã hội phong kiến châu Âu bắt đầu xuất hiện những tiền đề cho sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời khi có hai điều kiện về tư bản và công nhân làm thuê. Quá trình tích lũy nguyên thủy tư bản chủ nghĩa thời kỳ này đã góp phần đẩy nhanh sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. 2. Về chính trị, xã hội, tư tưởng Giai cấp địa chủ phong kiến vẫn nắm vị trí thống trị nhưng đó là giai cấp đang suy tàn. Giai cấp tư sản tuy chưa nắm quyền thống trị nhưng là giai cấp đang lên và có cơ sở kinh tế vững mạnh. Vì vậy, trên lĩnh vực tư tưởng kinh tế chứa đựng đầy mẫu thuẫn: nó vừa phản ánh lợi ích kinh tế của giai cấp địa chủ phong kiến, vừa phản ánh lợi ích kinh tế của giai cấp tư sản. Nhà nước phong kiến dựa vào sự giúp đỡ của các thương nhân để tăng cường bộ máy cai trị và thương nhân dựa vào chính quyền nhà nước để làm giàu. Về văn hóa, tư tưởng, thời kỳ này đã xuất hiện phong trào Phục hưng: chống lại những tư tưởng đen tối của thời kỳ Trung cổ và nêu ra những tư tưởng mới về dân chủ, nhân đạo tư sản. B +NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG 1. Những quan điểm cơ bản Chủ nghĩa Trọng thương cho rằng cần đẩy mạnh thương mại (đặc biệt là xuất siêu) để tăng tích luỹ tiền tệ. Khối lượng tiền tệ chỉ có thể gia tăng bằng hoạt động thương mại mà trước hết là ngoại thương. Chủ nghĩa Trọng thương đánh giá cao vai trò của tiền, coi tiền là tiêu chuẩn giàu có của của cải. Do đó, mục đích trong chính sách kinh tế của mỗi quốc gia là phải làm gia tăng khối lượng tiền tệ. Theo Chủ nghĩa Trọng thương, lợi nhuận là do lĩnh vực lưu thông tạo ra. Nó là kết quả trực tiếp của việc mua ít bán nhiều, mua rẻ, bán đắt. Hầu hết các nhà Trọng thương cho rằng việc tích luỹ tiền chỉ thực hiện được dưới sự giúp đỡ của nhà nước. Trong điều kiện mới ra đời, còn non yếu thì thương nhân cần dựa vào nhà nước và phối hợp với nhà nước để tăng khối lượng tiền tệ.

Ôn tập lịch sử học thuyết Kinh tế

Đê cương ôn tập môn: Lịch sử các học thuyết kinh tế

PHẦN A – Mỗi câu 5 điểm – thời gian làm bài mỗi câu: 45 phút

Câu 1:Từ việc nghiên cứu học thuyết Trọng thương và Trọng nông anh (chị) hãy chứng minh tính lịch sử của tư tưởng kinh tế.

là một bước tiến gần đến chân lý khoa học

-Tính lịch sử :ở những thời điểm lịch sử khác nhau thì tư tưởng kinh tế khác nhau

2>Minh chứng từ học thuyết Trọng thương và trọng nông :

2.1>CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG:

a+ HOÀN CẢNH RA ĐỜI: Đây là học thuyết kinh tế đầu tiên của giai cấp tư sản, ra đời và

tồn tại từ thế kỷ XV – XVII

1.Về kinh tế

- Sản xuất hàng hóa phát triển mạnh

+ Sản xuất hàng hóa phát triển đã đặt ra yêu cầu phải mở rộng thị trường => nhiều phátkiến địa lý Những cuộc phát kiến địa lý đó đã đem lại kết quả:

Phát hiện ra những con đường, vùng đất, nền văn minh mới

Mang về cho quý tộc và thương nhân châu Âu một khối lượng của cải và thị trường buônbán rộng lớn

Thương nghiệp phát triển: Các nước châu Âu thu được những món lợi lớn do cuớp bóc vàtrao đổi không ngang giá với người dân bản xứ => Họ cho rằng sự giàu có là do thương mạimang lại

+ Đẩy nhanh quá trình phân hoá giàu nghèo => Tạo tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa tưbản

- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa bắt đầu hình thành:

Cuối thế kỷ XV, trong lòng xã hội phong kiến châu Âu bắt đầu xuất hiện những tiền đềcho sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đờikhi có hai điều kiện về tư bản và công nhân làm thuê Quá trình tích lũy nguyên thủy tư bảnchủ nghĩa thời kỳ này đã góp phần đẩy nhanh sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa

2 Về chính trị, xã hội, tư tưởng

Giai cấp địa chủ phong kiến vẫn nắm vị trí thống trị nhưng đó là giai cấp đang suy tàn.Giai cấp tư sản tuy chưa nắm quyền thống trị nhưng là giai cấp đang lên và có cơ sở kinh tếvững mạnh Vì vậy, trên lĩnh vực tư tưởng kinh tế chứa đựng đầy mẫu thuẫn: nó vừa phản ánhlợi ích kinh tế của giai cấp địa chủ phong kiến, vừa phản ánh lợi ích kinh tế của giai cấp tưsản Nhà nước phong kiến dựa vào sự giúp đỡ của các thương nhân để tăng cường bộ máy caitrị và thương nhân dựa vào chính quyền nhà nước để làm giàu

Về văn hóa, tư tưởng, thời kỳ này đã xuất hiện phong trào Phục hưng: chống lại những

tư tưởng đen tối của thời kỳ Trung cổ và nêu ra những tư tưởng mới về dân chủ, nhân đạo tưsản

B +NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG

1 Những quan điểm cơ bản

- Chủ nghĩa Trọng thương cho rằng cần đẩy mạnh thương mại (đặc biệt là xuất siêu) đểtăng tích luỹ tiền tệ Khối lượng tiền tệ chỉ có thể gia tăng bằng hoạt động thương mại màtrước hết là ngoại thương

- Chủ nghĩa Trọng thương đánh giá cao vai trò của tiền, coi tiền là tiêu chuẩn giàu có củacủa cải Do đó, mục đích trong chính sách kinh tế của mỗi quốc gia là phải làm gia tăng khốilượng tiền tệ

- Theo Chủ nghĩa Trọng thương, lợi nhuận là do lĩnh vực lưu thông tạo ra Nó là kết quảtrực tiếp của việc mua ít bán nhiều, mua rẻ, bán đắt

- Hầu hết các nhà Trọng thương cho rằng việc tích luỹ tiền chỉ thực hiện được dưới sựgiúp đỡ của nhà nước Trong điều kiện mới ra đời, còn non yếu thì thương nhân cần dựa vàonhà nước và phối hợp với nhà nước để tăng khối lượng tiền tệ

2 Các giai đoạn phát triển của Chủ nghĩa Trọng thương

.2.1 Giai đoạn Trọng thương sơ kỳ (TK XV -> cuối TK XVI)

Nội dung chủ yếu: Coi trọng tiền tệ, coi tiền tệ là của cải duy nhất Các nhà Trọngthương thời kỳ này đưa ra “Bảng cân đối tiền tệ” Các biện pháp nêu ra trong “Bản cân đốitiền tệ”:

- Cấm xuất khẩu tiền

- Tìm mọi cách để thu hút tiền về

- Hạn chế nhập khẩu hàng hoá, lập hàng rào thuế quan

- Giám sát thương nhân nước ngoài

=>Kết quả: Nền kinh tế mất cân đối nghiêm trọng: T > H

.2.2 Giai đoạn Trọng thương chính thống (XVI-XVII)

- Nội dung chủ yếu: Vẫn xem tiền tệ là của cải duy nhất nhưng đã thấy được muốn tăngtiền tệ thì phải thúc đẩy ngoại thương phát triển Các nhà Trọng thương thời kỳ này đưa ra

“Bảng cân đối thương mại” với nội dung chủ yếu: xuất siêu Các biện pháp nêu ra trong

“Bảng cân đối thương mại”:

+ Mở rộng xuất khẩu, chỉ xuất khẩu thành phẩm chứ không xuất khẩu nguyên vật liệu.Khuyến khích sản xuất hàng xuất khẩu bằng cách:

Giúp đỡ vốn cho người sản xuất

Miễn giảm thuế với hàng xuất khẩu

Thu hút thợ giỏi từ nước ngoài vào

+ Tán thành nhập khẩu với quy mô lớn (nhập khẩu nguyên vật liệu để sản xuất hàng xuấtkhẩu)

+ Lên án việc tích trữ tiền: cho rằng đồng tiền có lưu thông thì mới sinh lợi

2.2> CHỦ NGHĨA TRỌNG NÔNG

Đây là tư tưởng kế tiếp của CN trọng thương.

a Hoàn cảnh ra đời

Ở Pháp, học thuyết kinh tế Tư sản cổ điển xuất hiện với tên gọi Trọng nông (khoảng

từ 1757 – 1776)

Xã hội Pháp thời kỳ này vẫn là xã hội phong kiến nhưng nền sản xuất lại mang tính chất

tư bản Trong lĩnh vực nông nghiệp đã có nhiều mong muốn cách tân Sự phát triển nôngnghiệp của Pháp theo hướng kinh tế chủ trại, kinh doanh nông nghiệp theo lối tư bản chứkhông bó hẹp kiểu phát canh thu tô theo lối địa chủ như trước

Tuy nhiên, sau một thời kỳ dài thực hiện chính sách theo quan điểm Trọng thương (đặcbiệt là thực hiện chính sách của bộ trưởng Colbert), nền sản xuất nông nghiệp giảm sút do nhànước phong kiến tăng thuế nông nghiệp để trợ cấp cho các công trường thủ công, chính sách

hạ giá ngũ cốc => nạn đói kém kéo dài => phải có chính sách khôi phục và phát triển nôngnghiệp

b Những quan điểm cơ bản

* Phê phán Chủ nghĩa Trọng thương

Chủ nghĩa Trọng nông phê phán Chủ nghĩa Trọng thương đã quá đề cao vai trò của tiền

tệ Theo những nhà Trọng nông, khối lượng tiền tệ nhiều hay ít không có nghĩa lý gì, chỉ cần

đủ tiền để giữ giá cả tương ứng của hàng hóa Các nhà Trọng nông cũng lên phê phán tưtưởng tích lũy vàng, quá coi trọng ngoại thương và các loại thuế bảo hộ của các nhà Trọngthương

*Lý luận về “sản phẩm ròng” (sản phẩm thuần túy)

+ “Sản phẩm ròng” là phần sản phẩm thừa ra sau khi đã bù đắp các chi phí sản xuất + Chỉ có nông nghiệp mới tạo ra của cải vì chỉ có lao động nông nghiệp mới tạo ra “sảnphẩm ròng” Công nghiệp không tạo ra của cải mà chỉ làm biến đổi hình thái của những sảnphẩm mà nông nghiệp đã tạo ra

+ Hình thái duy nhất của “sản phẩm ròng” là địa tô và tồn tại vĩnh viễn

=> Trường phái này coi việc tăng đầu tư cho nông nghiệp là hoạt động tích cực, là chìakhóa để tăng của cải Họ ủng hộ phương thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa trong nông nghiệp(liên kết những hộ nhỏ thành những chủ đồn điền lớn) vì nó giảm chi phí sản xuất

* Lý luận về tư bản

Nếu phái Trọng thương coi tư bản là tiền thì phái Trọng nông coi tư bản là tư liệu sảnxuất mua bằng tiền đó để đưa vào sản xuất nông nghiệp như: nông cụ, súc vật, hạt giống….Điểm nổi bật trong lý luận về tư bản của Chủ nghĩa Trọng nông là họ đã phân chia tư bảnthành tư bản cố định và tư bản lưu động (các khoản ứng trước và các khoản ứng ra hàngnăm) Đây chính là cơ sở để sử dụng tư bản một cách có hiệu quả

*Lý luận tái sản xuất (Biểu kinh tế) của Francois Quesnay (1694-1774)

- F Quesnay chia xã hội thành 3 giai cấp:

+ Giai cấp sản xuất (I) : nhà tư bản và công nhân nông nghiệp

+ Giai cấp sở hữu (II) : những người nắm giữ toàn bộ đất đai trong tay (cha cố, địa chủ,Nhà nước )

+ Giai cấp không sản xuất (III): nhà tư bản và công nhân công nghiệp, thương nghiệp

- Tổng sản phẩm xã hội:

+ Giai cấp sản xuất có 5 tỷ hàng nông sản.

+ Giai cấp sở hữu: có 2 tỷ tiền mặt nhận được dưới hình thái địa tô

+ Giai cấp không sản xuất: 2 tỷ hàng công nghiệp

Sự trao đổi sản phẩm giữa các giai cấp được thể hiện qua 5 hành vi sau:

Hình 3-1: Sơ đồ trao đổi giữa các giai cấp trong Biểu kinh tế

* Đánh giá về “Biểu kinh tế”

+ Chỉ nhìn thấy giá trị thặng dư trong nông nghiệp

+ Chỉ dừng lại ở việc phân tích tái sản xuất giản đơn (quy mô năm sau = năm trước).+ Bỏ qua nhu cầu trao đổi trong nội bộ giai cấp không sản xuất (III)

+ Sự phân chia giai cấp chưa thực sự khoa học

3>Kết luận: Tư tưởng kinh tế có tính lịch sử.

Câu 2:Phân tích hoàn cảnh ra đời và những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Trọng

thương Ý nghĩa với Việt Nam.

Chủ nghĩa Trọng thương là học thuyết kinh tế đầu tiên của giai cấp tư sản Nó ra đời vàtồn tại từ thế kỷ XV – XVII Đây là thời kỳ quan hệ sản xuất phong kiến đang tan rã, quan hệsản xuất tư bản chủ nghĩa đang bắt đầu hình thành, sản xuất hàng hóa phát triển mạnh, nhiềucuộc phát kiến địa lý mang về sự giàu có cho thương nhân châu Âu Chủ nghĩa Trọng thươngphát triển qua 2 giai đoạn: Trọng thương sơ kỳ và Trọng thương chính thống Dù quan điểmcủa 2 giai đoạn có những điểm khác nhau nhất định nhưng đều phản ánh những nội dungchính: đánh giá cao vai trò của tiền, vai trò của ngoại thương và vai trò của nhà nước trongviệc tích lũy tiền, lợi nhuận được sinh ra từ lĩnh vực lưu thông Mặc dù còn nhiều hạn chế về

mặt lý luận nhưng Chủ nghĩa Trọng thương đã có vai trò nhất định đối với sự ra đời của chủnghĩa tư bản và tạo ra những tiền đề cho các lý thuyết sau này.

A HOÀN CẢNH RA ĐỜI: Đây là học thuyết kinh tế đầu tiên của giai cấp tư sản, ra đời và

tồn tại từ thế kỷ XV – XVII

1.Về kinh tế

- Sản xuất hàng hóa phát triển mạnh

+ Sản xuất hàng hóa phát triển đã đặt ra yêu cầu phải mở rộng thị trường => nhiều phátkiến địa lý Những cuộc phát kiến địa lý đó đã đem lại kết quả:

Phát hiện ra những con đường, vùng đất, nền văn minh mới

Mang về cho quý tộc và thương nhân châu Âu một khối lượng của cải và thị trường buônbán rộng lớn

Thương nghiệp phát triển: Các nước châu Âu thu được những món lợi lớn do cuớp bóc vàtrao đổi không ngang giá với người dân bản xứ => Họ cho rằng sự giàu có là do thương mạimang lại

+ Đẩy nhanh quá trình phân hoá giàu nghèo => Tạo tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa tưbản

- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa bắt đầu hình thành:

Cuối thế kỷ XV, trong lòng xã hội phong kiến châu Âu bắt đầu xuất hiện những tiền đềcho sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đờikhi có hai điều kiện về tư bản và công nhân làm thuê Quá trình tích lũy nguyên thủy tư bảnchủ nghĩa thời kỳ này đã góp phần đẩy nhanh sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa

2 Về chính trị, xã hội, tư tưởng

Giai cấp địa chủ phong kiến vẫn nắm vị trí thống trị nhưng đó là giai cấp đang suy tàn.Giai cấp tư sản tuy chưa nắm quyền thống trị nhưng là giai cấp đang lên và có cơ sở kinh tếvững mạnh Vì vậy, trên lĩnh vực tư tưởng kinh tế chứa đựng đầy mẫu thuẫn: nó vừa phản ánhlợi ích kinh tế của giai cấp địa chủ phong kiến, vừa phản ánh lợi ích kinh tế của giai cấp tưsản Nhà nước phong kiến dựa vào sự giúp đỡ của các thương nhân để tăng cường bộ máy caitrị và thương nhân dựa vào chính quyền nhà nước để làm giàu

Về văn hóa, tư tưởng, thời kỳ này đã xuất hiện phong trào Phục hưng: chống lại những

tư tưởng đen tối của thời kỳ Trung cổ và nêu ra những tư tưởng mới về dân chủ, nhân đạo tưsản

B +NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG

1 Những quan điểm cơ bản

- Chủ nghĩa Trọng thương cho rằng cần đẩy mạnh thương mại (đặc biệt là xuất siêu) đểtăng tích luỹ tiền tệ Khối lượng tiền tệ chỉ có thể gia tăng bằng hoạt động thương mại màtrước hết là ngoại thương

- Chủ nghĩa Trọng thương đánh giá cao vai trò của tiền, coi tiền là tiêu chuẩn giàu có củacủa cải Do đó, mục đích trong chính sách kinh tế của mỗi quốc gia là phải làm gia tăng khốilượng tiền tệ

- Theo Chủ nghĩa Trọng thương, lợi nhuận là do lĩnh vực lưu thông tạo ra Nó là kết quảtrực tiếp của việc mua ít bán nhiều, mua rẻ, bán đắt.

- Hầu hết các nhà Trọng thương cho rằng việc tích luỹ tiền chỉ thực hiện được dưới sựgiúp đỡ của nhà nước Trong điều kiện mới ra đời, còn non yếu thì thương nhân cần dựa vàonhà nước và phối hợp với nhà nước để tăng khối lượng tiền tệ

C.Ý NGHĨA VỚI VIỆT NAM:

+Trường phái trọng thương đã đặt nền móng cho các lí thuyết kinh tế sau này như: lí thuyết tiền tệ, lí thuyết về sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế

+Xuất phát từ một nền kinh tế của nước ta còn lạc hậu, thương mại không tăng (cả về nội thương lẫn ngoại thương) Đã có thời kì chúng ta thực hiện c/s “bỏ quan trả cán” để kìm hãm

sự phát triển kinh tế =) làm cho kinh tế thụt lùi so với thế giới Nếu kinh tế chỉ huy theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp đã làm cho thương mại kém phát triển cả về nội thương và ngoại thương =) nền kinh tế yếu kém

+ Đại hội Đảng VI (86) Nhà nước chuyển đổi cơ cấu kinh tế, chuyển sang nền kinh tế hàng hoá vận động theo cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa =) đòi hỏi phải tăng mạnh thương mại cả về nội thương lẫn ngoại thương =) có c/s n/thương của mình Sau >25 năm thực hiện đổi mới đất nước đã thu được nhiều thành tựu kinh tế quan trọng, chứng tỏ quản điểm trọng thương là đúng dắn, phải có giao lưu với nước ngoài mới có điều kiện sản xuất trong nước, tăng tích luỹ vốn

+Không coi thương mại là con đường làm giầu duy nhất, vì quan điểm trọng thương chỉ quan tâm đến một lĩnh vực của kinh tế trong sản xuất đó lá lưu thông mà thôi Mà ta cần phải biết kết hợp giữa tăng trọng thương với gia tăng nền sản xuất xã hội chủ nghĩa

+Gia nhập WTO, việc phát triển thương mại nhất là ngoại thương là rất cần thiết Nó không chỉ là phương thức để phát huy lợi thế của nền Kinh tế mà còn là cầu nối giữa các nguồn lực trong và ngoài nc, tạo đk cho sự tăng trưởng nhanh nền Kinh tế dân tộc

+Tạo cơ sở lý luận phát triển mạnh mẽ thương nghiệp, mở rộng thị trường cả trong và ngoài nước đồng thời thúc đẩy các ngành sản xuất trong nước ,phải đối mặt vs sự cạnh tranh rất lớn của các doanh nghiệp nước ngoài

Câu 3:Phân tích những thành tựu và hạn chế của học thuyết Trọng thương.

1>Khái quát về học thuyết trọng thương:

Chủ nghĩa Trọng thương là học thuyết kinh tế đầu tiên của giai cấp tư sản Nó ra đời

và tồn tại từ thế kỷ XV – XVII Đây là thời kỳ quan hệ sản xuất phong kiến đang tan rã, quan

hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đang bắt đầu hình thành, sản xuất hàng hóa phát triển mạnh, nhiều cuộc phát kiến địa lý mang về sự giàu có cho thương nhân châu Âu Chủ nghĩa Trọng thương phát triển qua 2 giai đoạn: Trọng thương sơ kỳ và Trọng thương chính thống Dù quanđiểm của 2 giai đoạn có những điểm khác nhau nhất định nhưng đều phản ánh những nội dung chính: đánh giá cao vai trò của tiền, vai trò của ngoại thương và vai trò của nhà nước trong việc tích lũy tiền, lợi nhuận được sinh ra từ lĩnh vực lưu thông Mặc dù còn nhiều hạn chế về mặt lý luận nhưng Chủ nghĩa Trọng thương đã có vai trò nhất định đối với sự ra đời của chủ nghĩa tư bản và tạo ra những tiền đề cho các lý thuyết sau này

- Chủ nghĩa Trọng thương đã đoạn tuyệt với cách lý giải bằng đạo lý và tôn giáo duy tâm.Xuất phát từ cơ sở kinh tế thực tiễn để lý giải các hiện tượng, quá trình kinh tế

b Hạn chế

- Chủ nghĩa Trọng thương nhìn nhận phiến diện về sự giàu có của xã hội

- Các nhà Trọng thương mới nghiên cứu trên lĩnh vực lưu thông (do ngoại thương đem lạilợi nhuận khổng lồ lấn át lợi nhuận thu được từ sản xuất)

- Thành tựu lý luận của trường phái nhỏ bé: thiên về tổng kết kinh nghiệm, chỉ nghiêncứu ở những biểu hiện bên ngoài, chưa biết đến quy luật kinh tế

3>Kết luận:

Câu 4:Phân tích hoàn cảnh ra đời và những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Trọng nông

Ý nghĩa với Việt Nam.

a>Khái quát:

+Đây là tư tưởng kế tiếp của CN trọng thương

+Có tên gọi học thuyết kinh tế Tư sản cổ điển Pháp

+ Kinh tế :Sau một thời kỳ dài thực hiện chính sách theo quan điểm Trọng thương (đặcbiệt là thực hiện chính sách của bộ trưởng Colbert), nền sản xuất nông nghiệp giảm sút do nhànước phong kiến tăng thuế nông nghiệp để trợ cấp cho các công trường thủ công, chính sách

hạ giá ngũ cốc => nạn đói kém kéo dài => phải có chính sách khôi phục và phát triển nôngnghiệp

c Những quan điểm cơ bản

* Phê phán Chủ nghĩa Trọng thương

Chủ nghĩa Trọng nông phê phán Chủ nghĩa Trọng thương đã quá đề cao vai trò của tiền

tệ Theo những nhà Trọng nông, khối lượng tiền tệ nhiều hay ít không có nghĩa lý gì, chỉ cần

đủ tiền để giữ giá cả tương ứng của hàng hóa Các nhà Trọng nông cũng lên phê phán tưtưởng tích lũy vàng, quá coi trọng ngoại thương và các loại thuế bảo hộ của các nhà Trọngthương

*Lý luận về “sản phẩm ròng” (sản phẩm thuần túy)

+ “Sản phẩm ròng” là phần sản phẩm thừa ra sau khi đã bù đắp các chi phí sản xuất + Chỉ có nông nghiệp mới tạo ra của cải vì chỉ có lao động nông nghiệp mới tạo ra “sảnphẩm ròng” Công nghiệp không tạo ra của cải mà chỉ làm biến đổi hình thái của những sảnphẩm mà nông nghiệp đã tạo ra

+ Hình thái duy nhất của “sản phẩm ròng” là địa tô và tồn tại vĩnh viễn

=> Trường phái này coi việc tăng đầu tư cho nông nghiệp là hoạt động tích cực, là chìakhóa để tăng của cải Họ ủng hộ phương thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa trong nông nghiệp(liên kết những hộ nhỏ thành những chủ đồn điền lớn) vì nó giảm chi phí sản xuất

* Lý luận về tư bản

Nếu phái Trọng thương coi tư bản là tiền thì phái Trọng nông coi tư bản là tư liệu sảnxuất mua bằng tiền đó để đưa vào sản xuất nông nghiệp như: nông cụ, súc vật, hạt giống….Điểm nổi bật trong lý luận về tư bản của Chủ nghĩa Trọng nông là họ đã phân chia tư bảnthành tư bản cố định và tư bản lưu động (các khoản ứng trước và các khoản ứng ra hàngnăm) Đây chính là cơ sở để sử dụng tư bản một cách có hiệu quả

*Lý luận tái sản xuất (Biểu kinh tế) của Francois Quesnay (1694-1774)

- F Quesnay chia xã hội thành 3 giai cấp:

+ Giai cấp sản xuất (I) : nhà tư bản và công nhân nông nghiệp

+ Giai cấp sở hữu (II) : những người nắm giữ toàn bộ đất đai trong tay (cha cố, địa chủ,Nhà nước )

+ Giai cấp không sản xuất (III): nhà tư bản và công nhân công nghiệp, thương nghiệp

- Tổng sản phẩm xã hội:

+ Giai cấp sản xuất có 5 tỷ hàng nông sản

+ Giai cấp sở hữu: có 2 tỷ tiền mặt nhận được dưới hình thái địa tô

+ Giai cấp không sản xuất: 2 tỷ hàng công nghiệp

Sự trao đổi sản phẩm giữa các giai cấp được thể hiện qua 5 hành vi sau:

Hình 3-1: Sơ đồ trao đổi giữa các giai cấp trong Biểu kinh tế

* Đánh giá về “Biểu kinh tế”

- Hạn chế:

+ Chỉ nhìn thấy giá trị thặng dư trong nông nghiệp

+ Chỉ dừng lại ở việc phân tích tái sản xuất giản đơn (quy mô năm sau = năm trước).+ Bỏ qua nhu cầu trao đổi trong nội bộ giai cấp không sản xuất (III)

+ Sự phân chia giai cấp chưa thực sự khoa học

+Phát triển nông nghiệp kết hợp chặt chẽ với Thương nghiệp,đảm bảo SX và tiêu thụ

+Để nông nghiệp, nông thôn và nông dân thực sự vững vàng với WTO, thì cùng với quy hoạch, định hướng sản xuất và tăng cường ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, việc tăng cường nâng cao trình độ, năng lực sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật và nắm bắt thị trường của các doanh nghiệp và nông dân vẫn là nhiệm vụ quan trọng

+ Hoàn thiện quy hoạch sử dụng đát nông nghiệp, quy hoạch sử dụng đất gắn với quy hoạch pháttriển kinh tế xãhội của cả nước,từng vùng, từng địa phương vùng sản xuất hàng hoá với

hệ sinh thái cây trồng, vật nuôi quy mô lớn chất lượng cao

+ Phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, tập trung cao độ nguồn lực của Nhà nước và nhân dân để phát triển mạnh mẽ sản xuất hàng hoá chất lượng cao ở hai vùng trọng đi

ểm lúa là Đồng bằng Sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng nhằm phục vụ trong nước

và xuất khẩu nông sản

+ Hình thành các tập đoàn xuất khẩu gạo, cà phê, cao su, thuỷ sản, hạt điều, hạt tiêu, thịt lợn và thịt gia cầm Mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản theo hướng lâu dài, bền vững bằng tăng sức cạnh tranh cả về chất lượng và giá cả

+Hiện đại hoá công nghệ sau thu hoạch như phơi sấy, bảo quản vận chuyển chế biến nông lâm thuỷ sản theo hướng đồng bộ Tổ chức lại mạng lưới thu gom nông sản hàng hoá the

o chương trình liên kết “ 4 nhà”, trong đó chủ yếu là nhà nông, nhà doanh nghiệp với sự th

am gia của nhà khoa học

+Nâng cấp hệthống kết cấu hạtầng nông thôn, nhất làđiện đường giaothông ở các vùng sản xu

ất nông sản lớn, chất lượng cao có nguồn vốn của Nhà nước và nguồn lực của các thành phần kinh tế, hộ nông dân phù hợp với nội nhập kinh tế quốc tế Thu hút mạnh các dự án FDI vao sản xuất và chế biến nông-lâm-thuỷ sản bằng các cơ chế,chính sách hấp dẫn

+Sự hỗ trợ của chính phủ: Là thành viên của WTO, Chính phủ Việt Nam phải đồng thời giải quyết hai việc:

Thứ nhất, tiếp tục các chính sách kinh tế mà dù có là thành viên WTO hay không, vẫn phải làm, vì đây là chính sách cơ bản

Thứ hai, thực hiện một số công tác mới trong tư cách thành viên WTO với tính cách

là chính sách đáp ứng

Câu 5:Phân tích hoàn cảnh ra đời và những đặc điểm cơ bản của học thuyết kinh tế Tư sản cổ điển.

1>Khái quát:

Kinh tế chính trị Tư sản cổ điển gồm hai trường phái cơ bản: Chủ nghĩa Trọng nông và

Tư sản cổ điển Anh

Chủ nghĩa Trọng nông ra đời khoảng thế kỷ XVIII với nội dung chính là đề cao vai trò

của sản xuất nông nghiệp Các nội dung cơ bản của trường phái này là: phê phán Chủ nghĩa

Trọng thương, lý luận sản phẩm ròng (sản phẩm thuần túy), lý luận về tư bản và lý luận về táisản xuất.

Trường phái Tư sản cổ điển Anh ra đời và tồn tại từ khoảng thế kỷ XVII – XIX Thời

kỳ này quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đang trên đà phát triển, chưa bộc lộ rõ mâu thuẫn của nó Đó chính là cơ sở để các nhà kinh tế của trường phái này cổ vũ cho tư tưởng tự do kinh tế, cổ vũ cho chủ nghĩa tư bản Trường phái này đã nghiên cứu một cách có hệ thống các vấn đề về giá trị, tiền tệ, tư bản, tái sản xuất… Đặc biệt, lý thuyết về lợi thế tuyệt đối và lợi thế tương đối đã đặt cơ sở lý luận cho hoạt động thương mại quốc tế

2>Hoàn cảnh ra đời :

a>CN Trọng nông:

Ở Pháp, học thuyết kinh tế Tư sản cổ điển xuất hiện với tên gọi Trọng nông (khoảng từ

1757 – 1776)

+CT-XH :phong kiến,khi sx Nông nghiệp sa sútđói,giá ngũ cốc tăngNông

+Kinh tế: Nông mang tính TBCNtrang trại

b>TS cổ điển Anh:

Các đại biểu: William Petty (1623–1687), Adam Smith (1723 – 1790), David Ricardo

(1772 – 1823) Ra đời cuối TK XVII – cuối TK XIX.

- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa bắt đầu thống trị và đang trên đà phát triển => chưa bộc

lộ những mâu thuẫn của nó

- Lĩnh vực sản xuất tỏ rõ ưu thế so với lĩnh vực lưu thông Thời kỳ này các công trường

thủ công tư bản phát triển mạnh mẽ dẫn đến kết cấu kinh tế - xã hội thay đổi: vai trò của côngnghiệp tăng lên rất nhiều, lợi ích của giai cấp tư sản đã chuyển dần từ lưu thông sang sản xuất

- Giai cấp tư sản nắm quyền thống trị

- Chủ nghĩa Trọng thương trở nên lạc hậu, không thể đáp ứng được yêu cầu mới

3>Đặc điểm chung:

- Chuyển đối tượng nghiên cứu từ lưu thông sang sản xuất

VD:ThươngNông,thủ công nghiệp,công nghiệp

- Sử dụng phương pháp trừu tượng hoá khoa học học để nghiên cứu

Phương pháp trừu tượng hóa khoa học đòi hỏi gạt bỏ khỏi quá trình và hiện tượng được nghiên cứu những yếu tố đơn nhất, ngẫu nhiên, tạm thời để tách ra những cái điển hình, bền vững, ổn định trên cơ sở ấy nắm được bản chấtcủa hiện tượng, hình thành những phạm trù và những quy luật phản ánh những bản chất đó

- Lần đầu tiên xây dựng được hệ thống các phạm trù và quy luật của nền kinh tế thị trường

Vd: A Smith quan niệm có 1 “bàn tay vô hình” chi phối các hoạt động kinh tế Đó là các quy

luật kinh tế khách quan

- Cổ vũ cho tư tưởng tự do kinh tế, cổ vũ cho chủ nghĩa tư bản.Vì thời kỳ này quan hệ sảnxuất tư bản chủ nghĩa đang trên đà phát triển, chưa bộc lộ rõ mâu thuẫn của nó

=> Đặc điểm nổi bật: tính chất 2 mặt: vừa khoa học vừa tầm thường

Câu 6:Anh (chị) hãy chứng minh: điểm nổi bật nhất của học thuyết kinh tế Tư sản cổ điển Anh là tính chất hai mặt: vừa khoa học vừa tầm thường

1>Vài nét mở đầu :

+ Các đại biểu: William Petty (1623–1687), Adam Smith (1723 – 1790), David Ricardo

(1772 – 1823) Ra đời cuối TK XVII – cuối TK XIX.

+ Điểm nổi bật nhất của học thuyết kinh tế Tư sản cổ điển Anh là tính chất hai mặt: vừa khoa học vừa tầm thường

+Tính khoa học:chỉ những nhận thức về thế giới khách quan tồn tại xung quanh con người nhưng ko theo cảm tính mà dựa vào những phương pháp và sự lí luận một cách hợp lý, logic +Tính tầm thường:sự nhận thức một cách tự nhiên,không có gì đặc biệt,không có gì mới mẻ đôi khi là nhàm chán

2>Chứng minh:

a>Tính khoa học :

+Về phương pháp nghiên cứu hay phương pháp luận:: Các nhà Tư sản cổ điển Anh đã vận

dụng phương pháp trừu tượng hóa khoa học để phân tích các mối quan hệ nội tại trong

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Nhờ đó họ đã đi sâu nghiên cứu và vạch rõ được nhiều vấn đề có tính quy luật nội tại của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Đó là tư tưởng về qui luật khách quan chi phối sự vận động của đời sống KT W.petty nói, trong chính sách KT cũng như trong y học, phải chú ý đến các quá trình tự nhiên hay xem kinh tế luôn chịu sự tác động của các quy luật tự nhiên (‘Bàn tay vô hình”-A.Smith)

+Về nội dung tư tưởng: xây dựng được một hệ thống các khái niệm, phạm trù kinh tế đến nay

vẫn còn nguyên giá trị như :

VD:- *Lí thuyết giá trị của W.Petty:Là người đặt nền móng cho nguyên lí giá trị lao động

thông qua các phạm trù giá cả để bàn về giá trị Chia giá cả làm 2 loại: giá cả tự nhiên & giá

cả chính trị,giá cả nhân tạo

* A Smith nêu ra hai hình thức giá cả: giá cả tự nhiên và giá cả thị trường

*Ricardo còn phân biệt được lao động cá biệt & lao động XH Ông khẳng định rằng laođộng quyết định giá trị là lao động XH chứ không phải lao động cá biệt Để xác định lượng giá trị hàng hóa, Ricardo đã đưa ra danh từ "thời gian lao động XH cần thiết" Đáng tiếc ông lại cho rằng thời gian lao động XH cần thiết được qui định bởi điều kiện

SX xấu nhất

*Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối và lợi thế tương đối đã đặt cơ sở lý luận cho hoạt độngthương mại quốc tế

b>Tính tầm thường : cách giải thích nước đôi của Smith về lý luận giá trị.(tính Siêu hình

trong phương pháp luận:Đặt mối liên hệ đó như mối liên hệ bề ngoài của hiện tượng cạnhtranh)

+ W Petty cho rằng cả đất đai cũng tạo nên giá trị

+*Lí thuyết giá trị của A.Smith.

-Smith đã phân biệt được giá trị sử dung & giá trị trao đổi Khẳng định được giá trị sử dụng không quyết định giá trị trao đổi Nhưng lại chưa phân biệt được giá trị (nội dung) và giá trị trao đổi (biểu hiện) Giá trị trao đổi (giá trị) được Smith đưa ra 2 định nghĩa

+Khoa học: Giá trị HH là do lao động hao phí để SX ra HH quyết định Lao động là thước đo thực tế của mọi giá trị

+Tầm thường: Giá trị HH được đo bằng số lượng lao động mà người ta có thể mua được nhờ hàng hóa đó Ý đồ là muốn dùng tiền công làm thước đo của giá trị

-Quan niệm về cơ cấu giá trị: Tiền công, lợi nhuận, địa tô là nguồn gốc đầu tiên của mọi thu nhập Do đó cũng là 3 nguồn gốc đầu tiên của mọi giá trị Vế 1 là đúng, nhưng vế 2 lại sai Vì

đó 3 yếu tố đó là kết quả của sự phân phối giá trị Nguồn gốc của giá trị là lao động chứ không phải 3 yếu tố đó Quan niệm của Smith về cơ cấu giá trị vừa sai về chất, lại vừa không đầy đủ về lượng Ông quan niệm nguồn gốc của giá trị là thu nhập (sai về chất) Theo quan niệm của Smith, Giá trị = Tiền công (V) + Lợi nhuận (P) + Địa tô (r) = V + m Thiếu giá trị TLSX (c) Sở dĩ ông phạm phải sai lầm nói trên vì ông đã lẫn lộn 2 quá trình: hình thành &

phân phối giá trị Hình thành giá trị (trong SX), phân phối giá trị (diễn ra sau SX)

-Bản thân ông cũng cảm nhận có sai lầm trong lập luận của mình, nên ông đã 'lén lút' tìm cáchđưa giá trị TLSX vào trong giá trị của HH dưới tên gọi tổng thu nhập Tổng thu nhập theo ôngbao gồm toàn bộ SP hàng năm của ruộng đất và của lao động, nếu trừ đi những chi phí về khôi phục TB cố đinh & TB lưu động thì cái còn lại là SP thuần túy Tổng thu nhập (c+v+m) -Chi phí khôi phục TB cố định và TB lưu động (c+v) = SP thuần túy (m)

-Trong SX HH giản đơn, giá trị do lao động quyết định Còn trong SX HH TBCN, giá trị do thu nhập quyết định Không nhất quán với nguyên lí giá trị của chính mình

-Mqh giữa giá cả tự nhiên & giá cả thị trường Thực chất là mối quan hệ giữa giá trị & giá cả Một HH được bán theo giá cả tự nhiên nếu như giá đó ngang với mức để trả tiền công, lợi nhuận & địa tô Giá cả tự nhiên (giá trị) = V + p + r Giá cả tự nhiên là trung tâm, giá cả thị trường là giá bán thực tế của HH Giá cả thị trường nhất trí với giá cả tự nhiên khi số lượng

HH đem bán đủ để thỏa mãn lượng cầu thực tế

-Smith còn có 1 linh cảm nhạy bén & thiên tài Ông cảm thấy giá trị của HH trong CNTB có

gì khác so với giá trị của HH trong SX giản đơn Nhưng chưa chỉ ra được khác ntn Vì ông chưa biết đến phạm trù giá cả Marx nói linh cảm của Smith còn nằm trong bóng tối, song vẫn

là 1 linh cảm quí giá Vì nhờ nó mà ông ít nhiều có được quan điểm lịch sử khi xem xét các phạm trù KT

-Tóm lại, trong lí thuyết giá trị của Smith có 2 đóng góp: Phân biệt giá trị sử dụng & giá trị trao đổi Phát triển nguyên lí giá trị lao động, khẳng định được lao động là thước đo thực tế của giá trị, mặc dù chưa hoàn toàn nhất quán với quan điểm này

Theo Adam Smith : cho rằng lương thấp là thảm họa kinh tế, lương cao là tốt đẹp nhưng ông chống lại cuộc đấu tranh đòi tăng lương của người công nhân

- Trong nền kinh tế phát triển nhanh:

- Qui mô tư bản (QMTB) tăng > QMSX tăng > lượng cầu lao động tăng > tiền lương tăng caohơn mức tối thiểu => chỉ có thể tăng tiền lương khi nền kinh tế phát triển nhanh

- Trong nền kinh tế trì trệ, suy thoái : QMTB giảm > QMSX giảm > lượng cầu lao động giảm

> tiền lương giảm thấp dưới mức lương tối thiểu > khi nền kinh tế trì trệ và suy thoái thì tiền lương được trả thấp

=> Dựa vào lý giải trên ông phủ nhận cuộc đấu tranh đòi tăng lương của người công nhân vì tiền lương chỉ có thể tăng trong nền kinh tế tăng trưởng nhanh

*** Nhận xét:tính tầm thường xuất phát từ quan điểm,lập trường của GCTS.

Câu 7:Phân tích những nội dung cơ bản trong lý thuyết “Bàn tay vô hình” của Adam Smith Ý nghĩa đối với Việt Nam.

1>Đôi nét về Adam Smith:

Adam Smith (1723-1790) sinh ở Kircaldy, Scotland, là con của một viên kiểm soát thuế vụ Bố ông mất trước khi sinh ông một vài tháng, còn mẹ ông thọ đến 90 Năm 1737, vàotuổi 14, Adam Smith đã vào trường ĐH Glasgow, sau đó tiếp tục theo học ĐH Oxford và trở thành nhà lý luận kinh tế chính trị học cổ điển nổi tiếng của Anh

Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là “Nghiên cứu về bản chất và nguồn gốc sự giàu có của các dân tộc”

2>Thuyết “Bàn tay vô hình”

Nội dung cơ bản của lý thuyết này là đề cao vai trò cá nhân, ca ngợi cơ chế tự điều tiếtcủa nền kinh tế thị trường

A Smith quan niệm có 1 “bàn tay vô hình” chi phối các hoạt động kinh tế Đó là các quyluật kinh tế khách quan

“Bàn tay vô hình” điều khiển mọi hoạt động kinh tế: khi tham gia hoạt động kinh tế, mỗingười sẽ chạy theo lợi ích của riêng mình nhưng trong quá trình này một “bàn tay vô hình” đãbuộc anh ta phải theo đuổi một mục đích không nằm trong dự định: anh ta bảo vệ lợi ích xãhội hữu hiệu hơn cả khi anh ta có ý định làm việc này Lợi ích cá nhân chính là một lực đẩytrong nền kinh tế.

3>Ý nghĩa với kinh tế VN :

+Tôn trọng quy luật kinh tế khách quan;

+Tôn trọng tư tưởng tự do kinh tế (tự do kinh doanh, tự do sản xuất, tự do cạnh tranh, thị trường tự do );

+Nhà nước cần tham gia vào điều tiết nền kinh tế ở tầm vĩ mô,cụ thể:

-VN mới tham gia vào cơ chế kinh tế thị trường,các yếu tố Ktế còn sơ khai nên:

*Việc ng cứu lý thuyết bàn tay vô hình cung cấp tri thức quan trọng về vai trò của cơ chế Ktế thị truòng trong đièu tiết nền kinh tế

*Nhận thức đúng đắn vai trò qtrọng của cơ chế Ktế thị trường để phát huy vai trò đó trong vận hành nên Ktế

*Có chính sách khuyến khích tự do hóa cạnh tranh

- Tuy nhiên A>smith quá đề cao vai trò của tự điều tiết các quy luật ktế khách quan.Ông đã tuyệt đối hóa vao trò cơ chế thị trường,gần như phủ nhận vai trò nhà nước.Đối với những thất bại của thị truòng thì ko thể giải quyết được

*Cần có cái nhìn khách quan,khoa học về Ktế thị trường,ko nên coi thị trường là hoàn

hảo,nhất thiết cần có sự điều tiết để khắc phục thất bại của thị trường

Câu 8:Phân tích lý thuyết “Lợi thế tương đối” của David Ricardo Ý nghĩa với Việt Nam.

1>Đôi nét về Ricardo:

David Ricardo (1772 – 1832) là người bảo vệ lợi ích của bộ phận tư sản công nghiêp, chống chế độ phong kiến và tin tưởng vào tính ưu việt của chủ nghĩa tư bản, cho rằng chủ nghĩa tư bản là hợp lý và tồn tại vĩnh viễn Thế giới quan của D.Ricardo là thế giới quan duy vật tự phát và máy móc, trong phương pháp cũng song song tồn tại cả phương pháp khoa học

và phương pháp tầm thường Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là tác phẩm “Những nguyên lý của kinh tế chính trị học” Đặc biệt tài sản vô giá của ông là kiến thức kinh tế thực tế, nhất là trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ

2> Lý thuyết “Lợi thế tương đối”

Nội dung: Nếu 1 quốc gia có hiệu quả sản xuất thấp hơn các nước khác trong việc sản xuất tất

cả các loại hàng hoá thì vẫn có thể tham gia vào thương mại quốc tế nếu biết lựa chọn mặthàng để chuyên môn hoá sản xuất

Ông cho rằng một nước không nhất thiết phải có lợi thế tuyệt đối trong việc sản xuất mộtloại hàng hóa nào đó mà chỉ cần có lợi thế tương đối trong loại hàng hóa này Điều đó cónghĩa quan hệ giữa chi phí trong việc sản xuất ra nó so với chi phí sản xuất ra loại hàng hóanày của nước khác có lợi hơn khi đem so với mối tương quan giữa những hàng hóa loại khác

D Ricardo đưa ra công thức tính mặt hàng chuyên môn hóa:

Chi phí sản xuất sản phẩm A của nước X

A =

Chi phí sản xuất sản phẩm A của nước khácChi phí sản xuất sản phẩm B của nước X

B =

Chi phí sản xuất sản phẩm A của nước khácNếu A<B: nước X chuyên môn hóa A.

Ta có thể minh họa về lý thuyết lợi thế tương đối của D Ricardo bằng ví dụ sau:

Xét về lợi thế tuyệt đối: Trung Quốc có lợi thế tuyệt đối trong việc sản xuất cả hai loạihàng hóa Xét về lợi thế tương đối: Hoa Kỳ có lợi thế tương đối về mặt hàng vải, Trung Quốc

có lợi thế tương đối về lúa mì

Các giả thiết của Ricardo

 Mọi nước có lợi về một loại tài nguyên và tất cả các tài nguyên đã được xác định

 Các yếu tố sản xuất dịch chuyển trong phạm vi 1 quốc gia

 Các yếu tố sản xuất không được dịch chuyển ra bên ngoài

 Mô hình của Ricardo dựa trên học thuyết về giá trị lao động

 Công nghệ của hai quốc gia như nhau

 Chi phí sản xuất là cố định

 Sử dụng hết lao động (lao động được thuê mướn toàn bộ)

 Nền kinh tế cạnh tranh hoàn hảo

 Chính phủ không can thiệp vào nền kinh tế

 Chi phí vận chuyển bằng không

 Phân tích mô hình thương mại có hai quốc gia và hai hàng hoá

3>Ý nghĩa với VN

Lợi thế so sánh của Việt Nam là các lợi thế tĩnh hay còn gọi các lợi thế cấp thấp, nếu các lợithế này không có khả năng tái sinh thì nó sẽ mất dần đi Điều này thấy rất rõ ở hai lợi thế mà Việt Nam đang có là tài nguyên thiên nhiên và nguồn lao động dồi dào

Thứ hai, so với các nước ASEAN, hoạt động thương mại và đầu tư của Việt Nam vẫn ở trình độ thấp Theo số liệu thống kê năm 2007 của WTO, trong 50 nền kinh tế của thế

giớiđược đưa ra phân tích thì Việt Nam được xếp thứ 50 cuối danh sách

Thứ ba, giá cả của các loại hàng hoá và dịch vụ được sản xuất ra chủ yếu dựa trên lợi thế vềđiều kiện sản xuất cấp thấp (nguyên liệu thô, gia công và sơ chế) luôn rẻ hơn so với các mặt hàng chế biến dựa trên lợi thế về các điều kiện sản xuất cấp cao hơn (lao động được đào tạo,công nghệ trung bình thích hợp) Hiện tại Việt Nam đang xuất khẩu dầu thô, gạo, khoáng sản… nếu không đi thẳng vào công nghệ hiện đại sử dụng lao động dồi dào để sản xuất hàng khẩu thì Việt Nam sẽ phải chịu thiệt thòi về giá hàng xuất khẩu (giá trị gia tăng thấp) Thực tế

đó đã được chứng minh qua nhiều năm

Phát triển đối tác thương mại vì động lực của thương mại là lợi thế so sánh, chứ không phải

là lợi thế tuyệt đối Cùng với quá trình phát triển và chuyển đổi lợi thế so sánh, Việt Nam sẽ chuyển từ nhóm nước thứ ba sang nhóm nước thứ hai (nhóm trung gian), trình độ phát triển cao hơn và quy mô thương mại cũng lớn hơn

Câu 9:Trình bày những nội dung cơ bản trong lý luận giá trị lao động của trường phái Tư sản cổ điển Anh Ý nghĩa đối với sự hình thành học thuyết giá trị của Mác.

1>Đôi nét….:

Trường phái Tư sản cổ điển Anh ra đời và tồn tại từ khoảng thế kỷ XVII – XIX Thời kỳnày quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đang trên đà phát triển, chưa bộc lộ rõ mâu thuẫn của

nó Đó chính là cơ sở để các nhà kinh tế của trường phái này cổ vũ cho tư tưởng tự do kinh tế,

cổ vũ cho chủ nghĩa tư bản Trường phái này đã nghiên cứu một cách có hệ thống các vấn đề

về giá trị, tiền tệ, tư bản, tái sản xuất… Đặc biệt, lý thuyết về lợi thế tuyệt đối và lợi thếtương đối đã đặt cơ sở lý luận cho hoạt động thương mại quốc tế

2>Lý luận giá trị lao động

- Hầu hết các nhà Tư sản cổ điển Anh thấy được lao động là cơ sở của giá trị (W Petty làngười đầu tiên nhận thấy lao động là cơ sở của giá trị khi ông phát biểu “Lao động là cha, đấtđai là mẹ của mọi của cải” Khi nói về giá cả tự nhiên, ông so sánh thời gian làm ra lúa mì vàthời gian làm ra vàng là thực chất đã nói về giá trị hàng hóa)

- Hai thuộc tính của hàng hóa: Các nhà kinh tế Tư sản cổ điển Anh đã thấy được hàng hóa

có hai thuộc tính: giá trị sử dụng và giá trị trao đổi Đặc biệt, D Ricardo đã thấy được ngoàigiá trị trao đổi, hàng hóa còn có một giá trị bên trong (sau này Mác đã chỉ ra đó là giá trị củahàng hóa)

- Các hình thức biểu hiện của giá trị:

W.Petty phân biệt giá cả dưới ba hình thức: Giá cả tự nhiên, giá cả nhân tạo và giá cảchính trị

A Smith nêu ra hai hình thức giá cả: giá cả tự nhiên và giá cả thị trường

- Lượng giá trị : Các nhà tư sản cổ điển Anh đã xác định lượng giá trị là lượng lao động

xã hội để sản xuất ra hàng hóa Tuy nhiên việc xác định lượng lao động xã hội giữa các nhàkinh tế có sự khác biệt (A Smith: điều kiện sản xuất trung bình, D Ricardo: điều kiện sảnxuất xấu)

- Nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa A Smith: cho rằng có 2 nhân tố: laođộng giản đơn và phức tạp D Ricardo cho rằng đó là năng suất lao động

Tuy nhiên, lý luận giá trị lao động của trường phái Tư sản cổ điển Anh còn có một số hạnchế, còn có những tư tưởng mang tính tầm thường:

W Petty cho rằng cả đất đai cũng tạo nên giá trị

A Smith có hai định nghĩa về giá trị Ở định nghĩa thứ nhất, ông khẳng định giá trị dohao phí lao động để sản xuất ra hàng hóa quyết định – với định nghĩa này ông là người đứngvững trên cơ sở lý thuyết giá trị lao động Ở định nghĩa thứ hai ông lại cho rằng giá trị hànghóa là do lao động sống mà người ta có thể mua được quyết định – với định nghĩa này ông lại

xa rời lý thuyết giá trị lao động Ông cũng loại bỏ phần giá trị tư bản bất biến ra khỏi giá trịsản phẩm xã hội và đem đồng nhất thu nhập quốc dân với toàn bộ sản phẩm xã hội

3> Ý nghĩa đối với sự hình thành học thuyết giá trị của Mác (thêm)

Mác đã phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa và xây dựng nên học thuyết giá trị lao động Đó là chìa khóa để ông xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống lý luận

về hàng hóa, tiền tệ, nguồn gốc, bản chất của tiền tệ và hệ thống lý luận về hàng hóa sức lao động Nó đã tạo điều kiện cho Mác xây dựng lý luận giá trị thặng dư sau này Mác đã khắc

phục những hạn chế của các nhà kinh tế đi trước chỉ nghiên cứu giá trị thặng dư dưới hình thái đặc thù của nó là lợi nhuận, địa tô, lợi tức Ở đây ông nghiên cứu giá trị thặng dư dưới hình thái thuần túy của nó Vì vậy ông đã nắm bắt được giá trị thặng dư cũng như quá trình sản xuất ra nó, nghiên cứu cả mặt chất và lượng giá trị thặng dư Trên cơ sở đó phát hiện được toàn bộ hệ thống phạm trù, quy luật của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và mâu thuẫn nội tại của chúng, điều mà các nhà kinh tế cổ điển không vượt qua nổi

Những phát hiện đạt được mà Mác đã kế thừa:

+Phân biệt được giá trị sử dụng và giá trị trao đổi,khẳng định giá trị sử dụng ko quyết định giátrị trao đổi

+Xác định lượng giá trị đo bằng thời gian lao động

+Đã chú ý tới sự khác nhau giữa lao động giản đơn và lao động phức tạp trong việc xác địnhlượng giá trị hàng hóa nhưng còn sơ lược

+Thấy được mối liên hệ giữa giá cả tự nhiên và giá cả thị trường

nó Đó chính là cơ sở để các nhà kinh tế của trường phái này cổ vũ cho tư tưởng tự do kinh tế,

cổ vũ cho chủ nghĩa tư bản Trường phái này đã nghiên cứu một cách có hệ thống các vấn đề

về giá trị, tiền tệ, tư bản, tái sản xuất… Đặc biệt, lý thuyết về lợi thế tuyệt đối và lợi thếtương đối đã đặt cơ sở lý luận cho hoạt động thương mại quốc tế

2>lý thuyết về thu nhập của các giai cấp của trường phái Tư sản cổ điển Anh.

a* Giai cấp công nhân và tiền công

- Các nhà Tư sản cổ điển Anh cho rằng: giai cấp công nhân là giai cấp không có tư liệu

sản xuất và đi làm thuê

- Thu nhập của giai cấp công nhân: tiền công

- Tiền công là một phần giá trị sản phẩm do người công nhân tạo ra (bởi họ không có tưliệu sản xuất nên một phần giá trị họ làm ra thuộc về người sở hữu tư liệu sản xuất), là giá cảcủa hàng hoá lao động

Tiền công được xác định căn cứ vào giá trị các tư liệu sinh hoạt cần thiết nhất chongười công nhân và gia đình họ

- Các nhà tư sản cổ điển Anh có quan điểm khác nhau về lượng tiền công:

Ủng hộ quan điểm trả lương thấp cho công nhân: W Petty và D Ricardo

Ủng hộ quan điểm trả lương cao cho công nhân: A Smith

b* Nhà tư bản và lợi nhuận

- Theo các nhà Tư sản cổ điển Anh, nhà tư bản là người sở hữu tư liệu sản xuất và thuêcông nhân